
هنوز مهر جوایز جشنواره فجر خشک نشده که برخی تحلیلگران متوجه خطری که در کمین آینده این فستیوال است شدهاند. فجر، جشنوارهای با قدمتی تقریباً به عمر انقلاب، سالها میزبان اجتماعات کثیری از هنرمندان از جمله بازیگران، کارگردانان، نویسندگان، موسیقیدانان و ... بوده. اینکه سیر جشنواره فجر از دهه هفتاد تا کنون چگونه بوده محل بحث این نوشته نیست. آنچه که باید پیش از آنکه دیر شود از آن سخن گفت رویکردی است که در قبال این رویداد سالیانه توسط دولت فعلی در نظر گرفته شده (هرچند نمیخواهیم دولت را مقصر بدانیم؛ بلکه منظور این است که مسئولین فرهنگی کشور را از عواقب برخی سیاستها که در شرف اجرای آن هستند و رویکرد کلیشان نیز این مدعا را تأیید میکند آگاه کنیم.) اما نامی کمتر آشنا (حداقل برای ما) جشنواره حافظ است. رویدادی که مشابه فجر سالیانه و اولینبار توسط علی معلم، سردبیر سابق مجله دنیای تصویر در دهه هفتاد و با رویکرد غیرسیاسی و پیوند بیشتر مردم و ستارگان (بخوانید سلبریتیها) ایجاد شده. از وقایع فتنه اخیر به بعد، تلویزیون بهعنوان یک رسانه بزرگ و حاکم در کشور (رسانه ملی دیگر تعریف دقیقی از آن نیست!) آماج حملات مختلف سلبریتیها تحت عنوان مبارزه منفی یا همان قهر سیاسی ایدئولوژیکی قرار گرفت. علیرغم تمام زحماتی که برخی دلسوز در این فضا برای احیای هویت تلویزیون و بازگرداندن مرجعیت به این کهنه سرباز بازنشسته حکومت اسلامی میکشند، آینده روشنی در انتظار این پلتفرم بزرگ نیست. هرچند بودجهاش چندبرابر شده باشد. رسانه سابقاً ملی برای بازیابی این هویت، گاه روی به تقلیدهای کودکانه آورده و گاهاً هنجارشکنیهایی مضحک انجام داده و تناقضات عملکردی در قاب شبکههای تلویزیون، تلویحی از تقلای محترمانه مسئولین آن است تا انگ یکجانبه و حکومتی بودن را از چهرهاش بزدایند. اما آنچه درباره تلویزیون، از دهه هشتاد و بهمرور اتفاق افتاد، بهیکباره پس از فتنه حجاب به سیلی خروشان بدل شد و تقریباً به مدت یک سال، تلویزیون در بایکوت شدید هنری از سوی سلبریتیها قرار داشت. طبیعتاً پس از فروخفتن فتنه، اخباری تحت عنوان موج بازگشت هنرمندان مطرح شده و حضور برخی چهرههای سرشناس را میتوان دوباره در قاب رسانه تماشا کرد. اما بههرحال آب ریخته شده به جوی باز نمیگردد. بر طبق یک نظرسنجی که اخیراً صورتگرفته[1]، مخاطبین تلویزیون، میزان محبوبیت سریالهای تلویزیونی در چند سال اخیر (که رویکردی کاملاً کلیشهای و بهشدت سخیفانه، با سطح دیالوگ پردازی ضعیف و بازیگری غیرقابلقبول و... دارند) به کمترین حد خود در دهه اخیر رسیده. این واقعیت در کنار گسترش رسانههای اجتماعی و پلتفرمهای نمایشی که سرعت دسترسی و تنوع بسیار بالاتری را در اختیار مخاطب قرار میدهند، ما را بر آن میدارد تا باور کنیم نهنگی که مجدانه به شکار ماهیان کنار ساحل دلبسته بود حالا بر گل نشسته و دیگر عمرش روبهپایان است. اما جشنواره فجر امسال نشان داد او نیز میتواند قربانی بعدی باشد. اگر مسئولین از سیاستهایی که در قبال صداوسیما گذارده و اجرایی شد درس عبرت نگرفته باشند (و به طبع این هوشمندی در آنان هنوز به وجود نیامده که با نگاهی بلندمدت، بتوانند جشنواره ملی ایرانِ انقلاب اسلامی را از دام سیاستزدگی و دولتی شدن نجات دهند) فجر به جشنوارهای سالبهسال سخیفتر، ایدئولوژیزدهتر، محصورتر و عملاً بهسان یک دوره یادبود برای پاسداشت سطحی ارزشهای انقلابی و دفاع مقدس و محدود به مخاطبین اقلیت و چهبسا رادیکال حکومتی نگریسته میشود درحالیکه اکثریت مردم، برای هنرمندانی کف میزنند و سوت میکشند که یا در فستیوالی بینالمللی یاد عاشقانههای تخت خوابی با همسر خود افتاده و یا با صورتهایی غرق در رنگآمیزی در زیرزمینهای تلگرامی، زندگی پست و ذلیلانه خود را در میکروفون فریاد میزنند و در آخر با کارنامهای سیاه از اغفال دختران ایرانی تا هنجارشکنی در آواسرایی بر ضد نظام دستگیر میشوند. سخن این نیست که فجر و حافظ و امثال اینها رها شوند تا سرمایهداران هنرمندنما، دایره انحصار خود در سینما را به این حوزهها بکشانند و مثل دوران تاریک دولت قبل، آثاری تهی و بیمحتوا را عرضه مخاطب کنند که حالا از برکاتش این است که کارگردانان پرفروشترین فیلمهای طنز سینمای ایران اصلاً جشنواره فجر را در حد ساخته خود نمیدانند چون مردم آنها را بهقدر کافی دیده و به آنها میخندند پس همین کافی است! جشنواره حافظ از حالا دارد این چراغقرمز را نشان میدهد که آهای مسئولین نگران هویت دینی جامعه! بدانید این جشنواره دارد مرجع حضور هنجارشکنان سینمایی و به قطبی در برابر فجر انقلابی و اسلامی بدل میشود. به سیاست رهاسازی لبیک نگویید! اما از سویی دیگر بدانید فجر، عمار نیست! فجر سالها به یمن حضور مردم با علایق و سلایق مختلف رونق گرفته پس در عین حفظ آرمانهای انقلاب و بازنمایی هویت واقعی قهرمانان انقلاب و ایران، عرصه را برای درخشش آثار اجتماعی و فرهنگی دیگر باز بگذارید. جوانان را به فجر انقلاب بازگردانید...
[1] https://farsnews.ir/news/14020129000077/کاهش-مخاطبان-تلویزیون-نسبت-به-سال-40