
کتاب شعر پیامبر در سال 1923 در نیویورک آمریکا به زبان انگلیسی به چاپ رسید. این کتاب شاهکار خلیل جبران بود و چیزیست که بسیاری او را به او میشناسند. در این اشعار او عقاید عجیب خودش را به زبان شعر بیان کرده. این مقاله ترجمهای از کتاب پیامبر اوست.
و المصطفی(=مسیحی که خلیل جبران بهش باور داشت)، برگزیده و محبوب، که سپیده دم خویشتن خویش بود، دوازده سال در شهر اورفالس منتظر بازگشت کشتیاش ماند تا بتواند دوباره سوار آن شود و به جزیرهای که در آن زاده شده بود، بازگردد.
در سال دوازدهم، در روز هفتم ماه ایلول(سپتامبر)، ماه برداشت محصول، او به بالای یکی از تپههای آن سوی دیوارهای شهر رفت و عمیقاً به دریا نگاه کرد. او کشتیاش را دید که در میان دریا، پوشیده از مه، در حرکت بود.
قلبش در اعماق وجودش میلرزید و روحش از شادی بر فراز دریا پرواز میکرد. چشمانش را بست و در سکوت روحش دعا کرد.
اما هنوز از تپه پایین نیامده بود که ناگهان تاریکی کرکنندهای او را فرا گرفت و در دل گفت:
چگونه میتوانم این شهر را با آرامش ترک کنم و بدون غم و اندوه دریا را بپیمایم؟ نه! تا زمانی که خون از زخمهای روحم جاری نشود، از این سرزمین نخواهم رفت؛ زیرا روزهای افسردگی من در میان دیوارهای آن طولانی بود، و شبهای تنهایی و انزوای من حتی طولانیتر. چه کسی میتواند بدون درد در قلبش، خود را از افسردگی و تنهاییاش جدا کند؟
چه بسیارند اجزای روح من که در این خیابانها پراکندهام، و چه بسیارند فرزندان آرزوی من که برهنه در میان تپهها راه میروند. چگونه میتوانم آنها را رها کنم، بیآنکه باری بر دوشم بگذارند و روحم را بفشارند؟
آنچه از آن جدا میشوم، لباسی نیست که امروز از تن درمیآورم و فردا میپوشم، بلکه پوستی است که با دستم پاره میکنم.
نه، این اندیشهای نیست که از خود به جا میگذارم، بلکه قلبی است که گرسنگیام آن را زیبا و تشنگیام آن را لطیف و تپنده کرده است.
اما نمیتوانم سفرم را کند کنم. زیرا دریایی که همه چیز را به سوی خود میخواند، مرا نیز میخواند، پس باید سوار شوم و بیدرنگ به سوی قلب آن حرکت کنم. و اگر امشب اینجا بمانم، - هرچند ساعات شب سوزان است - یخ میزنم و بلور میشوم و زنجیرهای سنگین زمین مرا در بر میگیرد. خیلی دوست دارم همه اینجا کنارم باشن، اما چطور میتونم این کار رو بکنم؟
صدا نمیتواند زبان و لبهایی را که به آن بال میدهند، حمل کند؛ بنابراین، تنها خودش میتواند از حجابهای فضا عبور کند.
بله، و عقاب، دوست من، لانهاش را حمل نمیکند، بلکه تنها پرواز میکند و در آسمان اوج میگیرد.
وقتی مصطفی به دامنه تپه رسید، دوباره رو به دریا کرد و کشتیاش را دید که به بندرگاه نزدیک میشد و هموطنانش روی دماغهاش به این سو و آن سو میرفتند.
از ته دل فریاد زد و گفت:
ای فرزندان نخستین ملت من، شما که بر امواج سوار هستید و جزر و مد آنها را مهار میکنید! چند بار به خوابهایم آمدهای! و حالا آمدهای و من تو را در بیداری دیدهام، که عمیقترین رویای من است.
من کاملاً آمادهی سفر دریایی هستم، و در اعماق وجودم اشتیاقی عظیم موج میزند، بیصبرانه منتظرم که بادها بر بادبانها بوزند.
اما دوست دارم یک بار هم که شده در این فضای آرام نفس بکشم و یک نگاه حاکی از همدردی را به سویت روانه کنم.
و سپس من در کنار شما میایستم، ملوانی در میان ملوانان.
اما تو، ای دریای بزرگ، ای مادر خفته! تو دریای بزرگی هستی که تنها در توست که رودخانه و جویبار، آرامش و آزادی خود را مییابند.
بدان که این جویبار تنها یک دور دیگر خواهد چرخید و از امروز به بعد، هیچکس زمزمهاش را در این گذرگاه نخواهد شنید، و آنگاه من به سوی تو خواهم آمد، قطرهای آزاد به اقیانوسی آزاد.
همچنان که راه میرفت، از دوردستها مردان و زنانی را دید که مزارع و تاکستانهای خود را رها کرده و به سوی دروازههای شهر میدویدند. او صدای آنها را میشنید که از مزرعهای به مزرعهی دیگر فریاد میزدند، نام او را تکرار میکردند و هر کدام به همراه خود میگفتند که کشتیاش در راه است.
با خودش گفت:
آیا روز جدایی، روز دیدار خواهد بود؟ یا گفته شده که شام من، سحر من بود؟ به کشاورزی که خرمنگاهش را نیمهکاره رها کرده، یا به باغبانی که چرخِ انگورش را از کار انداخته، چه باید بدهم؟ آیا قلب من به درختی تبدیل خواهد شد که میوههای فراوانی داشته باشد تا از آنها بچینم و به آنها بدهم؟ یا اینکه آرزوهایم مانند چشمه سرریز میشوند و جامهایشان را پر میکنند؟
آیا من چنگی هستم که دست قادر مطلق مرا لمس کند، یا نیای هستم که نفس او از من بگذرد؟
آری، من آوارهای هستم که در جستجوی آرامش هستم، اما چه گنجی در آرامش یافتهام که میتوانم با آرامش خاطر آن را تقسیم کنم؟
اگر امروز روز برداشت محصول من است، پس در کدام مزرعه بذرهایم را کاشتهام، و آن در کدام یک از فصلهای ناشناخته بوده است؟
و اگر این ساعتی است که باید چراغ خود را بلند کنم و آن را بر چراغدان خود قرار دهم، پس نوری که از آن برمیخیزد از من نیست؛
زیرا من چراغ خود را تهی و تاریک خواهم افراشت،
اما نگهبان شب آن را با روغن پر خواهد کرد و به آن روشنایی خواهد بخشید.
او این را با کلمات بیان کرد، اما بسیاری از این قبیل چیزها را در قلب خود نگه داشت و آشکار نکرد، زیرا خودش قادر به روشن کردن راز عمیق خود نبود.
وقتی وارد شهر شد، تمام مردم از او استقبال کردند و یکصدا او را تشویق نمودند. بزرگان شهر او را متوقف کردند و به او گفتند:
لطفا اینقدر زود ما را ترک نکن؛ زیرا تو در گرگ و میش ما، ظهر بودی(یعنی از ما جلوتر هستی)، جوانی تو الهامبخش رویاها در روح ما بود، تو در میان ما غریبه نیستی، نه، و نه مهمان، بلکه پسر ما و همدم محبوب روح ما هستی؛ نگذار چشمانمان مشتاق دیدار روی تو باشد.
آنگاه کاهنان به او گفتند:
نگذار امواج دریا ما را از هم جدا کند و سالهای با هم بودنتان را به گذشته تبدیل کند؛ تو در درون ما روحی حیاتبخش بودی و خیالت نوری بود که بر چهره ما میتابید. دلهای ما شیفتهی تو شده و جانهای ما به تو وابسته گشته است. اما عشق ما در پرده سکوت پنهان شده بود، بنابراین نمیتوانستیم آن را ابراز کنیم. اما اکنون او با تمام وجودش به سوی تو فریاد میزند، و با دستانش نقاب از چهرهاش میدرد تا ماهیت واقعیاش را به تو نشان دهد؛ عشق، از آغاز، تا لحظه جدایی، ژرفای خود را نمیشناسد.
سپس بسیاری نزد او آمدند و التماس و زاری کردند، اما او به هیچ کس پاسخی نداد، بلکه سرش را پایین انداخت و کسانی که در اطرافش ایستاده بودند، اشکهای فراوان او را که بر گونهها و سینهاش میریخت، تماشا میکردند. او همچنان با مردم راه میرفت تا اینکه به میدان بزرگ جلوی معبد رسیدند.
و چنین شد که زنی غیبگو، که نامش المیترا بود، از محراب بیرون آمد. با نگاهی سرشار از عشق و محبت به او نگاه کرد، زیرا او اولین کسی بود که او به دنبالش گشت و به او ایمان آورد، با اینکه فقط یک شب را در شهر آنها گذرانده بود.
با احترام به او سلام کرد و گفت:
ای پیامبر خدا، تو همواره در جستجوی گمشدهات بودهای، و کشتیات را که از تو دور بوده، جستجو میکردهای. کشتی شما رسیده است و شما چارهای جز سفر ندارید. اشتیاق تو برای سرزمین رویاها و خاطراتت، مکانهای آرزوهای متعالیات، بسیار است؛ از این رو عشق ما تو را در بند نمیکند و نیاز ما به تو، تو را باز نمیدارد. اما قبل از اینکه ما را ترک کنید، از شما یک چیز میخواهیم:
تا ما را موعظه کنی و از حقیقتی که نزد توست، به ما عطا کنی، ما آن را به فرزندانمان و فرزندانمان به فرزندان و نوههایشان میدهیم، و بدین ترتیب سخنان تو در طول اعصار در ما باقی خواهد ماند. در خلوت خود، روزهای ما را تماشا میکردی، و در بیداریات، در غفلت ما، به گریهها و خندههایمان گوش میدادی؛ بنابراین، از تو التماس میکنیم که اسرار درونی ما را بر خودمان آشکار کنی و تمام اسرار زندگی را که از گهواره تا گور بر تو آشکار شده است، برای ما بیان کنی.
او در پاسخ گفت:
ای مردم اورفالس، چه بگویم به شما، مگر اینکه به شما نشان دهم که حتی در این ساعت چه چیزی در روح شما و در وجدان شما موج میزند؟
عشق
آنگاه المیترا به او گفت: برای ما موعظهای در باب عشق بخوان. سرش را بلند کرد و با نگاهی پر از عشق و شفقت به مردم نگریست. همه با حیرت ساکت شدند. سپس با صدای بلند به آنها گفت:
اگر عشق تو را فرا خواند، دنبالش برو. حتی اگر مسیرهایش دشوار و پر فراز و نشیب باشد. و اگر با بالهایش تو را در آغوش گرفت، از او اطاعت کن. حتی اگر شمشیر پنهان در میان پرهایش تو را زخمی کند. اگر عشق با تو سخن میگوید، باورش کن. حتی اگر صدایش رویاهایت را آشفته و پراکنده کند، همانطور که باد شمال، باغی را به بیابانی خشک و بیآب و علف تبدیل میکند.
