امروز (روز نوشتن متن) ۱۵ رمضان ۱۴۴۲ قمری بود؛ شب پس از مدتها روح پراگ را باز کردم و به سرفصلی که خشایار دیهیمی آن را «تاملی کوتاه درباره زباله» ترجمه کردهبود، رسیدم. ایوان کلیما از آز مردم و امید آنها به رهایی از کمبود مینویسد اما فردای باران کالا را روز بیشتر شدن خوشبختی نمیپندارد؛ حدس میزند شاید سیری، در مقابل ولع و شهوت ما ایمنی ایجاد کند. «ایمنی»، کلمهای که این روزها تقریباً همه را یاد واکسن میاندازد، برای من جرقهی نوشتن این متن است.
واکسن کلاسیک اینطور است که ویروس ملعون را ضعیف میکنند و حالا که توسَریخور شده، میاندازندش توی بدن تا سیستم ایمنی یاد بگیرد چطور باید بر سر و کلهاش بکوبد؛ گاهی هم چندین دفعه این کار را میکنند چون اهمیت مرور در یادگیری بسیار بالاست!
حال روزه چیست؟ به بیان ویکیپدیای همیشه همراه -که خداوند او را از شر فیلتر مصون بدارد- "خودداری عمدی از غذا خوردن است" که "بخشی از کردارهای دینی در برخی ادیان، مذاهب و مکاتب مانند اسلام، مسیحیت، یهودیت، بودایی و بهائیت است".
ما کلّی نیاز غریضی داریم که نمیشود و نباید سرکوبشان کرد اما گاهی یکی یا همهٔ آنها ما را در بند میکنند و بنده هم که مطیع اوامر است؛ پس آنچنان میشود که در ابتدای متن شرح آن رفت و در این زمان روی کره زمین کم نیست، کالابارگی!
معمولاً ما صرف نظر از اعتقاد داشتن یا نداشتن و عمل کردن یا نکردن به فرائض مذهبی، به همین دو فعل یا ظواهر آنها قناعت میکنیم؛ اما به نظر من، گاهی میشود بدون آن که تفسیر به رای کنیم، اندکی بیشتر تامل کنیم تا ببینیم آن فعل ممکن بوده که در زمانهی خودش چه کاربردی داشته باشه و اکنون برای ما چه کاربردی دارد. البته مطالعه هم میتواند به ما کمک کند ولی هیچ چیز مداقهٔ فردی نمیشود؛ قبول دارید؟
شاید اندکی اطناب رخ داد اما این مقدمه را لازم دانستم تا با هم به این نتیجه برسیم که روزه، لزوماً برای درک حال فقرا نیست؛ بلکه میتواند آن واکسنی باشد که فرصتی چندساعته به ما میدهد تا غرایض فرونشاندهشوند و در این حال مقاومت برابر آنها را یاد بگیریم. برای شواهد بیشتر میتوانید به فهرست مبطلات روزه نگاهی بیندازید!