دیشب داشتم توی بغل مامان گریه میکردم و اولین بارم نبود. این مدت بیشتر وقتها، وقتی فشار عصبی از حدش فراتر میرفت همین کار را میکردم. مامان خندید و گفت: یه جوری رفتار میکنی که انگار قراره ماها بمیریم!
میان گریه گفتم: نه! من انگار قراره بمیرم!
و بعد مثل بچهای که قرار است به زور بهش آمپول بزنند، هقهقکنان التماس کردم: من نمیخوام ازتون جدا بشم!
قرار است پنجشنبه این هفته بروم خانه خودم و من هنوز درک نکردهام که «خانه خودمان» الان دقیقا کجاست. خانه خودمان(پدری) یا خانه خودمان(من و همسر)؟
توی درس روانشناسی پایه یازدهم میخواندیم که تغییرات بزرگ باعث فشار روانی میشوند. این سادهترین تعریف از حال فعلی من است. من آدمیام که از تغییر بیزارم. سکون را دوست دارم. روالهای ثابت و پیشبینیپذیر، یک آشیانه مشخص. حالا قرار است همه سکون و نظم زندگیام بهم بریزد. قرار است اتاق نازنینم را از دست بدهم(و در عوض یک خانه نازنین خواهم داشت). و این هفته و هفته پیش، هر کاری را که در روتین زندگیام انجام دادهام، به این فکر کردهام که این آخرین بار است: آخرین بار بود که با خواهرم دوتایی آماده شدیم و از خانه بیرون آمدیم و بعد از ظهر زیبای پاییزی جلوی خانهمان را نگاه کردیم و رفتیم باشگاه. آخرین بار بود که صبح شنبه، با صدای رادیوی مامان بیدار شدم و مامان برایم لقمه گرفت و خواهرم را دیدم که روتین پوستیاش را انجام میدهد و مامان از دستم حرص خورد که دیر نکنم و بعد سهتایی سوار ماشین شدیم، و آخرین بار بود که با هم آیتالکرسی و چهارقل خواندیم و خواهرم را گذاشتیم مدرسه، و آخرین بار بود که با مامان رفتم دانشگاه. آخرین بار بود که از اتاق خودم، سر کمد خودم آماده شدم که بروم دانشگاه. آخرین باری بود که مسیر دانشگاه تا خانهمان را سوار اتوبوس شدم و آمدم خانه و صورتم را شستم و توی تختم دراز کشیدم. این شبها آخرین شبهایی ست که بابا آخر شب میگوید این فیلم جالب است، بیا با هم ببینیم و من برای همین، برعکس بیشتر وقتها، هر فیلمی که باشد قبول میکنم؛ حتی اگر مستندی درباره شیرهای دریاییِ گالاپاگوس باشد. چون دیگر آخر شبها بابا نمیآید توی اتاقم که بگوید بیا مستند شیرهای دریاییِ گالاپاگوس را ببین. چون دیگر مامان صبحها موقع رفتن کنار تختم بادام نمیگذارد. چون دیگر خواهرم سر زده به اتاقم نمیآید که درباره اتفاقات مدرسهاش حرف بزند و الان که بهش فکر میکنم، از این که وقتی میآمد با من حرف بزند میگفتم کار دارم پشیمانم. از این که شبها گاهی نمیرفتم با بابا فیلم ببینم پشیمانم. از این که گاهی بادامهایی که مامان میگذاشت را نمیخوردم پشیمانم. دلم برای همهشان تنگ میشود؛ حتی برای آن اخلاقهایشان که قبلا ناراحتم میکرد.
من دقیقا چهارده سال است که ساکن این خانهام و ساکن همین اتاق. بقیه گاهی اتاقشان را عوض کردهاند، ولی من از اول اول توی این اتاق بودهام. حتی دکوراسیون اتاق را هم تغییر ندادهام، بجز وقتی که موکت را از آن حذف کردم. ذهن من عادت به سکون و تکرار دارد. سکون به من احساس امنیت میدهد. و من اتاقم را دوست دارم؛ تکتک اجزایش را، حتی دستههای کمد را، حتی سطل زباله را، حتی گل بالای تخت را.
اتاقم همان قلعه بتنی من است. همانجایی که ساعتها در آن پنهان شدم، نوشتم، خوابیدم، گریه کردم، درس خواندم... جایی که فقط مال من بود نه مال بقیه. جایی که امن بود. جایی که میشد در آن از دنیا فرار کرد. و حالا من دارم آنجا را از دست میدهم و فکر نمیکردم یک روز دلم برای تخت یا کمدم تنگ شود؛ ولی میشود. همین چند روز پیش، وقتی داشتم نماز میخواندم به این فکر کردم که من همیشه روی قالیچه گرد وسط اتاق نماز میخوانم؛ همیشه یعنی از وقتی نمازخوان شدم و توی این خانه بودیم. یک جای تقریبا مشخص داشت. جایی خوانده بودم – شاید روایتی با این مضمون داشته باشیم – که اگر کسی جان دادن برایش سخت شد، ببریدش جایی که همیشه نماز میخوانده. فکر کنم برای همین همیشه همینجا نماز خواندم. آن موقع فکر نمیکردم هیچوقت از این اتاق بروم. اصلا افقی به نام ازدواج پیش رویم نبود. فکر میکردم انقدر توی این اتاق میمانم تا بمیرم.

