
هنری، شاهزاده پرتغالی،عاشق دریانوردی و کشف سرزمینهای جدید بود. او بود که پای پرتغالی ها را به اقیانوس ها باز کرد و با پیشروی در ساحل آفریقا، بـه طـرف جنوب اقیانوس اطلس، به همه ثابـت کـرد کـه آفریقا بسیار بزرگ تر از آن است که آنها فکر میکرده اند. هنری دل باختـه طـلا، عـاج و فلفل آفریقا بود ؛ اما افریقا جذابیت دیگری هـم بـرای او داشت: برده. قبایل آفریقایی در جنگ همیشگی باهم بودند و قبیله پیروز ، مردان و زنان قبیله شکست خورده را به بردگی می گرفت. گاهی آن ها را نزد خود نگه می داشت و گاهی می فروخت آفریقایی ها نژادی نیرومند و سخت کوش بودند و هنری فکر میکرد به نیروی کار آنها در پرتغال نیاز دارد. برای همین ، به یکی از دریانوردانش، به نام آنتائو گونکالوس، دستور داد به شکار برده در سواحل آفریقا برود. گونکالوس در ساحل غربی قاره کشتی راند و هنگامی که به ساحل سنگال رسید، مردان و زنانی که مشغول ماهیگیری بودند، توجهش را جلب کردند. کلبه های کوچک ماهیگیران که با چوب و پوشال ساخته شده بودند در ساحل دیده می شد. گونکالوس تا شب صبرکرد. ماهیگیران پیش از غروب آفتاب به ساحل برگشتند. اکنون آن ها درون کلبه های خود جمع شده بودند و در نقاط دیگر ساحل و دریا پراکنده نبودند. هنگامی که هوا کاملا تاریک شد، قایق های پرتغالیها از بدنه کشتی جدا شدند و به طرف ساحل به راه افتادند؛ گونکالوس دستور حمله را صادر کرده بود. سربازان پرتغالی به کلبه ها حمله کردند. چهار مرد را کشتند و ده زن ، مرد و کودک را اسیر کردند و به کشتی بردند. کشتی پرتغالی ها با این ده برده به طرف لیسبون بادبان برافراشت. در لیسبون، شاهزاده هنری از دیدن این ده بـرده، که زنجیـر بـه گـردن و پاهایشان بسـته شـده بـود و از کشتی بیرون می آمدند ، بسیار شادمان شد.گونکالوس برای اجرای این عملیات پیروزمندانه لقب شوالیه گرفت و نشان «مسیح» به او اهدا شد.این واقعه در سال ۱۴۴۱ رخ داد.(سرگذشت استعمار ج3 فصل شکار انسان ص11)
جان هاوکینز قاچاق فروشی انگلیسی بود که با کشتی بین انگلستان ، آفریقا و سواحل آمریکای مرکزی رفت وآمـد و کالاهایی را بیـن سـه قـاره جابه جا می کرد. تبحر و استادی هاوکینز در قاچاق کالا به بندرها بود؛ اینکه کالایش را وارد سرزمین مقصد کند و پول گمرک را نپردازد. هاوکینز با رفت وآمـد زيـاد بـيـن سـه قـاره متوجـه سـود هنگفتی شد که پرتغالی ها و پس از آن ها اسپانیایی ها از تجارت برده می بردند. کسانی که برده های سیاه را از آفریقا به مستعمرات اسپانیا در آمریکای مرکزی می بردند ، سود بی نظیری دریافت می کردند. هاوکینز تصمیمش را گرفت و کشتی اش را به سوی سواحل آفریقـا بـرد. در آفریقا متوجه شد که تاجران بـرده، آن ها را چند برابر قیمتی که از رئیس قبایل و شکارچیان انسان خریده بودند در ساحل بـه فـروش می رساندند؛ پس بهتر نبود این راه را خودش می پیمود تا ایـن سـود هـم بـه جـيـب خـودش وارد می شد ؟! هاوکینز می دانست که بازرگانان برده فروش با رئیس قبیله ها معامله می کنند و اسیران جنگی آن ها را می خرند. او تصمیم گرفت همراه ملاحان کشتی اش، درحالی که همه سلاح همراه داشتند، در جنگ یکی از قبیله ها با قبیلۂ دیگر مشارکت کنـد و ملاحان و تفنگ هایشان را در خدمت رئیس قبیله قرار دهد؛ به شرطی که او هم اسیران را به انگلیسی ها ببخشد. رئیس قبیله پذیرفت. جنگ آغاز شد و خیلی زود پیروزی نصیب کسانی شد که سلاح آتشین داشتند؛ یعنی انگلیسی ها و متحدانشان. غـارت خانه ها و حیوانات سهم قبیله شد و