چرا بیشتر کسبوکارها مشتری کم ندارند ولی مشتریِ مناسب ندارند؟
وقتی فروش یک کسبوکار کاهش پیدا میکند، معمولاً اولین راهحلی که به ذهن صاحب آن کسب و کارمیرسد، پیدا کردن مشتری بیشتر و جدید است. در نتیجه به سراغ انجام روشهای متداول مثل :
تبلیغات بیشتر، تخفیف بیشتر، فعالیت بیشتر در شبکههای اجتماعی، تماسهای بیشتر با مشتریان و... میرود .
اما یک سؤال مهم وجود دارد:آیا واقعاً مشکل ما کمبود مشتری است؟
گاهی پاسخ منفی است.گاهی یک کسبوکار مشتری دارد، اما مشتریِ درست ندارد.
مشتریانی که فقط قیمت پایینتر میخواهند، مشتریانی که هیچوقت خریدشان تکرار نمیشود،
افرادی که محصول برای نیازشان مناسب نیست یا کسانی که از ابتدا مخاطب واقعی کسبوکار نبودهاند.
در چنین شرایطی، افزایش تعداد مشتری لزوماً مشکل فروش را حل نمیکند.
مشتری بیشتر همیشه به معنی فروش بیشتر نیست
تصور کنید یک فروشگاه در طول یک ماه ۱۰۰۰ نفر بازدیدکننده دارد، اما فقط تعداد کمی از آنها خرید میکنند.
واکنش طبیعی صاحب فروشگاه ممکن است این باشد:
(باید بازدید بیشتری بگیریم)
اما شاید سؤال درست این باشد:
از این ۱۰۰۰ نفر، چند نفر واقعاً مشتری بالقوه ما بودهاند؟ و اصلا چرا وارد فروشگاه ما شده اند ؟
اگر بیشتر بازدیدکنندگان به محصول نیاز نداشته باشند، قدرت خریدشان متناسب با محصول نباشد یا پیشنهاد فروش ما برای آنها جذاب نباشد، افزایش بازدید فقط عدد بزرگتری به همان مسئله اضافه میکند.
این موضوع در بازاریابی بسیار مهم است:
قبل از اینکه به دنبال مشتری بیشتر باشیم، باید مشتری مناسب را بهتر بشناسیم.
مشتری درست چه کسی است؟
مشتری درست فقط کسی نیست که یک بار از شما خرید کند.
مشتری مناسب برای هر کسبوکار ویژگیهای متفاوتی دارد، اما میتوانیم با چند سؤال ساده شروع کنیم:
چه کسی واقعاً به محصول یا خدمت ما نیاز دارد؟
چه کسی توان خرید آن را دارد؟
چه کسی در حال حاضر به دنبال راهحلی برای مشکل خودش است؟
چه کسی احتمال دارد دوباره از ما خرید کند؟
چه کسی از محصول ما رضایت بیشتری خواهد داشت؟
چه کسی میتواند ما را به دیگران معرفی کند؟
پاسخ دادن به این سؤالها کمک میکند تصویر دقیقتری از مشتری هدف خودمان داشته باشیم.
یکی از خطرناکترین جملهها در بازاریابی
یکی از جملههایی که اغلب در کسبوکارها میشنوم این است:
(محصول ما برای همه مناسبه)
در نگاه اول این جمله جذاب به نظر میرسد.
اگر محصول ما برای همه مناسب باشد، یعنی بازار بسیار بزرگی داریم.
اما در عمل، «مناسب همه بودن» گاهی به این معنی است که ما هنوز مشتری اصلی خودمان را بهدرستی تعریف نکردهایم. و این یعنی نمیدانیم با کدام گروه سنی یا شغلی و یا جنسیت باید صحبت کنیم .
وقتی ندانیم دقیقاً برای چه کسی صحبت میکنیم، پیام تبلیغاتی ما هم معمولاً برای هیچکس به اندازه کافی جذاب نخواهد بود.
به جای اینکه بگوییم:
(ما بهترین محصول را با بهترین کیفیت ارائه میدهیم)
باید بتوانیم دقیقتر بگوییم:
(ما چه مشکلی را برای چه کسی و چطور حل میکنیم؟)
این تغییر کوچک در نگاه، میتواند مسیر بازاریابی یک کسبوکار را تغییر دهد.
مشتریان فعلی شما میتوانند جواب را به شما بدهند
برای شناخت مشتری مناسب، همیشه لازم نیست از صفر شروع کنیم.
گاهی بهترین منبع اطلاعات، مشتریانی هستند که همین حالا از ما خرید میکنند.
