
مقدمه: رویای استقلال مالی یا کابوس لغو اقامت؟
شاید فکر کنید پیدا کردن یک کار پارهوقت در مسکو، سنپترزبورگ یا هر شهر دیگری در روسیه، فقط یک راه ساده برای پر کردن جیب خالی، پرداخت هزینههای خوابگاه و خرید یک قهوه در کافههای خیابان آربات است. اما واقعیت تلخ اینجاست: در بازار کار روسیه، مرز بین یک «دانشجوی سختکوش» و یک «مهاجر غیرقانونی» بسیار باریکتر از آن است که تصور میکنید.
یک امضای اشتباه پای یک قرارداد کاری، کار کردن چند ساعت بیشتر از سقف مجاز قانونی، یا قبول یک پیشنهاد وسوسه کننده از یک کارفرمای هموطن که با لبخند میگوید: "نگران اداره مهاجرت نباش، من ردیفش میکنم!"... همین یک اشتباه کوچک و به ظاهر بیاهمیت، میتواند به قیمت جریمههای سنگین، لغو ویزا، اخراج از دانشگاه و خداحافظی همیشگی با روسیه تمام شود.
اگر میخواهید بدون به خطر انداختن اقامت و آینده تحصیلیتان درآمد کسب کنید، باید قوانین بازی را بلد باشید. در این مقاله جامع، مهمترین و پنهانترین خط قرمزهای کار دانشجویی در روسیه را برایتان بازگو میکنیم؛ هشدارهایی که هیچ موسسه کاریابی غیررسمیای به شما نخواهد گفت.
از تاریخ 5 اگوست 2020 میلادی بر اساس قانون فردال روسیه یک تغییر بزرگ و مثبت برای دانشجویان خارجی رخ داد: دانشجویان تمام وقت خارجی مجاز به کار در روسیه بدون نیاز به دریافت پتنت (اجازه کار ویژه) هستند. اما این آزادی عمل، مشروط به رعایت دقیق چند اصل مهم است:
1- تحصیل تمام وقت و حضوری: این قانون فقط شامل دانشجویانی می شود که به صورت تمام وقت و حضوری در دانشگاه های روسیه مشغول به تحصیل هستند. اگر دانشجویی به صورت نیمه حضوری یا غیر حضوری تحصیل می کند امکان کار حین تحصیل را ندارد.
2- معتبر بودن دانشگاه: باید دانشگاهی که در آن تحصیل می کند معتبر و دارای مجوز فعالیت از وزارت علوم در قالب دانشگاه را داشته باشد. مثلا تحصیل در موسسات زبان یا مراکز فنی حرفه ای مورد قبول نیست.
3- محدودیت جغرافیایی: دانشجو فقط در همان شهر محل تحصیل می تواند کار کند. مثلا شما نمیتوانید دانشجویان شهر کازان باشید اما در مسکو مشغول به کار شوید.
اگر شما از دانشگاه اخراج شوید یا انصراف دهید اجازه کار شما نیز خودکار باطل می شود. همچنین اگر مرخصی تحصیلی بگیرید در زمانی که شما در مرخصی تحصیلی هستید اجازه کار ندارید.
قبل از اینکه مشغول به کار رسمی شوید حتما مدارک زیر را آماده کنید:
گواهی اشتغال به تحصیل Справка об обучении : باید یک نامه جدید و متبر از دانشگاه دریافت کنید مبنی بر این که شما رسما دانشجویی آن دانشگاه هستید.
کد مالیاتی ИНН- شما برای کار کردن در روسیه باید قبل از شروع فعالیت کاری حتما کد مالیاتی دریافت کنید. این کد را میتوانید از مراکز خدمات دولتی МФЦ دریافت کنید
شماره بیمه بازنشستگی СНИЛС - همزمان که اقدام می کنید برای کد مالیاتی حتما باید شماره بیمه بازنشستگی را هم دریافت کنید.
برگه رجیستری Миграционный учет - همه دانشجویان خارجی باید برگه رجیستر داشته باشند که محل سکونت آنها در آن مشخص شده باشد.

پیدا کردن کار در روسیه به ویژه برای کسانی که هنوز تسلط کامل به زبان روسی ندارند چالش برانگیز است. با این حال برخی حوزه ها وجود دارند که هم درآمد مناسبی دارند و هم ریسک قانونی کمتری برای دانشجویان ایرانی به همراه دارد. مانند:
امن ترین راه برای شروع کار، همکاری با شرکت ها و ارگانهایی است که با قوانین هر دو کشور آشنا هستند و چارچوب قانونی را رعایت می کنند مانند:
شرکت های گردشگری و توریستی: مانند شرکت مریدین تراول که در حوزه گردشکری فعالیت می کنند. شما میتوانید در این شرکت ها به عنوان تور لیدر فعالیت کنید. بخصوص که شغل تور لیدری فقط در تابستان است و فصلی است که شما دانشگاه ندارید.