اسیران در اختیار انگلیسی ها قرار گرفتند. هاوکینز با این نقشه و بدون کمترین هزینه ای سواحل گینه را با سیصد برده به طرف آمریکای مرکزی ترک کرد. او در آمریکا برده ها را به اسپانیایی ها فروخت و کشتی اش را پر از نیشکر، پنبه و تنباکو کرد و راه انگلستان را در پیش گرفت بازرگانان انگلیسی بارهای هاوکینز را به قیمت خوبی از او خریدند. مردی که سرمایه اولیه اش در آغاز این سفر تقریباً صفر بود، به درآمدی باورنکردنی دست یافته بود چیزی نگذشت که آوازه سفر پرسود هاوکینز در محافل تجاری لندن پیچید و به گوش ملکه الیزابت هم رسید. ملکه ، پیش از این ، از تجارت انسانی که پرتغالی ها و اسپانیایی ها به راه انداخته بودند ابراز تنفر می کرد اما هنگامی که با یک حساب ساده متوجه سود هنگفت جان هاوکیز شد ، او را به دربارش دعوت کرد. ملکه باید مردانی را که برای افزایش قدرت اقتصادی انگلستان تلاش می کردند تشویق می کرد. برای همین، به هاوکينز لقب شوالیه داد و اجازه داد خودش از میان اشیای قیمتی درون دربار هدیه ای را انتخاب کند. هاوکینر سپری را که نقش برده ای زنجیر شده روی آن بود برگزید.(سرگذشت استعمار ج3 فصل شکار انسان ص21)
در داستان قبل خواندیم که سود هاوکینز از فروش برده آن قدر ریاد بود که حتی ملکه انگلیس را هم مجاب کرد تا از تجارت برده حمایت کند و خود نیز در این مسیر گام بردارد.ملکه، کشتی بزرگتری به نام عیسی مسیح را به هاوکینز داد تا بتواند بردههای بیشتری را جابهجا کند و هاوکینز بار دیگر راهی آفریقا شد. به این ترتیب، انگلستان هم پس از پرتغال و اسپانیا وارد تجـارت بـرده شد. اروپاییها هنگامی که میدیدند جنگ بین قبیلههای آفریقایی به نفع آنها تمام میشود و آنها میتوانند اسیران را از طرف پیروز بخرند، به اختلافات و کینههای کهنه بین قبیلههـا دامن میزدند. آنها گاهی نیز به رئیس یک قبیله سلاح آتشین تحويل میدادند تا او به آسانی بر دشمنان خود پیروز شود و از آنهـا اسير بگیرد.اروپاییها به این شیوهها اکتفا نکردند و در جاهایی که امکان داشت خود نیز به شکار انسان دست زدند. گاه خانه ای کوچک در میان جنگل طعمه خوبی برای این شکارچیان بود. بچههایی هم که در خانهها تنها میماندند ممکن بود به دست این شکارچیها بیفتند. بردهای که در یازده سالگی به دست انگلیسیها اسیر شده بود. بعدهـا آغاز بردگی اش را این گونه توصیف کرد «یک روز که همه مردم روستا برای کار به کشتزارها رفته بودند، من و خواهرم در خانه تنها بودیم. ناگهان دو مرد و یک زن از دیوار خانه ما بالا آمدند، به درون خانه پریدند و به سرعت ما را گرفتند. فرصت هیچ مقاومتی نداشتیم. آنان جلو دهانمان را گرفتند و ما را با خود به درون جنگل کشاندند.» این بردهها را همراه بردههای دیگر به هم زنجیر میکردند و گاهی هفتهها در جنگل پیش میرفتند تا به محلی برسند که بقیه اروپاییها منتظرشان بودند. کار و زحمت بردهها از همین نقطه آغاز میشد. اروپاییها بارهای عاج یا فلفل و حتی محمولههای طلا را روی شانه بردههایی که به هم زنجیر شده بودند میگذاشتند تا این کالاهـا را بـه طـرف ساحل حمل کنند. در ساحل، یک پزشک آنها را معاینه میکرد و بعد اجازه میداد سوارکشتی شوند. در اینجا ممکن بود به صاحب کشتی فروخته شوند، اما این امکان هم وجود داشت که شکارچیها از کارکنان کشتی باشند. اگر بخت و اقبال یار بردهها بود. راهی اروپا میشدند؛ چون مسیر کوتاه و آسان بوده اما اگر قرار بود در آمریکا فروخته شوند، سفری هولناک روی اقیانوس اطلس انتظارشان را میکشید.
