یک خانم جوان و البته محترم و مومنه و محجبه، پدرش را از دست داده و حق همسرش و خودش را خوردهاند. روز و شب بلند گریه میکند. در دفاع از همسرش، آسیب میبیند و فرزندِ در رحمش از دنیا میرود و بعد هم خودش جان میسپارد...
این یک ماجرای صرفا غمانگیز است و شنیدنش اشک آدم را درمیآورد. احتمالا دنیا را که بگردید، مواردی مشابه و حتی غمانگیزتر از آن را هم پیدا خواهید کرد. از دست دادن مادر در یک حادثه و یتیم شدن چند کودک خردسال، حادثهای ست که برای بسیاری رخ داده است.
و متاسفانه، این روایتیست که سالها در روضهها شنیدهایم. روایتی خنثی که معلوم نبود اصلا چرا اتفاق افتاده!
بچه که بودم، شاید حدود سه چهار ساله، یکی از اعضای خانواده، شهادت حضرت زهرا را به زبان ساده، اینطور برایم روایت کرد: یه آقاهه اومده بود دم در خونهشون و باهاشون کار داشت. اونم رفت دم در و گفت کیه؟ و بعد به اون آقاهه گفت من حجاب ندارم، صبر کنید چادر سرم کنم بعد در رو باز میکنم! ولی اون آقاهه در رو هل داد و خورد به حضرت زهرا و شهید شد!
این اولین روایتی ست که من درباره حضرت زهرا شنیدم. البته شاید چیزی که در ذهنم مانده کمی با چیزی که آن فرد گفت متفاوت بوده باشد. الان که فکر میکنم، به این نتیجه میرسم که آن فرد، آدم بیاطلاع و کمسوادی نبود و تعجب میکنم که ماجرا را اینطور برای من گفته. شاید هم هرچه فکر کرده، راهی به ذهنش نرسیده که این ماجرای پیچیده را برای یک بچه سه چهارساله توضیح دهد. ولی من همان وقتها هم قضیه را هضم نمیکردم. مثلا آن «آقاهه» را که معلوم نبود کی بود و چکار داشت و کارش چقدر فوری بود که نمیتوانست به اندازه یک چادر سر کردن صبر کند و باید حتما در را میکوباند به زن صاحبخانه؟ به هرحال این روایت حتی با عقل یک بچه سه چهار ساله هم جور درنمیآمد!
حضرت زهرا تا سالها، یعنی تا اواخر دبستان، زنی بود که به واسطه پدر و همسرش مهم است و خیلی هم باحجاب است و فقط حجابش میتواند الگوی ما باشد. هرکسی، از معلم و امام جماعت مدرسه گرفته تا مربیان تربیتی بسیج و حتی کتابها، وقتی درباره حضرت زهرا برای ما دخترها حرف میزد، روی یک نکته تاکید داشت و این که ما باید مثل ایشان حجابمان را رعایت کنیم. اعتراف میکنم به عنوان دختری که بعد از سن تکلیف همیشه حجابش کامل بود، بعد از شنیدن این حرفها دائم به خودم میگفتم خب بعدش چی؟ حجابم که هست. خیلی سفت و محکم هم هست. همین؟ فقط بخاطر همین انقدر از این شخصیت تعریف میکنید؟
«فاطمه»ای که برای من ترسیم کرده بودند، در حجابش خلاصه میشد و بس. یک زن عابد؛ بدون هیچ امتیاز خاصی جز این که دختر پیامبر، همسر امام علی و مادر دو امام است. یک دخترِ محترم و مورد محبت پدر، یک همسر خوب، یک مادر خوب، یک خانم خیلی مومن و اهل عبادتهای طولانی که مقام بالایی نزد خدا دارد و ترجیح میدهد تا جایی که ممکن است نامحرم را نبیند و نامحرم نبیندش و آخرش هم جانش را سپر شوهرش میکند و شهید میشود. ولی باز هم، این چهره را وقتی کنار روایات ائمه درباره حضرت زهرا میگذاشتم، یک چیزی جور نبود. حضرت زهرایی که روی منبر از او حرف میزدند یک زنِ خوبِ معمولی بود، ولی آنچه ائمه درباره حضرت میگفتند، خیلی فراتر از اینها بود...
