
در 22 دسامبر 2016 دانشجويان حوزه علوم ارتباطات و معلمان آموزش سواد رسانهای جهان در غم از دست دادن يكي از اعاظم و نامآوران اين عرصه به سوگ نشستند؛ چراكه اليزابت تامن[1] استاد برجسته سواد رسانهای در 73 سالگي رخ در نقاب خاك كشيد. كسي كه سالهای پربارِ عمر پرثمر خود را صرف تحقق رؤیایی كرد كه پيش و بيش از ديگران در ذهن داشت و آن اهمیت سواد رسانهای برای زندگی و ضرورت یادگیری آن در قرن 21 بود.
تامن در 18 ژوئن 1943 در چاتانوگا، تنسی، در خانواده جان و گرترود تامن متولد و در نشویل تنسی بزرگ شد. وي انساني بهغايت مذهبي بود كه سابقه اين امر به سال 1964 برمیگشت. زماني كه سرپرستيِ مدارس مذهبي در كليساي كاتوليك رومي را بر عهده داشت و تا سال 1966 عضوي از گروه خواهران پيشروي خادمِ حضرت مريم (ع) در كليساي كاتوليك داون پورت در ايالت آیووا بود. استعداد و علاقه وافر او به هنر عکاسی موجب شد تا در كنار تألیف و تدريس در حوزه آموزش سواد رسانهای، مجموعهای از عکسهای منحصربهفرد را با عنوان گلهای شفابخش از خود به يادگار بگذارد كه در سال 2010 بیمارستان سنت توماس در نشویل مجموعهای از اين عکسها را سفارش داد تا در اتاق 300 بیمار نصب شوند.
تامن مدرک لیسانس خود را از کالج Marycrest و مدرک کارشناسی ارشد را از دانشکده ارتباطات آننبرگ دانشگاه کالیفرنیای جنوبی در لسآنجلس اخذ و کار خود را با روزنامهنگاری و معلمي زبان انگلیسی در دبيرستاني در مارشال تاون آيووا از سال 1967 تا 1969 آغاز كرد و کمکم به آموزش علوم ارتباطات علاقهمند شد. تامن از سال 1970 تا 1975 در مقام عکاس در مرکز ارتباطات فرانسیسکن کار و به ساخت فیلمهایي کوتاه برای ترویج بحث کلاسی براي آموزشهاي دینی کمک کرد. در سال 1977 مجله رسانه و ارزشها را تأسیس كرد كه به بررسي مقوله جنگ، کلیشههای جنسيتي و نژادپرستي در رسانه، قوانين حاكم بر رسانهها و نسبت كودكان با رسانه میپرداخت.
اين استاد علوم ارتباطات در سال 1989 مرکز سواد رسانهای را در آمريكا براي توليد برنامه درسي جهت كمك به دانش آموزان در تمامي پایهها و دورههای تحصيلي تأسیس كرد تا آنها بتوانند مهارتهای تفكر انتقادي خود را در مواجهه با خشونت موجود در رسانهها و امثال آن بهبود و ارتقا بخشند. او یکی از چهار بنیانگذار مركز Partnership for Media Education بود كه در سال 1997 جهت ترویج و توسعه حرفهای آموزش رسانهای، اجلاس آموزش رسانهای را در سطحي ملی سازماندهی كردند. با تلاشهای تامن PME در سال 2001 به سازماني ملی ارتقا و بهنام اتحاد برای آمریکايِ باسواد رسانهای تغيير نام يافت. در سال 2002 وي جایزه یکعمر فعاليت دانیلجیکین را از دانشگاه دیتون اوهايو و در سال 2006 جایزه یکعمر رهبري آموزشي در حوزه آموزش سواد رسانهای از طريق یادگیری در کلاس درس به کمک سامانههای كابلي را از جشنواره رهبران آموزشي آمريكا دریافت کرد.
اين استاد پيشرو در آموزش سواد رسانهاي طي مصاحبه با آژانس خبري کاتولیک نیوز در سال 2006 گفت که چندی پیش، مردم منابعي به نسبت محدود برای تحقیق در مورد رسانهها در اختيار داشتند؛ اما اکنون مردم امكان تحقيق و پرسشگري را به وسعت تمام دنیا در اختيار دارند. تامن افزود كه امروزه مردم با فشردن یک دکمه به اینترنت وصل میشوند كه همهچیز در آن وجود دارد و به يمن وجود اين فناوری جستوجو و پژوهش میتواند عمیقتر و غنیتر انجام شود.
از اين استاد برجسته و صاحبنام علوم ارتباطات و آموزش سواد رسانهاي كه در ايام ششمين سالگرد درگذشتش قرار داريم، كتابها و مقالههايي فراوان برجا مانده ولي در زیستبوم ارتباطی ايران بهجز تعدادي معدود مقاله و كتابهاي ترجمهشده، بهطور شايسته به دیدگاههای وي پرداخته نشده است.
[1] Elizabeth Thoman