
گاهی یتیمی، به نداشتن پدر و مادر نیست؛ گاهی یتیمی از همان روزی آغاز میشود که پدر و مادر، مسئولیتشان را فراموش میکنند. از همان روزی که کودک یاد میگیرد دردهایش را بیصدا قورت بدهد، اشکهایش را دور از چشم دیگران پاک کند و آرزوهایش را در سکوت دفن کند.
پدر و مادر شدن، فقط آوردن یک کودک به دنیا نیست. هیچ کودکی از پدر و مادرش نخواسته بود که او را به این دنیا بیاورند؛ اما وقتی قدم به این دنیا گذاشت، حق داشت عشق ببیند، امنیت را تجربه کند و تکیهگاهی داشته باشد که در سختترین روزهای زندگی، پشتش را خالی نکند.
بیمسئولیتی همیشه با فریاد و خشونت آغاز نمیشود؛ گاهی آرامآرام وارد زندگی میشود. با قولهایی که هیچوقت عملی نمیشوند، با «بعداً»هایی که هرگز نمیرسند، با بیتفاوتیهایی که کمکم قلب یک کودک را سرد میکنند. فرزند، هر روز کمی بیشتر باور میکند که شاید آنقدرها هم مهم نیست، شاید دوستداشتنی نیست، شاید باید همه بار زندگی را خودش به دوش بکشد.
تلخترین اتفاق، بزرگ شدن زودهنگام یک کودک است؛ کودکی که به جای بازی کردن، نگران آینده است؛ به جای خندیدن، صدای دعواها را میشمارد؛ به جای ساختن رؤیاهایش، مدام در فکر جبران کمبودهایی است که هرگز تقصیر او نبودهاند. کودکی که یاد میگیرد خودش، پدر خودش باشد... خودش، مادر خودش باشد... و این، درد کوچکی نیست.
گاهی یک پدر، فقط نام «پدر» را با خود دارد و گاهی یک مادر، آنقدر درگیر رنجهای خودش میشود که از یاد میبرد کودکی در گوشه خانه، هر روز با نگاهش دنبال اندکی توجه میگردد. هیچ زخمی عمیقتر از این نیست که فرزند، در کنار خانوادهاش احساس تنهایی کند.
کودکان، خاطره ماشین گرانقیمت یا خانه بزرگ را با خود نمیبرند؛ اما هرگز فراموش نمیکنند چند شب با گریه خوابیدند، چند بار منتظر ماندند کسی حالشان را بپرسد، چند بار دلشان خواست فقط یک نفر بگوید: «من کنار تو هستم، نترس.»
سالها میگذرد. آن کودک بزرگ میشود، لبخند میزند، کار میکند، ازدواج میکند، شاید حتی خودش پدر یا مادر شود؛ اما بعضی شبها، کودکِ زخمیِ درونش دوباره بیدار میشود و از خودش میپرسد: «مگر من چه کم داشتم که سهمم از کودکی، این همه تنهایی بود؟»
مسئولیتپذیری یعنی فهمیدن اینکه هر رفتار امروز ما، خاطره فردای یک انسان است. هر بیتوجهی، هر بیمسئولیتی و هر غیبتِ عاطفی، میتواند زخمی باشد که سالها بعد هم التیام پیدا نکند. فرزند، بیش از هر چیز، به حضوری امن نیاز دارد؛ حضوری که بتواند به آن تکیه کند، نه اینکه بار نبودنش را تا پایان عمر بر دوش بکشد.
کاش پیش از آنکه فرزندانمان بزرگ شوند، بفهمیم که زمان، قابل بازگشت نیست. کودکی تکرار نمیشود. آغوشی که امروز دریغ میشود، شاید فردا دیگر خواسته نشود. و جملهای که امروز از سر بیحوصلگی نگفتهایم، شاید سالها بعد با هیچ عذرخواهی جبران نشود.
بعضی فرزندان، از فقر نمیشکنند، از کمبود امکانات هم نه؛ آنها از نبودنِ پدر و مادری میشکنند که بودند، اما تکیهگاه نبودند... نفس میکشیدند، اما حضور نداشتند... نام «خانواده» را داشتند، اما گرمای خانواده را نه.و چه اندوه بزرگی است که کودکی، در خانهای که باید امنترین جای دنیا باشد، هر شب کمی بیشتر احساس غربت کند؛ غربتی که گاهی تا پایان عمر، از قلبش بیرون نمیرود.