«مونيكا ساتمن» لاغراندام و مثل هميشه مؤقر، با دستش به فنجان چای اشاره كرد و پرسيد: خُب بازرس، بازجويي‌هاتون به كجا رسید؟ قاتل شوهرم كدوم‌شون بود؟
من كه منتظر همين سؤال بودم، كمی ازچای را چشيدم و با لحن موذيانه‌ای گفتم: بهتر نيست اينو از خودتون بپرسيد خانم «ساتمن»؟!
همه چيز براي ايجاد يك شوك مهيا بود. او ابتدا دهانش را به‌حالت خنده‌‌داری باز كرد ولی خيلی زود حالت صورتش را تغيير داد و زيرلب گفت: چرا از من؟ متوجه منظورتون نميشم...
با خونسردی گفتم: چرا كه نه؟ شما قاتل اون پيرمرد هستيد!
«مونيكا» جا خورد و با اين‌‌كه سعي مي‌كرد خودش را كنترل كند خيلی تصنعی صدايش را بالا برد: چی؟! اين خنده‌‌دارترين و مسخره‌ترين جوکیه كه تاحالا شنيدم... ببينم بازرس، نكنه توی بازپرسی از اون پيرمردهای كله‌شق وامونديد، حالا هيچ‌كس باقی نمونده جز من؟... من كه... من كه... اوه شوهر بيچاره‌ی من...!
و زد زير گريه.
دست‌هايم را روي ميز كوبيدم، از روی صندلی بلند شدم و با تحكم فرياد زدم: بسه ديگه! تا حالا هرچقدر نقش بازی كرديد كافيه، تمومش كنيد. من كه ديگه داره حالم از اين پرونده به هم مي‌خوره!
ظاهراً كمی آرام گرفت. من هم دوباره روی صندلی مقابلش نشستم و ادامه دادم: خانم «ساتمن»، شما متهم به قتل پروفسور«بيلی هايدلبر»؛ یعنی همسر مرحوم‌تون هستيد!
دوباره سعی كرد خودش را از چنگم خلاص كند: تو هيچ دليلی براي اين حرف‌ها نداری... تو، تو يک خيالپرداز دروغگويی!
از لحن نامحترمانه‌اش كمی جا خوردم و دست‌هايم را برای دعوت به آرامش بالا بردم، ولی او همچنان كنار ميز ايستاد.
ـ صبح روز دوشنبه گذشته شما با اظطراب و وحشت به اداره‌ی پليس زنگ زديد و در مورد مرگ ناگهانی همسر پيرتون چيزهايی به ما گفتيد. من جنازه رو ديدم، هيچ اثری از ضرب و جرح در بدنش نبود، امّا سرش به كلّی متلاشی شده بود... اوه متأسفم...!
بلند شدم و يك ليوان آب برايش ريختم امّا آن را نخورد. ادامه دادم: در بازجويی اوليه، شما در مورد جلسه دوستانه مقتول با همكارانش در شب قبل از حادثه صحبت كرديد و اينجا بود كه اولين بند رو آب داديد...!
قيافه‌اش به طرز عجيبی، متعجب به نظر می‌رسيد. گويی تمام وجودش به صورت يك علامت سؤال بزرگ به من خيره شده بود.
ـ شما گفتيد ديشب همسرم با چند نفر از همكاران و رقباي سابقش جلسه‌ی كوچكي داشته و در مورد تئوری جديدش صحبت كرده، شما به عنوان يك روانشناس با گفتن كلمه رقبا سعی كرديد اولين خط فكری من رو منحرف كنيد و به گمونم در اين كار موفق هم شديد... اون‌ها ظاهراً انگيزه‌ی خوبی براي اين كار داشتند و من يك هفته‌ی تمام با اون رياضيدان‌هاي كلافه‌كننده سروكله زدم و دست آخر هم چيزي جز اندكي معلومات رياضی و چند تا از فرمول‌های فراموش‌‌شده‌‌ی دوران مدرسه نصيبم نشد! تئوری جديد پروفسور «هايدلبر» می‌تونست يك انقلاب علمی عظيم يا رنسانس تازه‌ای درعلم رياضی و به دنبال اون، بسياري از علوم و صنايعِ ديگه باشه. ظاهراً دومين «اينيشتين» عالم ظهور كرده بود... نظريه جهانی «قانونمندی اعداد» يعنی سوزوندن تمام كتاب‌های رياضی و دوباره‌‌نويسی اون‌ها با قوانين جديد، يعنی ساختن ميكروكامپيوترهای قدرتمندی درمقياس‌های ميلي‌متری، يعنی تسخير فضا ودستيابی به سرعت‌های مافوق تصور وحتی درمان فوری وحشتناك‌ترين بيماري‌ها... و شما همه اين چيزها رو مي‌دونستيد... بعد، صحبت از بيماري روانی پروفسور شد؛ يه جور حافظه فوتوگرافيك كه قادر نبود چيزی رو فراموش كنه و حاصل يكی از آزمايشات ناموفق خودش بود.
