هرگز اجازه ندهید یک "بحرانِ خوب" از بین برود! (بخش اول)
بحران ویروس کرونا که در اواخر سال 2019 آغاز شد و در ماه مارس به عنوان یک بیماری عالم گیر ظاهر شد، همه را با بحران جهانی سلامت و رکود اقتصادی رو به رو کرده است. این بحران به شکل چشمگیری معنای زندگی عادی را تغییر داده واقعیت اما این است که هر بحران گرچه عمیقن ناراحت کننده به نظر می آید، دارای بذرهایی از فرصت نیز است. در این مقاله با ارائه دَه راهکار بررسی میکنیم چطور سازمانها و افراد میتوانند در مواقع بحرانی فرصت ایجاد کنند.
این یکی از شناخته شده ترین صحنه ها در ژولیوس سزارِ ویلیام شکسپیر است. امپراتور در حالی که به تئاتر پُمپِی میرفت با یک فالگیر رو به رو میشود که به او هشدار میدهد مواظب " نیمه های مارس" باشد اما سزار از اخطار او درباره اتفاقات ناگوار پیش رو شانه خالی میکند. به زودی اما نتیجه مرگبار است! گروهی از توطئه گران از جمله دوست سزار، امپراتور را ترور میکنند. جای تعجب نیست که مدت هاست نیمه های ماه مارس با یک بدبختی فاجعه بار همراه است و به ندرت فاجعه ای مانند ماه مارس جاری عمیق، تاریک و کشنده بوده است.
وقتی با بحرانی این چنین رو به رو میشویم باید سه پرسش را به خاطر بسپاریم :
چطور میتوانیم از پس بحران برآییم؟ (سوالی که بیش از همه در ذهن مردم است و اخبار نیز به آن میپردازد)
این بحران چه فرصت هایی ایجاد میکند؟
برای پیش بینی بحران چه کارهایی میتوان انجام داد و برای آن آماده شد؟ ( حتی اگر امکان پیشبینی وجود ندارد چطور برای پاسخ سریع و موثر آماده شویم؟)
ابعاد این واقعیت جدید پس از گذشت تنها یک ماه قابل مشاهده بود از قرنطینه خانگی و دورکاری گرفته تا تعطیلی بسیاری از کافه ها، رستوران ها، بخش های فرهنگی و تفریحی و ... . در حالی که بیشتر افراد بر سوال اول متمرکز میشوند، توضیح میدهیم چطور در زمان بحران فرصتها را شناسایی یا ایجاد کنیم.
تغییر مدل ذهنی : به جای دیدن وضعیت فعلی به عنوان بحران کوتاه مدت که باید سعی کنیم هر چه زودتر آن را پشت سر بگذاریم و به گذشته پیش از آن برگردیم، باید بپرسیم چگونه از وضعیت فعلی برای تسریع تغییرات استفاده کنیم. به عنوان مثال دانشگاه ها و مدارس را در نظر بگیرید؛ حرکت به سمت یادگیری آنلاین بسیار کند و الگوی آموزش بدون تغییر. بسیاری از مدرسان میدانستند که روشهای سنتی آموزش بی تاثیر هستند تغییر آنها قبل از بروز بحران هم غیرممکن بود ضربه ای ناگهانی اما، مدارس و دانشگاه ها را مجبور به ارائه آموزش آنلاین به حدود 90 درصد از دانشجویان جهان کرد. امیدواریم این تغییرات پس از بحران نیز ادامه داشته و منجر به تغییرات بلندمدت شود.
تحول دیجیتال و سرمایه گذاری در زیرساختها : خاموش شدن دنیای فیزیکی و انتقال به دنیای دیجیتال نه تنها دانشگاه ها بلکه سازمانهای دیگر را نیز متحول کرده است. خرده فروشیها، موزه ها، ارکسترها و ... همه به زیرساخت های قوی نیاز دارند مانند برگزاری کنسرت های آنلاین.
شناسایی فرصت های جدید کسب و کارها : یک راه برای تشخیص فرصت های جدید پرداختن خلاقانه به ترسها، عدم قطعیت و عدم اعتماد مردم است. به طور مثال شرکت "زوم" که بستری برای برگزاری کنفرانس به شکل آنلاین است، با اضافه کردن گزینه "پس زمینه مجازی" به کاربران اجازه میدهد هنگام کار در خانه پس زمینه را تغییر دهند.
بررسی مجدد استراتژی استعداد : بسیاری از شرکت ها کارکنان غیرمولدی دارند که صلاحیت لازم برای موفقیت در قرن 21 را ندارند. استراتژی جدید را میتوان براساس هسته کوچکی از کارکنان تمام وقت ایجاد کرد و با نوآوری باز تقویت کرد. (نوآوری باز یک پارادایم است که فرض میکند شرکت میتواند و باید از ایدهها و مسیرهای داخلی و خارجی به بازار، بهعنوان وسیلهای برای سرعت بخشیدن و بهبود فناوری و نوآوری محصول خود استفاده کند. این مدل بر ضرورت رهاسازی ایدهها برای خروج از شرکت با هدف درآمدزایی بیشتر و همچنین ورود ایدههای نوآورانه (هم از جنس محصول، هم از جنس مدل کسب و کار) به شرکت تاکید میکند.) چنین ساختار سیال سازمانی ، که استعداد ، توانایی ها و چابکی کارمندان را با شبکه های پیمانکاران مستقل ترکیب می کند ، می تواند به نوآوری باز کمک کند. تحقیقات در بیش از 1000 مورد نشان می دهد که نوآوری آزاد می تواند بیش از چهار برابر سریع تر و هشت برابر ارزان تر از اعتماد به استعداد درونی باشد.
شناسایی زمینه های فرصت از طریق فرآیند طراحی ایده آل : بحران ها اغلب فرصتهایی برای خرید شرکت هایی که ممکن است دچار مشکل شوند یا استعداد های بیکار شده، با قیمت بسیار پایین تر فراهم میکنند. گرچه چنین فرصت هایی اغلب وسوسه انگیز هستند، انتخاب کردن و داشتن چشم انداز کلان و استراتژی اصلی که هدایت کننده این دستاوردها باشد هوشمندانه است. وقتی چنین حرکاتی با فرایند طراحی ایده آل همراه شود، میتواند به حرکت سازمان به سمت ادغام ها و اتحادهایی که استراتژیک هستند و ارزش طولانی مدت دارند، کمک کند.