زیرا همانطور که عشق تاج بر سرت میگذارد، تو را به صلیب نیز خواهد کشید. همچنان که برای رشد تو تلاش میکند، به تو میآموزد و فساد را از تو ریشهکن میکند. و همچنان که به اوج درخت زندگیات میروی، شاخههای لطیفش را که در برابر چهره خورشید میلرزند، در آغوش میکشی، بدین ترتیب، به ریشههایش که در زمین چسبیدهاند، فرود میآید و آنها را در سکوت شب تکان میدهد.
عشق تو را همچون خوشههای گندم در قلب خود گرد میآورد، و تو را در خرمنگاه خود میکوبد تا برهنگیات را آشکار کند، و شما را غربال میکند تا از پوستههایتان آزادتان سازد، و تو را آسیاب میکند تا همچون برف پاک شوی، او تو را با اشکهایش آنقدر ورز میدهد تا نرم شوی. آنگاه شما را برای آتش مقدس خود آماده میکند، تا نان مقدسی شوید که بر سفره مقدس خداوند تقدیم میشود.
همه اینها به وسیله عشق در شما انجام میشود، تا بتوانید اسرار قلبهایتان را دریابید و از طریق این شناخت، بخشی از قلب زندگی شوید.
اما اگر بترسی، و تلاشهایت را به آرامش و لذت در عشق محدود کنی، بهتر است برهنگی خود را بپوشانی و از خرمنگاه عشق به دنیای دوردست بروی، جایی که میخندی، اما نه تمام خندهات را، و میگریی، اما نه تمام اشکهای چشمانت را.
عشق فقط خود را میدهد و فقط از خود میگیرد. عشق مالک هیچ چیز نیست، و نمیخواهد تحت تملک کسی باشد؛ زیرا عشق برای عشق کافی است.
اما اگر دوست داری، مگو «خدا در قلب من است»، بلکه بگو «من در قلب خدا هستم». و هرگز گمان مبر که میتوانی مسیرهای عشق را کنترل کنی، زیرا اگر عشق در تو دریافتکنندهای شایستهی لطف خود ببیند، مسیرهای تو را کنترل خواهد کرد.
عشق هیچ آرزویی جز کامل کردن خود ندارد.
اما اگر عاشق هستید و باید آرزوهای خودتان را داشته باشید، بگذارید اینها آرزوهای شما باشند: تا ذوب شود و همچون جویباری روان باشد که با نغمههایش گوشهای شب را نوازش میدهد. برای گفتن دردهای ناشی از شفقت مفرط.
اینکه آگاهی حقیقی شما از عشق در قلبتان، شما را آزار میدهد، و اینکه خونتان جاری میشود در حالی که راضی و خوشحال هستید.
با قلبی پر از امید، در سپیده دم برخیزم، شکرگزاری کنم و روز دیگری از عشق را جستجو کنم.
برای استراحت در ظهر و تفکر در وجد عشق.
شب هنگام، سپاسگزار به خانه بازگردم؛ سپس با دعایی که در قلبتان برای عزیزتان طنینانداز میشود و سرودی از ستایش و شکرگزاری بر لبانتان به خواب میروید.
ازدواج
سپس المیترا دوباره به او گفت: استاد، نظر شما در مورد ازدواج چیست؟
او در پاسخ گفت:
شما با هم زاده شدهاید، و تا ابد با هم خواهید بود، و شما با هم خواهید بود، آنگاه که بالهای سفید مرگ، روزهایتان را پراکنده میکنند.
بله، و شما حتی در سکوتِ یادِ خدا نیز با هم خواهید بود.
اما بگذارید بین با هم بودنتان فاصله باشد، تا بادهای آسمان در میان شما به رقص درآیند.
یکدیگر را دوست بدارید، اما عشق را با زنجیر نبندید. بلکه بگذارید عشق دریایی مواج باشد میان سواحل روحتان.
جام یکدیگر را پر کنید، اما از یک جام ننوشید. هر کدام از نانهایتان را به همسایهاش بدهید، اما خودتان از یک قرص نان نخورید.
با هم بخوانید و برقصید، و همیشه شاد باشید، اما بگذارید هر یک از شما تنها باشد، سیمهای گیتار هر کدام به صورت جداگانه نواخته میشوند، اما همه آنها یک نت تولید میکنند.
هر یک از شما دل خود را به رفیقش ببخشد، اما مراقب باشد که این بخشش به خاطر حفظ [دل] نباشد; زیرا تنها دست زندگی میتواند قلبهایتان را در دست بگیرد. کنار هم بایستید، اما خیلی نزدیک به هم نایستید، زیرا دو ستون معبد از هم جدا هستند.
درخت بلوط و سرو در سایه یکدیگر رشد نمیکنند.
فرزندان
سپس زنی که فرزندش را در آغوش داشت، نزد او آمد و به او گفت: بیا و درباره کودکان برای ما بگو.
او گفت:
فرزندان شما، فرزندان شما نیستند.آنها پسران و دخترانِ اشتیاقِ زندگی به خود هستند، آنها از طریق تو به جهان میآیند، اما نه از تو. حتی اگر آنها با شما زندگی کنند، جزو اموال شما نیستند. تو میتوانی عشقت را به آنها بدهی، اما نمیتوانی بذر افکارت را در آنها بکاری، زیرا آنها افکار خودشان را دارند. در قدرت توست که برای جسمشان خانه بسازی، اما روح آنها در خانههای تو ساکن نمیشود؛او در خانهی فردا زندگی میکند، خانهای که تو حتی در خواب هم نمیتوانی به دیدنش بروی. و شما باید تلاش کنید تا مانند آنها شوید نه که آنها را مانند خودتان کنید؛چون زندگی نه به عقب برمیگردد و نه از ماندن در خانهی دیروز لذت میبرد.
شما کمان هستید و فرزندانتان تیرهای زندهای هستند که از کمانهایتان پرتاب کردهاید. زیرا کماندار(=خدا)، نشانه را در مسیر بینهایت میبیند و با قدرت خود شما را میچرخاند تا تیرهایش سریع و دوربرد باشند. پس بگذارید خم شدن شما در دستان کماندار دانا، برای شادی و خوشبختی باشد؛زیرا همانطور که تیری را که از کمانش رها میشود دوست دارد، کمانی را که در دستانش قرار دارد نیز دوست دارد.
بخشیدن
آنگاه مردی ثروتمند به او گفت: درباره بخشش به ما بگو.
او در پاسخ گفت:
وقتی میبخشی، فقط کمی از داراییات را میبخشی. اما آنچه میبخشی بیارزش است مگر اینکه بخشی از خودت باشد؛ زیرا ثروت تو چیست؟
آیا این یک ماده فاسدشدنی نیست که آن را در کمدهایتان انبار میکنید، و با تمام وجود از ترس اینکه فردا به آن نیاز پیدا کنید، آن را حفظ میکنید؟
و فردا، فردا چه چیزی میتواند به سگ باهوشی که استخوانها را در شنهای بیردپا دفن میکند، در حالی که زائران شهر مقدس را دنبال میکند، ارائه دهد؟ آیا ترس از نیاز، همان خود نیاز نیست؟ آیا عطش شدید برای آب، آنگاه که چاه تشنه لبان پر است، عطشی سیراب نشدنی نیست؟
مردمانی هستند که از دارایی فراوان خود، اندکی میبخشند و آن را برای شهرت میدهند، و میل پنهان آنها به شهرت کاذب، سودِ بخششهایشان را ضایع میکند. بعضی از آنها کم دارند و همه را میبخشند. در میان آنها کسانی هستند که به زندگی و سخاوت زندگی ایمان دارند. خزانه آنها هرگز خالی نیست و گنجینههایشان همیشه پر است.
افرادی هستند که با شادی میبخشند و شادی آنها پاداش آنهاست. بعضی از آنها با درد میبخشند، و درد آنها غسل تعمید آنهاست.
کسانی هستند که میبخشند بیآنکه معنای رنج در بخشش خود را بدانند، کسانی که در پی شادی نیستند و نمیخواهند فضایل خود را به دیگران نشان دهند. اینان از آنچه دارند میبخشند، چنانکه ریحان در آن وادی عطر خوش خود را میپراکند. خداوند از طریق دستان چنین کسانی سخن میگوید و از طریق چشمانشان بر زمین لبخند میزند. چه خوب است که به کسی که از تو چیزی میپرسد، چیزی بدهی.
اما زیباتر از آن این است که به کسی که از تو چیزی نمیخواهد، ببخشی، هرچند که نیازش را میدانی. زیرا کسی که دست و دلش را برای بخشش باز میکند، در جستجوی کسی که هدایایش را بپذیرد و به سوی آنها هدایت شود، شادتر از خودِ بخشش خواهد بود. آیا چیزی در ثروتت هست که بتوانی برای خودت نگه داری؟
هر آنچه امروز دارید، بدون شک روزی از دست خواهد رفت؛ پس اکنون از آن ببخش، تا فصل بخشش، فصلی از زندگی تو باشد، نه فصل وارثانت. بارها از تو شنیدهام که با غرور میگویی: «دوست دارم ببخشم، اما فقط به کسانی که لیاقتش را دارند.»
آیا فراموش کردهای، دوست من، که درختان باغت آنچه را که تو میگویی نمیگویند، و گلههای چراگاهت نیز چنین نمیکنند؟ او میبخشد تا زندگی کند، زیرا اگر ندهد، زندگیاش را در معرض نابودی قرار میدهد.
به راستی به تو میگویم، کسی که شایستهی دریافت موهبت زندگی و لذت بردن از روزها و شبهایش است، شایستهی همه چیز از جانب توست. آن که شایستهی نوشیدن از اقیانوس زندگی است، شایستهی پر کردن جام خود از جویبار کوچک تو نیز هست؛
زیرا چه صحرایی بزرگتر از صحرای جسارت و گستاخی در پذیرش هدیه با تمام لطف و عنایتش؟ و تو کیستی که مردم سینههایشان را بدرند و جوانمردی و غرورشان را آشکار کنند تا تو شایستگیشان را در برابر کرمت برهنه و غرورشان را از شرمساری محروم ببینی؟
پس اول ببین آیا لیاقت بخشنده بودن و وسیلهی بخشش بودن را داری؟ زیرا این زندگی است که به زندگی میبخشد، در حالی که شما - که به این میبالید که بخشش از جانب شما بوده است - در واقع تنها یک شاهد ساده برای بخشش خود هستید.
