
پراکندگی یک مکانیسم مهم است که در الیاف مالتی مود و سایر طور موجها اتفاق میافتد. این مکانیسم موجب میشود تا در آن سیگنال به دلیل سرعت متفاوت انتشار برای همه حالتها در یک زمان مشخص پخش شود. همانطور که میدانیم، اشعههای نوری که از زوایای مختلف به فیبر وارد میشوند، مسیرها یا حالتهای مختلفی را طی میکنند. برخی از این اشعههای نور، مستقیماً از وسط فیبر عبور میکنند (حالت محوری) در حالی که سایر آنها مرتباً از مرز روکش کور عبور میکنند تا در امتداد راهنمای موج به صورت زیگزاگ درآیند. همانطور که در زیر با یک فیبر مالتی مود، گام شاخص نشان داده شده است.
هر زمان که یک جهش وجود داشته باشد، استراتژی پراکندگی در کابل فیبر نوری (یا پراکندگی بین مد) اتفاق میافتد. هرچه مسیر طولانیتر باشد، پراکندگی در کابلها نیز بالاتر خواهد بود. به عنوان مثال، حالتهای مرتبه بالا (ورود نور با زاویههای تیز) نسبت به حالتهای مرتبه پایین (ورود نور با زاویههای کوچکتر) دارای پراکندگی بیشتری هستند.
فیبر مالتی مود میتواند تا 17 حالت نور را همزمان پشتیبانی کند و از پراکندگی بسیار زیادی برخوردار است. در حالی که اگر فیبر سینگل مود باشد، از آنجا که فقط یک حالت وجود دارد و نور در امتداد محور فیبر وارد میشود (در حالت محوری وارد میشود) بدون اینکه از مرز روکش برآید، پراکندگی معینی وجود نخواهد داشت. با این حال، اگر کسی از فیبر مالتی مود با درجه بندی استفاده کند، اوضاع متفاوت است. اگرچه پرتوهای نور در حالتهای مختلف نیز حرکت میکنند، اما به دلیل سرعتهای مختلف انتشار نور، پراکندگی در کابل فیبر نوری بسیار کاهش مییابد.
پراکندگی رنگی پدیدهای از سیگنال است که به مرور زمان پخش میشود و نتیجه آن سرعتهای مختلف پرتوهای نور است. پراکندگی رنگی ترکیبی از اثرات پراکندگی مواد و هدایت موج است.
پراکندگی مواد در اثر وابستگی طول موج ضریب شکست به ماده موجود در کور ایجاد میشود. پراکندگی طول موج به دلیل وابستگی ثابت انتشار حالت به پارامترهای فیبر (شعاع کور و تفاوت بین ضریب شکست کور فیبر و روکش فلزی) و طول موج سیگنال رخ میدهد. در برخی از فرکانسهای خاص، این دو اثر میتوانند یکدیگر را با دادن طول موج تقریباً 0، پراکندگی رنگی را لغو کنند.
علاوه بر این، پراکندگی رنگی همیشه چیز بدی نیست. نور با سرعتهای مختلف در طول موج یا مواد مختلف حرکت میکند. این سرعتهای مختلف باعث میشود که پالسها در حین عبور از فیبر نوری گسترش یافته و یا فشرده شوند و این امکان را ایجاد میکند که نمایه شکست برای تولید الیاف برای کاربردهای مختلف ایجاد شود. به عنوان مثال، الیاف G.652 به این روش طراحی میشوند.
پراکندگی حالت پلاریزاسیون (PMD) نشان دهنده وابستگی قطبی ویژگیهای انتشار امواج نور در الیاف نوری است. در الیاف نوری، در مشخصات انتشار امواج نوری با حالتهای قطبش مختلف، تفاوت جزئی وجود دارد. هنگامی که نور به عنوان یک موج انرژی یا یک منطقه انرژی تعریف میشود، دارای 2 محور عمود بر هم متقابل است، یعنی نیروی الکتروموتور و نیروی مغناطیسی. لحظه انتقال انرژی درون این دو محور با سرعتهای مختلف در فیبر، PMD رخ میدهد.
PMD برای شبکههایی که سرعت پیوند آنها کمتر از 2.5 گیگابیت بر ثانیه است حتی اگر فاصله انتقال از 1000 کیلومتر بیشتر باشد، اثرات کمی دارد. با این حال، با افزایش سرعت، به یک پارامتر مهمتر تبدیل میشود، به خصوص وقتی سرعت بیش از 10 گیگابیت بر ثانیه باشد. علاوه بر PMD اصلی که ناشی از فرایند تولید شیشه است، PMD میتواند تحت تأثیر کابل کشی فیبر، نصب و همچنین محیط کار کابل باشد.
