
سرمایهگذاری برای بسیاری از افراد راهی برای حفظ ارزش پول و ایجاد امکان رشد دارایی در بلندمدت است. با این حال، سرمایهگذاری فقط به معنای خرید سهام یا نگهداری طلا نیست. بازارهای مختلفی مانند بورس، طلا، ارز، مسکن، سپردههای بانکی و صندوقهای سرمایهگذاری وجود دارند و هرکدام سطح متفاوتی از ریسک، نقدشوندگی و بازده مورد انتظار دارند.
به همین دلیل، اولین قدم برای شروع سرمایهگذاری این نیست که بدانیم چه چیزی بخریم؛ بلکه باید ابتدا مشخص کنیم هدف ما چیست، چه مقدار سرمایه در اختیار داریم و تا چه اندازه میتوانیم نوسانات و زیان احتمالی را تحمل کنیم.
قبل از سرمایهگذاری، هدف خود را مشخص کنید
سرمایهگذاری بدون داشتن هدف مشخص میتواند تصمیمگیری را دشوار کند. برای مثال، فردی که برای خرید خانه در چند سال آینده پسانداز میکند، شرایط متفاوتی با کسی دارد که برای بازنشستگی یا ایجاد یک سرمایه بلندمدت برنامهریزی کرده است.
افق زمانی یکی از عوامل مهم در انتخاب روش سرمایهگذاری است. معمولاً هرچه زمان موردنظر کوتاهتر باشد، امکان تحمل نوسانات شدید کمتر میشود؛ در مقابل، سرمایهگذاری بلندمدت میتواند فرصت بیشتری برای عبور از نوسانات کوتاهمدت بازار فراهم کند.
بنابراین پیش از انتخاب یک بازار، بهتر است به سه سؤال پاسخ دهید:
هدف شما از سرمایهگذاری چیست؟
چه مدت میتوانید به سرمایه خود نیاز نداشته باشید؟
در صورت کاهش ارزش سرمایه، چه میزان زیان را میتوانید تحمل کنید؟
بازارهای مختلف چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟
هر بازار ویژگیهای خاص خود را دارد و نمیتوان یک گزینه را برای همه افراد مناسب دانست.
طلا یکی از داراییهایی است که بسیاری از افراد برای حفظ ارزش دارایی و تنوعبخشی به سبد خود از آن استفاده میکنند. قیمت طلا میتواند تحت تأثیر عوامل مختلف داخلی و جهانی قرار بگیرد و مانند هر دارایی دیگری با نوسان همراه است.
ارز نیز تحت تأثیر عواملی مانند شرایط اقتصادی، سیاستهای پولی و تحولات داخلی و بینالمللی تغییر میکند. خرید و نگهداری ارز نیز بدون ریسک نیست و تغییرات قیمت میتواند به سود یا زیان سرمایهگذار منجر شود.
مسکن معمولا به سرمایه اولیه بیشتری نیاز دارد و نقد کردن آن نیز نسبت به برخی داراییهای مالی زمانبرتر است. در مقابل، برخی سرمایهگذاران آن را به دلیل ماهیت فیزیکی دارایی و افق بلندمدت مورد توجه قرار میدهند.
بورس امکان سرمایهگذاری در سهام شرکتها و سایر ابزارهای مالی را فراهم میکند. در این بازار قیمت داراییها میتواند در دورههای کوتاهمدت تغییرات قابل توجهی داشته باشد؛ بنابراین شناخت بازار و مدیریت ریسک اهمیت زیادی دارد.
صندوقهای سرمایهگذاری نیز یکی از روشهای سرمایهگذاری غیرمستقیم هستند. در این روش، سرمایه افراد در قالب یک صندوق جمعآوری و مطابق اساسنامه و سیاستهای آن صندوق مدیریت میشود. انواع مختلف صندوقها، از جمله صندوقهای درآمد ثابت، سهامی و مختلط، سطح ریسک متفاوتی دارند.
سرمایهگذاری مستقیم یا غیرمستقیم؟
یکی از تصمیمهای مهم، انتخاب بین سرمایهگذاری مستقیم و غیرمستقیم است.
در سرمایهگذاری مستقیم، فرد خودش درباره خرید و فروش دارایی تصمیم میگیرد. برای مثال، خرید و فروش سهام در بورس نیازمند آشنایی با سازوکار بازار، تحلیل اطلاعات و مدیریت سرمایه است.
