
او بیمار بود؛ بیماری نه چندان سخت! البته منظور از نه چندان سخت این است که آنقدر مریضی دشواری نبود که اگر عزمی برای پیدا کردن درمانش بود مدتها لاینحل بماند. اما ماند. چرا؟ چون نادر بود. چون تعداد مبتلایان به این بیماری کم بودند و سرمایهگذاری بر روی یافتن راهحل درمانش دلیلی نداشت.
چه حسی به این گزارهها دارم؟ میتوانم لحظاتی از پوستهی آدمی که این قدر نزدیک شاهد قصهای دردناک بود بیرون بیایم و به خودم بگویم رنج من بهای رنج نکشیدن بسیاری دیگر بوده. میتوانم به خودم بگویم برای این که درمانی بهتر برای تعداد بیشتری از انسانها بتوان پیدا کرد قربانی لازم است. اما وقتی به امیدواری نگاهی فکر میکنم که هر روز اخبار پیشرفتهای پزشکی را مرور میکردند نمیتوانم با این قربانی بودن کنار بیایم.
نتیجه چه بود؟ داستانی مانند کتاب حکایت مرگی بسیار آرام... . تمام آن چه طی سالهای امیدواری نصیب او شد داروهایی بود که این حکایت را آرامتر کند. آن قدر آرام که فراموش کنیم مرگ جایی به انتظار نشسته.
همهی ما از انتخاب طبیعی و تکامل میدانیم؛ از قوانین بیرحمی که سالها بدون توجه به احساسی که به آنها داریم بر زندگی ما و دیگر موجودات سایه انداخته بودند. همهی ما این قوانین را منطقی میدانیم و پذیرفتیم. اما وقتی میشنویم کودکی از سر گرسنگی، فقر و یا جنگ جانش را از دست میدهد کمتر میتوانیم با تجسم این قوانین در زندگی کنار بیاییم.
هنوز هم وقتی به اخبار این چنین برمیخورم از فکر کردن به آنها طفره میروم. هنوز بخشی از من از منطق پشت این رنج و دردی که با مفهوم زندگی عجین شده اذیت میشود. باور این که باید عدالتی باشد، عدالتی که در هیچ گوشهای از زندگی تجسمی نداشته و ندارد همچنان عمیقا در من و امثال من نهادینه شده. شاید به همین دلیل است که این قوانین منطقی برایمان پذیرفتنی و عادی نمیشود.
چهطور میتوان هنگام به خاک سپاری جسم کودکی که از گرسنگی مرده خود را متقاعد کرد که قانون طبیعت این است و آرام گرفت؟ چطور میتوان به سینهی کسی که امید به زندگی دارد و برایش میجنگد دست رد زد و گفت به گناه این که همدردانش کمتر از دیگرانند و دردش ناشناخته، محکوم است به رنج بیشتر و مرگ...
شاید تا زمانی که انسانها قبیلهای زندگی میکردند و زندگی بشر نیاز به بودن افرادی متفاوت با نیازیهایی متفاوت نداشت تا بتواند با بهرهگیری از خلاقیت و نگرش آنها برنده شود، میشد این قوانین همچنان بر همان پاشنه بچرخند؛ اما امروز که تفاوتها و تمایزهای افراد رمز موفقیت آنهاست، این قوانین چگونه کار خواهند کرد؟ در شرایطی که قوانین یکدست و یکپارچه این افراد را به حاشیه میکشاند و حذفشان میکند و از طرفی پیشرفتهای بزرگ نیز در گرو همین تفاوتهاست انتخاب طبیعی چگونه عمل میکند؟ اگر همانی که بر تخت بیمارستان چون از بیماری نادری رنج میبرد و با این دیدگاه هزینه فرصتی محکوم به فنا بود میتوانست با دیدگاهی متفاوت تغییری شگرف در زندگی انسانهای بیشتری ایجاد کند و عامل بقا و تغییر مفهوم زیست برای بسیاری دیگر شود چه؟ همچنان میتوان مانند گذشته قوانینی کلی هزینه و فرصتی را ناظر بر جامعه دانست یا جهان امروز ما باید با توجه به نیازمندیهای جدید و شیوهی متفاوت بقایش راهی نوین برای انتخاب طبیعی پیدا کند؟