نمیدونم الان که دارید این نوشته رو میخونید در کجا ساکن هستید، در چه منصب شغلی فعالیت دارید و اوضاع روحی وجسمیتون چه طوری هست؟ تنها چیزی که میتونه از اهمیت برخوردار باشه اینه که اگر در حال خواندن متن نوشته من هستید از خوش شانس ترین افراد کره زمین به شمار می آیید. شاید الان پیش خودتون پوزخندی بزنید و بگید "ای بابا، نفست از جای گرم بلند میشه"، اما چه کسی فکرش رو میکرد که در سال 2020 نفس کشیدن دغدغه اول و اصلی بشر میشه!
برخلاف همیشه که آغاز بیشتر تحولات(علمی، صنعتی و حتی فرهنگی) از جوامع غربی شروع میشد و آثارشان به مرور زمان جوامع رو در بر میگرفت؛ این بار، تحول از شرق(ووهان چین) آغاز شد و با سرعت سراسر کره زمین رو دربرگرفت و آثارش تمام ابعاد زندگی فردی و اجتماعی رو متحول ساخت.
تعطیلی مدارس و دانشگاه ها، آموزش مجازی، دورکاری، تعدیل نیرو، بیکاری، بسته معیشتی، خرید اینترنتی، قرنطینه شهرها وبستن راه ها، فاصله اجتماعی، دلتنگی، ماسک، تست کرونا، واکسن، آی سیو، سی تی اسکن و غم از دست دادن. اینها بخشی از واژگان مشترک و البته جهانی است. فکر نمیکنم در هیچ سالی از سده 21 میلادی تا به امروز تمامی بشر تقریبا به طور همزمان دچار درد مشترک شده باشند!
اگر کمی عمیق تر به واژه تحول بپردازیم، متوجه میشیم که نمی توانیم صرفا نگاه کاملا سیاه و یا کاملا سفید (به قول بچه های عصر تکنولوژی نگاه 0 یا1) داشت.
به عنوان مثال تحول در صنعت خودروسازی رو در نظر بگیرید. شروع صنايع اتومبيل سازي با اختراع موتور احتراقي در سال 1860میلادی آغاز شد و در حال حاضر با چشم انداز تولید خودرو برقی به فعالیتش ادامه میدهد. در طول این تحول بسیاری از صنایع و شغل ها از بین رفتند و صنایع و مشاغل جدیدی ظهور پیدا کردند. شاید نزدیک به 50 سال دیگه، جایگاههای سوخت بنزینی باید جایشان را به جایگاه های شارژ برقی بدهند و در این میان صنایع تبدیلی نفت به بنزین از اهمیت کمتری برخوردار میشوند و ارزش سهامشان در بورس کاهش پیدا می کنند. اما روی دیگر سکه این است که وابستگی به منابع نفت و گاز کمتر، صنایع باتری سازی گسترده تر و آلودگی هوا کمتر میشود. در این میان صنایعی هم هستند که این تحول تاثیر چندانی بر آنها ندارد: مثل صنایع قطعه سازی، چون به نسبت کمترین میزان وابستگی رو به بنزین دارند.

می تونیم اثر تحول برهر چیزی رو مثل یک طیف در نظر بگیریم که ابتدای آن، ظهور و انتهای آن افول آن چیز است. هر چه وابستگی چیزی(آن چیز میتونه زندگی فردی و اجتماعی ، فرهنگ و هنر، علم و صنعت و ... ) به تحول بیشتر باشه احتمال آنکه در دو سر طیف تحول قرار بگیرد ، افزایش میابد ( تحول باعث ظهور یا افول آن چیز میشود.مثال صنعت خودرو سازی رو به خاطر بیاورید). در عوض اگر پدیده ای کمترین میزان وابستگی رو به تحول داشته باشه، مانند روند قبلی خود به فعالیتش ادامه میدهد.

حال سوال پیش میاد که در دنیایی که اصل وجودش بر پایه تغییر و تحول هست،(تغییر فصل یکی از بارزترین نشانه های تغییر در هستی است که تمام موجودات هستی آن را تجربه کرده اند)، کنش انسان ها دربرابر تحولات چگونه باشد تا دچار افول، نابودی و مرگ نشوند؟
برای پاسخ به این سوال نیاز نیست که دنبال شواهد علمی و یافته های تجربی باشیم، (البته جایگاه آنها برای یک نوشته علمی مورد احترام است) و بنده برای ملموس شدن سعی دارم از تجربیات زندگی انسان بر روی کره خاکی استفاده کنم و این سوال رو مطرح میکنم که کنش انسان ها در برابر تغییر فصول چگونه بوده است؟ بی شک انسان ها دریافتند که اگر بخواهند از سرمای زمستان جان سالم به در ببرند باید پوشش خود را تغییر دهند و محیط زندگی خود را گرم کنند. نوع پوشش و نحوه گرم سازی محیط زندگی انسانهایی که در آلاسکا، زمستان را به سر میبرند با نوع پوشش زمستانی و محیط زندگی افرادی که در شاخ آفریقا زندگی میکنند متفاوت است. این مثال نشان میدهد که انسان ها در ابتدا محیط اطراف و تغییرات در آن را پایش کرده و برای آنکه بتوانند در بطن این تغییرات به زندگی خود ادامه دهند، خودشان را متناسب با نوع و میزان تغییر هماهنگ میکنند.
اگر به مثال تغییر فصل دقیق تر بیاندیشیم، متوجه میشویم که در این جا انسان محاط در تغییرات است به عبارتی تغییرات فصلی بر توانایی انسان احاطه دارد و انسان نمیتواند در برابر این تحول مقاومت کند و روند گذشته خود را پیش بگیرد، (فرض کنید انسان با لباس بهاره به استقبال برف زمستانی برود !). بنابراین انسانها در برابر تحولاتی که بر آنها محیط هستند، همسو شدن با روند تغییرات را پیش میگیرند. کسانی که از بینش ،آینده نگری و قدرت انعطاف پذیری بالایی برخوردارند، بیشترین بهره را از تحولات می گیرند.
چه بخواهیم باور داشته باشیم یا نداشته باشیم، پاندمی کووید19 تحولی است که جامعه بشری رو تا به امروز درگیر خودش کرده و خسارات های زیادی را به انسان ها، جوامع و دولت ها وارد کرده است. همانطور که گفته شد برای این تحول هم میتوان ویژگی های مثبتی رو بیان کرد. برای مثال بعضی شرکتها تصمیم گرفتند که از این پس برخی از کارمندانشان را دورکار کنند. این کار منجر به کاهش هزینه های شرکت و افزایش سوددهی میشود و امکانی رو برای افراد در شهرهای مختلف فراهم میکند که در موقعیت شغلی با ویژگی دورکاری مشغول به کار شوند. مهمتر از همه، دیگه نیاز نیست کارمندان برای رسیدن به محل کارشان در شرایط مختلف آب و هوایی ساعت ها در ترافیک بزرگراهها باشند، علاوه براین در هزینه رفت و آمدشان نیز صرفه جویی میشود.

هر چند به نظر میاد آثار منفی این همه گیری جهانی بسیار بیشتر از آثار مثبتش بوده، اما در این نوشته سعی کردم با رویکرد تحول محور، جنبه ای مثبت هر چند ناچیز از این تحول رو بیان کنم. نوشته رو با این سوال به پایان میبرم، شما در برابر تحولات چه رویکردی رو در پیش میگیرید؟