بردههایی که در یک کاروان به هم زنجیر شده بودند، گاه ممکن بود مسیری دو هزار کیلومتری را در سخت ترین وضعیت در دل جنگل طی کنند تا به ساحل برسند. نگهبانان آنها ممکن بود اروپایی یا آفریقایی باشند؛ اما با خشونتی عجیب با آنها رفتار میکردند. مسافری که با یکی از این کاروانها همراه بوده، در خاطراتش نوشته است:
«نمیتوانم کثیفی سر و تـن ایـن بردهها را توصیف کنم. بر تمام تنشان زخمهای شلاق دیده میشد. مگسهایی که آنها را دنبال میکردند، از خونی که از این زخمها جـاری بـود تغذیه میکردند و همین وضع زخمهای آنها را دردناک تر میکرد. هر نگهبان، یک تفنگ، یک چاقو و یک نیزه همراه داشت. مـن بـه یکی از آنها گفتم: اینها نمیتوانند با این وضع بار حمل کنند. او لبخندی زد و گفت: چاره ای ندارند. یا بایـد بروند، یا بمیرند. گفتم: ' اگر آن قـدر بیمـار شـوند که نتوانند راه بروند، چه کار میکنی؟ گفت: سریع با یک نیزه کار را تمام میکنم. هر یک از زنها یک عـاج بـزرگ را هم بر دوش میکشید. بعضی از آنها بچه ای را هم در آغوش داشتند. از نگهبان پرسیدم: اگر آن قدر ضعیف شوند که نتواننـد عـاج را حمـل کـنـنـد، چه کار میکنید؟ نگهبان گفت: نمیتوانیم یک عـاج ارزشمند را بـر زمیـن بیندازیم و برویم. مـا بـچـه را بـا نیـزه میکشیم و بار او را سبک میکنیم. اول عاج، بعد بچه. مادری که بچه اش را مقابل چشمانش با نیزه کشته بودند، در حالی که زنجیرهای کلفتی بر گردن و پاهایش سنگینی میکرد صدها کیلومتر را با یک عاج سنگین روی شانه در میان جنگل طی میکرد و هنگامیکه به ساحل میرسید، تازه رنجهایش آغاز میشـد: سفر هراسناک دریایی در انبار تنگ و تاریک کشتی؛ جایی که در کنار بردههای دیگر حتی برای نشستن هم جا نداشت.»
