این سلسله متنهایی که در ادامه خواهم نوشت اساسا از کتاب کتبی که دنیا را تغییر دادند اثر رابرت داونزست. کتاب قدیمی هم هست ولی با این حال اطلاعات خیلی خیلی مفیدی رو درش دارد.

کتابها در طول تاریخ ثبتشدهی بشر، قدرت عظیمی را هم برای خیر و هم برای شر به کار بردهاند. در اینجا، شانزده اثر از مهمترین آثار تمام دوران که از رنسانس تا به امروز بر تاریخ، اقتصاد، فرهنگ، تمدن و اندیشهی علمی تأثیر گذاشتهاند، به تفصیل بررسی میشوند.
اینها کتابهای قدرتمندی هستند، مانند «نبرد من» هیتلر که مرگ و ویرانی ناشی از جنگ جهانی دوم را باعث شد؛ کتاب معروف هاروی در مورد گردش خون که نظریه و درمان پزشکی را متحول کرد؛ و نظریه نسبیت انیشتین که عصر اتم را آغاز کرد. این کتابها به طور واضح و روشن در این کتاب جذاب و خواندنی شرح داده شدهاند. دکتر داونز، رئیس سابق کتابخانه ایالات متحده و رئیس دانشگاه ایلینوی ، به وضوح تأثیر قاطع و گسترده این کتابها و کتابهای دیگر، از جمله ارائه قوانین گرانش توسط نیوتن که به سنگ بنای نظریه علمی مدرن تبدیل شدهاند، کتاب « درباره منشأ گونهها» داروین، که بسیاری از روحانیون آن را مغایر با آموزههای کتاب مقدس میدانستند؛ «کلبه عمو تام» هاربرت بیچرستو، که یکی از دلایل اصلی جنگ داخلی آمریکا محسوب میشود؛ و «تفسیر رویاها» فروید، اثر بزرگ مردی که تصور انسان مدرن از خودش را متحول کرد، را نشان میدهد.
در اینجا مجموعهای هیجانانگیز از کتابهایی از دورههای مختلف را ارائه میدهیم که قدرت عظیم کلام چاپشده و تأثیر آن بر پیشرفت بشر را نشان میدهند.
مقدمه
یک تصور غلط رایج این است که کتابها اشیایی آرام و بیاثر هستند که برای گوشهنشینی و آرامش نظری صومعهها، دانشگاهها و دیگر مکانهای فرار از دنیای مادی شیطانی محفوظ ماندهاند. طبق این تصور عجیب و نادرست، کتابها پر از نظریههای غیرعملی هستند و برای تاجر سرسخت فایدهی چندانی ندارند.
وحشی جنگل با خم شدن در برابر صفحه چاپ شده، درک واقعبینانهتری از قدرت معجزهآسای آن در انتقال پیامها به دست آورد. در طول تاریخ، شواهدی جمعآوری شده است که نشان میدهد کتابها بیگناه، بیضرر و نه پیشپاافتاده هستند؛ آنها اغلب بسیار تأثیرگذار، پر جنب و جوش و قادر به تغییر کامل مسیر وقایع هستند - گاهی به سمت خیر و گاهی به سمت شر.
دیکتاتورهای هر عصری، بینش خردمندانهای نسبت به قدرت عظیم کتابها دارند. هر زمان و هر کجا که حکومتهای مستبد و قدرتمند در پی سرکوب مخالفان و کشتن عقاید بودهاند، تقریباً همیشه قصدشان نابودی کتابهای عقاید مخالف و اغلب کشتن نویسندگان آنها بوده است. برعکس، این مستبدان توجه خود را به منافع خود معطوف کردهاند و آن افراد و کتابها را کنترل میکنند، مانند «نبرد من» هیتلر، « سرمایه» کارل مارکس و نوشتههای ماندگار لنین و استالین . هیچ کس قدرت انفجاری کتابها را بهتر از خود مستبد درک نمیکند.
گاهی اوقات، این ایده در کشورهای دموکراتیک به کار گرفته میشود. به عنوان مثال، میتوان به حس شوک و ناباوری گسترده در میان مردم آمریکا و دوستانشان در خارج از کشور اشاره کرد که چند سال پیش، دولت ایالات متحده در یک برنامه گسترده سانسور کتاب در کتابخانههای اطلاعاتی خارج از کشور و در چندین مکان دیگر، در سوزاندن کتابها مشارکت داشت. این واکنش چنان خشونتآمیز بود که رئیس جمهور آیزنهاور شخصاً مداخله کرد و با ایراد سخنرانی معروف خود با عنوان «به کتابسوزانها نپیوندید» سعی در تبرئه دولت آمریکا داشت. مردم در همه جا به طور غریزی متوجه شدند که کتابها به همان اندازه که در قرنهای گذشته برای فرهنگ و تمدن مدرن ضروری و اساسی بودهاند، برای فرهنگ و تمدن مدرن نیز ضروری و اساسی هستند.