اما شما که از بخشش و خیرات بهرهمند میشوید - و همه شما چنین هستید - وانمود نکنید که وظیفه سپاسگزاری بر دوش شماست، مبادا با دستان خود یوغ سنگینی بر گردن خود و بر گردن کسانی که به شما بخشش کردهاند، قرار دهید.
بلکه، بگذارید هدایای بخشنده، بالهایی باشند که بتوانید با آنها با او اوج بگیرید؛ زیرا اگر آگاهی خود را از بدهی خود افزایش دهید، در نتیجه نسبت به سخاوتِ نیکوکاری که مادرش زمینِ سخاوتمند و پدرش پروردگارِ سخاوتمند است، شک و تردید نشان خواهید داد.
خوردن و نورشیدن
سپس یک هتلدار پیر نزد او آمد و گفت: بیا و از خوردنیها و نوشیدنیها برای ما بگو.
او در پاسخ گفت:
کاش میتوانستی با بوی خاک زندگی کنی، آنها از نور مانند گیاهان هوازی راضی هستند. با این حال، تو باید برای زنده ماندن بکشی، و نوزاد کوچک را از آغوش مادرش بدزدی، و شیر او را برای فرو نشاندن تشنگیات بِربایی؛
پس بگذارید کار شما مظهر عبادت باشد، بگذارید سفره شما قربانگاهی باشد که بر آن هدایای پاک و پرهیزگارانه از مزارع و دشتها تقدیم میشود، قربانی برای آنچه در اعماق وجود انسان حتی پاکتر است.
اگر حیوانی را ذبح کردی، در دلت به آن بگو:
قدرتی که دستور قتل عام شما را داده، در عوض مرا نیز قتل عام خواهد کرد، و وقتی زمان من فرا برسد، مانند تو خواهم سوخت؛ زیرا قانونی که تو را به دست من سپرد، مرا نیز به دست کسی که از من قویتر است، خواهد سپرد. خون تو و خون من چیزی جز شیرهای نیست که در رگهای درخت آسمان جاریست.(ترجمه دیگر=خون تو و خون من چیزی جز شیرهای نیست که از ازل به عنوان خوراک درخت آسمان آماده شده است.)
اگر سیبی را با دندانهایت گاز میزنی، در دلت به آن بگو: دانههای تو در تن من زنده خواهند ماند، و غنچههایی که فردا از تو سر بر خواهند آورد، در قلب من شکوفا خواهند شد، و عطر تو با نفس من بالا خواهد رفت، و من در تمام فصول با تو شادی خواهم کرد.
و اگر در روزهای پاییز از تاکستانهایتان انگور میچینید و آنها را به آبگیری میبرید، در دلتان به آنها بگویید:
من تاکی هستم مانند شما، و میوه من جمع شده و به چرخُشت(آبگیر) برده خواهد شد، و مرا مانند شراب تازه در مشکهای ابدی خواهند ریخت.
و هنگامی که در روزهای زمستان شراب را از مشکهایش بیرون میکشید، برای هر جامی که مینوشید، در دل خود سرودی بخوانید.
بگذارید ترانههایتان زیباترین یادگارهای روزهای پاییز، تاکستان و چرخُشت باشند.
کار
سپس کشاورزی نزد او آمد و گفت: بیا، درباره کار به ما بگو.
او در پاسخ گفت:
شما تلاش میکنید تا با زمین و خود زمین در پیشرفتش همگام باشید؛ زیرا شخص تنبل با فصول زمین بیگانه است و سرگردانیست که در قافله زندگی که با شکوه و جلال در فضای بیکران به سوی بیکران پیش می رود، گام نمی نهد.
وقتی کار میکنی، چیزی جز یک نِی نیستی و قلبت پر از زمزمههای روزها میشود که به موسیقی جاودانه تبدیل میشوند.
کدام یک از شما دوست دارد نیِ کر و لال باشد، در حالی که همه چیز در اطرافش با هم آواز میخوانند؟
همیشه به شما گفته شده که کار یک نفرین است، و اینکه کار یک فاجعه و مصیبت است.
و اما در مورد من، به شما میگویم که با کار کردن، شما بخشی از رویای دوردست زمین را محقق میکنید، بخشی که در بدو تولد آن رویا به شما اختصاص داده شده است. اگر در کار مفید پشتکار داشته باشید، حقیقتاً قلبهایتان را به روی عشق به زندگی خواهید گشود.
زیرا هر که زندگی را از طریق کار مفید دوست بدارد، زندگی ژرفای خود را بر او خواهد گشود و او را به دورترین رازهای خود نزدیک خواهد کرد.
اما اگر شما در رنجهایتان ادعا میکنید که تولد یک رنج است و تکیهگاه بدن نفرینی است که بر پیشانی شما نوشته شده است، پس من به شما میگویم که هیچ چیز نمیتواند این نوشته را پاک کند و آثار آن را از پیشانی شما بشوید، مگر تلاش و مبارزه خودتان.
تو از اجدادت این ضربالمثل را به ارث بردی که زندگی تاریک است، بنابراین در دوران سختیات شادمانی کردی و آنچه را که اجداد آزاردهندهات پیش از تو میگفتند، تکرار کردی. زیرا به راستی به شما میگویم، زندگی اگر با حرکت همراه نباشد، واقعاً تاریک و ظلمانی است. حرکت اگر با معرفت همراه نباشد، کور و بیبرکت است. علم اگر با عمل همراه نباشد، عمیق و بیاساس است. کار اگر با عشق همراه نباشد، بیهوده و بیثمر است. زیرا اگر با عشق کار کنید، خود و افرادتان را به یکدیگر پیوند میدهید و هر یک از شما به پروردگار خود پیوند خوردهاید.
چه کاری با عشق همراه است؟
این است که لباس را با نخهایی که از تار و پود قلبت بیرون کشیدهای ببافی، با این گمان که معشوقت آن لباس را خواهد پوشید.
این است که خانهای با سنگهایی که از معدن مهربانی و فداکاری تو تراشیده شدهاند، بسازی، با این گمان که معشوقت در آن خانه زندگی خواهد کرد.
این است که بذرها را با دقت و وسواس بکاری، و محصول را با شادی و لذت جمع آوری کنی، گویی آن را برای پذیرایی بر سر سفره معشوقت جمع آوری می کنی.
این است که در هر عمل خود، نَفَسی از روح خود را جاری سازی.
و اعتماد داشته باش که تمام مردگان پاک، تو را احاطه کردهاند، نظارهگر و در حال تفکر هستند.
و من اغلب میشنیدم که شما، گویی در خوابی عمیق، با خود زمزمه میکردید: «آن که با سنگ مرمر کار میکند و نمونهای ملموس از خود را در سنگ سخت میآفریند، از کشاورزی که زمین را شخم میزند، شریفتر است.»
آن کس که رنگها را از رنگینکمان وام میگیرد تا تکه پارچهای حقیر را به تصویر یک انسان تبدیل کند، بهتر از کفاشی است که برای پاهای ما کفش میدوزد.
اما من به شما میگویم، نه در خواب شب، بلکه در بیداریِ نیمروزِ بزرگ، که باد با بلوطِ تنومند شیرینتر از با پستترین علفهای زمین سخن نمیگوید.
آن بزرگ، آن کسی است که زمزمه باد را به ترانهای تبدیل میکند که عشقش آن را شیرینتر و دلپذیرتر میسازد.
بله، کار تصویر قابل مشاهدهای از عشق کامل است.
اگر نمیتوانید با عشق کار کنید و حوصلهتان سر رفته و خستهاید، بهتر است کارتان را رها کنید و روی پلههای معبد بنشینید و از کارگرانی که با شادی و آرامش کار میکنند، صدقه بخواهید.
زیرا اگر نان بپزی و از کار خود لذت نبری، در واقع صفرا میپزی که فقط نیمی از گرسنگی انسان را برطرف میکند.
اگر هنگام فشردن انگور غرغر کنی، غرغر تو شراب تقطیر شده از آن آب انگور را مسموم میکند.
اگر سرودهای فرشتگان را میخوانی و دوست نداری خواننده باشی، آنگاه فقط گوشهای مردم را با ملودیهایت کر میکنی و مانع از آن میشوی که به سرودهای شب و سرودهای روز گوش فرا دهند.
شادی و غم
آنگاه زنی به او گفت: درباره شادی و غم برای ما چیزی بگو.
او در پاسخ گفت:
شادی تو، غم تو را به سخره میگیرد.
و آن چاهی که از آن آب خندههایت را مینوشی، همواره از گرمای اشکهایت لبریز بوده است.
آیا ممکن است اوضاع طور دیگری باشد؟
همچنان که هیولای غم نیشهایش را در بدنهایتان فرو میکند، شادی در اعماق قلبهایتان تکثیر میشود؛
زیرا مگر جامی که شراب تو را در خود جای میدهد، همان جامی نیست که پیش از رسیدن به تو، در کوره کوزهگر سوخته است؟
آیا چنگی که جانهایتان را آرام میکند، همان چوبی نیست که با چاقو و تبر بریده شده است؟
اگر شاد هستید، به اعماق قلبتان نگاه کنید، خواهید دید آنچه قبلاً شما را غمگین میکرد، اکنون شما را شاد میکند.
و اگر لشکرهایی از افسردگی شما را احاطه کرده باشند، با بینشهایتان دوباره به اعماق قلبهایتان بازگردید و خوب تأمل کنید، و در آنجا خواهید دید که در حقیقت برای چیزی که فکر میکردید نهایت شادی روی زمین است، گریه میکنید.
تصور میکنم گروهی از شما میگوید: «شادی از غم بزرگتر است.» گروه دیگری در پاسخ میگوید: «نه، غم از شادی بزرگتر است.»
اما به راستی به شما میگویم، آنها دوقلوهای جداییناپذیرند؛ با هم میآیند و با هم میروند. و اگر یکی از آنها جدا از شما بر سر سفره بنشیند، فراموش نکنید که همراهش بر تختهای شما خواهد خوابید.
آری، تو به راستی همچون ترازوی میان غم و شادیات معلق هستی،
و تو همواره میان آنها در حرکت هستی، و حرکت تو متوقف نمیشود مگر اینکه در اعماق وجودت خالی شوی؛
وقتی خزانهدار عمر بیاید و تو را وزن کند، طلا و نقرهات بالا نمیرود و غم و اندوهت برنمیگردد، بلکه هر دو در یک حالت باقی میمانند.
مَسکَن
سپس بنّایی نزد او آمد و گفت: درباره خانهها برای ما بگو.
او پاسخ داد و گفت:
پیش از آنکه خانهای در میان دیوارهای شهر بنا کنی، در بیابان سایبانی بساز؛ زیرا همانطور که در غروب زندگی خود خانهای در پیش رو داری، غریبهای که در درون تو پرسه میزند نیز خانهای مانند خانهی تو دارد.
خانه شما، بدن بزرگتر شماست.
