سال تحصیلی 72-1371 از جهاتی برای من نقطه عطفی محسوب می‌شد زیرا حضور یک دبیر ادبیاتِ مهربان و خلاق و دو همکلاسِ هم‌اندیش و خوش‌فکر (که هنوز هم دوستان خوبی هستیم) مرا که از پیش‌ترها علاقه‌مند به ادبیات، نویسندگی و مطالعه بودم با جهشی کوانتومی به پیش راند.
آقای رضایی، دبیر ادبیاتی که برای نخستین بار ما را با مفهوم انشا با «موضوع آزاد» آشنا کرد و همین کار ساده‌اش، حتی اگر از سر تنبلی برای طرح موضوعات جدید بود اما برای ما سبب‌سازِ بروز خلاقیت‌های عجیب و غریبی در حوزه‌ی نوشتن شد که در این روزهای خانه‌نشینی و خودقرنطینگی، یکی از آن‌ها را در کمال شگفتی پیدا کردم!
انشایی در قالب یک داستان کوتاه علمی/تخیلی با موضوع آینده‌ی عید نوروز در سیاره‌ی زمین که مناسبت خوب و نیز شباهت عجیبی با این روزهای ما دارد!
راستش قطعاً فکر نمی‌کردم اتفاقاتی مثل دید و بازدید آنلاین در زمان حیات خودم اتفاق بیافتد اما امسال به همت جناب کرونا خیلی پیش‌تر از آن که فکرش را می‌کردم اتفاق افتاد!
این داستان پیش از پیدایش یا حضور اینترنت، ماهواره، گوشی‌های هوشمند و همه‌گیر شدن کامپیوترهای خانگی و... نوشته شده است، بنابراین طبیعی است که تصورم از ارتباط تصویری به تلویزیون‌های متعدد خلاصه شده باشد؛ اما از طرفی به ارتباط شبکه‌وار افراد با یکدیگر اشاره کرده‌ام که در خور تأمل است!
از دیگر موارد پیشگویانه‌ای که در داستان آورده‌ام و پس از گذشت بیست و هفت هشت سال برای خودم هم جالب بود می‌توانم به این‌ها اشاره کنم:
◄ خانه‌های هوشمند
◄ کارت‌پستال‌های دیجیتال (به ویژه برای افراد کم‌حوصله!)
◄ وجود ماسک بر صورت مردم در خیابان‌ها و گزارش‌های تلویزیونی! (این روزها اتفاق افتاد... البته در داستان من به خاطر آلودگی هواست نه پاندمیِ ویروسی!)
◄ کنسروی شدنِ غذاهایی که هرگز فکرش را هم نمی‌کردیم! (کنسرو کله‌پاچه مثلا!!)
◄ استفاده از هولوگرافی در زندگی روزمره (که البته هنوز اتفاق نیافتاده!)
◄ اختلاط نامناسب زبان‌ها و نفوذ بی‌رویه و بیمارگونه‌ی واژگان بیگانه در زبان فارسی
◄ سکونت انسان در مریخ و ایستگاه‌های فضایی (آقای ایلان ماسک، منتظریم!)
◄ حضور روبات‌های خدمتکار در منازل (نه هنوز!)
◄ مجری‌های تلویزیونیِ روباتی (این هم نه هنوز!)
◄ افزایش بی‌رویه‌ی تورم و انکار مسئولین!
◄ افزایش بی‌حد افسردگی در سطح جامعه (و همچنان ارائه‌ی آمارهای الکی!)
◄ تعدد بی‌رویه‌ی شبکه‌های تلویزیونی
◄ استفاده از چوب مصنوعی به دلیل پایان یافتنِ جنگل‌ها (کسی به فکر اختراعش هست؟!)
◄ پنجره‌های مصنوعی که تصاویری از طبیعت پخش می‌کنند. (یعنی لطفاً قبول کنید که ظهور نمایشگرهای صفحه‌تخت را پیشگویی کرده بودم!!)
◄ و این آخری از همه جالب‌تر بود: امکان لمس و بوسیدن از راه دور! که ظاهراً چند سال پیش یک کارهایی درباره‌اش کرده‌اند! اینجا را ببینید.
لحظه‌ی سال تحویل نزدیک بود.
آقای «فانی» در حال چیدن سفره‌ی هفت سین بود. همسرش هم روی غذای شب عید کار می‌کرد. سفره را چیده بود. در سه طرفِ سفره‌ی سه‌گوش، سه عدد کنسروِ نیمرو و در وسط سفره، پرتره‌ای از یک دیس سبزی‌پلو به چشم می‌خورد.
آقای «فانی» هولوگرافیِ سفره هفت‌سینِ سه‌بعدی را تمام کرد و به طرف یکی از تلویزیون‌ها رفت. او باید فامیل و آشنایان را از طریق امواج به خانه می‌آورد. ارتباط‌ها یکی یکی برقرار می‌شد.
بهنام پسر آقای «فانی» از مدرسه برگشت. صدای درِ فلزی خانه بلند شد: Hello
بهنام از سلام علیکِ در و دیوارِ خانه متنفر بود و از این که دستشوییِ خانه با احساسِ وجود انسان، شروع به نواختن موسیقی می‌کند، خسته شده بود. اما چه می‌شد کرد؟
او با هیجان خاصی به پدرش گفت: دَدی، گوشت اسب پنج‌هزار تومن ارزون شد! همین الان قصابه بهم گفت.
پدر سرش را با اکراه بلند کرد و گفت: با این ارزونی‌ها واسه کارمندی که حقوقش با اضافه‌کار، ماهی شصت میلیون تومنه که کاری درست نمیشه...