هدف این کتاب، نشان دادن قدرت عظیم کتابها با بحث در مورد مثالهای خاص است. ابتدا باید تأکید کرد که قصد ما ارائه فهرستی از «بهترین کتابها» یا «بزرگترین کتابها» نیست. تهیه چنین فهرستهایی سرگرمی مورد علاقه منتقدان ادبی، نویسندگان، ناشران، مربیان و کتابداران است که توصیههای آنها محدود به علوم ادبی است. بلکه هدف، کشف کتابهایی است که عمیقترین تأثیر را بر تاریخ، اقتصاد، فرهنگ، تمدن و اندیشه علمی، تقریباً از دوران رنسانس تا اواسط قرن بیستم، داشتهاند.
مشکل در چنین موضوعی، البته، انتخاب است. تعداد انگشتشماری عنوان به طور خودکار به ذهن خطور میکنند که انتخاب از میان آنها بسیار متنوع است و بیشتر آنها وقتی شماره ردیف اول تمام میشود، حذف میشوند. این کتاب باید تأثیر بزرگ و مداومی بر اندیشه و عمل بشر، نه تنها یک ملت، بلکه بخش بزرگی از جهان داشته باشد. وقتی کسی در معرض این آزمایش سخت قرار میگیرد، شروع به حذف یکی پس از دیگری عنوانها میکند.
به دلایل عملی، مرسوم بوده است که بحث را به کتابهای علمی و علوم اجتماعی محدود کنند و حوزههای گستردهای مانند دین، فلسفه و ادبیات را کنار بگذارند. ممکن است اتفاق بیفتد که تأثیر شاهکارهای مذهبی و ادبی بسیار قویتر از مجموع تمام ژانرهای دیگر باشد، اما چگونه میتوان تأثیر کتابی مانند نسخه شاه جیمز از کتاب مقدس را دانست؟ استفاده از هرگونه رویکرد عینی در سطح ذهنی با چنین اثر قابل توجهی یا با ادبیات شکسپیر و میلتون که موانع غیرقابل عبوری ایجاد میکند، سازگار نیست. تأثیر آنها بر جامعه چنان جامع است - بر زبان، ادبیات، فلسفه، روشهای تفکر، اخلاق و هر جنبهای از زندگی - که بسیار فراگیر است.
با این حال، فرض کنید که در کتاب خود: دین و فلسفه، باستان و مدرن را بگنجانیم، آنگاه تعداد زیادی کتاب خواهیم داشت: کتاب مقدس (نسخه شاه جیمز و دوای )، تلمود، قرآن، نوشتههای بودایی و هندو، کنفوسیوس، فیلسوفان یونانی، سنت آگوستین ، سنت توماس آکویناس ، مارتین لوتر ، ایمانوئل کانت و بسیاری دیگر. اگر به کتابها بر اساس تأثیرشان نگاه کنیم، دو نویسنده آمریکایی را خواهیم یافت: علم و سلامت نوشته مری بیکر ادی و کتاب مورمون نوشته جوزف اسمیت .۱
شاید انتخاب بزرگترین آثار ادبی - داستان، نمایشنامه، شعر و نثر - که جهان را تکان داده و الهام بخشیدهاند، حتی دشوارتر باشد. نام نویسندگان کلاسیک یونانی و رومی بلافاصله به ذهن خطور میکند: دانته ، چاسر ، رابله، سروانتس، مولیر ، شکسپیر ، میلتون ، گوته ، هاینه ، داستایوسکی و دهها نفر دیگر ، شاید از رتبه پایینتر .
