
در سال ۲۰۱۶، مطالعهای را در برلین، یکی از مهمترین مراکز استارتاپهای اروپا، انجام داد تا مشخص شود کدام استارتاپها بهشکل مناسبی جذب سرمایهگذار خطرپذیر داشتند و کدامیک در این زمینه موفق نبودند. در این مطالعه، با انجام مصاحبههای طولانی با موسسین استارتاپهای مختلف تلاش شد نظر آنها در خصوص تاثیر جذب سرمایهگذاری خطرپذیر بر روی کسبوکارهای استارتاپی پرسیده شود.
سرمایهگذاری خطرپذیر اغلب بهعنوان یکی از جذابترین و پرمتقاضیترین منابع تامین مالی برای استارتاپها بهشمار میرود. بهخصوص اگر بازه خدمات ارزش افزودهای که توسط یک شرکت سرمایهگذاری خطرپذیر ارائه میشود و به رشد و موفقیت استارتاپ کمک میکند را در نظر بگیریم، متوجه میشویم این موضوع تا چه حدی واقعیت دارد.
هر بنیانگذاری که همکاری با یک VC را در مسیر خود قرار داده، مهم است که بداند در پشت صحنه یک سرمایهگذار خطرپذیر، نیروهای محرکه زیادی وجود دارند که ممکن است تیم موسس و استارتاپ موردنظر را با مشکلاتی روبهرو کند. این مشکلات میتواند ناشی از فشار از سوی سرمایهگذاران خطرپذیر و یا سایر معاملات اشتباه در گذشته بهعنوان سرمایهگذاری خطرپذیر، باشد.
نکتهای که معمولا توسط بنیانگذاران مطرح میشود این است که انتظارات آنها از سرمایهگذاری برآورده نشده است. همه سرمایهگذاران خطرپذیر یکسان نیستند و از نظر میزان توانایی برای ارائه خدمات ارزش افزوده، با یکدیگر متفاوت هستند. در برخی موارد، این مشکلات ناشی از این است که سرمایهگذاران خطرپذیر به وعدههای خود عمل نمیکنند و یا گاهی اوقات، انتظارات موسسان در سطحی منطقی قرار ندارد.
راهکار شما: بهترین راه برای مدیریت و جلوگیری از بروز مشکلات مذکور این است که در خصوص سرمایهگذار خطرپذیری که با آن درگیر هستید، تحقیقات گستردهای را انجام دهید. بهعنوان یک بنیانگذار، نباید از گفتگو با سایر کارآفرینانی که با سرمایهگذار خطرپذیر مذکور همکاری داشتهاند، ترسی داشته باشید. این گفتگوها معمولا باعث ایجاد درک درستی از انتظارات شما از شرکت سرمایهگذار موردنظر خواهد شد.
بهعنوان یک بنیانگذار، مهم است که زمان خود را با دقت مدیریت کنید و درگیر شدن با یک سرمایهگذار خطرپذیر معمولا این موضوع را بیش از پیش مهم میکند. عموما، موسسان پیش از دریافت سرمایه مورد نیاز، باید چندین جلسه با سرمایهگذار صحبت کنند. علاوه بر تعدد جلسات، فرآیند سرمایهگذاری نیز زمانبر محسوب میشود و این زمان در صورتی که درگیر مراحل تایید اعتبار و بررسیهای عمیق سرمایهگذار شوید، تا حد زیادی افزایش مییابد.
شما نباید زمان لازم برای این کار را دست کم بگیرید. در ادامه میتوانید نظر بنیانگذار یک شرکت که پس از طی کردن چندین مرحله، سرمایهای را جذب کرده است، مشاهده کنید:
«در طول دوره جمعآوری سرمایه، شرکت زمان و تلاش زیادی را بر روی سرمایهگذارهای خطرپذیر متمرکز کرد و همین موضوع باعث ایجاد فشار مضاعف بر روی شرکت شده بود. در واقع، این فشار بیش از چیزی بود که در ابتدا تصورش را میکردیم و برای بهدست آوردن آن سرمایه، زمان و تلاش زیادی صرف شد. من معتقدم این موضوع میتواند عملکرد یک کسبوکار را با اختلال مواجه کند.»
هنگامی که چند سرمایهگذار خطرپذیر در دسترس شما قرار دارد، یک عنصر زمانی دیگر نیز معرفی میشود. مطمئنا زمانی زیادی برای انجام کارهای مولد ثروت مرتبط با سرمایهگذار خطرپذیر سپری خواهد شد که البته، این کارها در نهایت برای شرکت تاثیرات مثبتی را به همراه میآورد. با این حال، بسیاری از بنیانگذاران در خصوص زمان زیادی که برای کارهای غیرمولد هدر رفت، گلایه میکنند. این کارها معمولا شامل وظایف مدیریتی و گزارشدهی میشود که بهطور کلی شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر آنها را درخواست میکنند.