در گرمای خورشید رشد میکند و در سکوت شب میخوابد، و رویاها اغلب خوابش را همراهی میکنند. آیا خواب خانهی تو را نمیبیند؟ و آیا یک رویا شهر را ترک میکند و به جنگل یا بالای تپه میرود؟
آه، کاش میتوانستم خانههایتان را با دستهای خود گردآورم، و آنها را در جنگلها و چمنزارها بپاشم، همانطور که کشاورزی بذر خود را در مزارع میپاشد.
کاش درهها، خیابانهای شما بودند و مسیرهای تپههای سرسبز، کوچههای شما، به جای کوچهها و خیابانهای کثیفتان. کاش میتوانستید در میان تاکستانها و تاکستانها یکدیگر را پیدا کنید، سپس در حالی که عطر زمین را در چینهای لباسهایتان حمل میکردید، برگردید.
اما اینها همه آرزوهایی هستند که هنوز زمانشان نرسیده است؛
زیرا پدران و اجدادتان، از ترس اینکه شما گمراه شوید، شما را گرد هم آوردند تا به یکدیگر نزدیک باشید. و این ترس همچنان شما را برای مدتی گرد هم خواهد آورد، و دیوارهای شهر همچنان اجاقهای شما را از مزارعتان جدا خواهد کرد، اما فقط برای مدتی.
ای فرزندان اورفالس، به من بگویید در این خانهها چه دارید؟ و در این درهای بسته چه چیزی را نگه میدارید؟
آیا آرامش، آن قدرت خاموشی که خودِ قوی و مصممِ پنهان در اعماق وجودتان را آشکار میکند، دارید؟
آیا یادگاریها، طاقهای درخشانی که برآمدگیهای اندیشهی بشر را به هم پیوند میدهند، در اختیار دارید؟
آیا تو آن زیبایی را داری که دل را از چوب و سنگ به کوه مقدس بالا ببرد؟
لطفا به من بگویید، آیا همه اینها را در خانههایتان دارید؟
یا فقط تجملگرایی و ولع به تجمل آمیخته با حرص و طمع دارید، تجملگرایی که به عنوان مهمان وارد خانه میشود، سپس به زودی میزبان، اربابی خشن و مستبد، میشود؟
سپس به یک مربی قدرتمند تبدیل میشوی، شلاقی در دست راست و سگهایی در دست چپ، و بهترین آرزوهایت را به عنوان بازیچهای برای سرگرم کردن خودت برمیداری.
اگرچه انگشتان این تجمل ابریشمی به نظر میرسند، اما قلب آن آهنین و محکم است؛
او شما را با لالایی به خواب میبرد، سپس جلوی تختهایتان میایستد و شما و شکوه بدنهایتان را مسخره میکند.
به حواسِ ادراكیِ شما میخندد و آنها را چنان در میان خارها میاندازد كه گویی ظروفی هستند كه به راحتی شکسته میشوند؛
زیرا آرزوی تجمل، خواستههای نفس را در جگرش ذبح میکند، آن را میکُشد، سپس با دهانی باز و کفآلود در تشییع جنازهاش شرکت میکند.
اما شما، ای فرزندان فضا، که در آسایش و رفاه زندگی میکنید و در آسایش نیستید، به دامها گرفتار نخواهید شد و هیچ مربیای نمیتواند شما را رام کند.
زیرا خانهات لنگر نخواهد بود، بلکه دکل خواهد بود.
نه، این یک غشای براق برای پوشاندن زخمها نخواهد بود، بلکه پلکی برای محافظت از چشم خواهد بود.
برای ورود از درها بالهایت را جمع نخواهی کرد، سرت را خم نخواهی کرد مبادا به سقف بخورد، و از ترس اینکه پایههای دیوارها سست شود و به زمین بریزد، از نفس کشیدن نخواهی ترسید.
بله، و شما در قبرهایی که پسران مرگ برای پسران زندگی ساختند، زندگی نخواهید کرد.
با تمام شکوه و زیبایی که خانههایتان را زینت میدهد، آنها نمیتوانند رازتان را نگه دارند یا حسرتتان را پناه دهند؛
زیرا آن نامحدودی که در توست، در خانهی آسمان ساکن است، خانهای که دروازهاش ابر صبحگاهی و پنجرههایش سکوت و سرودهای شب است.
لباس
سپس بافنده به او گفت: درباره لباسها برای ما بگو.
او در پاسخ گفت:
لباسهایت بخش زیادی از زیباییات را پنهان میکنند، اما فقط آنچه را که زیباست میپوشانند.
اگرچه ادعا میکنید که لباستان وسیلهای برای آزادی، پوشیدگی و حفظ حریم خصوصی است، اما این لباس شما را محدود و برده میکند.
کاش میتوانستی به جای لباسهای کارخانهایات، با لباسهای پوستت از آفتاب و باد استقبال کنی!
زیرا نفس حیات در پرتوهای خورشید است و دست حیات با بادها میرود.
بعضی از شما میگویید: «لباسهایی که ما میپوشیم را فقط باد شمال بافته است.»
و من به شما میگویم: «آری، باد شمال این کار را کرد، اما شرم، دارِ بافندگیِ آن بود، و انعطافپذیریِ ماهیچهها، نخِ آن.
و وقتی کارش تمام شد، در حالی که از قلب جنگل میگذشت، به تو میخندید.
اما فراموش نکن که حیا، سپری محکم و تسخیرناپذیر برای محافظت تو از نگاه های آلوده آلودگان است.
اگر آلودگیها از هستی رخت بربندند، آیا حیا، زنجیری بر اندیشه و آلودگی آن در منجلاب بردگی نخواهد شد؟
پس به خاطر داشته باش که زمین از لمس پاهای برهنهات لذت میبرد، و باد مشتاق بازی با موهای پریشان توست.
داد و ستد
سپس تاجری به او نزدیک شد و گفت: درباره خرید و فروش به ما بگو.
او پاسخ داد و گفت:
زمین میوههایش را به تو ارزانی میدارد، و اگر میدانستی چگونه دستهایت را از سخاوتش پر کنی، هرگز طعم نیاز را در زندگیات نمیچشیدی.
زیرا بدون مبادلهی مواهب زمین، روزی فراوان نخواهی یافت و حرص و طمع تو ارضا نخواهد شد؛ شما باید این مبادله را با روحیه عشق و عدالت انجام دهید، در غیر این صورت برخی از شما را به پرخوری و برخی دیگر را به طمع و قحطی سوق خواهد داد.
و اگر به میدان شهر میروید، ای کسانی که در خدمت به دریا، مزارع و تاکستانها کوشا هستید، با بافندگان و کوزهگران و گردآورندگان ادویه و گیاهان دارویی گرد هم آیید،
و در آن ساعت، از روحی که بر زمین حاکم است، التماس کنید که بر شما نازل شود و معیارها و ترازوهای شما را که با آنها مبلغ معاملات خود را تعیین میکنید، برکت دهد.
به کسانی که دستهایشان بیثمر است و کسانی که بیکارند، اجازه ندهید در معاملات شما شرکت کنند، زیرا آنها جز سخنانشان که با عمل شما به شما میفروشند، چیز دیگری برای معامله ندارند.
بلکه به چنین افرادی بگویید:
با ما به مزرعه بیایید، یا با فرزندانمان به دریا بروید و تورهایتان را آنجا بیندازید؛زیرا اگر شما نیز مانند ما، از زمین و دریا سخاوتمند باشید، شما نیز از آنها سخاوتمندتر خواهید بود.
و اگر خوانندگان، رقصندگان و نوازندگان نزد تو آیند، پس از هدایای آنها بخرید و آنها را رد نکنید. زیرا آنها مانند شما میوه و عطر جمع میکنند، و اگرچه آنچه به شما تقدیم میکنند از جنس رویاهاست، زیباترین جامه و بهترین غذا برای روح شماست.
و قبل از اینکه میدان شهر را ترک کنید، مطمئن شوید که هیچکس دست خالی بیرون نمیرود؛ زیرا روح بانوی زمین، در آرامش و آسودگی بر امواج بادها نخواهد خوابید، مگر اینکه با چشمان خود ببیند که کوچکترین شما، مانند بزرگترین شما، هر آنچه را که نیاز دارد، دریافت کرده است.
جرایم و مجازاتها
سپس یکی از قضات شهر برخاست و به او گفت: «درباره جرایم و مجازاتها برای ما سخنرانی کن.»
او پاسخ داد و گفت:
آنگاه که روحهایتان بر بادها سرگردانند، و شب را تنها میگذرانید، و کسی را ندارید که شما را از حوادث بد محافظت کند، پس در حق دیگران و خودتان گناه میکنید. و برای آن گناهی که مرتکب میشوی، باید مدتی در بزنی و بر دروازهی آن قدوس منتظر بمانی.
خودِ الهیِ تو دریایی عظیم است، از ازل پاک بوده و تا ابد هم پاک خواهد ماند. مانند اتر است که فقط کسانی را که بال دارند، بالا میبرد.
آری، خودِ الهیِ تو مانند خورشید است، تو راههای نجات را نمیدانی، به لانههای مارها اهمیت نده؛
اما تنها در وجود شما ساکن نیست؛ زیرا بسیاری از شما هنوز انسان هستید و بسیاری دیگر هنوز انسان نشدهاند، بلکه هیولاهایی بیشکل هستند که بیخبر در مه سرگردانند و پیمان بیداری خود را میجویند.
من الان میخواهم فقط درباره این شخص در میان شما با شما صحبت کنم؛ زیرا این مرد است - نه خودِ الهیِ تو، نه هیولای سرگردان در مه - که از جنایات و مجازاتهای جنایات در وجود تو آگاه است.
بارها شنیدهام که شما در میان خود دربارهٔ کسانی که مرتکب گناه میشوند، طوری صحبت میکنید که گویی آنها از شما نیستند، بلکه غریبه و مزاحمی در میان شما هستند.
اما من حقیقت را به شما میگویم، همانطور که قدیس و صالح نمیتوانند از خودِ والای درون هر یک از شما فراتر روند، بنابراین، شریران و ضعیفان نمیتوانند از نفس پلیدی که در هر یک از شما وجود دارد، پایینتر بروند.
همانطور که برگ کوچک درخت نمیتواند رنگ خود را از سبز به زرد تغییر دهد، مگر به خواست درخت و دانشی که در اعماق آن نهفته است، بنابراین، گناهکار شما نمیتواند بدون اراده و دانش پنهانی شما در قلبهایتان گناهی مرتکب شود؛ شما با هم در یک صف به سوی خودِ الهیتان گام برمیدارید. شما راه هستید و شما چکشها هستید. اگر هر یک از شما لغزشی بخورد، لغزش او برای کسانی که پس از او میآیند، درس عبرتی خواهد بود، تا از سنگی که او بر آن زمین خورده است، دوری کنند.