از جمله تأثیرگذارترین کتابها، کتابهای سفرنامه هستند که از زمان مارکو پولو، افقهای بشر را گسترش داده و جهان را گسترش دادهاند. در قرن سیزدهم، مارکو پولو، جهانگرد بینظیر قرون وسطایی، سرزمینهای ناشناخته شرق را فتح کرد و سابقهای هیجانانگیز از ماجراجوییها و اکتشافات خود به جا گذاشت. نامه کریستف کلمب در سال ۱۴۹۳، که اولین سفر دریایی او به آمریکا را شرح میداد، بلافاصله به چندین زبان ترجمه و در کشورهای مختلف اروپایی چاپ شد. طبیعتاً این نامه هیجان و لذت زیادی ایجاد کرد. اندکی پس از آن، کتاب Cosmographiae Introductis ( مقدمهای بر سیستمهای کیهان) اثر آمریگو وسپوچی منتشر شد که سؤالات بیشتری را برانگیخت. این کتاب در سال ۱۵۰۷ توسط مارتین والدسیمولر منتشر شد . این اثر منجر به نامگذاری جهان جدید به نام "آمریکا" شد. قرن پس از آن، مشهورترین دوران سفر و اکتشاف در تاریخ ثبت شده بود، که شاهد سیلی از سفرنامههای چاپی بود، که بخش عمدهای از آن توسط ریچارد هاکلویت در اواخر قرن شانزدهم در اثر معروفش با عنوان «دریانوردیها، ترافیکها و اکتشافات اصلی ملت انگلیس» جمعآوری شده بود .
بخشی از آن توسط ساموئل پورچاس در کتابش «زائران» جمعآوری شده است .
در زمینه سفر، نباید کتابهای صرفاً داستانی، مانند دور دنیا در هشتاد روز اثر ژول ورن (۱۸۷۲) را نادیده بگیریم، که تخیل را به گونهای تحریک میکرد که هیچ کتاب غیرداستانی دیگری این کار را نکرده است. اخیراً (۱۹۴۳)، یک جهان اثر وندل ویلکی سهم بسزایی در ایجاد دیدگاه بینالمللی در بین شهروندان خود داشت و در ایده سازماندهی سازمان ملل نقش داشت.
جالب است که تلاشهای قبلی برای فهرست کردن کتابهایی که بیشترین تأثیر را داشتهاند، مورد توجه و مقایسه قرار گیرد. ادوارد ویکس، یوهن دیویی و چارلز ای. بیرد در سال ۱۹۳۵ فهرستی را برای پابلیشر ویکلی گردآوری کردند . هر یک از آنها ۲۵ کتاب منتشر شده از سال ۱۸۸۵ را که به نظرشان بیشترین تأثیر را داشتهاند، انتخاب کردند. فهرست نهایی ۵۰ عنوانی شامل تنها چهار کتاب (سرمایه مارکس، نگاه به گذشته بلانی ، شاخه طلایی فریزر و زوال غرب اشپنگلر ) بود که به اتفاق آرا انتخاب شدند، در حالی که ۲۹ عنوان فقط یک رأی دریافت کردند. از میان کتابهایی که در این جلد، برای دورهای که آنها انتخاب کردهاند، مورد بحث قرار میدهیم، ویکس، دیویی یا برد از مکیندر نامی نبردهاند ، در حالی که فقط برد کتاب هیتلر را انتخاب کرده است و فقط کتاب مارکس توسط همه انتخاب شده است. شکی نیست که در یک دوره بیست ساله، یک هیئت عالی از حاکمان، اگر امروز میتوانست آنچه را که قبلاً انتخاب کرده بود، اصلاح کند، تغییرات بزرگی ایجاد میکرد.
چند سال بعد (۱۹۳۹)، مالکوم کاولی و برنارد اسمیت تلاش مشابهی برای انتخاب کتابهایی که ذهن ما را تغییر دادهاند، انجام دادند. با کمک گروهی منتخب از مربیان، مورخان، منتقدان، مدرسان و متخصصان تبلیغات آمریکایی، ۱۲ عنوان کتاب به عنوان مهمترین کتابها در شکلدهی ذهن معاصر آمریکایی در صدر فهرست قرار گرفتند. اما آنها ۱۳۴ کتاب دیگر را توصیه کردند. انتخاب نهایی عبارت بود از:
فروید: «تعبیر خواب».
آدامز: «تحصیلات هنری آدامز».
ترنر: «پیشتاز در تاریخ آمریکا».
سامنر : « شیوههای مردمی »
وبلن : «پروژه کاری».
دیویی : «مطالعهای در نظریه منطقی».
بوآس : «ذهن انسان بدوی » .
برد: «تفسیر اقتصادی قانون اساسی».
ریچاردز: «اصول نقد ادبی».
پارینگتون : «جریانهای اصلی در اندیشه آمریکایی».
لنین : «دولت و انقلاب » .
اشپنگلر: «افول غرب».
