همانطور که گفتیم، برنامه بازاریابی در حقیقت نقشه راه کسب و کار و پلن اجرایی رسیدن به اهداف شرکت است که تناسب با پارامترهای متعددی چون بودجه، زمان، نوع محصول، مشتریان، روشهای فروش، رسانه های در دسترس و … شخصی سازی می شود.
برای نوشتن یک برنامه بازاریابی مفید، پیش از هر چیز باید فهرستی از نیازها، کاستی ها، توانایی ها و اهداف خود تعریف کنید. باید بدانید نقطه شروع و آغاز حرکت از کجاست و کجا می خوهید برسید. قرار است در نقطه پایانی به چه اهدافی دست پیدا کنید و این اهداف به چه طریقی محاسبه شده و با چه ابزارهایی اندازه گیری می شوند.
اندازه گیری وضعیت فعلی و اهداف آینده از مهمترین نکات در بررسی برنامه بازاریابی است. به صورت کلی از مفاهیم کلی و غیر قابل اندازه گیری پرهیز کنید. اهدافی مانند جذب مشتری جدید، افزایش فروش، افزایش حاشیه سود، افزایش راندمان تولید، گرفتن سهم بازار بیشتر و مانند آن اهداف مناسبی هستند. باز هم تاکید میشود که از مفاهیم کلی مانند افزایش اعتبار، کسب درآمد، خدمات بهتر و مانند آن که قابل اندازه گیری نیستند پرهیز کنید.
برای ارزیابی وضعیت فعلی و طراحی برنامه بازاریابی باید عوامل کلیدی موفقیت (Key Success Factors یا Critical Success Factors) را بدانید. یعنی عوامل کلیدی (یا حیاتی) موفقیت دخیل در آن صنعت را شناخته و با محاسبه ابعاد و نشانه های آن مدل کسب و کاری، لیست عوامل کلیدی را تهیه کنید. به عنوان مثال، در یک صنعت، عادت به استفاده از محصول یک عامل کلیدی موفقیت است و یا در یک صنعت دیگر، عامل کلیدی، قیمت و ارزان بودن. در عین حال گاهی شما با کسب و کاری مواجه هستید که محصول نهایی باید با قیمت بالایی عرضه شود تا جامعه هدف را ترغیب به خرید کند. عوامل کلیدی موفقیت بسیار زیاد و برای هر فضا و کسب و کاری می تواند متفاوت باشد. این عوامل کلیدی هستند که راه پیش روی کسب و کار را نقطه گذاری میکنند. این عوامل ممکن است در طول زمان تغییر کند یا نسبت به منطقه جغرافیایی، شخصی سازی شود.
برای شناسایی عوامل کلیدی موفقیت باید توجه کرد عوامل و متغیرهای تاثیرگذار بر وضع و نتیجه مطلوب چیست؟ آیا می توانیم آنها را اندازه گیری و تحلیل کنیم؟ چه تغییراتی باید در شرایط، فرآیندها و رفتار کسب و کار ایجاد کرد؟ چه مهارتها، نیروی انسانی ماهر یا ابزاری باید به خدمت گرفته شود؟ همچنین به خاطر داشته باشید به صورت کلی، عوامل کلیدی ممکن است مختص صنعت و بازار به صورت عام باشد یا اختصاصی و منطبق بر یک محدوده یا زیرمجموعه خاص.
برای درک و تحلیل عوامل کلیدی موفقیت می توان از ابزارهایی مانند تحلیل SWOT، تحلیل PETSEL، تحلیل 5F و یا تحلیل زنجیره ارزش استفاده کرد. نکته مهم این است که هر کدام از این روشها تمرکز بالایی روی یک نکته خاص دارند و در صورت امکان، شاید با ترکیب روشهای مختلف بتوان به دید کاملتر و جامع تری دست یافت.
از دیگر عوامل مهم در تدوین برنامه بازاریابی (و نیازهای حیاتی یک کسب و کار) تحقیقات بازار برای نمایش دقیق وضعی فعلی است. به جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده ها در مورد موقعیت، یک محصول یا خدمات در یک بازار، تحلیل یا آنالیز بازار می گویند.
در تحلیل بازار، اطلاعاتی در مورد جامعه هدف و مشتریان بالفعل و بالقوه کسب و کار کسب و تحلیل می شود. عادات مصرف کنندگان، رقبای صنعت، موقعیتهای جغرافیایی، شرایط اقتصادی و ... در این فرایند مورد بررسی قرار می گیرند. با این تحلیل و آنالیز، شما به سوالات مهمی در خصوص چرایی و چگونگی نگاه مشتریان فعلی و آینده و چگونگی فرایند تصمیم گیری و خرید از شما یا رقبا، بازارهای بکر یا اشباع، رقبای مهم و غیرمهم و ... پاسخ می دهید.
نکته دیگر، تعریف KPI یا شاخص کلیدی عملکرد است. (Key Performance Indicator) در حقیقت روش سنجش میزان اثرگذاری افراد، واحدها، سازمان و برند است.
یک شاخص کلیدی عملکرد خوب ، مسیر پیشرفت در جهت دستیابی به اهداف را نشان میدهد، نقاط نیازمند تغییر و بهبود را مشخص میکند، تغییر عملکرد را نشان میدهد و در نهایت میزان کارایی و اثربخشی فعالیتها را بیان میکند.
همانطور که پیشتر اشاره شد، برنامه بازاریابی بر مبنای پارامترهای مختلفی ممکن است تنظیم شود. ممکن است در کسب و کار شما، محصول یا خدمت، هدف اصلی باشد، ممکن است زمانبندی نکته اصلی باشد یا برنامه بر مبنای رسانه (محیطی، تلویزیونی، شبکه های اجتماعی، ایمیل مارکتینگ و …) و بودجه تبلیغاتی چیده شود. باز هم تاکید می شود که با رعایت اصول نگارش برنامه و در نظر گرفتن پارامترهای دخیل در کسب و کار، مارکتینگ پلن باید شخصی سازی شود.
https://shanbemag.com/why-marketing-plan-is-important/

برنامه بازاریابی یا Marketing Plan چیست؟ (قسمت اول)
برنامه بازاریابی یا Marketing Plan چیست؟ (قسمت سوم)