
امروز دلم می خواهد درمورد سریال های مزخرف ایرانی حرف بزنم ،نه ازبابت خذعبل بودن فیلمنامه وداستان وبازی بد بازیگران خوشگل وخوشتیپ ....
که البته من هیچ تخصصی هم ندارم .
بحث من حضور زنان درضعیفترین حالت ممکن در اغلب این سریالهاست.چرا برای قهرمان شدن مرد، باید زنی شکسته شود؟
عجیب نیست؟ در سرزمینی که زنانش قرنها بار زندگی را بر دوش کشیدهاند، در بسیاری از قصههای تصویری، هنوز هم زن باید تحقیر شود، کتک بخورد، تهدید شود، مورد تجاوز قرار بگیرد و اشک بریزد تا داستانی برای روایت کردن وجود داشته باشد!
انگار ذهن بعضی از قصهنویسان ما هنوز نتوانسته است جهانی را تصور کند که در آن، زن نه قربانی خشم مرد باشد، نه اسیر تصمیمهای او و نه موجودی که تمام سرنوشتش به آمدن یا رفتن یک مرد گره خورده است.
چرا برای نشان دادن غیرت، باید زنی را محدود کرد؟ برای نمایش قدرت، باید او را ترساند؟ برای ساختن یک شخصیت منفی، باید دستش را به روی زنی بلند کرد؟ و چرا گاهی برای آنکه تماشاگر از شدت خشم به خود بلرزد، باید بدن و روان یک زن را میدان نمایش بیرحمی قرار داد؟
آیا خشونت علیه زن، آسانترین راهی است که بعضی از سازندگان برای برانگیختن احساسات مخاطب پیدا کردهاند؟
البته مسئله، حذف خشونت از هنر نیست؛ مسئله این است که آیا هنر خشونت را افشا میکند یا آن را به کالایی برای فروش هیجان تبدیل میکند؟
میان این دو، فاصلهای عمیق وجود دارد. یک فیلم میتواند از تجاوز بگوید تا پرده از یک جنایت بردارد؛ اما میتواند همان رنج را چنان به نمایش بگذارد که زن، از انسانی با هویت و اراده، به ابزاری برای تکان دادن اعصاب تماشاگر تقلیل پیدا کند.
و تلختر از همه، گاهی زن در تمام طول داستان رنج میکشد، اما پایان قصه باز هم درباره مرد است؛ خشم او، پشیمانی او، انتقام او و نجات یافتن او. گویی حتی رنج زن هم باید در خدمت روایت زندگی مردی باشد که او را رنجانده است!
من از خودم میپرسم: آیا مردان این قصهها بدون شکستن زنی، حرفی برای گفتن ندارند؟ آیا قهرمان بودن، بدون تحقیر دیگری ممکن نیست؟ آیا نویسنده نمیتواند قدرت را در مهربانی، شجاعت را در احترام و مردانگی را در توانایی مهار خشم جستوجو کند؟
شاید مشکل، تنها در چند فیلم و سریال نباشد؛ شاید مسئله، نگاهی ریشهدار باشد که در آن، زن هنوز باید رنج بکشد تا اهمیت پیدا کند، ببخشد تا دوستداشتنی باشد و سکوت کند تا خانواده از هم نپاشد.
اما یک حقیقت را نباید فراموش کرد: هیچ زنی برای کامل کردن شخصیت مردی به دنیا نیامده است؛ هیچ انسانی به دنیا نیامده تا دیگری با تحقیر او، احساس قدرت کند.
و کاش قدرت حرف زدن به سازندگان این کلیشه سازها را داشتم..
شما قدرت عجیبی دارید؛ میتوانید با یک تصویر، ذهن میلیونها انسان را به حرکت درآورید. پس چرا بهجای آنکه به ما بیاموزید چگونه انسانتریم، بارها به ما نشان میدهید که انسان چگونه میتواند انسان دیگری را نابود کند؟
چرا از زنی که پس از سالها تحقیر، خودش را دوباره پیدا میکند، کمتر میگویید؟ از زنی که نه منتظر نجاتدهنده میماند و نه زندگیاش را به انتقام گره میزند؛ زنی که بلند میشود، حقش را میشناسد و بیآنکه شبیه ظالمش شود، زندگیاش را از نو میسازد.
من به سینمایی اعتراض دارم که زن را فقط وقتی میبیند که زخمی شده است؛ به قصهای که صدای فریادش را میشنود، اما صدای اعتراضش را نه؛ و به فرهنگی که ممکن است از تماشای رنج یک زن متأثر شود، اما در زندگی واقعی، رنج زنی را که کنار دستش زندگی میکند، نادیده بگیرد.
و سرانجام، این پرسش را پیش روی همه ما میگذارم:
اگر برای ساختن یک قهرمان، باید انسانی را تحقیر کنیم؛ اگر برای روایت عشق، باید خشونت را تحملپذیر جلوه دهیم؛ و اگر برای سرگرم کردن مردم، باید رنج یک زن را بارها به نمایش بگذاریم، پس دقیقاً کدام بخش از این هنر قرار است ما را به انسان بودن نزدیکتر کند؟
شاید وقت آن رسیده است که دوربین را از روی زخمهای زن برداریم و به چهره کسانی برگردانیم که این زخمها را ایجاد میکنند؛ زیرا مسئله، زنی نیست که شکسته است، مسئله جهانی است که هنوز برای شکستن او، هزاران داستان آماده داردو «چرا برای قهرمان شدن مرد، باید زنی شکسته شود؟؟؟؟؟؟؟؟