به مشتریان فعلی خود نگاه کنید و چند سؤال از خودتان بپرسید:
چه کسانی بیشتر خرید میکنند؟
چه کسانی دوباره خرید میکنند؟
کدام گروه از مشتریان سودآوری بیشتری دارند؟
چه چیزی باعث شد اولین بار از ما خرید کنند؟
چرا دوباره به ما مراجعه کردند؟
بیشتر از چه ویژگی محصول یا خدمات ما راضی هستند؟
پاسخ این سؤالها میتواند الگوهایی را نشان دهد که شاید در تبلیغات و گزارشهای فروش بهسادگی دیده نشوند.
ممکن است متوجه شوید بخش کوچکی از مشتریان شما، بخش قابل توجهی از فروش را ایجاد میکنند.
آن گروه ارزش بررسی بیشتری دارد.
قبل از افزایش بودجه تبلیغات، این سه سؤال را جواب دهید
اگر قرار باشد برای یک کسبوکار فقط سه سؤال در مورد مشتری مطرح کنم، این سه سؤال را انتخاب میکنم:
۱. مشتری من دقیقاً چه کسی است؟نه همه.یک یا دو گروه مشخص.
۲. چه مشکلی را برای او حل میکنم؟
مشتری معمولاً محصول نمیخرد؛ او به دنبال یک نتیجه، راهحل یا رفع یک نیاز است.
۳. چرا باید من را به جای رقیب انتخاب کند؟
اگر پاسخ این سؤال برای خودمان روشن نباشد، انتظار اینکه مشتری پاسخ آن را از طرف ما پیدا کند، منطقی نیست.
یک مثال ساده میزنیم :
فرض کنید یک رستوران فروش مناسبی ندارد.
صاحب رستوران ممکن است تصمیم بگیرد تبلیغات بیشتری انجام دهد و مشتری بیشتری به سمت رستوران بیاورد.
اما اگر بررسی دقیقتری انجام دهد، شاید متوجه شود بخش قابل توجهی از مشتریان بالقوه او کارمندان و خانوادههای همان محدوده هستند و مهمترین نیاز آنها فقط «غذا» نیست.
آنها ممکن است به دنبال سرعت، قیمت منطقی، کیفیت ثابت، محیط مناسب یا امکان برگزاری دورهمی باشند.
در این حالت، شناخت بهتر مشتری میتواند حتی روی نوع تبلیغ، پیشنهاد فروش، منو، بستههای پیشنهادی و شیوه ارتباط با مشتری تأثیر بگذارد.
پس مسئله فقط «چطور مشتری بیشتری بیاوریم؟» نیست.
مسئله این است:
چطور مشتری مناسب را بهتر پیدا کنیم و دلیل کافی برای خرید به او بدهیم؟
یک تمرین ساده برای همین امروز:
اگر صاحب یک کسبوکار هستید، ۱۰ مشتری اخیر خود را روی یک کاغذ بنویسید.
کنار اسم هر مشتری، این موارد را یادداشت کنید:
چه چیزی خریده؟
چرا احتمالاً این محصول را نیاز داشته؟
اولین بار چگونه با شما آشنا شده؟
چند بار خرید کرده؟
از چه چیزی بیشتر رضایت داشته؟
آیا مشتری مشابه او در بازار وجود دارد؟
بعد به دنبال وجه مشترک بین آنها بگردید.
شاید در همین فهرست ۱۰ نفره، تصویری بسیار واضحتر از مشتری ایدهآل کسبوکار خود پیدا کنید.
مسئله همیشه «مشتری کم» نیست
گاهی کسبوکارها برای حل یک مشکل، فقط حجم فعالیتهای بازاریابی خود را افزایش میدهند.
تبلیغات بیشتر.
پست بیشتر.
تخفیف بیشتر.
تماس بیشتر.
اما اگر مسئله اصلی درست تشخیص داده نشده باشد، افزایش فعالیت الزاماً به افزایش نتیجه منجر نمیشود.
گاهی قبل از اینکه بپرسیم:
(چطور مشتری بیشتری پیدا کنیم؟)
باید بپرسیم:
(آیا مشتریانی که الان به دنبال آنها هستیم، واقعاً مشتری مناسب ما هستند؟)
شاید مسئله کسبوکار شما کمبود مشتری نباشد.
شاید مسئله این باشد که هنوز مشتری درست را به اندازه کافی نمیشناسید.
و از نظر من، یکی از مهمترین قدمهای بازاریابی موفق، دقیقاً از همینجا شروع میشود:
شناختن مشتری مناسب ، قبل از تلاش برای پیدا کردن مشتری بیشتر.
بهمن قزلباش
بازاریابی، فروش و توسعه کسبوکار