از میان این دوازده کتاب، ویکس، دیویی و بِرد مناسب دیدند که آثار فروید، آدام، ترنر و اشپنگلر را انتخاب کنند.
هوراس شیپ، نویسنده انگلیسی ، تلاش دیگری برای انتخاب تأثیرگذارترین کتابها برای استفاده در کتابش کتابهایی که جهان را تکان دادند (۱۹۴۵) انجام داد، بدون اینکه زمان، مکان یا موضوع را مشخص کند. شیپ در نهایت ده کتاب را برگزید:
تورات
افلاطون : «جمهوری».
سنت آگوستین: «شهر خدا».
قرآن
دانته: «کمدی الهی».
نمایشنامههای شکسپیر.
بانیان : «سفر زائر».
میلتون: «عضو دیوان عالی آتن».
داروین: «منشأ انواع».
مارکس: «سرمایه».
در مورد محدودیتهای اعمالشده در مطالعهمان، ما همه این کتابها را به جز سه کتاب آخر از این ده کتاب حذف میکنیم و در واقع، نویسنده ما فقط دو کتاب آخر را در آن گنجانده است.
از مطالب فوق مشخص است که توافق بر سر یک کتاب خاص بسیار دشوار است. انتخاب، امری کاملاً شخصی و سلیقهای است. توافق کامل بر سر اکثر کتابهای انتخاب شده بعید است. با این حال، امیدواریم که حق هر کتاب را ادا کرده باشیم و همین کار را در مورد نویسندگان آن نیز انجام داده باشیم. شایان ذکر است که برخی از آثار با دقت و موشکافی مطالعه شدهاند، اما به دلایلی حذف شدهاند.
برای مثال، در میان آثار کلاسیک علم، کتاب De Corporis Humani Fabrica (1543) اثر آندریاس وسالیوس شایسته جایگاهی در تاریخ پزشکی است، همرده با De Motu Cordis اثر هاروی. آثار لایبنیتس در ریاضیات و فیزیک همرده با Principia Mathematica اثر ایزاک نیوتن است. در علوم اجتماعی، The Vanguard in American History اثر فردریک جکسون ترنر اثری درخشان و مدرن است که در حوزه خود از The Geographical Pivot of History اثر مکیندر اهمیت کمتری دارد. The Plain Communist اثر مارکس و انگلس بیش از یک قرن نیروی محرکه تغییر اجتماعی بود، اما در مقایسه با Capital اثر مارکس، از بلوغ کمتری برخوردار است، کمتر مستندسازی شده است و شاید در آن دوره طولانی، نفوذ کمتری داشته باشد. برخی از منتقدان Walden را ترجیح میدهند .۲اثر ثورو بر پایه نافرمانی مدنی است ، اما کتاب اول از نفوذ کمتری برخوردار است. از دیگر کتابهای تأثیرگذار میتوان به زندگی واشنگتن (۱۸۰۰) نوشتهی پارسون لاک ویمز ، که به مدت شش نسل به هدایت اندیشه و سنت آمریکایی (بهویژه در مورد آبراهام لینکلن ) کمک کرد ؛ دو سال قبل از دکل (۱۸۴۰) نوشتهی ریچارد هنری دانا، شاعری که برای بهبود وضعیت دریانوردان آمریکایی در دریا تلاش زیادی کرد؛ و جنگل (۱۹۰۶) نوشتهی آپتون سینکلر، که وقایع ناگوار در بورس آتی شیکاگو را افشا کرد و منجر به اصلاحات اساسی شد، اشاره کرد. با این حال، این سه کتاب آخر به دلیل تأثیر بسیار محدودشان، در مطالعهی ما گنجانده نشدند.
برخی، شاید از روی بدخواهی، پیشنهاد کردهاند که اگرچه این کتابها جالب و ارزشمند هستند، اما باید «کتاب آشپزی مدرسه آشپزی بوستون» اثر فانی فارمر، « آداب معاشرت» اثر امیلی پست و «رفتار جنسی مرد و زن» اثر دکتر آلفرد کینزی را نیز در این فهرست بگنجانیم.(کتابی که باعث انقلاب جنسی شد.)
از شانزده کتاب موجود در فهرست نهایی، شش کتاب آثار علمی مربوط به سالهای ۱۵۴۳ تا ۱۹۱۵ و ده کتاب آثار اجتماعی مربوط به سالهای ۱۵۲۳ تا ۱۹۲۷ هستند. این طبقهبندی بدون شک غیرعمدی است، زیرا تأثیر اجتماعی آثار علمی به اندازه آثار ذکر شده در خود آثار اجتماعی کامل و عمیق است. رمان «کلبه عمو تام» اثر خانم استو، علیرغم شکل داستانیاش، از هر نظر شایسته آن است که یک بحث جامعهشناختی باشد.