روی منبرها همچنان روایت همان بود: یک زن باحجاب، مومنه، همسر و مادر خوب، محبوب پیامبر... و به قسمت روضهاش که میرسید، فقط میفهمیدیم حادثهای رخ داده، حملهای و آتشی و دری و مسماری و محسنی که شهید شده... و گریههای شبانهروزی مادر بیمار و بعد هم شهادتش. ولی این که چرا این اتفاق افتاده؟ کسی دقیقا توضیح نمیداد. اگر خیلی میخواستند لطف کنند، میگفتند حضرت خطبهای طوفانی هم در مسجد خوانده و کلی تعریف میکردند که خطبه خیلی از لحاظ ادبی و علمی عالی است؛ ولی همچنان کسی خود خطبه را نمیخواند؛ سریع برمیگشتند به این بحث که: "حضرت از پشت پرده خطبه خواند، ببینید حجاب چقدر مهم است و شما خواهران باید حجابتان فاطمی باشد!" تا سالها ما را در پلهی اولِ فاطمی شدن نگه داشته بودند. حجاب پله اول است. این که ظاهر و پوششات شبیه حضرت بشود، اولین قدم است برای الگو گرفتن، ولی قدمهای بعدی چه؟
یک ایرادی که در روضههای فاطمیه و کلا روضههای ما هست، این است که ماجرا را صرفا خانوادگی میکنیم و اهلبیت را در حد خودمان تقلیل میدهیم؛ محبت میان پیامبر اکرم و حضرت زهرا یک محبت پدر و دختری معمولی بوده. عشق امام علی به حضرت زهرا، عشق یک مرد به همسرش بوده، محبت حضرت زینب به امام حسین تنها یک محبت خواهر و برادری بوده... همین.
واقعا فقط همین؟!
منکر اینها نمیشوم... ولی تعلق و محبت به خانواده را ما آدمهای معمولی هم تجربه کردهایم. خیلی از آدمهای معمولی هم داغ عزیز دیدهاند. چرا برای همه آنها گریه نمیکنیم؟
قطعا مسئله، یک مسئله فراتر است.
سنم که بیشتر شد و مطالعهام هم، کتاب «دکترین نهضت فاطمی» استاد داستانپور و مجموعه سخنرانیهای "اسلام و یهود" استاد طائب، نقطه تاریک دیگری را روشن کرد. موقعیت را. تا پیش از آن، تنها مقطع نود و پنج روزه از شهادت پیامبر تا شهادت حضرت زهرا را میدیدم و نمیفهمیدم؛ غافل از آن که باید دوربینم را بالا میآوردم و تاریخ را از قبل ظهور اسلام میخواندم تا به سقیفه برسم. باید عینک تحلیل به چشم میزدم تا عمق حرکت راهبردی حضرت زهرا را بفهمم. تازه آنجا بود که فهمیدم چقدر در شناخت حضرت راه به خطا بردهایم! تازه آنجا بود که فهمیدم نمیفهمم. نمیفهمم چقدر یک بانو میتواند بزرگ و قدرتمند باشد، چطور یک بانو میتواند تمام صفات متعالی برای یک انسان را در خودش جمع کند: بهترین بنده و بندهترین بنده برای خدا، بهترین دختر و همسر و مادر برای خانوادهاش، داناترین و هوشمندترین و شجاعترین فرمانده برای جبهه حق، و دلسوزترین رهبر برای یک امت.
این خیلی غمانگیز است که من اینها را الان باید بفهمم. خیلی غمانگیز است که من اینهمه سال از چنین الگویی محروم بودم. خیلی غمانگیز است که من از بچگی، فقط به این علت برای حضرت احترام قائل بودم که دختر پیامبر بود و نمیدانستم چه قهرمانی را دارم از دست میدهم.
روح فاطمه سراسر حماسه است. کسی که بعد از شهادت حمزه سیدالشهدا، هفتهای دوبار سر مزارش میرود و برای خانمها سخنرانی میکند، کسی که پا به میدان جنگ میگذارد برای کمک به مجروحان، کسی که به راحتی از آسایش خود میگذرد و سختیِ زندگی با یک فرمانده نظامی را میپذیرد، کسی که میتواند سه قهرمان مثل حسن و حسین و زینب پرورش بدهد، یکی از یکی شجاعتر و دلاورتر، یک مجاهد به تمام معناست؛ نه یک زن ضعیف خانهنشین!
روح بیقراری دارد که بر جسم سخت میگیرد، روز و شبش ذکر است و خود را در ساحت فردی و خانوادگی و اجتماعی به اوج میرساند. این روح لطیف و بیقرار، وقتی حق را پایمال شده میبیند، وقتی ولایت به خطر میافتد و وقتی جامعه را در گرداب تباهی میبیند، برمیآشوبد و میخورشد. حقش را میگیرد، از حق دفاع میکند و روز و شب اشک میریزد؛ نه از سر ضعف که از سر دلسوزی مادرانهاش برای بشریت...
و ما چه میفهمیم اشک فاطمه چیست؟
گریه فاطمه، انسانیترین و حماسیترین گریه تاریخ است. فاطمه برای بشریتی اشک میریخت که بدون ولایت، به ورطه هلاکت میافتاد. گریه فاطمه، گریه بر گذشته و آینده تاریخی ست که با هوا و هوس بشر سیاه شده... گریه برای ماست!
فاطمه اگر آنطور که به ما گفتند، یک زن خانهنشین و از همهجا بیخبر بود، برای گرفتن فدک پا به مسجد نمیگذاشت، رودررو با غاصبان احتجاج نمیکرد، خطبه نمیخواند(و اصلا بلد نبود که بخواند). مقابل کسی که در کوچه راه بر او بست نمیایستاد و به راحتی تسلیم میشد...
