
تا به حال با خود فکر کرده اید که زیبایی، این واژه ی کیفی که همواره در روزمره ی خود بکار میبریم، در واقع چه معنی ای دارد و به چه چیزاهایی اطلاغ میشود؟
شاید برایتان جالب باشد بدانید که سوال بالا قرن هاست ذهن آدم ها را به خود مشفول کرده و پیشینیان ما مدت ها در تکاپو بوده اند تا راهی پیدا کنند تا به طریقی بتوانند این مفهوم انتزاعی را تعریف کرده و وسیله ی سنجشی برای آن قرار دهند. تا حدی که «زیبایی شناسی» خود به مکتبی تبدیل شده ;این رشته ی معرفت، از قدیم وجود داشته و در فلسفه ی یونان و همچنین فلسفه ی چین و هند، نظریات و عقایدی راجع به زیبا، زیبایی و شرایط آن دیده میشود.
با مراجعه به لغت نامه و پیدا کردن لغت استتیک (زیبایی شناسی)، در مییابیم که این کلمه از ریشه یونانی «آیستتیک» به معنای احساس و «آیستسین» به معنای قابل درک به ویژه از طریق حواس میباشد و توضیح داده میشود که استتیک شاخه ای از فلسفه میباشد که که به بررسی امر زیبا میپردازد و با ابزاری چون نظریه های مرتبط، ویژگی های ذاتی و همچنین آزمون هایی که توسط آنها داوری میشود و تاثیر آن را با ذهن آدمی بررسی میکند. همچنین شاخه ای روانشناسی محسوب میشود که احساسات و عواطفی را بررسی میکند که توسط آثار هنری و ادبیات هنرمندانه تحت تاثیر قرار میگیرند.
حال به طور خیلی سطحی نظرات برخی از بزرگان و صاحب نظران را راجع به زیبایی باهم مرور میکنیم تا درک مطلوبی از زیبایی پیدا کنیم.
باومگارتن استتیک را به عنوان یک گرایش فلسفی مستقل در سال ۱۷۳۵ میلادی با معنای دانش بررسی چگونگی درک و شناخت احساسی اشیاء بكار برد. تا قبل از این زمان، استتیک با معنایی که امروزه از آن می شناسیم، بکار نمی رفت. این واژه در قرن نوزدهم کاربردی فراگیرتر پیدا کرد و به فلسفه ذوق، نظریه هنرهای زیبا و علم زیبایی اطلاق گردید. در دوران اخیر نیز، استتیک با فلسفه هنر ارتباط تنگاتنگی پیدا کرده است.
سانتایانا در کتاب «حس زیبایی» بیان می کند که زیبایی کیفیتی از چیزی است که دلپذیر است. این تعریف به نظر ساده و قابل فهم می رسد. حال باید با دقت بیشتری به زیبایی و امر زیبا توجه کنیم و به سؤالات به وجود آمده پاسخ دهیم . منظور از این عبارت پر رمز و راز چیست؟ در کتاب «بینایی و بینش» اثر الکساندر اليوت می خوانیم که سخن گفتن از زیبایی ها تنها به عنوان یک عامل دلپذیر به این می ماند که عشق را عامل مزیت و سود بدانیم و تعریف کنیم که عشق سودبخش و سودمند است ، همانطوری که زیبایی دلپذیر است و موجب رضایتمندی انسان می شود . اما تنها یک آدم بی روح و سرد و سطحی موضوع را این چنین تعریف می کند . موضوع البته نباید باعث فراموشی این واقعیت شود ، چنانچه فریدهوف شواون در مقاله «اصول و معیارهای هنر جهانی» تأکید می کند که احساس زیبایی و احتیاج به زیبایی در انسان عادی ، امری طبیعی است . امروزه استتیک در کنار علوم متافیزیک ، شناخت شناسی ، منطق و اخلاق ، پنج شاخه دانش فلسفه را شکل میدهند.
فکرش را هم نمیکردید، نه؟ که زیبایی، امری به این پیش پا افتادگی شاید، از شاخه های دانش فلسفه باشد!