بله، و لغزش او سرزنشی خواهد بود برای کسانی که با گامهای سریع و استوار در پیش روی او گام برمیدارند، زیرا سنگ لغزش را از سر راه او برنداشتهاند.
و برای شما، ای مردم اورفالس، این کلام، هرچند ممکن است بر دلهایتان سنگین باشد، عین حقیقت است:
مقتول از قتل بیگناه نیست، کسی که مالش دزدیده شده، در دزدی خود بیعیب و نقص نیست.
درستکاران نمیتوانند خود را از اعمال بدکاران مبرا کنند، و نه آن که پاک و پاک دست است، از پلیدی آلوده کنندگان برکنار است.
مجرم اغلب قربانی کسی میشود که به او ظلم کرده است.
همچنین احتمال دارد محکوم، بارهایی را به دوش بکشد که باید توسط افراد بیگناه و غیرمحکوم حمل میشد؛ بنابراین نمیتوانید مرزی بین شرور و نیک، یا بیگناه و گناهکار بکشید؛ زیرا آنها در برابر خورشید در کنار هم ایستادهاند، درست همانطور که نخ سفید و نخ سیاه در یک دستگاه بافندگی به هم بافته میشوند.
اگر نخ سیاه پاره شود، بافنده به کل پارچه نگاه میکند، سپس به دستگاه بافندگی خود برمیگردد، آن را بررسی میکند و تمیز میکند.
بنابراین، اگر کسی از شما همسر خیانتکار خود را به محاکمه میکشد، ابتدا باید قلب شوهر او را در ترازو بسنجد و خود را با معیارها بسنجد.
هر که میخواهد با دست راستش به جنایتکاری سیلی بزند، نخست باید با بصیرت عقل خود به درون جان کسی که مرتکب جنایت شده بنگرد.
اگر کسی از شما میخواهد به نام عدالت، تیشه به ریشه درخت شر بزند، نخست باید به ژرفای ریشههای آن بنگرد.
شکی نیست که ریشههای درخت شر، ریشههای خیر و بیثمر، همه در قلب خاموش زمین به هم گره خوردهاند.
اما شما، ای داورانی که میخواهید عادل باشید، چه نوع حکمی در مورد مردی صادر میکنید که در جسم خود صادق اما در روح خود دزد است؟
یا چه مجازاتی برای کسی که جسمش را یک بار میکشد اما مردم روحش را هزار بار میکشند، در نظر میگیرید؟
چگونه مردی را که در اعمالش فریبکار و ستمگر است، اما در روحش دلشکسته، تحقیر شده و بیآبروست، آزار میدهی؟
بله، چطور میتوانید کسانی را که وجدانی بزرگتر از جنایاتشان دارند، مجازات کنید، بزرگترین مجازات روی زمین؟
آیا سرزنش وجدان همان عدالتی نیست که قانون، که شما ادعای خدمت به آن را دارید، در پی آن است؟
تو نمیتوانی مرهم وجدان را در دل بیگناهان بریزی، و نه میتوانی آن را از دلهای بدبختان بیرون کنی.
او در ساعتی از شب که ما انتظار نداریم، به خود میآید و مردم را فرا میخواند تا از خواب غفلت بیدار شوند و در زندگی خود و گناهان و تجاوزات درونشان تأمل کنند.
و تو که میخواهی ژرفای عدالت را دریابی، چگونه میتوانی ذات آن را درک کنی، مگر اینکه با چشمانی هوشیار و روشن به همه اعمال بنگری؟
در چنین نوری خواهید دانست که مردی که راست ایستاده و مردی که روی زمین دراز کشیده است، در واقع یک مرد هستند که در گرگ و میش، بین شبِ خودِ دگرگونشدهاش و روزِ خودِ الهیاش ایستاده است.
و سنگ زاویه معبد بزرگتر از سنگی نیست که در پایین پایههای آن قرار دارد.
شریعت
سپس یکی از قانونگذاران از او پرسید: استاد، نظر شما در مورد قوانین ما چیست؟
او در پاسخ گفت:
شما از وضع قوانین برای خودتان لذت میبرید، اما شما بیش از همه از شکستن آن و زیر پا گذاشتن تعهداتش لذت میبرید.
پس شما مانند کودکانی هستید که در ساحل بازی میکنند و با صبر و پایداری برجهای بزرگی از شن میسازند، سپس به سرعت آنها را با خنده و قهقهه بلند ویران میکنند.
وقتی برجهای شنی خود را میسازید، دریا شنهای جدید را به ساحل میآورد.
وقتی برجهایتان را ویران میکنید، دریا به شما میخندد، زیرا دریا همیشه به بیگناهان میخندد.
اما چه میتوانم بگویم درباره کسانی که زندگی برایشان دریا نیست، و برایشان قوانین وضع شده توسط خرد بشر صرفاً برجهایی از شن هستند؟
کسانی که فکر میکنند زندگی صخرهای استوار است و شریعت، اسکنهای تیز است که در دست میگیرند تا این صخره را به شکل و شمایل خود بتراشند؟
در مورد معلولینی که از رقصندگان متنفرند چه بگویم؟
و گاو نری که یوغ خود را دوست دارد و بز کوهی، شترها و غزالها را به سرکشی و نافرمانی متهم میکند؟
و آن مار باستانی که نمیتواند پوست بیندازد، همه حیوانات را به برهنگی و بیشرمی متهم میکند؟
و چه رسد به آن کس که برای رفتن به جشن عروسی از دیگران پیشی میگیرد و چون شکم خود را از غذا پر کرد و به مرز شکمپرستی و شکمپرستی رسید، جشن را رها میکند و به راه خود میرود و میگوید: همه جشنها خلاف شریعت است و همه کسانی که در آنها جمع میشوند، از شریعت تجاوز میکنند؟
درباره چنین افرادی چه میتوانم بگویم؟ آنها مانند همه افرادی هستند که در آفتاب ایستادهاند، اما پشت خود را به خورشید میکنند.
بنابراین، آنها فقط سایههای خود را میبینند و سایههای آنها در واقع، قوانین مقدس آنها هستند.
آیا خورشید، به باور آنها، چیزی جز منشأ سایهها نیست؟
آیا به رسمیت شناختن شریعت توسط آنها چیزی جز سر تعظیم فرود آوردن و دنبال سایههای خودشان روی زمین گشتن است؟
و اما شما که با پلکهای استوار به خورشید خیره شدهاید و راه میروید، آیا تصویری روی زمین هست که بتواند لحظهای شما را متوقف کند؟
و شما، که با باد سفر میکنید، کدام صفحه از بادها میتواند شما را در مسیرهایتان هدایت کند؟
اگر یوغ خود را در دروازه زندان انسانی نشکنید، قانون بشری چه فایدهای برای شما دارد؟
اگر برقصی، اما پایت به هیچ یک از زنجیرهای آهنین دنیا گیر نکند، از چه قوانینی میترسی؟
کیست آن کس که بتواند تو را محاکمه کند اگر جامههایت را پاره کنی، اما آنها را سر راه کسی قرار ندهی؟
آری، ای فرزندان اورفالس، شما میتوانید طبل را همچنان به صدا درآورید و سیمهای چنگ را سست کنید، اما کدام یک از آدمیان میتواند چکاوک را از آواز خواندن بازدارد؟
آزادی
آنگاه خطیب به او گفت: بیا، از آزادی برای ما بگو.
او در پاسخ گفت:
من بارها تو را دیدهام که در برابر دروازههای شهر زانو زدهای، و در کنار اجاقها، آزادیات را میپرستی.
به این ترتیب، شما مانند بردگانی هستید که در برابر ارباب ظالم و ستمگر خود فروتن میشوند، او را ستایش میکنند و برایش آواز میخوانند، در حالی که او شمشیر را بر گردنشان میکوبد.
آری، در جنگل معبد، و در سایه ارگ، بارها دیدهام که آزادترینِ شما، آزادیاش را مانند یوغی سنگین بر گردن و غل و زنجیری محکم بر دست و پایش حمل میکند.
من همه اینها را دیدم و قلبم در اعماق سینه آب شد و خون از سینهام جاری گشت؛ زیرا تا زمانی که آرزوی آزادیخواهی به سلاحی تبدیل نشود که خود را با آن مسلح نکنی و از آزادی به عنوان هدف و استدلال خود سخن نگویی، نمیتوانی آزاد شوی.
تو واقعاً آزاد هستی وقتی که روزهایت بدون کار، شبهایت بدون نیاز به فکر کردن یا غمی که با یادآوریاش رنج بکشی، نباشد.
بلکه زمانی آزاد خواهی بود که دغدغهها و مشغلههای زندگی، کمربند مبارزه و کار را بر کمرت ببندند و سختیها و مصیبتها را بر دوش تو بگذارند، اما تو برهنه و آزاد از زیر بار آنها برخیزی؛ زیرا چگونه میتوانید از روزها و شبهایتان فراتر بروید، مگر اینکه زنجیرهایی را که خودتان، در سپیدهدمِ فهمتان، ساعتِ آزادِ نیمروزتان را با آنها بستهاید، پاره کنید؟ آنچه شما آزادی مینامید، در واقع از این زنجیرها قویتر است، حتی اگر حلقههای آن در نور خورشید بدرخشند و چشمان شما را خیره کنند.
برای رهایی چه چیزی را باید دور بریزی، جز تکههای کوچک و فرسودهی وجود فرسودهات؟
اگر این تکهپارهها قانون ناعادلانهای هستند، پس باید لغو شوند، زیرا قانونی هستند که دست راست شما نوشته و بر پیشانیهایتان حک کرده است.
اما شما نمیتوانید آن را با سوزاندن کتابهای قانون در دفاترتان از پیشانیهایتان پاک کنید، نه، و نه میتوانید این کار را با شستن پیشانی قضاتتان انجام دهید، حتی اگر تمام آب دریاها را روی آنها بریزید.
اگر او ستمگری است که میخواهی او را از تخت سلطنت پایین بکشی، نخست ببین که آیا تخت سلطنتش که در درون توست، ویران شده است یا نه.
زیرا چگونه یک مستبد میتواند بر مغروران و آزادگان حکومت کند، مگر اینکه استبداد، پایه و اساس آزادی آنها و مایه شرمساری پایه و اساس غرورشان باشد؟
اگر این نگرانیای است که میخواهید از شر آن خلاص شوید، پس آن نگرانی چیزی است که خودتان انتخاب کردهاید و کسی آن را به شما تحمیل نکرده است.
اگر ترسی است که میخواهی از خود دور کنی، پس ریشهی این ترس در اعماق قلب تو کاشته شده است، نه در دستان کسی که از او میترسی.