(سرگذشت استعمار ج3 ص26)
بردهها چندین بار دست به دست میشدند؛ در جنگل، در ساحل آفریقا و در سواحل اروپا و امریکا. و هر بار، دلالان برده قیمت آنها را به چند برابر میرساندند. هم در آفریقا و هم در اروپا و آمریکا، بازارهای بزرگ برده فروشی به وجود آمده بود. در بازارهای برده در آفریقا، بردهها را پیش از فروش میشستند و به تن آنها روغن نارگیل میمالیدند تا پوستشان درخشان تر به نظر برسد. دخترهـای جـوان را آرایش میکردند و آنها را در پارچههای رنگارنگ میپیچیدند و گاهی با جواهـر، گردن، گوشها و بینی آنها را زینت میکردند. بردهها در قفسهای بزرگی به نمایش گذاشته میشدند. گاهی ۱۵۰ برده درون یک قفس قرار میگرفتند. بردهها برحسب سن، جنس یا قدرت بدنی به چند گروه تقسیم و هر گروه وارد یک قفس میشدند، شوهران و همسران آنها را معمولا از هم جدا نگه میداشتند؛ چون کنار هم بودن آنها هنگام معامله برای فروشنده یا خریدار دردسرساز میشد. هنگامیکه بردهها را از قفس بیرون میآوردند، آنها را برحسب سن و درشتی اندام به صف میکردند. در اطراف صف، چند برده خانگی برده دار با سلاح مواظب بردهها بودند. صاحب بردهها مقابل صف راه میرفت، بردهها را یکی یکی معرفی میکرد، از تواناییهای آنها سخن میگفت و قیمت هریک را مشخص میکرد. وقتی یکی از بردهها توجـه خریداری را جلب میکرد، فروشنده برده را از صـف جـدا میکرد و پیش میآورد. خریدار اندامهای او را معاینه میکرد؛ درست مثل اینکه گوسفندی را از گلـه جـدا کـرده باشد و اندامهای او را وارسی کند. او سپس شنوایی برده را امتحان میکرد و از او میخواست چند کلمه ای صحبت کند. بعد باید مطمئن میشد که او بیماری خاصی ندارد و مخصوصاً در خواب خرخر نمیکند. خرناس کشیدن در خواب ایراد بزرگی برای یک برده به شمار میرفت. وقتی خریدار مطمئن میشد برده هیچ مشکلی ندارد، با اربابش وارد معامله میشد. او حتی دندانهای بـرده را هم یکی یکی معاینه میکرد. هنگامیکه بر سر قیمت توافق میشـد برده فروش لباسهای برده را از تن او بیرون میکشید و او را عریان به صاحب جدیدش تحویل میداد. گاهی زنها، درحالی که بچههایشان را شیر میدادند، از شوهرانشان جدا میشدند و به ارباب جدید فروخته میشدند.(سرگذشت استعمار ج3 فصل شکار انسان ص 27)
بردههایی که راهی آمریکا میشدند، چند روز پیش از رسیدن به مقصـد، غـذای اضافی دریافت میکردند و به بدنشان روغن میمالیدند تا سالم تر به نظر برسند. ورود کشتیهای بـرده بـه لنگرگاه به جشنوارهای شبیه میشد. گاهی همه بردههای یک کشتی پیشاپیش به یک خریدار فروخته میشدند ؛ اما خیلی وقتها ناخـدا بردههایش را حراج میکرد. ابتدا مریضها را جدا میکرد و آنها را به قیمت یک دلار میفروخت و بعـد فـروش هر گروه را آغاز میکرد. زنها، مردها، پیرها و جوانها چهار گروه بردگان بودند و ناخدا برای هر گروه قیمت ثابتی تعیین میکرد و بعد هر گروه را در هم میفروخت. خریداران به طرف بردهها هجوم میبردند، در میان آنها میلولیدند و برای آنکه بهترین و سالم ترین آنها را به چنگ بیاورند، باهم میجنگیدند و آنها را از دست هم میکشیدند. گاهی بردهها از دیدن این صحنهها چنان وحشت زده میشدند که در ساحل پا به فرار میگذاشتند و خریداران حریص با سگهایشان