وقتی کسی این شانزده کتاب پر از حرکت را مرور میکند، همیشه این سوال به ذهنش خطور میکند: آیا دورانها این کتاب را ساختهاند، یا برعکس؟ آیا یک کتاب خاص به این دلیل تأثیرگذار بوده که زمانه برایش آماده بوده است؟ آیا این کتاب میتوانسته در عصر دیگری نیز همین اهمیت را داشته باشد، یا میتوانسته در تاریخ دیگری نوشته شود؟ نمیتوان از این نتیجه فرار کرد که زمانه، تقریباً از هر نظر، این کتاب را به وجود آورده است، جز اینکه این کتاب نمیتوانسته در هیچ دوره تاریخی دیگری نوشته شود، یا اگر هم نوشته میشد، چنین توجهی را به خود جلب نمیکرد.
ما نمونههای زیادی داریم. ماکیاولی شهریار را برای آزادسازی ایتالیای محبوبش از تجاوز خارجی نوشت. انگلستان آماده بود تا اقتصاد تجاری و صنعتی خود را تا نهایت پتانسیل خود گسترش دهد، زمانی که آدام اسمیت ثروت ملل را مینوشت. عقل سلیم توماس پین شعلههای انقلاب آمریکا را که هر لحظه آماده فوران بود، شعلهور کرد. کلبه عمو تام هریت بیچر استو نیز همین کار را برای جنگ داخلی انجام داد. بدون شرایط سخت حاکم بر صنعت اروپا، به ویژه سیستم کارخانهای انگلستان، در اواسط قرن نوزدهم، کارل مارکس مهمات کمی برای نوشتن سرمایه داشت.
کتاب دریاسالار ماهان با عنوان «تأثیر قدرت دریایی بر تاریخ»، به نوعی همگنی دریایی در میان قدرتهای جهانی پس از سال ۱۸۹۰ اشاره میکند. با این حال، فشارهای توسعهطلبی و استعمار از قبل وجود داشت. اگر هرج و مرجی که پس از جنگ جهانی اول در آلمان حاکم شد، نبود، هیتلر همچنان یک پاککنندهی اتریشی ناشناخته باقی میماند.
از سوی دیگر، همانطور که در مورد کپسولهای آهسته رهش صادق است، برخی از کتابها تنها سالها پس از انتشارشان تأثیر کامل خود را میگذارند. به عنوان مثال، آدام اسمیت و کارل مارکس زمانی که جهان به اهمیت کتابهایشان پی برد، درگذشته بودند. مرگ ثورو نیم قرن پس از مرگ مهاتما گاندی بود، زمانی که او دکترین نافرمانی مدنی خود را در هند و آفریقای جنوبی به کار برد. اگر مکتب آلمانی توسعهطلبی ارضی نبود، نظریههای مکیندر که دههها قبل تدوین شده بودند، توجهی را که شایسته آن بودند، دریافت نمیکردند. اینها نام برخی از متفکران پیشگامی است که آثار اولیهشان شکست خورد و آثارشان خوانندگان را به خود جذب کرد.
سوالی که هنگام بررسی فهرست کتابهای انتخابشده به ذهن خطور میکند این است: چگونه میتوان تأثیر را سنجید؟ همانطور که قبلاً گفتیم، هدف انتخاب کتابهایی بود که بتوان تأثیرات آنها را بر اساس نتایج یا اقدامات ملموس قضاوت کرد. یعنی، آنها باید ارتباط مستقیمی با جریانات رویدادهای خاص داشته باشند. اغلب، یک کتاب سعی در حل مشکلی در یک زمینه خاص در یک دوره خاص داشت. از آنجایی که چنین کتابهایی به مسائل زمانی و موضوعی میپردازند، تمایل دارند که نسبت به آثار مذهبی، فلسفی یا ادبی، بیزمانتر باشند.