به راستی به تو میگویم، همه چیز در وجودت در حرکت است، همیشه در آغوشی نیمهجان، هر آنچه را که آرزو داری و آنچه از آن میترسی، آنچه را که دوست داری و آنچه از آن متنفری، آنچه را که میجویی و آنچه از آن میگریزی؛ تمام این آرزوها مانند نور و سایه در درون شما حرکت میکنند.
وقتی سایه از بین برود و اثری از آن باقی نماند، نور درخشان به سایه نور دیگری تبدیل می شود.
و آزادی شما نیز چنین است؛ اگر زنجیرهایش برداشته شود، خود به زنجیری برای آزادی بزرگتری تبدیل میشود.
عقل و احساس
آنگاه فالگیر دوباره از او پرسید و گفت: بیا و از عقل و شهوت برای ما بگو.
او پاسخ داد و گفت:
روح شما اغلب میدانی است که در آن ذهن و ادراک شما جنگی سهمگین علیه هوی و هوسهایتان به راه میاندازد.
دوست دارم در روح شما صلح جو باشم،
پس من نفاق و نزاع شما را به اتحاد و صلح تبدیل خواهم کرد.
اما چگونه میتوانم این کار را انجام دهم، مگر اینکه شما برای خودتان صلحجو شوید و همه عناصر وجودتان را به یک اندازه دوست داشته باشید؟
•••
ذهن و شور ساکنان آن هستند،روح و بادبانش، همچنان که در دریای دنیا در حرکت است.
اگر بدنه کشتی بشکند یا بادبان پاره شود، کشتی روح نمیتواند به مسیر خود ادامه دهد، بلکه مجبور است با امواج سمت راست و چپ دست و پنجه نرم کند تا اینکه شما را به مکانی امن پرتاب کند که در وسط دریا در امان باشید.
زیرا اگر ذهن بر بدن اقتدار مستقل داشته باشد، امیال خود را مهار خواهد کرد، اما اگر امیال با ذهن همراه نباشند، شعله ای خواهند بود که برای نابودی خود طغیان می کند.
پس بگذارید ذهنتان تا سطح آرزوهایتان بالا برود، آنگاه خواهید دید چه چیزی شما را خشنود میکند و قلبتان را میگشاید.
بگذارید ذهنتان راهنما و رهبر احساساتتان باشد، تا احساساتتان هر روز پس از مرگشان زنده بمانند و مانند ققنوس برخیزند.بر فراز خاکسترش برمیخیزد.
(ققنوس: مونث عنقا، پرندهای که به نامش شناخته میشود اما به خاطر بدنش ناشناخته است. در اساطیر مصر، پرندهای مقدس بود که سالی یک بار از سرزمین اعراب به هلیوپولیس در مصر میآمد، خود را در قربانگاه میسوزاند و سپس از خاکستر سوزان، زنده و زیبا برمیخاست. بنابراین، برای آنها نمادی از جاودانگی بود.)
دوست دارم از ذهن و اشتیاقت همانطور که از دو چیز گرانبها مراقبت میکنی، مراقبت کنی.
زیرا مطمئناً یکی را بیش از دیگری گرامی نمیدارید، زیرا کسی که به یکی رسیدگی میکند و دیگری را نادیده میگیرد، عشق و اعتماد هر دو را از دست میدهد.
و اگر در سایهی سپیدارهای سرسبز، در میان تپههای زیبا نشستهاید و در آرامش، سکون و آرامش مزارع و چمنزارهای دوردست سهیم هستید، در دل خود بگویید: «خدا در ذهن آرام میگیرد.»
و هنگامی که طوفان میوزد، و باد ریشههای درختان را در جنگلها میلرزاند، و رعد و برق شکوه آسمانها را اعلام میکند، آنگاه در اعماق قلبهایتان با هیبت و فروتنی بگویید: «خدا در شور و احساسات حرکت میکند.»
مادامی که نسیمی از روح خدا و برگی در خار او هستید، شما نیز باید در عقل بیاسایید و در شور و شوق حرکت کنید.
درد
آنگاه زنی از میان جمعیت برخاست و به او گفت: بیا، از دردت برای ما بگو.
او پاسخ داد و گفت:
آنچه به عنوان درد احساس میکنید، شکستن پوستهای است که آگاهی شما را پوشانده است.
و همانطور که پوسته سختی که میوه را پوشانده است باید شکسته شود تا قلب آن از تاریکی زمین به نور خورشید بیرون بیاید.
پس تو نیز باید پوستهات از درد خرد شود تا معنای زندگی را بفهمی؛ زیرا اگر میتوانستی به شگفتیهای زندگی روزمرهات آن چنان که شایسته است، تأمل و شگفتی ببخشی، دردهایت را کمتر از شادیهایت غریب نمیدیدی.
بلکه، شما فصلهای قلبهایتان را میپذیرفتید، همانطور که در زندگیهای گذشتهتان فصلهایی را که در مزارعتان میگذشت، پذیرفته بودید.
و تو آرام آرام نظاره گر بودی و زمستان غم ها و دردهایت را در نظر می گرفتی.
شما در مورد بسیاری از دردهایتان حق انتخاب دارید.
و این بخش از درد شما، معجون تلخی است که طبیب فرزانهای که در اعماق وجودتان نظارهگر است، با آن بیماریهای روانهای بیمارتان را شفا میدهد؛ درد، آب حیاتبخش است.
پس، به طبیب خود ایمان داشته باشید و به داروی شفابخشی که برای شما تجویز میکند، اعتماد کنید و دوز تلخ او را با آرامش و آسودگی مصرف کنید.
زیرا حتی اگر دست راست او سنگین و خشن به نظر برسد، توسط دست راست مهربانِ آن نادیده هدایت میشود، و جامی که به شما ارائه میدهد، حتی اگر لبهایتان را بسوزاند، از گلی ساخته شده است که دستان کوزهگر ابدی با اشکهای مقدسش آن را خمیر کرده است.
خودشناسی
پس مردی به او گفت: بیا و از خودشناسی برای ما بگو.
او در پاسخ گفت:
دلهای شما در آرامش، اسرار روزها و شبها را میدانند.
اما گوشهای شما مشتاق شنیدن صدای این دانش است که بر قلبهایتان فرود میآید.
با این حال، شما مایلید آنچه را که در افکار و تأملات خود میدانید، با کلمات و عبارات نیز بدانید.
و تو آرزو داری که با انگشتانت، بدن برهنه رویاهایت را لمس کنی.
خوبه که برای همه اینا آرزوی خوشبختی میکنی.
زیرا چشمه ای که در اعماق روح شما پنهان است، روزی فوران خواهد کرد و به دریا خواهد ریخت.
گنجی که در اعماق وجودت پنهان است، در ساعتی که نمیدانی، از دل خاک بیرون خواهد آمد و درهای آن پیش چشمانت گشوده خواهد شد.
اما مراقب باش که برای وزن کردن گنج ناشناختهات، ترازویت را با خودت نبری.
نه، و با پیمانهای محدود یا ریسمانی محکم، ژرفای دانش خود را در نیابید، زیرا خود، اقیانوسی بیوزن و بیاندازه است.
بله، و با خود مگو: «من حقیقت را یافتهام»، بلکه بگو: «من حقیقت را یافتهام.»
نگو: «من راه روح را یافتهام»، بلکه بگو: «من روح را دیدهام که در راه من گام برمیدارد.»
زیرا روح در همه راه ها و جاده ها قدم می زند.
روح نه روی طناب راه میرود و نه مانند نی رشد میکند.
روح، همچون دو خار، خود را در هم میپیچد از گلبرگهای بیشمار.(بشنین: گیاهی که بر ساقه می روید و برگ ندارد. مصریان آن را عروس نیل می نامند.)
آموزش و پرورش
سپس معلمی به او گفت: در مورد آموزش و پرورش برای ما توضیح بده.
او گفت:
هیچ کس نمیتواند چیزی را به تو آشکار کند، مگر آنچه در سپیدهدم دانش تو قرار دارد و تو از آن بیخبری.
اما معلمی که در سایه معبد و در میان پیروان و شاگردانش قدم میزند، چیزی از خرد خود نمیگوید، بلکه ایمان، شفقت و عشق خود را میبخشد.
زیرا اگر او واقعاً حکیم است، به شما دستور نمیدهد که به خانه حکمت او وارد شوید، بلکه شما را به آستانه اندیشه و حکمت خودتان هدایت میکند.
یک ستارهشناس میتواند در مورد دانش خود در مورد منظومه شمسی به شما چیزی بگوید، اما نمیتواند دانش خود را به شما بدهد.
یک موسیقیدان میتواند زیباترین آهنگها و ملودیهای جهان را برای شما بخواند، اما نمیتواند گوشی به شما بدهد که نظم را در ملودی تشخیص دهد، و نه صدایی که در ملودیها هماهنگی ایجاد کند.
ریاضیدانی که در کنترل اعداد مهارت دارد، میتواند تعداد مقیاسها و اندازهها و خواص هر یک را برای شما توضیح دهد، اما نمیتواند دانش خود را در اختیار شما قرار دهد؛
زیرا وحی که بر یک نفر نازل میشود، بالهایش را به دیگری قرض نمیدهد.
همانطور که هر یک از شما در شناخت خداوند از خودتان جایگاه منحصر به فردی دارید، شما نیز باید در شناخت خود از خداوند و در درک اسرار زمین منحصر به فرد باشید.
دوستی
سپس مرد جوانی به او گفت: بیا، از دوستی برای ما بگو.
او پاسخ داد و گفت:
دوست تو کسی است که نیازهای تو را برآورده میکند. این مزرعهی توست که با عشق میکاری و با شکرگزاری درو میکنی. او سفره و اجاق توست؛ زیرا گرسنه به سراغ او میروی و از او گرما میجویی.
اگر دوستی ایدهاش را برای شما توضیح داد، از بیان آنچه در ذهنتان نفی است یا حفظ آنچه در ذهنتان تأیید است، نترسید؛ زیرا کوه برای کوهنورد متمایزتر و بزرگتر از دشت دوردست به نظر میرسد.
اگر دوستتان ساکت است و حرفی نمیزند، از گوش دادن به ندای قلبش دست برندارید؛ زیرا دوستی برای پرورش همه افکار، آرزوها و خواستهها نیازی به کلمات و عبارات ندارد و دوستان با شادی فراوان در چیدن میوههای رسیده آن شریک میشوند.
اگر از دوستت جدا شدی، از جدایی او غمگین مباش؛ زیرا آنچه را که در او بیش از هر چیز دیگری دوست داری، ممکن است در غیابش، بیش از زمانی که حضور دارد، در چشمان عشقت آشکار باشد.
و بگذارید در دوستی هدفی جز افزایش ژرفای روحتان نداشته باشید؛ زیرا عشقی که امیدی جز آشکار شدن اسرارش نداشته باشد، عشق نیست، بلکه توری است که در دریای زندگی انداخته شده و تنها بیفایدهها را صید میکند.
