
«آنچه تقدیر است ناچار بباشد و در غمناکبودن بس فایده نیست.»
بالاخره مقدمۀ عریضوطویل کتاب تاریخ بیهقی را تمام کردم و به متن اصلی کتاب رسیدم. مقدمهای دربارۀ روزگار بیهقی، شخصیت او، نسخههای گوناگون تاریخ بیهقی و...
ده صفحه از متن کتاب را خواندم، اما اندازۀ 50 صفحه از یک رمان عادی وقت گرفت. بارها به فرهنگ لغت مراجعه کردم یا اعلام کتاب را خواندم. کلی کلمه و عبارت را هایلایت کردم که البته هنوز کارم باهاشان به اتمام نرسیده. فردا دفتر میآورم و همهشان را یادداشت میکنم.
علاوهبر دفتر، احتمالاً کتاب غزلیات حافظ و کتریام را هم میآورم. از دیروز کتری مامان سوراخ شده. قطرهقطره آب میداد و امروز وانگهی دریا شده بود. اوج خلاقیتم در روزانهنویسی! خلاصه لذت چای هم از ما دریغ شد.
حال همهمان امروز گرفته بود. نه بهخاطر کتری. ترامپ تهدید کرده است که اگر تنگه هرمز تا 48ساعت باز نشود زیرساختهای ایران از جمله برق را میزند. بزرگترین ترسم از آغاز جنگ. اگر برق برود، آب ما هم قطع میشود و این یعنی، همین لذت کتابخواندن، سریالدیدن، حمامرفتن و چاینوشیدن هم گرفته میشود. تنها شمعی که این قطب یخزده را گرم نگه داشته، فوت میشود. درد تنهایی و بیکسی و کسلی و خستگی و افسردگی را میتوانم تحمل کنم، اما بیبرقی و بیآبی را نه.
چه باید کرد؟
فعلا به نصیحت بیهقی گوش میکنم و زورم را میزنم تا غمناک نباشم.
ترامپ گفته حمله به زیرساختها را پنج روز عقب انداخته. هرچند به صحبتهای او اعتمادی نیست، اما نفس راحتی کشیدم. گویا مذاکرهای در جریان است که با وجود حاشای مقامات، احتمالا قالیباف آن سوی میز نشسته است.
امروز عصر با بابا به خانهام سر زدیم. کتری را آوردم تا حداقل از نعمت چای بیشازاین بیبهره نباشیم؛ گلدانها را آب دادم؛ گیاهانم رشد کردهاند. پیچک تا دیوار رسیده و شاخهای نورسته داده. برگانجیری به سمت نور قد کشیده و بلندترین برگش گونهبرگونۀ آفتاب گذاشته. حال همهشان خوب بود. چند دست لباس دیگر برداشتم، یک دفتر و کتاب.
بیهقیخوانی کند پیش میرود. گله نباید داشت، سرسخت و شیرین است. همان تعبیر فریدون مشیری درباره عشق است: زهر شیرین.
فصل 7 بازی تاجوتخت هم تمام شد. فردا به استقبال فصل آخر خواهم رفت.
در توضیح کلمه «به روزگاران» در تاریخ بیهقی نوشته: به مرور، در گذر زمان... و این بیت سعدی را شاهد آورده بود:
سعدی به روزگاران مهری نشسته بر دل
بیرون نمیتوان کرد الا به روزگاران.
الا به روزگاران.
صدای مهیبی آمد. از اتاق بیرون پریدیم. فهمیدم رعدوبرق زده. حال ما خوب است؛ اما تو باور نکن!
بعد از رعدوبرق، باران شدت گرفت. محکم به پنجره میکوبید. آسمان را به زمین میدوخت و از توی دریچۀ کولر، صدای بیامانش شنیده میشد. «رابرت دنیرو» توی راننده تاکسی دیالوگ معروفی دارد با این مضمون: یک روز، باران شدیدی میآید و همۀ کثیفیها را میشوید و میبرد.
کاش این باران، همان باران باشد. دریغ است که ایران ویران شود! اما روز به روز ویرانتر میشود و از چاله به چاه میافتد.
بیهقی را مثل روزهای پیش ادامه میدهم. مثلی آورده بود: مادر مرده و ده درم وام! مَثَل آن کسی است که تنها و بیکس است و بلای تازهای بر سرش نازل میشود. حکایت من (ما) است. دیگر خسته شدم از آرزوی اینکه زمانه با من (ما) راه بیاید. «ژاله آموزگار» با اشاره به اسطورۀ زروان میگفت در اسطورههای زرتشتی، نفس دعاکردن و آرزوداشتن قدرت است.
و من این قدرت را از دست دادهام.
سعی میکنم مغزم را روی حالت خودکار بگذارم. بخوانم، ببینم و این روزها را از تقویم عمرم حذف کنم.
چند روزیست تصمیم دارم، اهداف سال پیش را مرور کنم و برای سال آینده برنامه بریزم. توانش را ندارم. دلم برای تئاتررفتن، کافهگردی، کتابخریدن و... تنگ شده. میخواستم امسال عاشق شوم، حالا میخواهم زنده بمانم. نباید انقدر همهچی سخت میشد. بله آقای یبهقی؛ مادر مرده و ده درم وام...
