کارلوس کاستاندا به کالیفرنیای جنوبی رفت تا کاکتوس بشناسد، نه آنکه خود را در کورهی ناشناختهها بیندازد؛ دانشجویی بود با دفترچه و قلم، نه رهروی با دل و جنم، و قرار بر این بود که از آنسوی مرز علم به آیین سرخپوست بنگرد، نه آنکه خود مرز را بگسلد.
مدرک دانشگاهی در یک کفه بود و بینایی ناشناخته در کفهی دیگر؛ شهرت آکادمیک در یک کفه بود و خطر گمشدن در بیابان آگاهیک در کفهی دیگر؛ و او، نه از سرِ محاسبه که از سرِ شیفتگی، در #قمار_عاشقانه، خان و مان و شهرت و افتخار و مدرک و علم حصولی را در راه عشق و مغرفت و ابنهاج و علم حضوری ببازد. دفترهای میدانیاش، که قرار بود گزارشی بیطرف از یک فرهنگ بیگانه باشند، کمکم به کفترهای عاشقانه بدل شدند، که راوی رفتوبرگشتی شدند میان دنیای روزمره و دنیای دیگر، میان دانشی که طبقهبندی میکند و بینشی که طبقهبندی را درهم میشکند، بپرد. او نه پیامبری آورد و نه دینی بنا نهاد؛ تنها و شاید بزرگترین درسش همین بود، نه کشف حقیقتی مطلق، که جسارتِ ترککردنِ همان نقشهای که قرار بود مسیر را نشانش دهد.مسیری که در برابر "حضور استاد" از دست داده بود. یعنی #دون_خوان_ماتوس، آن پیرمرد یاکی که گویی از جنس خاک صحرا و از سرشت باد بود، به او نگاهی انداخت که در هیچ پرسشنامهای نمیگنجید؛ نگاهی که مرزِ میان مشاهده کننده و موضوعِ مشاهده را، در یک آن، محو کرد. از همان دیدار آغاز ، کاستاندا دیگر آن مردمشناسی نبود که بود، و در انجام آن جنگجوی بینایی شده بود که میبایست بشود. دید شخصی کاملی پُر مایهای
آفتابی درمیانِ سایهای
هر دو بحری آشنا آموخته
هر دو جان بیدوختن بردوخته
گفت معشوقم تو بودستی نه آن
لیک کار از کار خیزد در جهان
"مولانا"