چند وقت پیش برنامهریزی فهرست سفارشهای یک هفته را به ChatGPT داد و خواست برنامهٔ تولیدی بچیند که روزها متعادل باشند. جواب در چند ثانیه آمد و بینقص به نظر میرسید: روزی حدود ۳۰۴ قطعه.
مشکل از چهارشنبه شروع شد. در ۲۴ سال کار در تولید این را بارها دیدهام: برنامه بر حسب تعداد قطعه متعادل است، ولی روی ایستگاهی که خروجی را محدود میکند اجرانشدنی است.
یک نمونهٔ فرضی: کارخانهای کوچک چهار محصول را از سه مرحلهٔ برش، جوشکاری و رنگ رد میکند. جوشکاری روزی ۱۵ ساعت و هفتهای ۷۵ ساعت ظرفیت دارد. جوشکاری یک محصول ۹ دقیقه طول میکشد و محصول دیگر فقط ۱٫۲ دقیقه. همان برنامهٔ متعادل، وقتی با ساعت جوشکاری سنجیده شد، ۸۸ ساعت کار میخواست. آخر هفته ۱۳ ساعت کار مانده بود و دو سفارش به هفتهٔ بعد افتاد.
ChatGPT همان کاری را کرد که از او خواسته شده بود. سؤال اشتباه بود.
روشی که در اکسل به کار میبرم ساده است:
۱. سه جدول کوچک بسازید: سفارشها، دقیقهٔ لازم برای هر قطعه در هر مرحله، و ساعت واقعی در دسترس هر مرحله.
۲. پیش از هر برنامهای، بار هر مرحله را به ساعت حساب کنید. در این مثال برش ۵۰٪، رنگ ۶۰٪ و جوشکاری ۱۱۷٪ بار داشت.
۳. اگر گلوگاه بیش از ظرفیت بار دارد، اول تصمیم بگیرید: شیفت اضافه، جابهجایی یک سفارش یا هر دو. اینجا یک شیفت اضافه و انتقال یک سفارش، بار را به حدود ۹۵٪ رساند. آن حاشیهٔ کوچک را عمداً نگه دارید.
۴. توالی را فقط روی گلوگاه بچینید؛ برش یک روز جلوتر و رنگ پشت سر جوشکاری.
۵. در آخر از ChatGPT بخواهید برنامه را بررسی کند: ساعت روزانهٔ هر مرحله در برابر ظرفیت.
از ChatGPT فرمول، گزینه و بررسی بخواهید، نه تصمیم اینکه کدام مشتری منتظر بماند. برنامه را بر حسب ساعت گلوگاه بچینید، نه تعداد قطعه.
همهٔ عددهای این نوشته فرضیاند.
نویسنده: مهندس فرامرز احمدی