چهجوری داستانمون رو تاثیرگذار تموم کنیم!؟

شما بهعنوان خالق جهان قصهتون، این شانس رو دارید که بهشکلی اثرتون رو معماری کنید که مخاطب از خوندنش «احساس رضایت کنه» یا «حس شعف و شادی بهش دست بده» و یا خودش رو در عمق یه «تراژدی» تنها و بیپناه ببینه!
برای پی بردن به راز دستورالعمل ساخت این سه احساس که داخل گیومه نوشتم، نیاز به آشنایی با دو مفهوم مهم داریم:
?1. هدف خودآگاه: قهرمان قصه ما دنبال چیه؟ پاسخ این سوال میشه هدف خودآگاه.
? 2. نیاز ناخودآگاه: قهرمان قصه، میخواد به هدف خودآگاهش برسه تا چه نیازی رو درون خودش برطرف کنه؟ پاسخ این سوال _که گاهی هم ساده نیست_ ما رو به نیاز ناخودآگاه میرسونه.
نگران نباشید! اگه هنوز این دو مفهوم براتون جا نیفتاده، این مثال روشنش میکنه:
«ماهیگیر پیر هفتههاست که تور به دریا میندازه، اما دریغ از صید یه ماهی. بدتر از این اتفاق، نیش و کنایههای اهالی شهره که ناتوانی پیرمرد رو مسخره میکنن. یک روز پیرمرد به دریا میزنه، با این نیت که یا ماهی صید میکنه یا خودش طعمه دریا میشه. معجزه رخ میده و ماهیگیر بزرگترین ماهی عمرش رو میگیره. اما در مسیر ساحل، کوسهها بهش حمله میکنن و در پایان فقط استخونهای ماهی به ساحل میرسه.
(خلاصهای از داستان «پیرمرد و دریا» اثر «همینگوی»)
جهان را از پنجره شعر ببینید...
اگر به دنیای شگفتانگیز شعر و ادبیات علاقه دارید، پیشنهاد میکنم پادکست مجله نهان رو از کستباکس بشنوید.
هدف خودآگاه پیرمرد تو این قصه چی بود؟ دقیقا! صید ماهی...
نیاز ناخودآگاهش چی بود؟ میخواست با صید ماهی به اهالی شهر و به خودش ثابت کنه، هنوزم توان ماهیگیری داره. ثابت کنه که برخلاف گوشهو کنایهی مردم، هنوز زمان بازنشستگیش نرسیده!
حالا که مفهوم «هدف خودآگاه» و «نیاز ناخودآگاه» رو فهمیدیم، میتونیم 4 پایانبندی مختلف برای داستانهامون خلق کنیم که هر کدوم دست روی یکی از احساسات مخاطب میذاره:
هدف خودآگاه:✅ نیاز ناخودآگاه:✅= پایان خوش. مخاطب در پایان قصه خوشحاله...
هدف خودآگاه:❌نیاز ناخودآگاه:✅= پایان راضی کننده! مثل قصه «پیرمرد و دریا». وقتی داستان تموم شه مخاطب رضایت داره چون نیاز قهرمان، ارضا شده.
هدف خودآگاه:✅ نیاز ناخودآگاه:❌= پایان تراژیک. مخاطب غمگینه چون قهرمانِ قصه موفق نشده نیاز ناخودآگاهش رو برآورده کنه؛ انگار قهرمان قصه از خودش شکست خورده!
هدف خودآگاه:❌نیاز ناخودآگاه:❌= پایان تراژیک. قهرمان از جهان و از خودش شکست خورده! مخاطب در اوج ناراحتیو غم، داستان ما رو به پایان میرسونه.
امیدوارم که از مطالعه این یادداشت لذت برده باشید.