دخترك دوباره به خودش آمد: بله، او دنبال داوطلب مي‌گشت تا دستگاه افزايش حافظه‌اش رو امتحان كنه. چند تا پسربچه دبيرستاني داوطلب شدند ولی او قبول نكرد و آخر هم روی خودش آزمایش كرد واون بلا رو سر خودش آورد...
... دوباره زد زير گريه و اين‌‌بار يك گريه‌ی واقعی.
ـ اون نمي‌تونست اعداد رو فراموش كنه و اين خیلی آزاردهنده بود. «بيلی» بيچاره مثل يك معتاد ذليل به دنبال عدد و رقم مي‌گشت. خوندن اعداد از هر نوعي و حفظ كردنشون براش به صورت يه جور لذت دردناك دراومده بود. مي‌فهميد كه چي ميگم... اون فقط مي‌خوند و حفظ مي‌كرد، حالا اين اعداد هرجا كه بودند فرقي نمي‌كرد، از اعداد حك شده روي قوطي‌‌های كبريت گرفته تا شماره صفحات كتاب‌ها و اطلاعات عددي جدول‌تناوبی... فکر مي‌كنم اين‌ها رو تاحالا چند بار براتون گفتم.
احساس كردم كه او دارد اعتماد به نفسش را دوباره به دست مي‌آورد. لحنش دوباره مؤدبانه شده بود، گويي متقاعد شده بود كه من مدرك قاطعي عليه‌اش ندارم. بحث را ادامه دادم: شما تأكيد چنداني بر سردردهاي وحشتناكي كه در اثر حفظ كردن اعداد در اين ماه‌هاي اخير گريبانگير پيرمرد مي‌شد نكرديد در حالی که اين سردردها به قدري شديد بودند كه او مجبور مي‌شد همه جا از عينك سياه استفاده كنه تا چشمش به هيچ عددي نيفتد و دردسرهای شما هم از همين جا شروع شد. شما بايد هميشه كنارش مي‌بوديد و مثل یه پرستار از اون پيرمرد عليل و غُرغُروی مريض‌‌احوال مراقبت مي‌كرديد...
... و امّا بند دوم رو وقتي آب داديد كه فهميدم از اون دسته آدم‌هايي هستيد كه ارزش هر انساني رو با مدرك تحصيلي‌شون مي‌سنجند... راستش تا الان هرگز کسی از من موقع بازجويي راجع به مدرك تحصيلي‌‌ام براي صلاحيت در اين كار سؤال نكرده بود! و مطمئناً با همچين طرز فكري خودتون هم احتياج به يه مدرك عالي داشتيد. شما دانشجو بوديد و پروفسور «هايدلبر» رئيس دانشكده. سعي كرديد كم‌كم خودتون را بهش نزديك كنيد... شما بايد از نفوذ او در دانشگاه براي اخذ مدرك خودتون استفاد مي‌كرديد و وقتي لازم شد با وجود سي و يك سال اختلاف سني و بدون هيچ‌گونه علاقه شخصي باهاش ازدواج كرديد. خب، شما دو ساله كه به آرزوتون رسيديد، بيماري عجيب پيرمرد هم مزيد بر علت شد و نتونستيد چنين مزاحمتي رو در زندگي‌تون تحمل كنيد و كار رو تموم كرديد؛ درحالي‌كه سعی مي‌كرديد با زيركی تمام، اون رو به گردن دوست‌های دانشمندش بندازيد!