موسسات دانشجویی و آموزشی: شرکت هایی مانند روس دانش که در حوزه دانشجو ترجمه مدارک فعالیت دارند. میتوانید مثل به عنوان لیدر در این شرکت ها فعالیت کنید یا به عنوان مترجم متون را از فارسی به روسی ترجمه کنید.
شرکت های بازرگانی و فروشگاهی: مجموعه هایی مانند فرش مدما یا سایر شرکت های پخش و فروش کالاهای ایرانی در روسیه گاهی برای بعضی کارهای خود نیاز به نیروهای پاره وقت دارند. یا گاهی برای مدیریت شبکه های اجتماعی خود و یا بازار یابی نیاز به نیرو پیدا می کنند.
اگر زبان انگلیسی مسلط هستید میتوانید به صورت خصوصی یا در موسساتی آموزشی به عنوان مدرس زبان انگلیسی فعالیت کنید. همچنین گاهی مراکزی هستند که نیاز به استاد زبان فارسی دارند. یا افرادی هستند که به صورتی شخصی و انفرادی تمایل به یادگیری زبان فارسی دارد.
همه ساله در شهرهای مختلف روسیه نمایشگاه های بین المللی برگزار می شود و شرکت های ایرانی نیز در این نمایشگاه ها شرکت می کنند. شما میتوانید در طول دوره نمایشگاه جهت همکاری و کمک به تیم های ایرانی شرکت کنید.
یکی دیگر از شغل های مناسب برای کار دانشجویی در روسیه کار کردن در مشاغل خدماتی مانند پیک ، کار در رستوران و کافه و مشاغلی از این قبیل است. در این مورد حتما دقت داشته باشید که شرکت معتبر و خوش نام باشد و تمام قوانین مربوط به جذب نیروی کار خارجی را رعایت کرده باشند.
بسیاری از دانشجویان تنها به جنبه درآمدری کار توجه می کنند و از خطرات احتمالی که در کمین آنها هست غافل می شوند. این خطرات میتواند مسیر زندگی و تحصیل شما را برای همیشه تغییر دهد:
برخی کارفرما ها برای فرار از مالیات به شما پیشنهاد کار سیاه را می دهند. کار سیاه اصطلاحان به کاری گفته می شود که قرارداد رسمی منعقد نمی شود و هیچ گزارش مالیاتی نیز ثبت نمی شود. این کار هم برای شرکت و هم برای شما به عنوان دانشجو میتواند مشکلات جدی به همراه داشته باشد. مشکلاتی از جریمه های نقدی تا دیپورتی برای مدت چند سال از خاک روسیه.
اولویت اصلی شما در روسیه دانشجو بودن است. اگر کار پاره وقت باعث می شود از کلاس غیبت کنید یا تکالیف دانشگاه را انجام ندهید این باعث می شود که شما نمرات میان ترم نگیرید و در نمرات پایان ترم هم با مشکل جدی مواجه شوید. سه بار عدم موفقیت در یک درس باعث اخراجی شما از دانشگاه می شود.
شما وقتی بیشتر از اندازه لازم و ممکن اگر کار کنید دیگر به لحاظ فیزیکی و روحی زمان مناسب برای تحصیل را نخواهید داشت. بخصوص در رشته های مانند پزشکی و دندانپزشکی این مشکل جدی تر نیز هست. و در مجموع باعث عدم موفقیت شما در تحصیل می شود.

شاید خطرناک ترین و شایع ترین اشتباهی که این روزها در بین دانشجویان ایرانی در روسیه مشاهده می شود پدیده ای است که من آن را توهم سوپرمن نامیده ام.
بسیاری از دانشجویان ایرانی به ویژه در سالهای اول و دوم تحصیل، هنوز از نظر سطح زبان روسی و تطابق با سیستم آموزشی به مرحله مطمئن نرسیده اند اما تحت تاثیر فضای مجازی و داستانهای ثروتهای بادآورده تصمیم میگیرند همزمان چندین نقش را بازی کنند:
میخواند هم درس بخوانند و معدل بالا بگیرند.