برای دوستت بهترینِ خودت باش، اگر او از فراز و نشیب زندگی تو آگاه شود،همچنین بهتر است که امتداد آن را به او نشان دهید؛ چون از دوستی که میخواهی چند ساعت از عمرت را با او بگذرانی، چه انتظاری داری؟
بلکه در جستجوی دوستی باش که روزها و شبهایت را زنده کند؛ زیرا تنها به او داده شده است که نیازهای تو را برآورده کند، نه پوچی و خشکی تو را، و بگذار فرشته شادیها و لذتهای متقابل بر فراز شیرینی دوستی برافراشته شود؛ زیرا دل، صبح خود را در شبنم چسبیده به چیزهای کوچک مییابد، پس طراوت مییابد و نیروی خود را بازمییابد.
سخنوری
سپس عالمی به او گفت: بیا، درباره سخنوری برای ما بگو.
او پاسخ داد و گفت:
تو زمانی صحبت میکنی که درهای آرامش با افکارت به رویت بسته شده است.
و آنگاه که نتوانی در خلوت دلهایت ساکن شوی، در لبهایت ساکن میشوی، و آن صدا تو را شعلهور و سرگرم میکند.
در بیشتر صحبتهایت، افکارت تقریباً پر از درد و افسردگی است؛ زیرا اندیشه پرنده ای فضایی است، بال های خود را در قفس کلمات می گشاید، اما نمی تواند پرواز کند.
در میان شما افرادی هستند که از تنهایی و انزوا خسته شده و به وراجی و پرحرفی روی میآورند.
چون آرامش تنهایی، تصویری واضح از خودِ برهنهشان را در برابر چشمانشان میگستراند، با دیدنش میلرزند و از آن میگریزند.
و از شما کسانی هستند که سخن میگویند، اما بدون دانش و بدون قصد قبلی، حقیقتی را آشکار میکنند که خود به آن پی نبردهاند.
و در میان شما کسانی هستند که حقیقت در دلهایشان به امانت سپرده شده است، اما از پوشیدن آن در جامه کلمات خودداری میکنند. در آغوش اینان، روح در آرامش و سکون جای دارد.
اگر دوست خود را در جاده دیدی، یا اگر او را در میدان شهر ملاقات کردی، بگذار روح درونت لبهایت را حرکت دهد و زبانت را بگرداند،
بگذار صدای درونت در گوش او سخن بگوید؛ زیرا روح او راز دل تو را حفظ میکند، چنانکه دهانش طعم شراب خوب را به یاد میآورد، حتی اگر ذهنش رنگ آن را فراموش کند و جامی که آن را در خود جای داده است، شکسته باشد.
زمان
آنگاه ستاره شناسی به او گفت: استاد، نظر شما در مورد زمان چیست؟
او پاسخ داد:
شما میخواهید بینهایت، غیرقابل اندازهگیری، زمان را اندازهگیری کنید، شما دوست دارید رفتار خود را به کار بگیرید و مسیرهای روح خود را مطابق با الزامات ساعتها و فصول تعیین کنید.
بلکه میخواهی زمان را به جویباری تبدیل کنی، در کنارش بنشینی، هماهنگی آبهایش را تماشا کنی و به موجهایش گوش فرا دهی.
با این حال، آن کسی که در وجود شماست و در قید زمان نیست، این حقیقت را میداند که زندگی هیچ محدودیت زمانی نمیشناسد.
و دیروز چیزی جز خاطره امروز نیست، و فردا چیزی جز رویای امروز نیست، و قدرتی که در شما سرود میخواند و مراقبه میکند، هنوز در محدودهی آن ثانیهی اول که سیارات را در فضا پراکنده کرد، ساکن است.
آیا در میان شما مردی هست که احساس نکند قدرتش برای عشق ورزیدن بیحد و حصر است؟
به راستی کیست که آن عشق را، بیحد و حصر، در ژرفای وجودش احساس نکند، و از یک اندیشهی عاشقانه به اندیشهی عاشقانهی دیگر، و از یک عمل عاشقانه به عمل عاشقانهی دیگر نپرد؟
و زمان، مگر زمان مانند عشق نیست، تقسیمناپذیر و جستجوناپذیر؟
اما اگر میخواهی زمان را در افکارت به فصلهای مختلف تقسیم کنی، بگذار هر فصل، فصلهای دیگر را در بر بگیرد، بگذار حال، گذشته را با خاطرات، و آینده را با نوستالژی و انتظار در آغوش بگیرد.
خیر و شر
آنگاه یکی از بزرگان شهر به او گفت: بیا و برای ما از خوبی و بدی بگو.
او در پاسخ گفت:
من میتوانم از خوبیهایت برایت بگویم، نه از بدیهایت؛ زیرا مگر شر همان خیری نیست که از تشنگی و قحطی رنج و عذاب میکشد؟
زیرا به راستی به شما میگویم، اگر نیکویی گرسنه باشد، حتی در غارهای تاریک نیز به دنبال غذا خواهد گشت، و اگر تشنه باشد، حتی از آب راکد و بدبو نیز خواهد نوشید.
تو خوبی دوست من، اگر با خودت یکی باشی، اگر با خودت یکی نباشی، شرور نیستی؛ زیرا خانهای که از درون دچار تفرقه باشد، لانه دزدان نیست، بلکه خانهای است که از درون دچار تفرقه شده است، نه بیشتر و نه کمتر.
کشتی که خدمه خود را از دست میدهد و در دریاهای بین جزایر سرگردان میشود، از هر طرف با خطراتی احاطه شده است، اما به قعر دریا فرو نمیرود.
دوست من، تو خوبی اگر بکوشی از خودت به مردم ببخشی، اما اگر در پی سود خودت باشی، بد نیستی؛ زیرا در پی منافع شخصی خود، مانند ریشه درختی هستید که اشکهایش را بر زمین میریزد، سپس شیر را از سینههایش میمکد.
به راستی به شما میگویم، میوه نمیتواند به ریشه بگوید: «مثل من باش، رسیده، زیبا، سخاوتمند، و هر آنچه در توست را به خاطر دیگران ببخش.»
زیرا بخشیدن نیاز میوه است که بدون آن نمیتواند زنده بماند، همانطور که گرفتن نیاز ریشه است که بدون آن نمیتواند زنده بماند.
دوست من، اگر در گفتارت کاملاً هوشیار باشی، خوب هستی.
با این حال، اگر با زبانتان که بیهوده حرف میزند بخوابید، بد نیستید؛ زیرا سخن گفتن، اگرچه باعث لغزش میشود، اما زبان ضعیف را تقویت میکند.
ای دوست من، تو درستکاری اگر با عزمی راسخ و گامهایی استوار به سوی مقصدت گام برداری. اما اگر لنگان لنگان به سوی مقصد خود بروید، بد نیستید، زیرا حتی لنگان هم به عقب راه نمیروند. اما تو که پای سالم و بدن قوی داری، مواظب باش که در برابر لنگان لنگ نزنی، زیرا این کار را به عنوان لطف و مهربانی میدانی! تو از خیلی جهات خوبی، دوست من. اگر خوب نیستی، پس بد نیستی، بلکه تنبل و بیخیال هستی. کاش غزالها میتوانستند به لاکپشتهای کند، سرعت و چابکی یاد بدهند! آری، خوبیِ تو در اشتیاق تو به خودِ قدرتمندت است، و این اشتیاق در همهٔ تو وجود دارد، با این حال، در برخی از شما، مانند سیلی خروشان است که با قدرت به سوی دریا سرازیر میشود و اسرار تپهها و درهها و ترانههای جنگلها و باغها را با خود میبرد. برای دیگران، بیشتر شبیه جویبار کوچکی است که در یک منطقه مسطح از زمین جریان دارد و آب خود را در گوشه و کنار و پیچ و خمها میریزد؛ بنابراین، مدت زیادی طول میکشد تا به ساحل برسد.
اما آن که آرزوی زیادی دارد، نباید به آن که آرزوی کمی دارد بگوید: «چرا اینقدر کند و بیرمق هستی؟»
زیرا پارسایان از برهنگان نمیپرسند: «لباسهایتان کجاست؟» و از بیگانگان نمیپرسند: «خانههایتان کجاست؟»
دعا
آنگاه کاهنه به او گفت: بیا و درباره دعا برای ما بگو.
او پاسخ داد و گفت:
تو در پریشانی و نیازت دعا میکنی، اما بهتر است که در کمال شادی و فراوانیِ خوبیهایت دعا کنی!
آیا دعا، گسترش وجود شما در عالم اثیر زنده نیست؟
اگر در ریختن جام تاریکی خود به فضا آرامش مییابی، بیشک از ریختن سپیده دم قلبت در آن شادمان خواهی شد.
اگر وقتی روحت تو را به دعا فرا میخواند، نمیتوانی جلوی گریهات را بگیری، پس بهتر است خودت بارها و بارها، با وجود اشکهایی که از گونههایت سرازیر میشوند، خودت را به شدت تحریک کنی تا شاد و خندان به دعا بیایی.
و اگر دعا کنی، روحت بالا میرود تا در آن ساعت با ارواح دعاکنندگان ملاقات کنی، که جز از طریق دعا نمیتوانی آنها را ملاقات کنی.
بنابراین، بگذارید بازدید شما از آن معبد نامرئی فرصتی برای شیفتگی آسمانی و معاشرت معنوی شاد باشد؛ زیرا اگر فقط برای درخواست کردن وارد معبد شوید، چیزی دریافت نخواهید کرد. و اگر برای نشان دادن فروتنی و احترام فراوان خود وارد معبد شوید، هیچ جایگاه والایی نخواهید یافت.
حتی اگر به امید طلب خیر برای دیگران به معبد آمده باشید، به درخواست شما پاسخی داده نخواهد شد. چون کافی است که وارد معبد شوی، بدون اینکه کسی تو را ببیند.
من نمیتوانم به شما یاد بدهم که چگونه با کلام دعا کنید؛ زیرا خداوند به سخنان تو گوش فرا نمیدهد، مگر آنگاه که خود او از زبان شما سخن میگوید. من نمیتوانم دعای دریاها، جنگلها و کوهها را به تو بیاموزم، اما تو، به عنوان زاده کوهها، جنگلها و دریاها، میتوانی این دعا را که بر صفحات قلبت حک شده است، بیابی.
اگر در سکوت شب گوش فرا دهید، صدای کوهها، دریاها و جنگلها را خواهید شنید که آرام و فروتنانه دعا میکنند:
پروردگار ما و خدای ما، خودِ بالدار ما، به خواست تو، ما میبینیم، ما آرزومند و مشتاق اراده تو هستیم. با قدرتت، شبهای ما را که از آنِ توست، به روزهایی تبدیل میکنی که از آنِ تو نیز هستند.
