
دستگاه ایمنی ذاتی یا غیر تخصصی نخستین سطح محافظتی بدن در برابر عوامل بیماری زا است. شاید بتوان سادهترین و البته کارآمدترین اقدام ایمنی ذاتی بدن را در پوست و مخاط مشاهده کرد. پوست مانع از ورود هر عامل بیماری زا اعم از ویروس و باکتری به داخل بدن میشود. برای مثال، در ایام شیوع ویروس کرونا دانشمندان تاکید دارند مردم به طور مستمر دستهای خود را با آب و صابون بشویند، زیرا ویروس توانایی عبور از پوست برای ورود به بدن را ندارد، اما در صورتی که دستهای آلوده به کووید ۱۹ با دهان و چشمها (جایی که فاقد پوست است) تماس پیدا کند، این امر منجر به انتقال ویروس به داخل بدن میشود.
دستگاه ایمنی تطبیقی (تخصصی) بخش مهمی از سیستم ایمنی مهره داران را تشکیل میدهد. این دستگاه بسیار تخصصیتر از دستگاه ایمنی ذاتی عمل میکند و وظیفه اصلی آن شناسایی سلولها و مولکولهای خودی از عوامل بیگانه و نابودی آنهاست.
هنگام عبور ویروس یا باکتری از اولین لایه دفاعی بدن (سیستم ایمنی ذاتی)، دیواره دوم دفاعی بدن شامل دستگاه ایمنی تطبیقی اقدام به مبارزه با عوامل بیماری زا میکند. این دستگاه به طور تخصصی به عامل بیماری زا یا آنتی ژن پاسخ میدهد. اگر چه این پاسخ با تاخیر صورت میگیرد، اما قدرت و شدت آن زیاد است.
در سه ماه آخر دوره بارداری مادر از طریق پلاکت خون خود اقدام به انتقال برخی از آنتی بادیهای (پادتن) بدنش به جنین میکند. همین امر باعث میشود نوزاد در بدو تولد به طور موقت در برابر برخی عوامل بیماری زا مصونیت پیدا کند. با این حال، تحقیقات نشان داده است این ایمنی در نوزاد کوتاه مدت است و تنها چند هفته پس از تولد نوزاد از بین میرود. با این حال، همین ایمنی موقت به بدن نوزاد اجازه میدهد برای مدتی بتواند با عوامل بیماری زا مبارزه کن
متاسفانه با صنعتی شدن جوامع، درصد مادرانی که به بچههای خود شیر میدهند کاهش یافته است. تحقیقات نشان داده است شیر مادر حاوی آنتی بادی است و میتواند به سیستم ایمنی نوزاد برای مقابله با عوامل بیماری زا کمک کند. اسهال و ذات الریه دو بیماری کشنده در میان نوزادان در سراسر جهان است. مطالعات دانشمندان نشان داده است شیر مادر حاوی آنتی بادیهای لازم برای مبارزه با این دو بیماری است.
ژنها نقش مهمی در تعیین اثرگذاری سیستم ایمنی بدن دارند. با این حال، تحقیقات نشان داده است عوامل محیطی میتواند به سیستم ایمنی شکل دهد. به همین دلیل هم دوقلوهای همسان علی رغم داشتن ژنوم یکسان، سیستم ایمنی بدنشان با یکدیگر متفاوت است. نوزادان دوقلو با افزایش سن در محیطهای متفاوت کاری و تحصیلی قرار میگیرند و همین موضوع شکل متفاوتی به سیستم ایمنی آنها میدهد.