
شاید تمام عمر، مسئله را اشتباه فهمیدهایم؛ شاید اینهمه که پرسیدهایم «آیا فرزندمان از ما راضی است؟» باید زودتر از خودمان میپرسیدیم: «آیا ما دلیلی برای رضایت او از خودمان ساختهایم؟»
ما فرزندانمان را به دنیا میآوریم، بیآنکه از آنها اجازهای گرفته باشیم؛ برایشان نام انتخاب میکنیم، مسیر میسازیم، آرزو میکنیم، تصمیم میگیریم و گاهی چنان در رؤیای خوشبختیشان غرق میشویم که فراموش میکنیم خوشبختی، تعریفی نیست که بتوانیم به جای آنها بنویسیم.
ما گمان میکنیم چون دوستشان داریم، پس حتماً درست دوستشان داریم؛ اما مگر هر عشقی، فقط به دلیل عشق بودن، بیخطاست؟ مگر میشود کسی را دوست داشت و همزمان با ترسهایمان، آرزوهایمان و زخمهای درماننشدهمان، روحش را خسته کرد؟
گاهی فرزند، تمام عمر میکوشد همان کسی شود که پدر و مادرش میخواهند؛ نه از سر عشق، بلکه از ترسِ ناامید کردن کسانی که دوستشان دارد. و چه تراژدی تلخی است انسانی که برای به دست آوردن رضایت والدینش، سالها از خودش فاصله میگیرد و سرانجام، در میانسالی، مقابل آینه میایستد و نمیداند آنکه زندگی کرده، خودش بوده یا تصویری که دیگران از او میخواستهاند.
ما از فرزندمان انتظار داریم قدر زحماتمان را بداند، اما آیا او هم حق دارد از رنجهایی بگوید که ناخواسته بر او تحمیل کردهایم؟ ما حق داریم از انتخابهایش دلگیر شویم، اما آیا او حق دارد از انتخابهایی که به نام خیرخواهی برایش کردهایم، دلگیر باشد؟
شاید بلوغ والدگری از همان لحظه آغاز میشود که بفهمیم فرزند، ادامهٔ ما نیست؛ انسانی مستقل است که از مسیر ما به جهان آمده، اما قرار نیست باقی عمرش را در جغرافیای خواستههای ما زندگی کند.
و من فکر میکنم روزی که دیگر صدایمان در خانه نیست، فرزندمان ما را نه با تعداد دفعاتی که نصیحتش کردیم، نه با شبهایی که برایش بیدار ماندیم و نه حتی با تمام فداکاریهایی که به رخ زندگی کشیدیم، بلکه با احساسی که در حضور ما تجربه کرده است، به یاد خواهد آورد.
آیا در کنار ما توانست خودش باشد؟
آیا وقتی شکست خورد، آغوشمان را امن یافت؟
آیا برای دوست داشته شدن مجبور بود شبیه ما فکر کند؟
آیا میتوانست حقیقتش را بگوید، بیآنکه از دست دادن عشقمان را تصور کند؟
شاید اینها پرسشهایی باشند که هیچ پدر و مادری نباید از پاسخ دادن به آنها بگریزد.
زیرا فرزند، بدهکارِ تولدش نیست؛ و عشق والدین، چکی نیست که فرزند موظف باشد تمام عمر با اطاعت، موفقیت و فدا کردن خواستههایش آن را پاس کند.
شاید معنای واقعی پدر و مادر بودن این باشد که روزی بتوانیم فرزندمان را در حالی ببینیم که راهی متفاوت از راه ما انتخاب کرده، باورهایی متفاوت از باورهای ما دارد و حتی دربارهٔ بعضی از رفتارهای ما حرفهایی برای گفتن دارد؛ و با وجود تمام این تفاوتها، هنوز در دلش جایی برای عشق به ما باقی مانده باشد.
من نمیخواهم فرزندم فقط از من راضی باشد؛ میخواهم اگر روزی از من شکایتی داشت، آنقدر در کنار من امنیت را تجربه کرده باشد که بتواند شکایتش را به زبان بیاورد.
نمیخواهم مرا انسانی بیخطا به یاد بیاورد؛ میخواهم به یاد بیاورد که اگر خطا کردم، توانستم بپذیرم، اگر رنجاندم، توانستم عذرخواهی کنم و اگر روزی میان غرورم و آرامش او قرار گرفتم، آرامش او را قربانی غرورم نکردم.
و شاید در پایان زندگی، وقتی دیگر فرصتی برای جبران باقی نمانده باشد، مهمترین پرسش این نباشد که فرزندمان چقدر موفق شد، چقدر به ما افتخار کرد یا چقدر ناممان را سربلند نگه داشت؛ بلکه این باشد که آیا در سالهایی که ما والدینش بودیم، توانست طعم زندگی کردن را بچشد؟
شاید بزرگترین افتخار یک پدر و مادر این نباشد که فرزندشان در برابرشان سر خم کند؛ بلکه این باشد که فرزندشان بتواند در برابر جهان بایستد، خودش باشد و با این همه، هنوز دلش بخواهد به خانه برگردد؛ نه از سر وظیفه، نه از روی عذاب وجدان، بلکه چون روزی در آن خانه فهمیده است که دوست داشته شدن، بهای خودش نبودن نیست.