آنها را تعقیب میکردند. بردههای خریداری شده به شهرهای آمریکا منتقل میشدند. در این شهرها، بـاز هـم بازارهای برده ای برپا بود و بردهها در آنها با قیمتهای بیشتری به فروش میرسیدند. بردهها بیشتر در شهرهای جنوبی آمریکا به فروش میرسیدند. همه شهرهای جنوبی بازار برده داشتند. این بازارها یک مرکز حراجی و یک ساختمان برای نگهداری بردهها داشت. ساختمانی که درحقیقت اصطبلی بود تا خریداران بتوانند بردهها را در آنجا معاینه کنند. شمار خریداران زیاد نبود ؛ بسیاری از خانوادهها توان آن را نداشتند که برده ای بخرند. برای همین، بیشتر خانوادهها هرگز برده نداشتند. قیمت بردهها تا رسیدن به شهرهای آمریکا بسیار بالا میرفت. گاهی قیمت دو برده سالم روی هم از قیمت یک خانه، زمیـن کنار آن و تمام داراییهای کل خانه بیشتر بود. دلالان برده، کسانی که در حمل ونقل آنها دست داشتند و دستگیرکنندگان بردههای فراری، در نتیجه این قیمتهای بالا به ثروتهای هنگفتی رسیده بودند. در این میان، بیشتر بردهها را صاحبان کشتزارهای وسیع پنبه میخریدند. اختراع ماشین بافندگی در انگلستان، در پایان قرن هجدهم، سرنوشت تازه ای را برای بسیاری از مردم آفریقا رقم زد. این ماشینها نخ را با سرعت بیشتری به پارچه تبدیل میکردند. اکنون به نخ بیشتری نیاز بود. سپس ماشینی هـم بـرای ریسیدن نخ از پنبه اختراع شد. پس از آن، ماشینی ساخته شد تا دانههای پنبه را از غـوزه جـدا کند. سرعت این ماشین پنجاه برابر از سرعت کار انسان بیشتر بود. اکنون به پنبه بیشتری نیاز داشتند. دشتهای وسیع آمریکا بهترین مکان برای کشت پنبه بود تا چرخ کارخانههای انگلستان از حرکت نایستد ؛ اما زیر کشت بردن این دشتهای گسترده به نیروی کار نیاز داشت. تنها چاره ای که به ذهن مزرعه داران آمریکایی میرسید استفاده از بردهها بـود. نیـاز مـزارع پنبه قیمت بردهها را روز به روز در آمریکا بالا میبرد و سود تجـارت برده را بیشتر و بیشتر میکرد. استفاده وسیع از بردهها در کشتزارهای آمریکا به جایی رسید کـه ایـن مـزارع بـه تولیدکننده ۷۵ درصد پنبه جهان تبدیـل شـدند.(سرگذشت استعمار ج3 فصل شکار انسان ص31)
بردهها کالاهایی ارزشمند بودند و ممکن بود روی زمین و دریا ربـوده شوند و حتی پا به فرار بگذارند. برای همین، هرکس مالک آنها میشد، نشانه خودش را روی تن بردهها میزد تا در صورت فرار یا دزدیده شدن بتواند ادعا کند که صاحب آن بوده است. این کار با داغ زدن روی بدن بردهها به انجام میرسید. قطعه فلزی که نام یا علامت شخص بردهدار روی آن کنده شده بود در آتش کاملا داغ میشد.چند نفر دست و پای برده را میگرفتند و فرد دیگری داغ را روی سینه یا بازوی برده میگذاشت هنگامیکه بردهها فروخته میشدند. صاحب جدید هم داغ خودش را روی تن آنها میزد. بردهها آرزو میکردند که در اختیار ارباب جدید قرار نگیرند تا این شکنجه بارها و بارها تکرار نشود. گاهی اوقات، علامت شرکتها یا مؤسسات بزرگ صاحبان برده روی تن آنها میخورد؛ مثلا کمپانی انگلیسی آفریقا بردههای خودش را با علامت DY مشخص میکرد.