نزدیکترین و دقیقترین معیار برای سنجش تأثیر، قدرت احساسات معاصر موافق یا مخالف چنین کتابهایی است. اگر کتابی مخالفت شدید و حس حمایت متقابل از دیدگاه خود را برانگیزد، احتمالاً تأثیر عمیقی بر تفکر مردم گذاشته است. سانسور رسمی و سایر تلاشهای متقابل نیز در تأثیر خود مثبت هستند. نگاهی از درون به چنین احساساتی توسط منابعی مانند روزنامههای معاصر، نظرسنجیها، خاطرات مورخان و مطالعات زندگینامهای ارائه میشود. آزمون بیرحمانه این است که آیا نظریهها، برنامهها، ایدهها و طرفداران آنها در نهایت مورد پذیرش قرار میگیرند، آیا از مرزهای بینالمللی عبور میکنند، به زبانهای دیگر ترجمه میشوند، شاگردان، حامیان، مقلدان و رقبا ایجاد میکنند و به تدریج در زندگی و افکار مردم و ملتها گنجانده میشوند.
یکی از جلوههای عجیب شهرت، خلق صفات و مصادر مصنوعی از پرچمها برای توصیف یک ایده خاص، یک مدل خاص یا یک نظر خاص است. بدین ترتیب، این کلمات و اصطلاحات به مجموعه کلمات روزمره اضافه میشوند، مانند: ماکیاولی و کوپرنیکی ، مالتوس و نیوتنی ، فرویدی و داروینی ، مارکسیسم و هیتلریسم که هر یک از آنها مجموعه خاصی از ایدهها را نشان میدهد و شهرت برخی رسواییها را در مدل اصلی خود تعیین میکند و این به دیدگاه بستگی دارد.
با توجه به دشواری شدید خواندن اکثر عناوین موجود در فهرست منتخب، منطقی است که بپرسیم: چگونه این آثار میتوانند بر کسی جز تعداد معدودی از افراد تأثیر بگذارند؟ البته، افراد کمی میتوانند به راحتی متون اصلی لاتین کوپرنیک، هاروی یا نیوتن یا نظریههای انیشتین را به هر زبانی بفهمند و دنبال کنند. هیچ کس جز یک دانشمند علوم اجتماعی آموزش دیده نمیتواند استدلالهای اغلب پیچیده آدام اسمیت، مالتوس یا مارکس را به طور کامل درک کند. از سوی دیگر، زیستشناسی با اثری از هاوی، داروین یا فروید بهتر درک میشود. پاسخ این سؤال این است که توده مردم ایدههایی را کسب میکنند که قبلاً از طریق یک فرآیند بررسی دقیق، از طریق واسطهای مانند فرهنگ عامه در قالب کتاب، مجله، روزنامه، درسهای مدرسه، سخنرانیهای عمومی و اخیراً رادیو، تلویزیون و سینما هضم شدهاند. اگر درک عمومی نبود، هیچ یک از شانزده کتاب منتخب در زمان خود به اندازه کلبه عمو تام و نبرد من خوانده نمیشد. در نتیجه، تأثیر آنها ناشی از تفسیر تخصصی است. کاربرد عملی در زندگی روزمره اغلب بدون آگاهی آگاهانه عموم مردم رخ میدهد، مانند اکتشافات مکانیکی نیوتن یا نظریههای انیشتین در مورد شکافت اتمی و انرژی اتمی.
وقتی شانزده کتاب را به ترتیب زمانی مرور میکنیم، از پیوستگی علم و دانش - پیوندی که آنها را به هم پیوند میدهد - شگفتزده میشویم. در واقع، همانطور که هاچینز میگوید ، پیشرفت «گفتگوی بزرگ» در اینجا نهفته است. کوپرنیک از فیلسوفان یونان باستان الهام گرفته بود و نیوتن نیز به نوبه خود «بر شانههای غولها ایستاده بود» - کوپرنیک، گالیله ، کپلر و دیگران. بدون آنها، انیشتین هرگز وجود نمیداشت. داروین، به نوبه خود، آشکارا مدیون تعداد زیادی از زیستشناسان، جغرافیدانان و زمینشناسان بود که بر اساس آثار آنها نظریه خود را در مورد منشأ گونهها بنا نهاد. میتوان گفت که استفاده از آزمایشگاه تجربی در علم، برخلاف اثبات صرفاً فلسفی، با کوپرنیک آغاز شده و توسط همه مردان بزرگی که پس از او آمدند، از جمله هاروی، نیوتن، داروین و فروید، به کار گرفته شده است.
اشتیاق به آزادی، که یک طبیعت مادامالعمر انسانی است، در امکانات هیجانانگیز ماکیاولی، آدام اسمیت، پین، ثورو و استو تجسم یافته است. کارل مارکس به شدت از اقتصاددانان کلاسیک انگلیسی، به ویژه آدام اسمیت، مالتوس و ریکاردو، الهام گرفت و سعی کرد کار خود را بر اساس کار داروین الگوبرداری کند. کتاب تأثیر قدرت دریایی بر تاریخ نوشته ماهان در اصل یک اثر فرعی بود که از نوشتههای مورخان اولیه دریایی، نظامی و عمومی بهره میبرد.
