
من واقعاً نمیفهمم چرا بعضی آدمها برای چیزهایی دروغ میگویند که راستش تقریباً هیچ هزینهای برایشان ندارد!
مثلاً دیر رسیدهای. خب دیر رسیدهای دیگر! نهایتش یکی اخم میکند، تذکری میدهد یا شاید صد هزار تومان از حقوقت کم شود. اما چرا باید برای همین اتفاق ساده، یک داستان چندقسمتی بسازی که تویش از ترافیک و تصادف گرفته تا مریضی یکی از اعضای خانواده حضور داشته باشند؟
تازه مشکل از جایی شروع میشود که مجبور میشوی داستانت را حفظ کنی. یادت بماند کدام خیابان تصادف شده بود، چه کسی مریض بود و چرا فردا که دربارهاش پرسیدند، روایتت با دیروز فرق داشت.
همه اینها برای فرار از یک اخم!
البته منظورم این نیست که آدم باید در هر شرایطی هر حقیقتی را جار بزند یا تمام جزئیات زندگیاش را برای دیگران تعریف کند. نه گفتن، توضیح ندادن و حتی پذیرفتن یک تذکر، خیلی وقتها انتخابهای بهتریاند. قرار نیست برای اینکه راستگو باشیم، حریم خصوصیمان را هم تقدیم دیگران کنیم.
مسئله من آن دروغهای کوچکی است که هیچ ضرورتی ندارند. همانهایی که آنقدر راحت گفته میشوند که گوینده احتمالاً پنج دقیقه بعد خودش هم یادش نمیماند چه گفته.
یک بار میگوید «فرستادم» در حالی که هنوز نفرستاده. یک بار میگوید «خبر نداشتم» در حالی که پیام را دیده. یک بار میگوید «تو راه بودم» در حالی که تازه دارد کفشهایش را میپوشد.
و جالب اینکه اگر همان لحظه حقیقت را میگفت، احتمالاً اتفاق خاصی نمیافتاد.
شاید کمی خجالت میکشید. شاید مجبور میشد عذرخواهی کند. شاید هم کسی چند دقیقه از دستش ناراحت میشد.
همین!
من فکر میکنم خطر این دروغها اتفاقاً در کوچکبودنشان است. چون برایشان عذاب وجدان بزرگی نداریم. به خودمان میگوییم حالا مگر چه شده؟ نه پول کسی را خوردهایم، نه زندگی کسی را خراب کردهایم.
اما اعتماد معمولاً با یک دروغ بزرگ از بین نمیرود. گاهی با دهها دروغ کوچک فرسوده میشود؛ آنقدر آرام که حتی متوجه لحظه خرابشدنش نمیشویم.
بعد یک روز میرسد که کسی حرف کاملاً راست و مهمی میزند و ما نمیتوانیم باورش کنیم. نه چون مدرکی علیه حرفش داریم، بلکه چون بارها دیدهایم برای چیزهای بیاهمیت هم حقیقت را عوض کرده.
به نظرم این یکی از بدترین اتفاقهایی است که میتواند برای اعتبار یک آدم بیفتد؛ اینکه حتی وقتی راست میگوید، حرفش بهتنهایی کافی نباشد.
راستش من از آدمی که اشتباهش را میپذیرد، خیلی کمتر میترسم تا آدمی که برای هر اشتباه کوچکش یک توضیح بینقص دارد.
اولی ممکن است دوباره اشتباه کند، اما دستکم میدانم با چه چیزی طرفم. دومی حتی اجازه نمیدهد بفهمم واقعاً چه اتفاقی افتاده.
همه ما ممکن است در موقعیتی از ترس، خجالت یا فشار دروغ بگوییم. نمیخواهم ادعا کنم خودم هیچوقت چنین کاری نکردهام. اما فکر میکنم باید حواسمان به جایی باشد که دروغگفتن از یک تصمیم دشوار، تبدیل به سادهترین پاسخ ممکن میشود.
جایی که بهجای تحمل چند دقیقه ناراحتی، ترجیح میدهیم واقعیت را دستکاری کنیم.
من اگر قرار باشد بین صد هزار تومان جریمه و صد هزار تومان کمتر ارزش داشتنِ حرفم یکی را انتخاب کنم، ترجیح میدهم همان جریمه را بدهم.
چون صد هزار تومان را میشود دوباره به دست آورد، اما اینکه یک نفر وقتی حرف میزنی، توی دلش بگوید «حالا ببینیم راست میگه یا نه»، به این راحتیها درست نمیشود.
بعضی دروغها کوچکاند، اما کاری میکنند که دیگر هیچ حقیقتی از دهان ما بزرگ به نظر نرسد.