شنبه که برای عیددیدنی به خانۀ مادربزرگم رفته بودیم، الف هم آمده بود. دختر پسرخالهام که الان کلاس هفتم است. از مدرسهاش برایم میگفت: یک روز، «ملایی» آمده بود با جوراب سوراخ که باعث خندۀ او و دوستانش شده بود. میگفت به ما تشر زد که هر که بخنند در جهنم خواهد سوخت. بعد تعجب مرا که دید، اضافه کرد: آدم بدی بود دیگه.
زمانی که همسنوسال او بودم فکر میکردم آنها، انسانهای برگزیدهای هستند و بعید نیست که با چشم دوزخیشان مرا به شکل خر و گاو ببیند. تفاوت نسلها! حالا که قدکشیدن او را میبینم، بیشتر گذر عمر برایم معنادار میشود. یک روز در بفلم لم میداد تا با هم کارتن ببینیم یا زیر میز ناهارخوری عروسکبازی کنیم؛ الان از مدرسهاش میگوید و انگلیسی را بهتر از من حرف میزند.
امروز هم به بیهقیخوانی گذشت و دیدن فیلم «فاصله» از بیگله جیلان. از همان شروع فیلم مشخص بود که کارگردانِ صبور و عمیقی است. سکانسها باحوصله گرفته شده است تا اجازه دهد ملال زندگیِ قهرمانِ فیلم را درک کنیم. با اینکه نه شعار میدهد نه حرف دهنپرکنی میزند، در پایان ما را وارد لایههای عمیق زندگی میکند. در زمانهای که فیلمهای سریع و پرهیجان مرا بدعادت کرده، کار متفاوت و دوستداشتنیای بود.
احتمالا از فردا کمی به کارهای شرکت برسم و باقی اوقاتم را بیهقی بخوانم و فیلم ببینم. ترامپ گفته ده روز دیگر برای زدن زیرساختها صبر میکند. بچه که بودم، موقع فالگرفتن با پاسور، لحظهای میرسید که انگار هیچ شانسی نداشتیم و هیچ بازیای نمانده بود. خاله مثل یک ورد جادویی میگفت: در ناامیدی بسی امید است، پایان شب سیه سپید است و با جابهجاکردن یک کارت، ورق را برمیگرداند.
حالا مطمئن نیستم. هنوز هم در ناامیدی، بسی امید است؟!
«یه زمانی نزدیک بود همهچیز رو به دست بیارم؛ ولی «نزدیک بود» به درد نمیخوره.»
تامی شلبی.
من هم زمانی نزدیک بود تمام آنچه میخواستم را به دست بیارم؛ ولی فقط نزدیک بود! یکبار توی جلسه درمانم گفتم به فلانی احساس «نزدیکی» میکنم. مرادم صمیمت بود، اما درمانگر مچم را گرفت. نزدیکی؟ (لغتی که معنای جنسی هم دارد). نمیدانم چرا بهیکباره یاد این خاطرۀ بیربط افتادم. نمیدانم چرا گریهام گرفته و چشمانم خیس شده.
من هیچوقت نخواستم نویسنده/شاعر بزرگی شوم یا حتی اسمی از من در تاریخ ثبت شود. نخواستم تمام کتابهای جهان را بخوانم یا زیباترین مرد دنیا باشم. فقط دلم خانهای کوچک با گلدان و پنجرهای بزرگ میخواسته. دلم عشق میخواسته. دلم پیادهروی و نوشتن میخواسته. یه زمانی نزدیک بودم؛ اما نزدیکبودن به درد لای جرز دیوار هم نمیخورد.
فیلم پیکی پلایندرز را دیدم. دوستش داشتم. نویسندهاش استیون نایت بود. اسمش را شنیدهام. باید کارهای دیگرش را هم جستجو کنم.
میانههای فیلم برق رفت. خبرگزاری فارس نوشت: به تاسیسات برق حمله شده. دقایقی بعد برق برگشت؛ اما دور نیست که برق را بزنند و برای همیشه در تاریکی فرو برویم.
اگر همین امروز بمیرم، دوست دارم بگویم که من روزگاری با تمام وجودم عاشق بودم و روزگاری با تمام وجودم تنها. من از مرگ ترسیدهام، چون همیشه تلاش کردم زندگی را پاس بدارم. من عاشق پنجشنبهها هستم که توی کافهای خلوت کتاب میخوانم. همیشه سعی کردم، تا حد ممکن آدم خوبی باشم. کار درست را انجام دهم. قدر فرصتهایم را بدانم. به آزادی دیگران احترام بگذارم و مسئولیت کارهایم را بپذیرم.
آیا من انسان خوشبختی بودم؟ نمیدانم. حداقل مطمئنم که بدبخت نبودم...
مرتبط:
روزانهنویسی (4) خراشی بر قلب
روزانهنویسی (3) امید به روزهای روشن؟!
روزانهنویسی (2) جای امن
روزانهنویسی (1) آغاز جنگ