جهانی که ما در اون زندگی میکنیم، یک ویژگی غیر قابل انکار و بیرحم داره؛ زمان مدام در حال جلو رفتنه و برای ما نمیایسته. اگر داده و ستانده هر تصمیمی رو بخوایم بسنجیم، قطعاً زمان یکی از دادههاست. در نتیجهٔ این واقعیت بدیهی، ما برای هیچ کاری نمیتونیم اونقدری فرصت بذاریم که در سطح ایدهآل به انجام برسه و کافیه در حد مطلوب و قابل قبول باشه.
در جهان ما ادعاهای بسیاری وجود داره. افراد مختلفی، در حوزههای مختلفی که ما در اونها اطلاعات کم یا زیادی داریم، اظهار نظرهای مختلفی انجام میدن که اگه ما بخوایم نگاه درست و کاملی به جهان داشته باشیم، باید همهٔ اونها رو راستیآزمایی کنیم. اما امروز با این حجم از اطلاعات قدیمی و جدیدی که روی سرمون آوار میشه، قصد انجام چنین کاری برابر فدا کردن وقت کارهای بسیار دیگهست و میشه گفت هیچوقت هم تموم نخواهد شد.
در این شرایطی که امکان مطالعه و بررسی همهٔ ادعاها رو نداریم، چه باید کرد؟ نظر من اینه که باید معیارهایی برای انتخاب صدایی که میخوایم در این جهان پرهیاهو بشنویم یا نشنویم داشته باشیم. شاید به نظر برسه که این انتخاب، سوگیری به سمت منابع موافق خودمون ایجاد میکنه، اما هدف دقیقاً خلاف اینه. ما باید یک سری معیار داشته باشیم که منابع سوگیریدار، بیپشتوانه و نامعتبر رو حذف کنن تا منابع قابل اعتنا و قابل اعتمادتر با نظرهای متفاوت برامون باقی بمونن.
اگر چیزی رو شنیدیم که دیگه فرآیند شروع شده و نمیشه بدون بررسی باقیش گذاشت (گرچه پژوهشهایی نشون میدن ما وقتی یک گزاره رو میشنویم و حتی بعدش بهمون اثبات میشه دروغ بوده، اثر خودش رو میذاره) اما قبل از شنیدن، میشه اونهایی رو برای گوش دادن انتخاب کرد که سابقهٔ بهتری دارن. این سابقه هم با همون معیارهای سنجشی سنجیده میشه.
برای سنجش ادعا، نظر، متن یا امثالهم احتمالاً روشهای مشخص و مورد توافقی هست اما نظر سادهٔ خودم اینه که باید بین گزارههای مختلف مثلاً یک ادعای مرتبط با جهان خارج یا یک نظر شخصی تفاوت قائل شد. در سنجش یک منبع دست اول، ما باید ادعاهای خود مدعی رو با بررسی پیشفرضهاش و روش رسیدنش به نتیجه بسنجیم؛ این در حالیه که برای یک منبع برگرفته از منبع/منابع دیگه، باید میزان پایبندیش به اون(ها) رو بسنجیم که تحریفی صورت نگرفته باشه.
در کل، اصول محوری سنجش منبعها برای ما میتونه شامل استناد و پایبندی به مرجع، استفاده از پیشفرضهای باکیفیت (صحیح یا قابل قبول) و روشمندی در رسیدن به نتیجهگیری باشه. ما هم با سنجش و گزینش اونها میتونیم نگاه بهتری رو برای خودمون به ارمغان بیاریم!