خانواده سلطنتی پرتغال روی بدن بردههایش نشان صلیب میزد. انجمن کلیسای آنگلیکن انگلستان هم از علامت SPG استفاده میکرد. افزایش روزافزون قیمت بردهها و تأثیری که در رونق کشاورزی و صنعت کشورهای مقصد داشتند باعث شد دولتهای اروپایی بیش از گذشته به تجارت برده توجه کنند. دولتها در بندرهـا حـق گمرکی مناسبی از این کالاهای گران قیمت دریافت میکردند. تجـار بـردهای هنگام ورود کشتیها به بندرهای اروپا و آمریکا، پیش هر کاری، باید حق گمرکی بردههای موجود در انبار کشتی را به دولت پرداخت میکردند. برخی از بردهداران با تقلب و تقلید از داغهای خانواده سلطنتی یا انجمن کلیه انگلیکـن تـلاش میکردند حقوق گمرکی بردههای خود را نپردازند.(سرگذشت استعمار ج3 فصل شکار انسان ص40)
بردهها با کشتی در بسیاری اوقات حتی نگهبانان اروپایی آنها را هم به وحشت میانداخت؛ چون بیماریهایی بین بردهها شایع میشد که کارکنان سفید کشتی را هم از پا درمیآورد. برده فروشان اروپایی برای اینکه بیشترین برده را با هر کشتی حمل کنند، در انبارهای کشتیها طبقات چوبی کم ارتفاعی میساختند و بردهها را درون آنها جا میدادند؛ فقط میبایست دراز میکشیدند. در یک کشتی انگلیسی به درحالی که این بردهها حتی امکان نشستن هم نداشتند و نام بزوک، که مخصوص حمل برده ساخته شده بود. ارتفاع طبقات هشتاد سانتی متر در نظر گرفته شده بود. بازرگانان برده آن قدر به سوار کردن بردههای بیشتر اهمیت میدادند که حتی از تفاوت هفت سانتی متر برای زنها و مردها نمیگذشتند. به این ترتیب، این بردهها در طول سفر چند هزارکیلومتری حتی امکان نشستن هم نداشتند. سفر دریایی، در همان دقایق نخست آنها را به تهوع، دچار میکرد و آنها میبایست در همان جایی که دچار تهوع شده بودند دراز میکشیدند بوی تعفن کشتیهای حامل برده از فاصله دور به مشام میرسید. در همین محیـط هـم، هر دو برده با زنجیـر بـه هـم بسته میشدند. درهای انبار را میبستند. گرمای هوا بدن بردهها را خیس عرق میکرد. بسیاری دچار تهوع میشدند. بشکهای در انتهای انبار قرار داده بودند که مخصوص قضای حاجت بود. هر برده ای که به دستشویی نیاز داشت، میبایست همراه برده ای که به او زنجیر شـده بـود بـه طـرف ایـن بشکه میرفت. بویی که از این بشکه برمیخاست بـا بـوی عرق بردهها و بـوی تهوع درهم میآمیخت و در فضایی که کوچک ترین روزنه ای به بیرون نداشت پخش میشد. هوایی که آکنده از این همه تعفـن بـود، بسیاری از بردهها را از پا درمیآورد.بسیاری از اروپاییها جرئت نمیکردند سرشان را در انبار کشتی وارد کنند. با این حال میکروبهایی که به جان سیاهان میافتاد آنها را هم مبتلا میکرد. از هر چهار دریانورد اروپایی که در کشتیهای حمل برده کار میکردند، یک نفر پیش از پایان سفر میمرد. هر روز، نصف کاسه ذرت نیم پخته یا خمیر ذرت و کمیآب به بردهها میدادند. اگر هوا خوب بود، ممکن بود به آنها اجازه دهند روی عرشه بیایند و دقایقی را برای هواخوری بگذرانند، بعضی از بردهها از همین فرصت کوتاه استفاده میکردند و برای رهایی از رنجهایشان به دریا میپریدند. بردههایی که از هواخوری و امکان خودکشی در دریا محروم بودند، ممکن بود دست به اعتصاب غذا بزنند؛ اما برده داران حاضر نبودند آنها را به این آسانی از دست بدهند. آنها در عصری که علوم و فنون اروپایی در حال پیشرفت بود، ساختن وسیله ای را به مهندسان اروپایی سفارش داده بودند