آزمایشات کوبلر راس روی تعداد زیادی از بیماران و کسانی که در زندگی دچار ضربه های شدید و بدون بازگشت می شوند نشان داد که این افراد عموما پنج مرحله ی مهم را می گذرانند.

- کوبلر راس یک روانپزشک آمریکایی-سوئیسی و از پیشگامان و صاحبنظران برجستهٔ مراقبتهای تسکینی و پژوهشهای مرتبط با تجربیات و احساسات افراد پیش از مرگ یا تجربه نزدیک به مرگ بود.
1. مرحله ی اول "انکار" (حتما اشتباهی شده، امکان نداره این اتفاق برای من افتاده باشه!)
2. مرحله ی دوم "خشم" (چرا من؟ مگر من چه گناهی کردم؟ چرا از بین این همه آدم من؟)
3. مرحله ی سوم "معامله" یا نذر (اگر همه چیز درست شود دیگر گناه نمی کنم! فلان خدمت را به بشریت می کنم! فلان خدمت را به دین می کنم! یا حضرت عباس کمکم کن ! یا امام حسین اگه بچه م خوب شه فلان مقدار نذرت می کنم! و غیره...)
4. مرحله ی چهارم "افسردگی" ( ظاهرا دیگه کاری از دست کسی ساخته نیست! دیگه کاری ازم ساخته نیست! )
5. مرحله ی پنجم "قبول" (حتما قسمت این بوده! خدایا راضیم به رضای تو! دیگه برای همه چیز حاضرم!)
آزمایشات بعدی نشان داد که مراحل طی شده در مشکلات بدون بازگشت به این "تمیزی" هم نیست و گاه مراحل مختلف پس و پیش می شوند و حتی ممکن است یک مرحله چند بار اتفاق بیفتد. گاهی هم ممکن است شخص در یک مرحله "گیر" کند یا بین دو مرحله درجا بزند.
البته نوع مشکل ملت ما از نوع بی بازگشت یا "درد بیدرمان" نیست اما ظاهرا ما قرن هاست در مرحله ی سوم و چهارم در جا می زنیم :)
فرهاد مقدم سلیمی