در سرمایهگذاری غیرمستقیم، مدیریت سرمایه به یک نهاد یا ابزار مالی تخصصی سپرده میشود. صندوقهای سرمایهگذاری نمونهای از این روش هستند. البته استفاده از صندوق به معنی حذف ریسک نیست؛ میزان ریسک به نوع صندوق و داراییهای موجود در آن بستگی دارد.
بنابراین افرادی که زمان، دانش یا علاقه کافی برای بررسی روزانه بازار ندارند، میتوانند گزینههای سرمایهگذاری غیرمستقیم را نیز بررسی کنند.
برای شروع سرمایهگذاری در بورس چه کارهایی لازم است؟
اگر تصمیم گرفتهاید به صورت مستقیم در بازار سرمایه ایران فعالیت کنید، ابتدا باید فرآیندهای مربوط به ثبتنام و احراز هویت سجام را انجام دهید و سپس از طریق یک کارگزاری به سامانه معاملات دسترسی پیدا کنید.
اما دریافت دسترسی معاملاتی به معنی آمادگی برای خرید و فروش نیست. پیش از اولین معامله بهتر است با مفاهیمی مانند سفارش خرید و فروش، دامنه نوسان، کارمزد، سود و زیان، نقدشوندگی، ریسک بازار و نحوه بررسی اطلاعات شرکتها آشنا شوید.
همچنین بهتر است اولین تجربههای خود را با سرمایهای انجام دهید که از دست دادن یا کاهش موقت ارزش آن فشار مالی جدی برای شما ایجاد نمیکند.
چقدر پول برای سرمایهگذاری لازم است؟
پیش از اختصاص پول به سرمایهگذاری، بهتر است هزینههای ضروری زندگی و نیازهای کوتاهمدت خود را در نظر بگیرید. پولی که احتمال دارد در آینده نزدیک به آن نیاز پیدا کنید، نباید بدون توجه به نقدشوندگی و نوسان دارایی در یک سرمایهگذاری پرریسک قرار بگیرد. همچنین شروع با مبلغی محدود میتواند به افراد تازهکار فرصت بدهد که بدون قرار دادن بخش بزرگی از دارایی خود در معرض نوسان، تجربه بیشتری به دست آورند.
ریسک را بشناسید، نه اینکه آن را نادیده بگیرید
هیچ سرمایهگذاریای را نمیتوان صرفاً بر اساس بازده احتمالی آن ارزیابی کرد. ریسک نیز بخش مهمی از تصمیم سرمایهگذاری است.
یکی از روشهای مدیریت این مسئله، تنوعبخشی است. به جای اینکه تمام سرمایه در یک دارایی یا یک بازار قرار گیرد، میتوان با توجه به شرایط مالی و میزان ریسکپذیری، سرمایه را میان گزینههای مختلف توزیع کرد. البته تنوعبخشی نیز ریسک سرمایهگذاری را به طور کامل از بین نمیبرد.
آموزش قبل از اولین معامله
شناخت اصطلاحات و سازوکار بازار میتواند از بسیاری از تصمیمهای هیجانی جلوگیری کند. برای شروع، آشنایی با مفاهیمی مانند تورم، نرخ بهره، نقدینگی، ارزشگذاری، سودآوری شرکتها و رابطه عرضه و تقاضا مفید است.
مراقب تصمیمهای هیجانی باشید
افزایش یا کاهش شدید قیمت یک دارایی میتواند احساساتی مانند ترس از جا ماندن، طمع یا ترس از زیان را ایجاد کند. تصمیمگیری بر اساس این احساسات ممکن است باعث شود فرد بدون بررسی کافی وارد یک معامله شود یا در زمان نامناسب از آن خارج شود.
آیا باید تمام سرمایه را در یک بازار قرار داد؟
تخصیص تمام سرمایه به یک دارایی، فرد را به عملکرد همان دارایی وابسته میکند. اگر قیمت آن دارایی کاهش پیدا کند، کل سرمایه نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. به همین دلیل، بسیاری از سرمایهگذاران از ترکیبی از داراییها استفاده میکنند. ترکیب مناسب به عواملی مانند سن، درآمد، اهداف مالی، افق زمانی، میزان نقدینگی موردنیاز و تحمل ریسک بستگی دارد و برای همه افراد یکسان نیست.