مادر بهنام او را صدا زد: بهنام، تخم‌مرغ گرفتی؟
- آره مامان بیا بگیر
و از جیبش قوطی کبریت قدیمی را درآورد و پنج عدد تخم‌مرغ از آن بیرون کشید و به مادرش داد.
آقای «فانی» صدای تلویزیون‌ها را هم درست کرد. مجری کانال 34 که آدم پرحرفی بود داشت می‌گفت: ... هِلو علیکم به شما که در کنارِ یور فَمیلی به انتظار عید نشسته‌اید؛ هِلو هم سیاره‌ای! در هر کجا که هستید؛ زمین، مریخ و ایستگاه فضایی؛ تبریکات ما رو بپذیرید...
روبات خدمتکار که تا حالا مشغول ساختنِ آجیل با چوب مرغوب مصنوعی بود، کنار تلویزیون‌ها آمد و فیش سه‌راهی را به آقای «فانی»که کلافه شده بود نشان داد. آقای «فانی» تشکر کرد و فیش را وصل کرد.
ارتباط با تمام بستگان برقرار شد. هرکدام از آن‌ها نیز به نوبه‌ی خود با بستگان‌شان مرتبط بودند. نوارهای از پیش ضبط شده، به جای آن‌هایی که حوصله‌ی سلام و احوال‌پرسی نداشتند، سلام کردند و عید را تبریک گفتند. حتی سنسورهای پیشرفته‌ی جدید امکانِ دیده‌بوسی از طریق تلویزیون را هم به آن‌ها می‌داد.
پس از آن آقای «فانی» کانال 76 را گرفت. گزارشگر لوس برنامه‌ی «بعد از نیوز» بود که از مردم کوچه و بازار می‌پرسید: شما می‌دونید چرا امسال، سالِ خرچنگ‌قورباغه است؟! و مردم هم از پشت ماسک‌های گاز، جواب‌های عجیب و غریبی به این سوال می‌دادند. خیلی‌ها هم چون مالِ آن محل نبودند از پاسخ دادن معذور بودند!
در کانال دیگری، یکی از مسئولین مهمِ سیاره‌ای در حال صحبت بود: ... خیلی خوب گذشت. آمار خندیدن به نسبت سال گذشته 1.7% بالا رفته بود؛ قیمت‌ها از ده برابر بالاتر نرفت؛ مرتب اسکناس چاپ کردیم تا جیبِ کسی خالی نَمونه؛ مردم در رفاه و آرامش بودند...
عموی بهنام، ایضاً خان داداشِ آقای «فانی» با لحن مسخره‌ای گفت: هه! دروغ سال!
اما خانمش او را ساکت کرد: هیس! الان سال تحویل میشه... 20 ثانیه مونده... 19... 18...
همه در هیجان بودند. بعضی‌ها به شیشه‌ی پنجره‌ها نگاه می‌کردند... 7... 6...
حتی روبات‌های خدمتکار هم چهار زانو جلوی تلویزیون‌ها نشسته بودند... 3... 2... 1...
با شلیکِ موشکِ سال‌تحویل، همه‌ی خانه‌ها به لرزه درآمد. مجری تلویزیون در حالی که چشمان قرمز فولادی‌اش می‌درخشید با لحن خشکی گفت: آغاز سال وان‌تاوزِند ششصد و نود و شش خورشیدی.
همه بلند شدند. موسیقی همیشگیِ تحویل سال توسط یک گیتاریست مو بور و یک درامِر جَز نواخته شد و عیدی‌ها که شامل یک کارت تبریکِ «عیدت مبارک» بود بین فامیل‌های نزدیک رد و بدل شد...
کم‌کم سکوت بر همه جا حکمفرما شد.
پنجره‌های مصنوعی که تصاویر مسحورکننده‌ای را از طبیعت پخش می‌کردند کم‌رنگ و به تدریج خاموش شدند.
از پشت تنها پنجره‌ی واقعیِ آسمانخراش که آقای «فانی» یکی از مستأجرانش بود تصویر آسمانِ قیراندودِ ظهرگاهی با همان گرد و غبار اتمی همیشگی دیده می‌شد.
بهنام کتاب فارسی‌اش را برداشت و به اتاق خودش رفت. فردا امتحان داشت.
فامیل‌ها از پشت تلویزیون با هم خداحافظی کردند...
خانه‌ی آقای «فانی» ساکت بود و تنها صدای درس خواندنِ بهنام از پشت در می‌آمد.
فرهاد ارکانی
کرج - 1371
پانوشت 1: کاغذی که می‌بینید انشا را روی آن نوشته‌ام، سربرگ نشریه‌ای است نظامی به نام «صف» که پدرم سردبیر آن بود و باور کنید آن روزها کاغذ و دفتر به سختی پیدا می‌شد. هم‌نسل‌های من خوب می‌دانند از چه چیزی حرف می‌زنم.
پانوشت 2: یک چیزی هست که من نامش را گذاشته‌ام سندروم دهه شصت!
بچه‌های این نسل درکی از آن ندارند و آن دور نریختنِ هر تکه کاغذی است که یک رویش سفید باشد! و حتی اگر کوهی از این کاغذهای یک رو سفید در خانه‌تان داشته باشید باز هم به جمع‌آوریِ آن ادامه می‌دهید تا زمانی که زیرِ همه‌ی آن‌ها دفن شوید!... ما اصولاً نسلی دفن‌شده‌ایم.