در حين صحبت زيرچشمي نگاهي به دست‌هايش انداختم، آنها مي‌لرزيدند، امّا او سعي مي‌كرد با ور رفتن با ناخن‌هايش اين را از من پنهان كند. خوب، او يك روانشناس بود و من مي‌دانستم كه به هيچ‌وجه يك قاتل بالفطره نيست. شخصيت متضادش مرا بَدجوری كلافه كرده بود چون درست در لحظاتي كه احساس مي‌كردم قافيه را باخته است اعتماد به نفس عجيبي پيدا مي‌كرد.
ادامه‌دادم: شايد از ظاهر امر چنين برمي‌اومد كه با آغاز رنسانس هايدلبری دانشمندان فعلی و به خصوص رياضيدان‌ها حسابي به دردسر بيفتند چون همه مجبورند در پی يادگيری علوم مبتنی بر قوانین جدید باشند و اين چيزي بود كه شما سعی داشتيد به من القا کنید. امّا، يه چيز رو فراموش كرده بوديد؛ يه حس والاي انساني؛ ميل به گسترش و پيشرفت دانش بشري. دوستان پير ما به هيچ‌وجه حاضر نمي‌شدند جلوي چنين پيشرفت عظيمي رو اون هم فقط به دليل حسادت و رقابت‌هاي شغلي بگيرند. در ثاني در اين صورت باز هم همين افراد نخستين مروّجان و اشاعه‌دهندگان اين علم جديد بودند واين خودش افتخار ديگري به افتخارات‌شان مي‌افزود و اتفاقاً موضوع جلسه‌ی اون شب هم دقيقاً همين بود. «هايدلبر» قصد داشت به علت ناتواني جسمي و روحي‌اش اين مسئوليت رو به اون‌ها بسپاره و به اين ترتيب باز هم همه‌ی فلش‌ها به سمت شما نشانه رفتند!
پس از اين نطق طولانی، «مونيكا» باخونسردی خردكننده‌اي پرسيد: همين؟ ببينم، شما زياد داستان‌هاییی پليسی مي‌خونيد؟! دانشمندان فعلي و به خصوص رياضيدان‌ها حسابي به دردسر بيفتند چون همه مجبورند در پي يادگيري علوم مبتني بر قوانین جدید باشند و اين چيزي بود كه شما سعي داشتيد به من القا کنید. امّا، يه چيز رو فراموش كرده بوديد؛ يه حس والاي انساني؛ ميل به گسترش و پيشرفت دانش بشري. دوستان پير ما به هيچ‌وجه حاضر نمي‌شدن دانشمندان فعلي و به خصوص رياضيدان‌ها حسابي به دردسر بيفتند چون همه مجبورند در پي يادگيري علوم مبتني بر قوانین جدید باشند و اين چيزي بود كه شما سعي داشتيد به من القا کنید. امّا، يه چيز رو فراموش كرده بوديد؛ يه حس والاي انساني؛ ميل به گسترش و پيشرفت دانش بشري. دوستان پير ما به هيچ‌وجه حاضر نمي‌شدند جلوي چنين پيشرفت عظيمي رو اون هم فقط به دليل حسادت و رقابت‌هاي شغلي بگيرند. در ثاني در اين صورت باز هم همين افراد نخستين مروّجان و اشاعه‌دهندگان اين علم جديد بودند واين خودش افتخار ديگري به افتخارات‌شان مي‌افزود و اتفاقاً موضوع جلسه‌ی اون شب هم دقيقاً همين بود. «هايدلبر» قصد داشت به علت ناتوانی جسمی و روحي‌اش اين مسئوليت رو به اون‌ها بسپاره و به اين ترتيب باز هم همه‌ی فلش‌ها به سمت شما نشانه رفتند!
پس از اين نطق طولاني، «مونيكا» باخونسردي خردكننده‌ای پرسيد: همين؟ ببينم، شما زياد داستان‌هاي پليسي مي‌خونيد؟!حالا به طرز ناشيانه‌ای سعی مي‌كرد ادای حرفه‌اي‌ها را دربياورد! من اين جمله را بارها در فيلم‌های جنايیی شنيده بودم، امّا در طول اين همه سال كه ازمتهمان ريز و درشت بازجويي مي‌كردم، هيچ‌كدام‌شان چنين جملات مستعملی را به كار نبرده بودند! بالاخره آخرين تير را از تركش بيرون آوردم: خانم عزيز! من يك مدرك قطعی و بی برو برگرد دارم كه...