فاطمه اگر یک زن مومنه معمولی بود، مثل همه زنان باردار، موقع خطر میترسید و پا پس میکشید؛ نمیرفت پشت در، خود را به آغوش طوفان نمیسپرد و به تنهایی، قدم به میدان نمیگذاشت.
هرچند... فاطمه به تنهایی یک سپاه است و چنان جانانه در میان برای امامش جنگید که تا ابد، هزاران پهلوان مانند عباس بن علی باید مقابلش زانوی ادب بزنند و رسم نبرد بیاموزند.
حرکت حضرت زهرا بعد از ماجرای سقیفه، یک حرکت بسیار هوشمندانه و حساب شده است، نه یک حرکت هیجانی و احساسیِ ناشی از غم و غصه. اصلا انگار حضرت در تمام عمرشان، داشتند برای همین مبارزه با اهل سقیفه آماده میشدند؛ برای حرکت در مقطعی که از دست هیچکس، حتی امام علی و سلمان و مقداد و ابوذر و عمار هم کاری برنمیآید. اینجا دقیقا نقطهای ست که گره کور تاریخ به دست حضرت زهرا باز میشود!
سلاح فاطمه تبیین است، رسانه است، خطبه است، اشک است و حتی از اعتبار اجتماعی و آبرویش مایه میگذارد برای امام زمانش. طوری مدبرانه میدان را مدیریت میکند و پیش میرود که جهادش، حتی تا بعد از شهادت هم ادامه پیدا میکند؛ خاکسپاری پنهان و مزار مخفیاش میشود یک سلاح همیشگی علیه دشمنان حقیقت.
او یک حماسه است، یک قهرمان است، فرماندهی تمامعیار است، یک انسان کامل است... او منصوره است؛ بانوی پیروز در آسمان و زمین.
فاطمه(سلاماللهعلیها) را اینگونه بشناسید:
این زن جانش را فدا میکند برای اینکه حکومت به نااهل نرسد. اگر فاطمه زهرا (سلاماللهعلیها) زنِ امیرالمومنین علی علیهالسلام هم نبود قضیه همین بود. حضرت زهرا از شوهرش دفاع نمیکرد، از زمامدار به حق دفاع میکرد. مسئلهی زن و شوهری نیست، مسئلهی دختر عمو، پسر عمویی نیست. مسئلهی دوستی و رفاقت نیست، مسئله وظیفه است، مسئله هدف است. میآید پشت در، شروع میشود تهدیدها اما اثر نمیکند.
نمیگوید من حالا باردار هستم، مصلحت نیست درافتم؛ بماند چند روز دیگر آتششان فروکش کند، بماند شاید من فارغ بشوم بعد بروم به میدانشان...
نه! نکتهاش در همین است که در شدیدترین موقعیتها بزرگترین وظیفهها انجام بگیرد و شدیدترین لطمهها بر جسم و جان وارد بیاید. لذا شروع کرد به مبارزه. آنپشت در آمدن، آن سِقط شدن محسن شش ماهه، آن ورم بازو، آن مقاومت عظیم که منجر میشود به اینکه دختر پیغمبر را بزنند.
بریده باد زبانی که شأن حضرت زهرا سلاماللهعلیها را از خطبه خوانی به نوحه سرایی تبدیل میکند. اگر خطبهی زهرا سلامالله علیها را نگفتی، گریهی زهرا سلام الله علیها هم معنی پیدا نمیکند. اگر نفهمیدیم که زهرا سلاماللهعلیها آنجا چگونه سخن گفته است، نمیفهمیم گریهی او به چه معناست...(سخنرانی رهبر معظم انقلاب، سالهای اول دهه ۵۰ شمسی)
پینوشت: توصیه میکنم کتاب "دکترین نهضت فاطمی" از محمد داستانپور و کتاب "مادر مبارزان" از مهدی طائب رو حتما بخونید، یا سخنرانیهای آقای طائب درباره فاطمیه رو گوش بدید:
گپینوشت: توصیه میکنم کتاب "دکترین نهضت فاطمی" از محمد داستانپور و کتاب "مادر مبارزان" از مهدی طائب رو حتما بخونید، یا سخنرانیهای آقای طائب درباره فاطمیه رو گوش بدید:نوشت: توصیه میکنم کتاب "دکترین نهضت فاطمی" از محمد داستانپور و کتاب "مادر مبارزان" از مهدی طائب رو حتما بخونید، یا سخنرانیهای آقای طائب درباره فاطمیه رو گوش بدید:
https://eitaa.com/istadegi/10166
و همچنین سخنرانی آقای نخعی:
https://eitaa.com/istadegi/10184
اینها ذهنتون رو خیلی روشن میکنند درباره فعالیت سیاسی و اجتماعی حضرت زهرا و تازه میفهمید قضیه چی بوده!
ای نهضت بیداری، یا فاطمه الزهرا...
