تربیت چیست؟
تربیت درست چه نوع تربیتی می‌تواند باشد؟
چگونه تربیتی انسان را به سعادت می‌رساند؟
و چه نوع تربیتی همسان با خلقت انسان است؟
اصولا تربیت می‌تواند به دو صورت انجام شود:
می‌توان با متربی مثل کیسه‌های برنج رفتار کرد. همه را مثل هم دید و برای همه یک برنامه‌ی واحد ارائه داد، همه را یک خط کرد و‌به همه یک آموزش داد و در آخر محصولاتی تحویل گرفت که دارای بعضی اطلاعات و داده‌هایی هستند که یا خیلی زود فراموش می‌کنند یا اصلا یاد نگرفته‌اند، چون این اطلاعات نیاز روحی و‌متناسب با خواسته‌های آنها نبوده است.
یک روش هم این است که می‌توان متربی را دید و شناخت. تفاوتهای فردی‌اش را بقیه در نظر گرفت. هر متربی را بر اساس شخصیت خودش آموزش داد و تربیت کرد.
بهتر است یک مثال بزنم:
مثلا اگر فرزند ما بچه‌ای گوشه گیر است. دوست دارد در خلوت خودش کارهای فردی انجام دهد. مثلا نقاشی کند، بازی کند، شعر بگوید کتاب بخواند و....
براساس نوع اول تربیت باید آموزشی که به بقیه می‌دهیم به او‌هم بدهیم.
او را از خلوت خود بیرون بکشیم و کارهایی که به یک بچه‌ی فعال و ورزشکار و یا اجتماعی و حراف یاد می‌دهیم به او هم بدهیم.
فکر می کنید نتیجه چه می‌شود؟
همینکه در جامعه‌ی ما اتفاق می‌افتد. هیچ کس سر جای خودش نیست و همه ناکام و ناموفق‌اند. به خواسته‌های خودشان نرسیده‌اند و تا آخر عمر نمی‌دانند چه باید می کردند تا موفق و راضی باشند.
اما با شیوه‌ی دوم، خصوصیات فردی فرزند را خوب در نظر می گیریم و براساس آن برای او تصمیم می گیریم. اگر خلاق است و گاه حتی گوشه گیر او را به سمت کارهای فکری و هنری هدایت می کنیم و اگر فعالیت بدنی زیاد دارد به سمت ورزش و اگر حراف است و اهل ارتباط با مردم، به سوی کارهای اجتماعی، و به همین ترتیب، مسیری را که متناسب با استعدادهای خدادادی اوست جلویش قرار می‌دهیم.
چرا ما می خواهیم همه یک مسیر را بروند؟ چرا می‌خواهیم همه را یک شکل کنیم؟
حتی خدا هم راههای منتهی به خودش را به نام سبل یاد می‌کند. راهها و نه راه.
العنكبوت
وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ
ﻭ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ [ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﺧﺸﻨﻮﺩﻱ] ﻣﺎ [ ﺑﺎ ﺟﺎﻥ ﻭ ﻣﺎﻝ ] ﻛﻮﺷﻴﺪﻧﺪ ، ﺑﻲ ﺗﺮﺩﻳﺪ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ [ ﺭﺍﻩ ﺭﺷﺪ ، ﺳﻌﺎﺩﺕ ، ﻛﻤﺎﻝ ، ﻛﺮﺍﻣﺖ ، ﺑﻬﺸﺖ ﻭ ﻣﻘﺎم ﻗﺮﺏ ] ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻣﻰ ﻛﻨﻴﻢ ; ﻭ ﻳﻘﻴﻨﺎً ﺧﺪﺍ ﺑﺎ ﻧﻴﻜﻮﻛﺎﺭﺍﻥ ﺍﺳﺖ .(٦٩)
انسانها متفاوت و رنگارنگ هستند و این تفاوت نشانه‌ی عظمت پروردگار است. اگر قرار بود همه یک شکل شوند و یک راه را در این جهان طی کنند چرا خداوند آنها را متفاوت آفرید؟
الحجرات
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
ﺍﻱ ﻣﺮﺩم ! ﻣﺎ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻳﻚ ﻣﺮﺩ ﻭ ﺯﻥ ﺁﻓﺮﻳﺪﻳﻢ ﻭ ﻣﻠﺖ ﻫﺎ ﻭ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﻫﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻳﻢ ﺗﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺑﺸﻨﺎﺳﻴﺪ . ﺑﻲ ﺗﺮﺩﻳﺪ ﮔﺮﺍﻣﻰ ﺗﺮﻳﻦ ﺷﻤﺎ ﻧﺰﺩ ﺧﺪﺍ ﭘﺮﻫﻴﺰﻛﺎﺭﺗﺮﻳﻦ ﺷﻤﺎﺳﺖ . ﻳﻘﻴﻨﺎً ﺧﺪﺍ ﺩﺍﻧﺎ ﻭ ﺁﮔﺎﻩ ﺍﺳﺖ .(١٣)
با تفاوتهاست که انسانها از هم متمایز و‌شناخته میشوند.
تربیت قرار دادن انسان است در مسیری که پروردگار برای او‌مشخص کرده است نه گذاشتن دیواری بر سر راهش.