این نیاز در بین شرکتهای سرمایهگذاری متفاوت است اما بههرحال قابل درک نیز محسوب میشود. آنها هم سرمایهگذاران خود را دارند و طبیعتا نیازمند گزارشدهی منظم هستند. بهعنوان یک موسس، بهطور کلی شما در هیئت مدیره، نقشهای اساسی را برعهده خواهید داشت و بنابراین، وقت شما بینهایت ارزشمند است. اگر با یک سرمایهگذار خطرپذیر جدید درگیر شدهاید، صرف زمان برای انجام کارهای غیرمولد معمولا اجتنابناپذیر است، اما این زمانها باید در قسمت اصلی برنامهریزی شما قرار بگیرند و کاملا پیشبینی شده باشند.
راهکار شما: نزدیک شدن به چندین سرمایهگذار، انجام امور لازم (مانند تایید اعتبار و بررسیهای بیشتر) و گزارشدهی به سرمایهگذار خطرپذیر در صورت بسته شدن قرارداد جذب سرمایه، همگی جزو کارهایی هستند که به زمان فوقالعاده زیادی نیاز دارند. باید ببینید آیا کسبوکار شما واقعا به این سرمایه نیاز دارد و آیا اگر این زمان را صرف زیرساخت یا بهبود کسبوکار کنید، نتایج بهتری را بهدنبال نخواهد داشت؟
از دید سرمایهگذار خطرپذیر، کنترل یکی از مهمترین جنبهها بهشمار میرود. اگرچه ممکن است از دست دادن مالکیت و کنترل برای یک موسس واضح بهنظر برسد، اما با این حال، پیامدهای مختلفی را باید در نظر گرفت. اول اینکه مالکیت کمتر از ۵۰ درصدی یک سرمایهگذار خطرپذیر از شرکت (که معمولا بههمین صورت است) لزوما به این معنی نیست که آنها هیچ کنترلی بر روی شرکت شما ندارند. آنها معمولا از سازوکارهای کنترلی متنوعی بهره میبرند که در عمل، امکان کنترل اجزای مختلفی از کسبوکارتان را در اختیار این شرکتهای سرمایهگذاری قرار میدهد.
سرمایهگذار خطرپذیر تحت شرایط خاص، حتی اگر حداکثر کنترل را در اختیار نداشته باشد، میتواند مدیر عامل یا تیم موسس را تغییر دهد. این موضوع میتواند به دلایل مختلفی از جمله عدم رشد، درگیریهای درونسازمانی و یا نرخ بالای جابهجایی کارمندان رخ دهد.
دوم اینکه، همانطور که در چندین کسبوکار تحت حمایت شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر دیده شده است، هنگامی که سرمایهگذار خطرپذیر کنترل لازم را در اختیار داشته و میتواند بر روی تصمیمگیریها، تاثیرگذار باشد معمولا درگیریهایی ایجاد میشود. در ادامه میتوانید نظر یکی از موسسهایی که در این خصوص مصاحبه داشته است را مشاهده کنید:
ما در شرایطی قرار گرفتیم که لازم بود در خصوص استراتژی کسبوکارمان، یک تصمیم حیاتی بگیریم. سرمایهگذاران خطرپذیر بهدنبال ایجاد تغییری بودند که نسبت به آن تمایلی نداشتیم. این موضوع باعث ایجاد درگیری و تقابل شدید شد. در نهایت، سرمایهگذاران خطرپذیر با جلب رضایت سایر اعضای هیئت مدیره، موفق به انجام تغییر دلخواهشان شدند. این تغییر نتیجه موردنظر را به همراه نداشت و آسیب قابل توجهی به کسبوکارمان وارد کرد.
راهکار شما: توانایی یک سرمایهگذار خطرپذیر برای اجرای تصمیمات دلخواهش، به عوامل مختلفی بستگی دارد که قرارداد سرمایهگذاری یکی از مهمترین آنها است. ساختار قرارداد سرمایهگذاری بسیار حیاتی است و میتواند آینده روابط شما با سرمایهگذار را تعیین کند. هنگام توافق، تمام این عوامل را باید مدنظر قرار دهید.
نکتهای که ممکن است در ابتدا ضدشهودی بهنظر برسد این است که دریافت سرمایه خطرپذیر میتواند در مدل کسبوکار شما یک اشتباه محسوب شود. علت آن است که تزریق مقادیر زیادی از پول میتواند شما را از فعالیتهای اصلی کسبوکارتان منحرف کند.
وقتی در حال تلاش برای جذب سرمایه هستید، ممکن است تصور کنید که در اختیار داشتن مقادیر زیادی پول میتواند شرایط ایدهآلی را برایتان رقم بزند. بهطور کلی اما، اگر این پول را بهشکل مناسبی مدیریت نکنید، ممکن است کسبوکارتان را در شرایط خطرناکی قرار دهد که متوجه شوید اگر این سرمایه را دریافت نمیکردید احتمالا وضعیت بهتری داشتید.