حال به بخشهای اصلی مقاله خوذ میرسیم. یعنی بخش جبران تلفات در کابل فیبر نوری. اگرچه پراکندگی در کابل فیبر نوری باعث ضعیف شدن سیگنال نمیشود، اما مسیری را که سیگنال درون فیبرهای نوری طی میکند، کوتاه میکند. به عنوان مثال، یک پالس 1 نانو ثانیه در فرستنده به 10 نانو ثانیه در گیرنده گسترش مییابد، در نتیجه سیگنالها به درستی دریافت و رمزگشایی نمیشوند. بنابراین، کاهش پراکندگی در فیبر نوری یا جبران تلفات در کابل فیبر نوری در انتقال طولانی مدت مانند سیستمهای DWDM مهم است. در اینجا، ما سه استراتژی یا روش جبران تلفات در کابل فیبر نوری را برای جبران پراکندگی معرفی خواهیم کرد.
در روش DCF (فیبر جبران کننده پراکندگی)، میتوان از فیبر دارای پراکندگی منفی زیاد در کنار یک فیبر معمولی استفاده کرد. تعداد نور توزیع شده توسط یک الیاف سنتی با استفاده از یک فیبر جبران کننده پراکندگی که دارای ارزش غول پیکر پراکندگی علامت مخالف در مقایسه با فیبر معمولی است، کاهش مییابد یا شاید خنثی شود. در درجه اول، 3 طرح وجود دارد (فیبر پیش، پست یا متقارن) که برای جبران تلفات در کابل فیبر نوری استفاده میشود. از الیاف جبران کننده پراکندگی برای به روزرسانی پیوندهای فیبر نوری بهینه شده 1310 نانومتری جهت بهره برداری در 1550 نانومتر به طور گسترده استفاده میشود.
فیبر براگ گریتینگ (FBG) دستگاه بازتابندهای متشکل از یک فیبر نوری است که حاوی تعدیل ضریب شکست کور آن در طول مشخص است. با استفاده از FBGها، میتوان اثرات پراکندگی را در سیستمهای انتقال طولانی مانند 100 کیلومتر به طرز چشمگیری کاهش داد. گریتینگ فیبر منعکس کننده انتشار وزن سبک از طریق فیبر نوری است که طول موج آن با نظم تعدیل شدهای مطابقت دارد. استفاده از FBG برای جبران تلفات در کابل فیبر نوری، ممکن است یک روش امیدوار کننده باشد زیرا FBG با فیبر عناصر نوری منفعل، سازگار هستند و دارای تلفات و قیمت درج کم هستند. FBG ها نه تنها میتوانند به عنوان فیلتر برای جبران پراکندگی استفاده شوند، بلکه میتوانند به عنوان سنسورها، تثبیت کنندههای طول موج برای لیزرهای پمپ، در باند باریک WDM فیلترهای قطرهای اضافه شوند.
جبران تلفات در کابل فیبر نوری الکترونیکی (EDC) روشی است که با استفاده از فیلتر الکترونیکی (به اصطلاح تساوی نیز شناخته میشود) پراکندگی در یک پیوند ارتباطات نوری را جبران میکند. فیلتر میتواند در یک کانال ارتباطی گنجانده شود تا تخریب سیگنال ناشی از محیط را جبران کند. EDC معمولاً با یک فیلتر عرضی پیاده سازی میشود که خروجی آن مجموع وزنی تعدادی از ورودیهای با تأخیر زمان است. محلول EDC توانایی تنظیم خودکار وزن فیلترها را با توجه به ویژگیهای سیگنال دریافت شده دارد که به سازگاری معروف است. EDC میتواند هم در سیستمهای فیبر سینگل مود و هم در سیستم های مالتی مود استفاده شود. علاوه بر این، میتوان آن را با توابع دیگر در IC گیرنده 10 گیگابیت بر ثانیه ترکیب کرد. این موضوع میتواند به میزان قابل توجهی هزینه فرستنده را برای سیستمهای فیبر سینگل مود یا فاصله انتقال را برای سیستمهای مالتی مود با جریمه هزینه گیرنده کوچک کاهش دهد.