چند ماهیه درگیر مطالعه و تحقیق دربارهٔ تعارض منافعم. دلیل جذابیتش بین گزینههای مختلف برام نهفته بودن درهمآمیختگی شناخت انسان و مسائل هویتیش با یک مفهوم کاربردی، درونشه. دن آریلی در یکی از کتابهاش به نقل از یک کلیدساز میگه قفل رو برای این روی درها میذارن که آدمهای درستکار به کار نادرست وسوسه نشن. درصد کمی از مردم همیشه درستکار هستن و هیچوقت سرقت نمیکنن، درصد کمی هم در هر شرایطی در پی سرقت هستن؛ اما بیشتر مردم تا وقتی درستکار هستن که شرایط اطرافشون مناسب باشه و اونها رو به سمت درستکاری سوق بده و در غیر این صورت، به انجام کار نادرست وسوسه میشن!
تعارض منافع هم به خودی خود فساد نیست، موقعیتیه که در اون امکان بروز فساد بیشتره و فرد درستکار برای حفظ سلامت کاریش ممکنه فشار بیشتری رو متحمل بشه. اول و آخر، انسان مسئول تصمیمهاش هست و نمیتونه اشتباهش رو به گردن شرایط بندازه اما این انکارناپذیره که ما متاثر از محیط اطرافمون و شرایطی که بر ما حاکمه هستیم. خیلی وقتها اگر تذکر یا قانون مشخصی برای جلوگیری از یک فساد یا مدیریتش نباشه، ما برای خودمون این توجیه رو داریم که کارمون غیرقانونی نیست!
فکر میکنم باید از کلیشهٔ انسان آزادِ آزاد و مجبورِ مجبور گذر کنیم و با روی بازتری مفهوم انسانِ تا حدودی مختار و تا حدودی مجبور رو بپذیریم. اینکه من علاقه به نوشتن این کلمهها داشته باشم شاید در اثر سرگذشت من بوده باشه، اما احتمال اجباری بودن اینکه این متن رو بنویسم و دقیقاً چه واژههایی گزینش کنم نزدیک به صفره. میپذیریم مختاریم تا مسئولیت رو از خودمون سلب نکنیم و میپذیریم اختیار کاملاً آزاد نداریم تا همدیگه رو درک کنیم و افراد رو فقط با نگاه به اعمالشون نسنجیم!