موسسان کمتجربه، معمولا خیلی زیاد با این مشکلات روبهرو میشوند. بسیاری از استارتاپهایی که در این تحقیق حضور داشتهاند، اعلام کردند که چطور با هدایت سرمایه جذب شده به مسیرهای اشتباه، آن را هدر دادهاند. مشکل رایج و نسبتا قدیمی این است که با دریافت سرمایه، موسسها برای رشد کمی کسبوکار و بهبود نتایج خود (گاهی بهدلیل گزارشدهی به سرمایهگذار) به استخدام افراد جدید روی میآورند اما موضوع این است که با استخدام افراد، کسبوکار آنها لزوما رشد نمیکند. مدیریت هوشمندانه این سرمایه کاملا حیاتی است و نباید حس امنیت کاذب در شما ایجاد شود.
راهکار شما: تقریبا در تمامی موارد، توصیه میشود که هر کارآفرین جدیدی تلاش کند باتوجه به امکاناتی که در اختیار دارد، وظایف و امور لازم برای رشد کسبوکارش را انجام دهد. به جذب سرمایه بهعنوان گزینه اول نگاه نکنید. سعی کنید تا جای ممکن سرمایه خود را افزایش دهید، اولین درآمدها را در سریعترین زمان کسب کنید و بر روی فعالیتهای اساسی کسبوکارتان تمرکز داشته باشید. اگر بر روی تولید پول در سریعترین زمان تمرکز کنید و در مدیریت سرمایههای جذب شده نهایت دقت را داشته باشید، چیزهای زیادی در خصوص تجارت یاد خواهید گرفت.
سرمایهگذاریهای خطرپذیر معمولا توسط یک چرخه عمر کنترل میشود. این چرخه عمر مبتنی بر زمان ورود یا خروج از سرمایهگذاری تعریف میشود و عموما در حدود ۱۰ سال است. زمانی که سرمایه به پایان چرخه عمر خود نزدیک میشود، مدیران سرمایه و یا سرمایهگذاران برای بهدست آوردن نقدینگی سرمایهگذاری خود، تحت فشار قرار میگیرند. یک نکته مهم برای موسسین، قدمت سرمایه است. هرچقدر سرمایه به پایان چرخه عمر خود نزدیکتر باشد، باتوجه به فشار اضافی برای دریافت نقدینگی، شرایط چالشبرانگیزتر خواهد بود.
همانطور که بسیاری از موسسین با این مشکل مواجه شدهاند، موضوع خروج سرمایه و یا فرآیند نقدینگی، اغلب ممکن است یک چالش دشوار باشد. این موضوع بهخصوص برای موسسینی که هنوز آمادگی خروج از سرمایه موردنظر را ندارند بهمراتب پیچیدهتر خواهد بود. یکی از موسسین در این مورد گفته است:
بحث پیرامون خروج از سرمایهگذاری یکی از مهمترین تقابلهای ما با سرمایهگذار بود؛ چرا که آنها قصد فروش داشتند اما ما نمیخواستیم این کار را انجام دهیم.
اینکه چه کسی تصمیم نهایی را میگیرد، به عوامل مختلف بهخصوص، شرایطی که در قرارداد سرمایهگذاری قید شده است، بستگی خواهد داشت.
حرکت شما: چرخه عمر سرمایهای که قرار است وارد کسبوکارتان شود را با دقت درنظر بگیرید. اگر تازه در آغاز مسیر کسبوکار استارتاپی خود هستید، فروش زودهنگام سهام میتواند هزینه زیادی به شما تحمیل کند. در عوض، بهتر است یک شرکت سرمایهگذاری یا مسیر تامین مالی متفاوت را پیدا کنید تا بتوانید ارزش سهام خود را برای مدت بیشتری حفظ کنید.
در مجموع، سرمایهگذاریهای خطرپذیر منبع خوبی برای تامین مالی هستند و ارزش آنها نباید زیرسوال برود. سرمایهگذاری خطرپذیر مزایای بیشماری دارد و دریافت مشاوره حرفهای، کمک و منابع از سوی افرادی که دانش و تجربه لازم در این خصوص را دارند، میتواند ابزاری ارزشمند باشد.
فقط همین واقعیت که شرکت شما توسط سرمایهگذاران خطرپذیر پشتیبانی میشود، بهعنوان نوعی مهر تایید برای سایر بازیگران بازار (حوزه فعالیت شما) محسوب خواهد شد. نکاتی که در این مطلب به آنها اشاره شد در خصوص تمام سرمایهگذاران خطرپذیر صدق نمیکند و ممکن است شرایط بهمراتب آسانتری را تجربه کنید. اما مهم است که برخی از تاثیرات بالقوه سرمایهگذاری خطرپذیر بر روی کسبوکارها را درک کنید و با آگاهی خودتان را فرآیند جذب سرمایه آماده کنید.
منبع :entrepreneur.com