هم یک کار پاره وقت ثابت داشته باشند
هم کار صادرات و واردات انجام دهند
هم در نقش صرافی غیر قانونی کار انتقال پول انجام دهند
و حتی در قالب شرکت کار خدمات دانشجو، ثبت شرکت، گرفتن اقامت و کارهایی از این قبیل انجام دهند.
ضعف زبانی و حقوقی: دانشجویی که هنوز نه از نظر سطح زبان به سطح قابل قبولی رسیده و نه آشنایی با قوانین فدراسیون روسیه را دارد با وارد شدن به این حوزه هم برای خود ایجاد مشکل می کند و هم برای افراد دیگر. وارد شدن به حوزه های تخصصی که نیاز به سالهای دانش و علم دارد، آن هم در کشور جدیدی که شما نه زبان انها را کامل میدانید و نه آشنایی با قوانین حقوقی و کیفری و مهاجرتی آن دارید میتواند بسیار خطرناک باشد. و نتیجه این می شود که : کوری عصا کش کور دگر شود.
از تحصیل جا می مانید: وقتی شما به عنوان یک دانشجو وارد روسیه شده اید اما بیشتر زمان خود را صرف کار تجارت می کنید تا دانشگاه قطعا نتیجه این می شود که بعد از چند ترم از دانشگاه اخراج می شوید و تازه شروع می کنید به بهانه آوردنهایی مانند: دانشگاه عمدا من را اخراج کرد، استاد با من مشکل داشت، دیگران برای من پرونده سازی کردن و مثالهایی از این قبیل. تکلیفتان را با خودتان مشخص کنید: شما دانشجو هستید یا تاجر
برای اینکه در دام های فوق نیفتید و تجربه مثبتی از کار داشنجویی داشته باشید این نکات را رعایت کنید:
1- ارزیابی واقع بینانه: قبل از هر اقدامی با مشاوران دانشگاه یا با موسسات معتبر مانند روس دانش (رو به سوی دانش) مشورت بگیرید تا از وضعیت قانونی و تحصیل مطمئن شوید.
2- اولویت بندی زمان: حداکثر 15 تا 20 ساعت در هفته را برای کار در نظر بگیرید. هیچ شغلی ارزش آن را ندارد که شما از تحصیل باز بمانید.
3- انتخاب کارفرمای معتبر: فقط به شرکت هایی قرارداد ببندید که سابقه شفافی دارند. و قرارداد رسمی ببندید.
4- پرهیز از وعده های رویایی: اگر پیشنهادی دریافت کردید که زیادی شیرین به نظر آمد به احتمال زیاد این یک دام است. مواظب باشید. مثلا شرکتی که بابت جا به جایی بسته های پستی مبالغ چندین برابر حقوق معمول را پیشنهاد میدهد قطعا در آن بسته ها مواد قانونی و مجاز جا به جا نمی شود.
5- بروز رسانی مدام مدارک: همیشه به تاریخ انقضا مدارک مانند پاسپورت، ویزا، رجیستری دقت داشته باشید و در زمان مناسب نسبت به تمدید مدارک اقدام کنید. همه چیز را به روز آخر نگذارید.
کار پاره وقت در روسیه می تواند هم تجربه خوبی باشد و هم از نظر یادگیری زبان برای شما کمک باشد و هم این که از نظر درآمدی کمک هزینه باشد برای طول دوران تحصیل اما نه بیشتر. وارد بازار کاره پاره وقت دانشجویی با این امید نشوید که از این مسیر قرار است پولدار شوید و یا کل هزینه تحصیل و زندگی خود را تامین کنید، چرا که یا سرخورده می شوید یا از دانشگاه اخراج می شود و یا سر از زندان در می اورید و یا دیپورت می شوید. واقعا بین باشید و اهداف اصلی خود را فراموش نکنید. شما کار می کنید که بهتر درس بخوانید
اگر شما خودتان در روسیه دانشجو هستید یا قبلا بوده اید و یا این که از نزدیکان شما شخصی در روسیه درس می خواند خیلی خوشحال می شویم تجربیات خود را در پایین همین پست در بخش نظرات بنویسید تا دیگران بتوانند تصمیم بهتری بگیرید.
در پایان آدرس و نشانی شرکت فرش مدما در روسیه را گذاشته ایم. این شرکت در حوزه فرش ایرانی در روسیه فعالیت دارد. دفتر این شرکت در شهر سن پترزبورگ است اما در شهرهای مختلف روسیه فروش دارند. میتوانید تماس بگیرید. شاید در بعضی حوزه ها بتوانید با آن همکاری داشته باشید.