تا غذا را به زور وارد معده بردهها کنند. این وسیله گیره گازانبری بزرگی بود که روی صورت فـرد قرار میگرفت و دهانش را باز نگه میداشت. در این وضع، برده داران میتوانستند غذا را به حلق او بریزند و مجبورش کنند آن را ببلعد. گاهی نیز ملوانان همین که بیماری و ضعف برده ای را مشاهده میکردند، او را به سرعت از بقیـه جـدا میکردند و به دریا میانداختند تا بقیه را مبتلا نکند. مرگ و میر زیادِ بردهها در این سفرهای دریایی باعث شده بود که سفر آنها به سفر کوه بخ در اقیانوس تشبیه شود که تا راه طولانی اش را میپیماید، قسمت بزرگی از آن آب میشود از بین میرود. کشتیهای حامل برده ممکن بود در راه هدف دستبرد دزدان دریایی هم قرار گیرند. این وضع به خصوص در حالی رخ میداد که کشتی بیشتر راه را طی کرده و به نزدیک بودند که سالم ترین و قوی ترین بردهها باقی مانده اند و سواحل آمریکا رسیده بود. در این وضع، دزدان مطمئن بودند بردههای ضعیف و بیمار به دریا ریخته شده اند و کشتی محموله ای بسیار با ارزش را حمل میکند. دزدان به کشتی یورش میبردند،ملوانان را قتل عام میکردند و کشتی را به طرف سواحل مورد نظر خود میبردند.(سرگذشت استعمار ج3 فصل شکار انسان ص46)
در قسمتهای گذشته خواندیم که چطورانسانها را به عنوان برده شکار میکردند و با چه وضع و روشی انها را به کشورهای غربی برای کار و فعالیت میفرستادند این مسیر سخت و کارهای طاقت فرسا باعث شد. بردههایی که گردهای طلا را پنهانی از معدن بیرون میبردند یا بردههای اجاره ای که در کارخانه کار میکردند و به پاداش تولید بیشتر پول میگرفتند، میتوانستند با پس انداز این پول، اگر زنده میماندند، روزی آزادی شان را از اربابشان بخرند. آنها بهای خودشان را میپرداختند و آزاد میشدند. این معامله شاید تنها معامله در تاریخ بشر بود که یک نفر باید دانم ارزشهای خودش را انکار میکرد تا بهای کمتری برای خریدش میپرداخت. خرید آزادی گاهی نیز قسطی به انجام میرسید، برده ای که چنین تصمیمیمیگرفت مبلغی از قیمت خودش را به ارباب میپرداخت و در زمینی نزدیک مزرعه او به کار مشغول میشد. و از درآمد فعالیتش اقساط آزادی اش را میداد و سرانجام از قید بردگی رها میشد. این اتفاق بیشتر برای بردههای صاحب مهارت یا بردگانی میافتاد که اربابشان بهره اندکی از خوی انسانی برده بود. بعضی بردگان نیز که مذهب مسیحیت را در کلیسای کاتولیک میپذیرفتند، از سوی اربابانشان اجازه مییافتند که بهای آزادی شان را بپردازند. اما بیشتر بردهها در همان اوضاع دشوار و هراسناک زندگی میکردند. بردههایی که در مزارع نیشکر برای آنکه نتوانند ساقه نیشکری را به دندان بگیرند و مزه کنند نقابهایی از جنس قلع روی صورتشان نصب میشد و اربابان تا هنگام صرف غذا قفل آن را باز نمیکردند. بردههایی که خود گاه بازو یا پایشان را میشکستند تا از آن اوضاع سخت فرار کنند. زندگی دردناک بردهها باعث مرگ تدریجی آنها میشد. استعمارگران هلندی که جزیره سورینام در دریای کارائیب را در اختیار داشتند، اعلام کردند که جمعیت پانصد هزار نفری بردههای این جزیره هر بیست سال یک بار باید نوآوری شود؛ چون همه آنها در این مدت میمردند.(سرگذشت استعمار ج3 فصل شکار انسان ص56(پایانِ جلد سوم)