اسنپ‌پی فقط یک اپلیکیشن نیست؛ اگر کمی عمیق‌تر نگاه کنیم، پشت رشد خریدهای اعتباری و قسطی، تصویری از وضعیت معیشت جامعه دیده می‌شود؛ تصویری که شاید در تبلیغات رنگارنگ و شعارهای اقتصادی کمتر دیده شود، اما مردم هر روز آن را در سفره، کیف پول و حساب بانکی‌شان لمس می‌کنند.
روزی خرید قسطی بیشتر برای کالاهای گران‌قیمت بود؛ یخچال، تلویزیون، ماشین یا وسایلی که خرید نقدی‌شان برای همه آسان نبود. اما امروز برای بخشی از مردم، قسطی خرید کردن به خریدهای عادی زندگی هم رسیده است. یعنی درآمد ماهانه دیگر به اندازه‌ای نیست که خانواده بتواند بدون کمک اعتبار و بدهی، نیازهای معمولش را تأمین کند.
مردم صبح از خواب بیدار می‌شوند و قبل از هر چیز به قیمت‌ها فکر می‌کنند؛ قیمت نان، برنج، گوشت، مرغ، لبنیات، میوه، دارو، کرایه خانه، قبض‌ها، مدرسه و هزار هزینه‌ی ریز و درشت دیگری که روی هم جمع می‌شوند و آخر ماه عددی می‌سازند که با حقوق یک خانواده همخوانی ندارد.
کارمند حقوق می‌گیرد، اما هنوز چند روز نگذشته، بخش بزرگی از آن بابت اجاره خانه یا قسط و بدهی کنار گذاشته می‌شود. بعد قبض‌ها می‌رسند، هزینه رفت‌وآمد، خرید خانه، درمان، مدرسه و دانشگاه فرزندان و ده‌ها خرج دیگری که هیچ‌کدام را نمی‌توان به سادگی حذف کرد.
چطور می‌شود از خانواده‌ای انتظار داشت با درآمد ثابت، خودش را با هزینه‌هایی که مدام افزایش پیدا می‌کنند هماهنگ کند؟
وقتی اجاره خانه بالا می‌رود، نمی‌توان به صاحبخانه گفت «این ماه توان پرداخت ندارم». وقتی قیمت دارو بالا می‌رود، نمی‌توان به بیمار گفت «فعلاً مریض نشو». وقتی فرزند نیاز به کلاس، کتاب، لپ‌تاپ یا امکانات آموزشی دارد، نمی‌توان به خانواده گفت «تحصیل را متوقف کنید». وقتی قیمت مواد غذایی بالا می‌رود، نمی‌توان شکم یک خانواده را با آمارهای اقتصادی سیر کرد.
واقعیت زندگی مردم، جدول‌های اقتصادی روی کاغذ نیست.
واقعیت، مادری است که هنگام خرید از فروشگاه، چند بار قیمت‌ها را نگاه می‌کند و بعضی اقلام را از سبدش بیرون می‌گذارد.
واقعیت، پدری است که برای پرداخت اجاره، قسط و هزینه مدرسه فرزندش مجبور است اضافه‌کاری کند و باز هم آخر ماه کم می‌آورد.
واقعیت، جوانی است که سال‌ها کار می‌کند اما همچنان توان تشکیل یک زندگی مستقل را ندارد.
واقعیت، بازنشسته‌ای است که بعد از سال‌ها کار، هنوز باید بین دارو و هزینه‌های روزمره یکی را انتخاب کند.
واقعیت، کارگری است که اگر چند روز کار نکند، دخل زندگی‌اش به‌هم می‌ریزد.
و واقعیت، خانواده‌ای است که برای خرید چیزی که زمانی یک خرید معمولی محسوب می‌شد، امروز باید اعتبار بگیرد و قسط پرداخت کند.
در چنین شرایطی، خرید قسطی شاید در کوتاه‌مدت گرهی از کار مردم باز کند، اما سؤال اصلی همچنان سر جای خودش باقی است:
چرا قدرت خرید مردم به جایی رسیده که برای تأمین نیازهایشان باید از درآمد آینده قرض بگیرند؟
قسط، پول تازه‌ای برای مردم ایجاد نمی‌کند؛ فقط پرداخت را به آینده منتقل می‌کند.
یعنی امروز خرید می‌کنیم، اما فردا باید هزینه‌اش را از حقوقی بپردازیم که هنوز نیامده است. اگر این اتفاق برای یک خرید بزرگ و محدود باشد، طبیعی است؛ اما اگر قسط تبدیل به ابزار دائمی برای تأمین مخارج زندگی شود، دیگر نمی‌توان آن را صرفاً یک انتخاب اقتصادی دانست.
این همان جایی است که باید درباره وضعیت اقتصاد و سیاست‌های اقتصادی پرسش کرد.
مردمی که هر روز بیشتر قسطی زندگی می‌کنند، الزاماً مردم مصرف‌گراتری نیستند؛ شاید اتفاقاً قدرت خریدشان آن‌قدر کاهش یافته که برای حفظ همان سطح حداقلی زندگی، مجبورند از اعتبار استفاده کنند.
اگر درآمد یک خانواده در ابتدای ماه صرف اجاره، قسط، خوراک، رفت‌وآمد و درمان شود، دیگر چیزی برای پس‌انداز باقی نمی‌ماند.