انتظار نداشتم اثر اين حقه‌ی قديمی را به اين سرعت در چهره‌اش ببينم؛ باز هم سعی كرد خودش را در مقابل من نبازد. چه تلاش بيهوده‌ای! من گفتم: پروفسور قبل از مرگش نام قاتل رو...!
پوزخندی زد و حرفم را قطع كرد: آره...آره... تو دروغگوی خوبی نيستی بازرس! اين امكان نداره...
دوباره مچش را گرفتم: درسته! اين امكان نداره! امكان نداره، چون شما در اون لحظه پيش مقتول بوديد. شما متلاشي شدن مغز پيرمرد بيچاره رو از نزديك ديديد و البته اون‌قدر سنگدل نيستيد كه بعد از هر يادآوری، حتی حالا به گريه نيفتيد. حالا خواهش مي‌كنم همين جا تمومش كنيد، من سعی مي‌كنم قضيه رو به نفع شما تموم كنم، كافيه با من رو راست باشی!
او ديگر كاملاً خرد شده بود و صورتش حالت دوست‌‌داشتنی و ترحم‌‌انگيزي پيدا كرده بود، شايد كمی زياده‌رَوی كرده بودم. به آرامی شروع به صحبت كرد. حرف‌هايش به زمزمه‌ی آرامي مي‌ماند كه از گلوي يك بيمار در حال مرگ ادا مي‌شوند: ديگه كافيه بازرس... من دوستش نداشتم... هميشه دنبال يك فرصت مناسب بودم... بودنِ اون همه آدم در كنارش توي اين چند سال اصلاً سابقه نداشت. فرصت از اين بهتر نمي‌شد، ممكن بود گردن هركدوم از اون‌ها بيفته، همه‌‌شون يه جوری مشكوك بودند و به نظر من اين مي‌تونست پليس رو مدت زيادي گمراه كنه اما مي‌دونستم كه بالاخره گير مي‌افتم...
بغض گلويش را گرفته بود و به سختي حرف مي‌زد. آب ليوان را سر كشيد و ادامه داد: من روانشناسم، امّا نتونستم ازعهده عقده‌هاي رواني خودم بربيام، هيچ وقت مادرم رو نديدم، پدرم هم يك روستايی متعصب و مخالف سرسخت تحصيلات دخترها بود... شما بچه داريد؟
ـ اوه! من هنوز ازدواج نكرده‌ام.
ـ ولی به نظرم اومد كه....
ـ خيلی پيرشدم؟ راستش وجود كسانی مثل شماست كه... بگذريم، شما همه چيز رو اعتراف كرديد، و من كار ديگه‌اي اينجا ندارم... البته چرا، دوكار باقي مونده، اولی... خُب، مسبب وانگيزه‌ی اين قتل كشف شد، امّا اين سؤال هنوز باقی است، چطور و با چه وسيله‌ای؟
با شنيدن اين سؤال بلند شد و برای آوردن چيزی به طرف كتابخانه‌‌ی ديواری گوشه‌ی اتاق راه افتاد. هنوز مطمئن نبودم كه آيا مي‌توانم دومين مسأله را با او در ميان بگذارم يا نه... خيلی زود بود...
ـ با تقاضای يك ماه مرخصیت موافقت شده، حالا می‌خواهيد كجا بريد؟
ـ شايد يك بندر خوش آب وهوا، به هرحال فرقی نمي‌كنه...
ـ وحالا بايد قاتل پروفسور «هايدلبر» رو بهم نشون بدی!
من و كميسر دو دوست قديمی بوديم وتشريفات اداری در طول اين سال‌ها هرگز نتوانست ما را مقيد كند. پاسخ دادم: اتفاقاً با خودم آوردمش!
كيفم را باز كردم، كتاب قطوری را از آن درآوردم و جلوی چشمان متعجب او گرفتم و با لحن شومن‌های تلويزيونی با صدای بلند گفتم: اين شما و اين عجيب‌‌ترين قاتل جهان... قاتل مردی با حافظه‌‌ی تمام نشدنی؛ ديوانه‌ی اعداد و ارقام... راهنمای تلفن‌های شهر لندن و حومه!
◄ گوهردشت - 1371
◄ فرهاد ارکانی (16 ساله) از کرج!