اگرچه مکیندر و بعدها توسعهطلبان با نتیجهگیریهای ماهان مخالف بودند، اما ایدههای او را تحریکآمیز و تأثیرگذار یافتند. هیتلر، چه آگاهانه و چه غیرعمدی، در کتاب «نبرد من» به طور گسترده از ماکیاولی، داروین، مارکس، ماهان، مکیندر و فروید نقل قول کرده است.
میتوان نظرات خاصی را به کتابهای انتخابشده و نویسندگان آنها اضافه کرد. آیا مثلاً آنها از تمایل طبیعی به تأثیرپذیری از کشور یا زبان خود اجتناب کردهاند؟ پاسخ احتمالاً خیر است. این فهرست شامل چهار آمریکایی است: پین، ثورو، استو و ماهان؛ و شش بریتانیایی: هاروی، نیوتن، اسمیت، مالتوس، داروین و مکیندر. همچنین سه آلمانی وجود دارد: مارکس، انیشتین و هیتلر؛ یک ایتالیایی: ماکیاولی؛ یک لهستانی: کوپرنیک؛ و یک اتریشی: فروید. از شش نویسنده اروپایی (از همان قاره، نه بریتانیایی)، سه نفر یهودی هستند. اگر گردآورنده این فهرست چینی، فرانسوی یا روسی بوده باشد، بدون شک نوعی تعصب در جهات دیگر وجود دارد.
نکتهی قابل نقد دیگر، تعریف کتاب است: کتاب چیست؟ آیا میتوان آن را صرفاً بر اساس اندازهاش قضاوت کرد؟ این تصوری خیالپردازانه است، اما اگر بخواهیم در تعریف دقیق باشیم، عقل سلیم پین، نافرمانی مدنی ثورو، محور جغرافیایی تاریخ مکیندر و حقیقت اصلی نظریه نسبیت خاص انیشتین چیزی بیش از جزوه نیستند. در واقع، سه کتاب آخر ابتدا به صورت مقالات دورهای منتشر شدند. چه تضادی بین این کتابها و کتابهای قطور و حجیمی مانند اصول ریاضیات، ثروت ملل و نسخههای بعدی کتابهای مالتوس، درباره جمعیت، سرمایه و نبرد من وجود دارد. از ولتر نقل شده است که هرگز اتفاق نمیافتد که کتابهای بزرگ، ملتی را به وجد آورند. «همیشه کتابهای کوچک، کتابهای پر از احساس و کتابهایی که با شور و شوق شعلهور شدهاند، کار را انجام میدهند.» در واقع، این گفته در مورد پین و ثورو صدق میکند، اما در مورد مکیندر یا انیشتین صدق نمیکند. در واقع، اندازه برای این فهرست فعلی بیربط است.
زمان صرف شده برای نوشتن یک کتاب قابل توجه است. کوپرنیک به وضوح در این زمینه رکوردی را به نام خود ثبت کرد و بیش از سی سال برای نوشتن «درباره انقلاب» وقت صرف کرد، اگرچه او به طور مداوم خود را با نگارش آن مشغول نکرد. چه کسی از ما دوست دارد بگوید که رسالههای کوپرنیکی آثار عمیقتری از «اصول ریاضی» نیوتن هستند که او آن را در هجده ماه به پایان رساند؟ به طور تصادفی عجیب، «ثروت ملل» آدام اسمیت، «منشأ انواع» داروین و «سرمایه» مارکس هر کدام هفده سال طول کشید. از سوی دیگر، «شهریار» ماکیاولی در شش ماه و «عقل سلیم» پین در حدود سه یا چهار ماه منتشر شد.
تفاوتهای ذکر شده در مورد مدت زمان صرف شده برای تألیف آثار را میتوان به عوامل مختلفی نسبت داد. شخصیت هر نویسنده مسئول برخی از این تفاوتها است. برخی از دانشمندان علوم طبیعی، مانند کوپرنیک، نیوتن، هاروی و داروین، از چاپ سریع آثار خود تا زمانی که اکتشافات خود را به طور کامل تأیید و به طور دقیق آزمایش نکرده بودند، خودداری میکردند. حتی پس از دقیقترین آزمایشها، آنها به دلیل ترس از جنجال و سانسور شدید همکاران علمی خود، بیزاری از نمایش عمومی یا دلایل مشابه، در انتشار آنها تردید داشتند. مقالات اقتصادی اسمیت و مارکس شامل جمعآوری دادههای زمانبر، گسترده و ویرایشهای گسترده بود. از سوی دیگر، نویسندگان عجول، مانند ماکیاولی، مالتوس جوان و بن ویلمرو، گزارشهای فوری داشتند که باید بدون تأخیر منتشر میشدند.