اگر پس‌اندازی نباشد، یک بیماری ناگهانی، خرابی خودرو، بیکاری چندماهه یا یک هزینه پیش‌بینی‌نشده می‌تواند تمام زندگی خانواده را به بحران تبدیل کند.
این یعنی مردم فقط با گرانی امروز مشکل ندارند؛ آنها از آینده هم می‌ترسند.
ترس از اینکه اگر فردا بیمار شوند چه؟
اگر کارشان را از دست بدهند چه؟
اگر اجاره خانه دوباره بالا برود چه؟
اگر فرزندشان برای ادامه تحصیل هزینه بیشتری بخواهد چه؟
اگر قیمت مواد غذایی دوباره افزایش پیدا کند چه؟
این حجم از نگرانی، فقط یک مسئله اقتصادی نیست؛ آرامش اجتماعی یک جامعه را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد.
مردمی که دائماً نگران پول هستند، فرصت کمتری برای زندگی کردن دارند. برای تفریح، سفر، فرهنگ، هنر، آموزش و حتی رؤیاهای شخصی‌شان پول و انرژی کمتری باقی می‌ماند.
به تدریج، زندگی از «زندگی کردن» به «دوام آوردن» تبدیل می‌شود.
صبح تا شب کار کن، حقوق بگیر، بدهی‌ها را پرداخت کن، خریدهای ضروری را انجام بده، برای ماه بعد نگران باش و و در این میان، تبلیغات به مردم می‌گوید: «الان بخر، بعداً پرداخت کن.»
اما کسی نمی‌پرسد این «بعداً» برای مردم چگونه خواهد گذشت؟
آیا درآمد فردا قرار است بیشتر شود یا فقط بدهی امروز به آن اضافه خواهد شد؟
اقتصاد سالم، اقتصادی نیست که مردم را صرفاً قادر به خرید کند؛ اقتصادی است که مردم در آن قدرت خرید واقعی داشته باشند.
اینکه بتوانی کالا را قسطی بخری، لزوماً به معنی توانمند شدن اقتصادی تو نیست. شاید فقط یعنی آن‌قدر درآمدت از هزینه‌ها عقب افتاده که مجبور شده‌ای زمان پرداخت را تغییر بدهی.
مردم به جای تخفیف‌های مقطعی، امنیت اقتصادی می‌خواهند.
به جای اینکه برای خرید مایحتاجشان دنبال اعتبار باشند، می‌خواهند حقوقشان قدرت خرید داشته باشد.
به جای اینکه هر ماه بدهی جدیدی ایجاد کنند، می‌خواهند بتوانند مقداری از درآمدشان را برای آینده کنار بگذارند.
به جای اینکه تمام دغدغه‌شان این باشد که «چطور تا آخر ماه دوام بیاوریم»، می‌خواهند بتوانند به آینده فکر کنند.
اعتراض مردم فقط به قیمت یک کالا نیست؛ اعتراض به فرسوده شدن تدریجی کیفیت زندگی است.
به اینکه گوشت از سفره حذف می‌شود، تفریح به رؤیا تبدیل می‌شود، سفر به حسرت، درمان به تعویق می‌افتد، خرید لباس تبدیل به تصمیمی سخت می‌شود و حتی بعضی خانواده‌ها برای تأمین نیازهای ضروری فرزندانشان ناچار به بدهکار شدن می‌شوند.
اینها فقط عدد نیستند؛ هر کدامشان بخشی از کیفیت زندگی یک انسان است.
مسئولیت اداره اقتصاد فقط این نیست که تورم در گزارش‌ها با چند عدد توضیح داده شود. اقتصاد زمانی معنا دارد که نتیجه‌اش در زندگی مردم دیده شود؛ در سفره‌ای که کوچک‌تر نشود، در خانه‌ای که خانواده بتواند از پس اجاره‌اش بربیاید، در حقوقی که تا آخر ماه دوام بیاورد، در درمانی که به خاطر هزینه به تعویق نیفتد و در آینده‌ای که برای جوانان قابل تصور باشد.
مردم خسته‌اند از اینکه هر سال باید بیشتر صرفه‌جویی کنند، اما باز هم هزینه‌ها از درآمدشان جلو بزنند.
خسته‌اند از اینکه هر بار راه‌حل تازه‌ای برای کنار آمدن با گرانی به آنها پیشنهاد شود، اما کمتر درباره ریشه‌های این وضعیت صحبت شود.
و شاید مهم‌ترین سؤال همین باشد:
چرا باید مردمی که کار می‌کنند، مالیات می‌دهند و چرخ اقتصاد را می‌چرخانند، برای داشتن یک زندگی معمولی مجبور باشند از آینده خودشان قرض بگیرند؟
اسنپ‌پی می‌تواند یک ابزار مالی باشد؛ اما نباید اجازه داد ابزارهای اعتباری، جای سیاست‌های درست اقتصادی را بگیرند.
جامعه به اقتصادی نیاز دارد که مردم در آن فقط «مصرف‌کننده» نباشند؛ انسانی باشند که بتواند کار کند، درآمد داشته باشد، پس‌انداز کند، خانه‌ای امن داشته باشد، فرزندش را آموزش دهد، بیمار شد درمان شود و گاهی بدون احساس گناه برای خودش چیزی بخرد.
مردم صدقه نمی‌خواهند؛ مردم زندگی می‌خواهند.
زندگی‌ای که برای ادامه دادنش مجبور نباشند هر ماه از آینده‌شان قرض بگیرند.دوباره همین چرخه را تکرار کن.
