
«زندگی امتحانی است که فقط یک سوال دارد: اصلا چرا امتحان میدهی؟
و تو به فکر فرو میروی و بعد به صرافت میافتی که شاید درستترین جواب اصلا وجود نداشته باشد. اما در نهایت، از آنجا که کلی زمان برای تأمل هست و تو هم میخواهی سالن امتحان را ترک کنی، زورت را میزنی و جای خالی را پر میکنی.»
این جملات رو از کتاب «فقط روزهایی که مینویسم» اثر «آرتور کریستال» انتخاب کردم. اما این جملات چه ارتباطی به عنوان این یادداشت داره؟ برای پی بردن به جواب این سوال باید اول حرفهای «جوزف کمبل» اسطورهشناس آمریکایی رو بشنوید در پاسخ به این سوال که چرا روایتها و داستانهای اسطورهای به وجود میان. کمبل دو علت اصلی رو بیان میکنه که به اعتقاد من علت بهوجود اومدن هر شکلی از داستانه:
1. رازناکی هستی: ما با کلی سوال روبهروییم که برای هیچکدومشون پاسخ قطعی نداریم. ما نمیدونیم چهجوری پا به این جهان گذاشتیم، قبلش کجا بودیم، بعدش کجا میریم... ما بین هزاران علامت سوالِ بیجواب محاصره شدیم.
2. مرگ: عظمتِ فقدانِ کسی که تا لحظاتی پیش مثل ما نفس میکشید.
حالا که این دو علت رو شناختید، میخوام جسارت به خرج بدم و دست ببرم تو حرف کمبل و بگم علت نیاز ما به داستان نوشتن و داستان خوندن همون چیزیه که «آرتور کریستال» گفت. ما تلاش میکنیم (جاهای خالی رو پر کنیم).
«رازناکی هستی» از وجود بخشی از هستی خبر میده که خالی مونده، بیپاسخه...
«مرگ»، جای خالی دوستی یا عزیزی در قلب ماست که برای همیشه خالی مونده...
و فقط این دو نیست! تا هر وقت که جای خالی در زندگیهای ما وجود داره سر و کله داستانها هم پیدا میشه؛ چون تنها ابزاری که ما برای پر کردن این فضای خالی داریم داستانه.
بیاید اعتراف کنیم که ما همهمون در لحظات خالی زندگی به شکلی از داستان پناه بردیم. فراموش نمیکنم وقتی پدربزرگم از دنیا رفت، از بیمارستان تا پارک رو پیاده رفتم، روی نیمکت نشستم و نوشتم... نوشتم... چون جز داستان، پناهی در مقابل این خلا بزرگ تو زندگیم نداشتم. (این داستان رو در مطلبی با عنوان قصهها زنده میمانند... در ویرگول منتشر کردم.)
«ساموئل بکت» در جایی گفته:
«نه چیزی هست که بگویی، نه چیزی که با آن بگویی، نه چیزی که از آن بگویی، نه توانی برای گفتن، نه میلی به گفتن، اما باید گفت.»
میخوام بهش بگم: «آره بکت، باید گفت! تا وقتی این جای خالی در زندگیمون هست، باید گفت.»
امیدوارم از خواندن این یادداشت لذت برده باشید...
اگر علاقهمند به شعر و ادبیات هستید و دوست دارید با مهمترین چهرهها و نظریههای ادبی بهصورت داستانی و با زبانی ساده آشنا شوید، پیشنهاد میکنم پادکست نهان رو در کستباکس بشنوید.