
اجرای طرح ترافیک از درب منزل یکی از راهکارها برای مواقع اضطرار آلودگی هوا است که در راستای کاهش آلودگی هوا انجام می شود. با توجه به اینکه آلودگی هوا در فصول سرد به دلیل پدید وارونگی شدت بیشتری پیدا می کند، تعداد روزهای ناسالم در فصول سرد معمولا بیشتر از فصول گرم سال است. خصوصا به دلیل بارندگی کم و محدود، شدت آلودگی بیشتر می شود و ناراحتیهای زیادی را برای تمام اقشار جامعه، چه گروههای حساس و چه گروههای غیرحساس ایجاد می کند. اجرای طرح ترافیک از درب منزل یکی از شگردهایی پلیس راهور و شهرداری تهران است تا به کمک آن تعداد خودروهای در گردش در تهران را کاهش دهند و به دنبال آن بتوانند شدت آلودگی را کم کنند. طرح ترافیک از درب منزل در حالی اجرا می شود که سایر طرحهای ترافیک تهران و دوربین های زوج و فرد همچنان پابرجاست و در کنار آنها طرح ترافیک از درب منزل نیز اجرا می شود.

منظور از وضع طرح ترافیک از درب منزل در تهران این است که تمام خودروهای شخصی فقط با توجه به زوج و فرد و بودن پلاک خود و روزهای هفته می توانند در معابر تهران تردد داشته باشند. ساعت اجرای این طرح غالبا از 60:30 صبح تا 18 عصر است. اجرای طرح ترافیک از درب منزل به دلیل استمرار آلودگی هوا در پایتخت و بنا بر مصوبه کمیته اضطرار کاهش آلودگی هوا تصویب و عملی می شود. به این ترتیب علاوه بر طرح ترافیک و طرح کاهش آلودگی هوا (زوج و فرد سابق) که طبق روال معمول اجرا می شود، پلیس راهور تهران بزرگ در راستای کاهش آلودگی هوا، طرح زوج و فرد از درب منازل را در مواقع اضطرار در پایتخت اجرا می کند و امکان خرید طرح ترافیک وجود نخواهد داشت. برای مثال در اوایل آذر 98 یک بار دیگر هوای تهران و بسیاری از کلانشهر ها از جمله البرز، در حالت اضطرار قرار گرفت که شهرداری برای کنترل و بهبود این وضع طرح ترافیک از درب منزل در تهران و تعطیلی مدارس و دانشگاهها را در دستور کار خود قرار داد. همچنین در کنار تصویب طرح ترافیک از درب منزل، شهرداری هزینه ورود به محدودههای ترافیکی را تا 50 درصد افزایش داد و در مقابل حمل و نقل عمومی را به صورت رایگان در اختیار کاربران ترافیک گذاشت. به طور کلی در مواقع اضطرار اطلاعیههای مربوط به اجرای اختصاصی طرح ترافیک در بخش اخبار و اطلاعیههای سامانه تهران من منتشر می شود.

وقتی طرح ترافیک از درب منزل با توجه به زوج و فرد بودن پلاک و روزهای هفته اجرایی می شود، بسیاری از افراد در تعیین زوج یا فرد بودن پلاک خود مشکل دارند. خودروهایی که رقم آخر پلاک آنها زوج است (اعداد ۲،۴،۶،۸)، در روزهای زوج هفته (شنبه، دوشنبه و چهارشنبه) و خودروهایی که رقم آخر پلاک آنها فرد است (3،5،7،9) در روزهای فرد هفته (یکشنبه، سه شنبه و پنج شنبه) می توانند از درب منزل خود خارج و وارد محدوده شهر شوند. بدیهی است که این شکل از اجرای طرح ترافیک برای مدت محدود است و شروع و پایان آن هم از طریق رسانههای ملی و هم از طریق سامانه تهران من و سایت راهور به همه کاربران ترافیک ابلاغ می شود.
یادآوری
در هنگام اجرای طرح ترافیک از درب منزل در محدوده طرح ترافیک و طرح کاهش آلودگی هوا، قوانین و مقررات مانند سابق خواهد بود، یعنی افرادی که دارای طرح ترافیک نیستند، نمی توانند در این محدوده حاضر شوند و در خارج از محدوده نیز تنها خودروهایی که پلاکشان زوج است، می توانند تردد کنند. غالبا این وضعیت تا بهتر شدن وضعیت آلودگی هوا ادامه دار خواهد بود.

شاید در لحظه و برای کنترل و بهبود وضعیت آلودگی هوا در شرایط اضطرار، اجرای طرح ترافیک از درب منزل و تعطیلی مدارس و دانشگاهها، موثر باشد و اندکی از حجم ترافیک و آلودگی هوا کم کند، اما به واقع این شکل از تدابیر در دراز مدت نمی تواند موثر و عملی باشد. به همین دلیل است که مسئولان باید قبل از وقوع چنین مشکلی، چاره را اندیشیده باشند و راه حل آن را داشته باشند. اساسا اگر همواره طبق برنامه ریزی مشخص و اصول موثر در محدودههای ترافیکی رفتار شود، می توان از وقوع چنین شرایطی پیشگیری کرد. مسئولان باید بعد از بارها تجربه بدانند که با توجه به فصلهای گرم و سرد سال و پدیدههای طبیعی که از کنترل انسان خارج هستند، شدت آلودگی هوا تغییر می کند و کنترل آن سختتر می شود. با توجه به اینکه میزان بارندگی هم به اندازه ای نیست که بتواند مشکلات را حل کند، باید پیش از وقوع حادثه، علاج را پیدا کرد. قطعا راهکار تکراری بستن مدارس و دانشگاهها و اجرای طرح ترافیک از درب منزل همیشه و در یک بازه زمانی طولانی مدت نمی تواند موثر باشد.
تقویت حمل و نقل عمومی و کاهش شدید قیمت تردد با حمل و نقل عمومی یا حتی رایگان کردن بخشی از حمل و نقل عمومی می تواند انگیزهای باشد تا بسیاری از افراد خودروی خود را در پارکینگ منزل خود بگذارند و از حمل و نقل عمومی استفاده کنند. اما حتما باید زیرساختهای لازم برای استقبال آحاد مختلف مردم برای استفاده از حمل و نقل عمومی فراهم باشد تا مشکلات مردم صد چندان نشود.

اجرای طرح ترافیک از درب منزل در روزهای خاصی از سال نشان می دهد که باز هم مسئولان در کنترل آلودگی هوای تهران موفق عمل نکرده اند و برای جبران عملکرد ناقص خود مجبورند که مدارس را تعطیل کنند و طرح ترافیک از درب منزل را اجرا کنند. درست است که برای کنترل آلودگی هوای تهران، مردم و مسئولان به همکاری و تعامل هم نیاز دارند، اما قطعا باید حرکت مثبتی از سوی مسئولان برای مردم انجام شود تا انگیزه لازم و کافی برای همکاری مردم نیز فراهم شود. تا زمانی که حمل و نقل عمومی، به عنوان یک رکن اصلی و اساسی در کنترل ترافیک، نتواند پاسخگوی نیازهای تمام کاربران ترافیک باشد، توصیه به استفاده از حمل و نقل عمومی به آحاد مردم، چیزی نیست جز آب در هاون کوبیدن. باید فکری اساسی کرد و اقدامی موثر و عملی و کارساز انجام داد.