اکثریت قریب به اتفاق شانزده نویسندهی انتخاب شده، هر کدام فقط به خاطر نوشتن یک کتاب شناخته شدهاند. به جز چند مورد استثنا، شهرت بقیه به یک عنوان واحد و نادیده گرفتن سایر کتابها بستگی دارد. هاروی، نیوتن، اسمیت، مالتوس، مارکس، استو، ماهان، انیشتین کتابهای دیگری نوشتند - در برخی موارد، برخی از آنها پرکار بودند، اما فقط تعداد کمی از متخصصان میتوانستند آنها را نام ببرند؟ پین، ثورو، داروین و فروید از این قاعده مستثنی هستند زیرا قلمهای پرکار آنها کتابهای دیگری را تولید کرده است که به نوعی به اندازهی کتابهای موجود در فهرست ما مشهور هستند.
برخی از زندگینامهها ممکن است بتوانند جنبههای دیگری از اخلاق و شخصیت نویسندگان را آشکار کنند. آیا مثلاً وضعیت تأهل تأثیر بسزایی در خلق نویسندهای برجسته دارد که از همه نویسندگان دیگر پیشی میگیرد؟
کوپرنیک راهب بود. نیوتن، اسمیت، ثورو و هیتلر هرگز ازدواج نکردند. هاروی، ماهان، مکیندر و پین همگی ازدواج کردند اما فرزندی نداشتند. ازدواجهای پین هر بار به فاجعه ختم شد. مالتوس سه فرزند داشت، انیشتین دو فرزند. مالتوس یک بار ازدواج کرد، انیشتین دو بار. ماکیاولی، داروین، استو، مارکس و فروید نه تنها شوهران وفاداری بودند، بلکه خانوادههای بزرگی نیز داشتند. با این حال، نمیتوان از این مسائل نتیجهگیری کرد.
برخی ممکن است فکر کنند که سن و بلوغ برای نویسنده یک کتاب عالی ضروری است. واقعاً این دو چیز چه ارتباطی با شانزده نویسنده منتخب دارند؟ وقتی اولین چاپ هر یک از آنها از چاپخانه بیرون آمد، مسنترین آنها کوپرنیک بود که هفتاد سال داشت و جوانترین آنها، انیشتین، حدود بیست و شش ساله. مالتوس و ثورو در اوایل سی سالگی خود بودند. پین و هیتلر در اواخر سی سالگی خود بودند. ده سال از ۴۴ تا ۵۴ سالگی پربارترین دوره زندگی بود. در این دوره بود که ماکیاولی، فروید، نیوتن، مارکس، ماهان، داروین، هاروی و اسمیت (به ترتیب صعودی، یعنی از جوانترین به مسنترین) متولد شدند. استو و مکیندر هر دو در اوایل چهل سالگی خود بودند.
خلاصه، ویژگیهای خاصی وجود دارد که اکثر نویسندگان در آنها مشترک هستند و واضح به نظر میرسند. به استثنای دانشمندان علوم طبیعی موجود در فهرست که اظهار نظر در مورد آنها کمتر مناسب است. کتابهای موجود در فهرست توسط افراد غیرکلیسایی، افراطگرایان، متعصبان مذهبی، انقلابیون و آشوبگران نوشته شدهاند. کتابهای آنها اغلب ضعیف نوشته شدهاند و فاقد ذوق ادبی هستند. باز هم، راز موفقیت آنها این است که زمان برای آنها مساعد و آماده بود. کتابهای آنها پیامهایی را حمل میکردند، اغلب بسیار احساسی، که برای میلیونها نفر جذاب بود. گاهی اوقات این تأثیر برای خیر و گاهی برای شر بود. واضح است که کتابها میتوانند نیروهایی برای خیر و شر باشند. در هر صورت، هدف در اینجا سنجش ارزشهای اخلاقی نیست؛ بلکه نشان دادن این است که کتابها ابزار یا سلاحهای پویا و قدرتمندی هستند.