دلم برای همه خانهمان تنگ میشود. برای منظرهای که رو به پارک داشت و در همه فصلها زیبا بود. برای کابینتهای فندقی آشپزخانه. برای میز ناهارخوری. برای روکش مبلها. برای دمپاییهای حمام حتی. من دلم برای احساس امنیت خانه تنگ میشود. برای وقتی که از دانشگاه میرسیدم خانه و شب بود و خانه گرم بود و بوی غذای مامان میآمد. دلم برای مامان تنگ میشود، و برای بابا.
همه میگویند خب باز هم آنها را میبینی، باز هم بهشان سر میزنی. ولی این به نظر من فایده ندارد. دیگر خانه آن حس خانه بودن را نخواهد داشت. من حتی اگر هر روز بروم خانه مامان، دیگر آنجا خانه من نیست. حداقل کاملا خانه من نیست. آنجا مهمانم و این حس را دوست ندارم؛ حس عدم تعلق به جایی که همیشه مال من بوده. و درضمن قطعا مثل قبل نیست. الان برای دیدن مامان فقط کافی است از اتاقم بیرون بروم و چند قدم تا آشپزخانه طی کنم. هر موقع که بخواهم میتوانم این کار را بکنم. ولی آن موقع چی؟ باید سوار ماشین یا اتوبوس بشوم و یک مسیر طولانی را طی کنم تا ببینمش. نمیتوانم هر وقت اراده کردم بروم آنجا. باید برنامههای دیگرم را هماهنگ کنم.
نمیگویم شوقی برای شروع زندگی نیست. هست. جهیزیه نو واقعا وسوسهانگیز است؛ ولی تغییر برای من سنگین و سخت است. و بیشتر از هرچیزی به این فکر میکنم که من با این وضع چطور قرار است بمیرم؟ من با هزاران زنجیر تعلق به این خانه زنجیر شدهام. حسم دقیقا حس کسی ست که قرار است بمیرد و روحش محکم به آن تعلقات چسبیده. مثل کندن پوست از بدن است، مثل جدا شدن گوشت از استخوان. دردش خیلی سنگین است و من نمیدانم چطور قرار است با اینهمه تعلق بمیرم. قطعا مردنم سخت خواهد بود. خیلی سختتر از این.
قبلا نوشته بودم که ازدواج هم مثل مردن است؛ ولی الان دارم آن را دقیقا درک میکنم. واقعا مثل مردن است. شاید هم برای من اینطوری است. نمیدانم چرا؛ ولی خودم هم متوجه نبودم که انقدر محکم به روال عادی زندگیام چسبیدهام. و از سویی نگرانیِ این که باید یک زندگی را بچرخانم هم هست. قبلا توی کار خانه کمک میکردم؛ ولی میتوانستم هرجا که میخواهم عقب بکشم و بگذارم به عهده مامان و بابا. ولی الان دیگر من پنجاه درصد یک زندگیام. یکی از او پایه یک زندگی. نمیتوانم از زیر بار چیزی شانه خالی کنم.
ولی چند روز پیش که داشتم غصه میخوردم، ناگهان چیزی یادم آمد که خیلی آرامم کرد. آرام هم نه دقیقاً، ولی همهچیز را برایم قابل پذیرش کرد. چیزی که میدانستم، ولی حواسم به آن نبود. یادم آمد که قرار نیست توی دنیا همهچیز آنطوری باشد که من دوست دارم و اصولا دنیا پر است از اتفاقاتی که مطابق میل من نیست.
من داشتم غصه میخوردم، چون جدا شدن از پدر و مادر خلاف میلم بود، و فکر میکردم که نباید اینطور باشد. ولی الان یادم آمده که نه، این یک اتفاق طبیعی ست و زندگی پر است از چیزهایی که من دوست ندارم. تا وقتی زور میزنی همهچیز مطابق میلت باشد، حرص میخوری و اذیت میشوی. ولی وقتی این را بپذیری که نمیتوانی واقعیتِ ناراحتکنندهی دنیا را عوض کنی، راحتتر با آن کنار میآیی. مثل درد آمپول است. درد دارد ولی پذیرفتهای که همین است که هست و این ماهیت دنیاست. اگر ازدواج نمیکردم هم به هرحال باید رنج دیگری را تحمل میکردم. مثلا شاید مجبور میشدم برای درس یا کار بروم شهر دیگری یا حتی کشور دیگری. یا مثلا سرطان میگرفتم و دکتر میگفت فقط شش ماه وقت دارم و باز هم همین حس را تجربه میکردم. و درضمن به هرحال واقعیتی به نام مرگ در دنیاست که هر خوشیای را نابود میکند و هیچکس نمیداند چه زمانی میمیرد. تا وقتی مرگ هست، یعنی دنیا قرار نیست به کسی روی خوش نشان بدهد و یعنی زندگی مثل راه رفتن روی سطح یخزدهی یک دریاچه است؛ شکننده و پیشبینیناپذیر. یادم افتاد که با این حجم تعلقات و با همه چیزهایی که دارم، باز هم به مو بندم. باز هم در یک لحظه میتوانم بمیرم. و یادم افتاد این واقعیت درباره همه عزیزانم وجود دارد و مجبورم بپذیرمش؛ هرچند خیلی خیلی تلخ است. نابودی در ذات دنیاست. جهیزیه مادرم زمانی نو بود و الان کهنه است و جهیزیه من هم همینطور خواهد شد. وسایل از بین میروند و آدمها هم همینطور.

من به گذرگاه چسبیدهام. به جایی که از اول برای ماندن ساخته نشده بود. به جایی که از اول خانهام نبود. خانه من نه خانه پدر است نه خانه همسر نه هیچجای دیگری. خانه من اصلا قرار نیست در این دنیا باشد. خانه من آنجاست که: فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ(55 قمر).