ما نمیتوانیم از شما چیزی بخواهیم؛ زیرا تو نیازهای ما را پیش از آنکه در اعماق وجودمان زاده شوند، میدانی.
تو نیاز ما هستی، و هر چه بیشتر از خودت به ما ببخشی، بیشتر از هر چیز دیگری به ما میبخشی.
لذت
آنگاه زاهدی که سالی یک بار به شهر میآمد، نزد او آمد و گفت: بیا و از لذتها برای ما بگو.
او پاسخ داد و گفت:
لذت، آهنگی جادویی است، اما این به خودی خود آزادی نیست.
لذت، گل آرزوهای توست، اما ثمره آن نیست.
لذت، ژرفایی است که بلندی را میجوید، اما نه عمیق است و نه مرتفع.
لذت، بالی است که از قفس گریخته است، اما این یک فضای آزاد و بدون قید و بند نیست.
بله، لذت واقعاً سرود آزادی است.
باعث خوشحالی من است که شما آن را در اعماق قلب خود بخوانید، اما من به شما اجازه نمیدهم که قلبهایتان را به نیستی تسلیم کنید.
گروهی از جوانان شما، در پی لذت و خوشگذرانی هستند، همچنان که در پی همه چیزند؛ از این رو، محکوم به تنبیه و تأدیبند.
من آنها را محکوم نمیکنم و قضاوت نمیکنم، بلکه از آنها میخواهم که جستجو و تحقیق کنند؛ زیرا آنها در جستجوی خود لذت خواهند یافت، اما آن را به تنهایی نخواهند یافت، او هفت خواهر دارد که بیاهمیتترین آنها از خودش زیباتر است.
و تو، مگر داستان آن مردی را نشنیدهای که زمین را میکاوید تا ریشهها را از اعماق آن بیرون بکشد و گنج بزرگی پیدا کرد؟
گروهی دیگر از بزرگان شما از لذت های دوران جوانی خود با حسرت یاد می کنند، گویی جنایاتی بوده که در زمان مستی و بی خبری مرتکب شده اند.
اما پشیمانی در واقع ابری است که ذهن را تیره و تار میکند و آن را منظم نمیکند.
بنابراین، آنها باید او را با ستایش و شکرگزاری به یاد آورند، همانطور که برداشت تابستانی را به یاد میآورند.
اما اگر پشیمانی آنها را تسلی میدهد، اشکالی ندارد که با آن تسلی یابند.
گروه سومی هم هستند که نه آنقدر جوانند که در جستجوی لذتهای جدید باشند و نه آنقدر پیرند که لذتهای جوانیشان را به یاد بیاورند.
اما از آنجا که از رنج جستجو و رنج یادآوریها بسیار میترسند، از همه لذتها روی میگردانند، مبادا از روح غافل شوند یا به آن کفر گویند.
با این حال، آنها از همین بیزاری لذت میبرند؛ بنابراین آنها نیز گنجی برای خود پیدا میکنند، هرچند که با دستان لرزان به دنبال ریشهها میگردند.
اما ای زاهد فرزانه، به من بگو، کیست که بتواند روح را آزار دهد؟
آیا بلبلی میتواند آرامش شب را بر هم زند، یا پرندهای میتواند روشنایی آسمان را؟ آیا شعله آتش تو یا دود آن میتواند باد را سنگین کند؟
یا فکر میکنی روح برکهای آرام است و هر وقت به یادش افتادی میتوانی با عصایت آرامشش را به هم بزنی؟
هر زمان که خود را از لذت بردن از یک لذت محروم میکنی، آن لذت را در مخازن وجودت محبوس میکنی.
چه کسی میداند لذتی که امروز از آن دست میکشید، فردا به شما باز خواهد گشت؟
از آنجا که بدن شما نیازهای اساسی و میراث واقعی خود را میشناسد، هیچ کس نمیتواند آن را فریب دهد.
آری، بدن تو چنگ روح توست، تنها تو میتوانی از آن ملودیهای دلربا یا صداهای آشفته و پریشان بیرون بیاوری.
شاید در دلتان بپرسید: «چطور میتوانیم لذتهای خوب و بد را از هم تشخیص دهیم؟»
به مزارع و باغها برو، آنجا خواهی فهمید که لذت زنبور در مکیدن عسل از گل است، اما لذت گل در تقدیم عسل خود به زنبور نیز نهفته است،
زنبور عسل معتقد است که گل منبع زندگی است.
گل معتقد است که زنبور عسل پیام آور عشق حیات بخش است.
هم زنبور و هم گل معتقدند که دریافت و دادن لذت دو نیاز ضروری و جذابیتی اجتنابناپذیر برای زندگی هستند.
آری، ای فرزندان اورفالس، در لذتهایتان همچون زنبورها و گلها باشید.
زیبایی
آنگاه شاعری به او گفت: چیزی درباره زیبایی برای ما بگو.
او پاسخ داد:
کجا به دنبال زیبایی میگردی، و چگونه میتوانی آن را بیابی، مگر اینکه خودِ زیبایی، راه و راهنمای تو باشد؟
چگونه میتوانی از زیبایی سخن بگویی، مگر اینکه زیبایی جامهای شایستهی سخنت ببافد؟
آن که غمگین و دردمند است میگوید: «زیبایی، لطافت و مهربانی است، و همچون مادری جوان، شرمگین از شکوه و جلالش، در میان ما راه میرود.»
و آن خشمگین میگوید: «نه، زیبایی قدرت و خشونت است. مانند طوفانی است که زمین زیر پایمان و آسمان بالای سرمان را میلرزاند.»
و خسته و ملول میگوید: «زیبایی نجواگر آرامی است که در روح ما سخن میگوید و صدایش در سکوت ذهن ما موج میزند، همچون نوری کمفروغ که از ترس سایهای تاریک میلرزد.»
اما آن که مضطرب و پریشان است میگوید: «ما صدای بلند گریه شتران را در میان کوهها شنیدیم، صدای او با صدای سم اسب، بال زدن و غرش شیر همراه است.
نیمهشب، نگهبان شهر میگوید: «زیبایی با طلوع سپیده دم از شرق طلوع خواهد کرد.»
هنگام ظهر، کارگران و رهگذران میگویند: «ما زیبایی را دیدهایم که از پنجرههای مغرب به زمین میتابید.»
در زمستان، برفچینها میگویند: «زیبایی با بهار از راه خواهد رسید، در حالی که بر فراز تپهها میرقصند.»
در تابستان، دروگران میگویند: «ما زیبایی را دیدیم که با برگهای پاییزی میرقصید، و تودهای از برف را روی سرش دیدیم.»
تمام این چیزهایی که در مورد زیبایی از تو شنیدهام، اما در واقع تو کلمهای در مورد آن نگفتی، بلکه از نیازهای برآورده نشدهات صحبت کردی، و زیبایی یک نیاز برآورده نشده نیست، بلکه یک دغدغه و جذابیت است.
آری، زیبایی نه دهانی تشنه است و نه دستی دراز، بلکه قلبی ملتهب و روحی مسحور و افسون شده است.
نه آنطور که میخواهی ببینی یا آهنگی که امیدوار به شنیدنش هستی، بلکه تصویری است که حتی اگر چشمانت را ببندی، آن را میبینی، و آهنگی است که حتی اگر گوشهایت را ببندی، آن را میشنوی.
این نه شیرهای است که در رگهای درختان جاری است و نه بالی است که به چنگالها چسبیده است، بلکه باغی است که تا ابد با گلها آراسته شده است و دستهای از فرشتگان که تا ابد بالهایشان را به هم میزنند.
آری، ای فرزندان اورفالس، زیبایی خودِ زندگی است که چهرهی پاک و بیعیب و نقص خود را آشکار میکند.
اما تو خودِ زندگی هستی و تو خودِ حجابی.
زیبایی، ابدیت است که در آینه به خود مینگرد، اما تو ابدیتی و تو آینهای.
دین
سپس یک کشیش پیر به او نزدیک شد و گفت: بیا، درباره دین برای ما بگو.
او در پاسخ گفت:
آیا امروز درباره موضوعی غیر از دین صحبت کردید؟
مگر دین همه چیز درباره اعمال و بازتابهای زندگی نیست؟
آیا دین تمام آن چیزی در زندگی نیست که نه عمل است و نه تفکر، بلکه غرابت و شگفتیای است که همیشه از جویبارهای روح سرچشمه میگیرد، حتی اگر دستها در حال تراشیدن سنگ یا چرخاندن دستگاههای بافندگی باشند؟
چه کسی میتواند ایمان خود را از اعمالش، و عقیدهاش را از حرفهاش جدا کند؟
چه کسی میتواند ساعات زندگیاش را پیش چشمانش بگستراند و بگوید:
«این برای خداست، و این برای من است، این برای خودم است، و این برای بدن من است؟»
تمام ساعات زندگی، بالهایی هستند که در فضا بال میزنند و از خودی به خود دیگر میروند.
کسی که به عفت خود چنان مینگرد که گویی بهترین جامه را پوشیده است، ترجیح میدهد برهنه در میان مردم راه برود.
چون باد و آفتاب پوستش را پاره نمی کند.
هر که رفتار و کردار خود را با زنجیرهای فلسفه و سنت محدود کند، پرندهی آوازخوان خود را در قفسی آهنین زندانی میکند.
زیرا سرود آزادی نمیتواند از میان تیرها و میلهها بیرون بیاید.
هر که معتقد باشد پرستش پنجرهای است که آن را میگشاید و سپس میبندد، هنوز به معبد روح خود نرسیده است، معبدی که پنجرههایش از سپیده دم تا سپیده دم باز است.
زندگی روزمره شما معبد و دین شماست.
آهنگری، گوی، چکش، دف و تمام سازهایی را که برای نیازهای شخصی یا برای لذت و خوشی خود ساختهاید، بردارید؛ زیرا شما نمیتوانید افکارتان را بالاتر از اعمالتان قرار دهید، و نمیتوانید اعمالتان را پایینتر از ناامیدیهایتان قرار دهید.
باشد که همه انسانهای آگاه شما را همراهی کنند؛ زیرا در عبادت خود نمیتوانید از امیدهای آنها فراتر بروید و یا خود را به سطحی پایینتر از ناامیدیهای آنها تنزل دهید.
اگر میخواهی پروردگارت را بشناسی، نگران حل معماها و چیستانها نباش.
بلکه به اطرافت نگاه کن، او را در حال بازی با فرزندانت خواهی یافت.
چشمان خود را به سوی پهنه وسیع بالا ببرید و او را خواهید دید که در ابرها قدم میزند، دستانش را در آذرخش میگستراند و با باران به زمین فرود میآید.
با دقت نگاه کن، آنگاه پروردگارت را خواهی دید که از میان لبهای گلها لبخند میزند، سپس بالا میآید و دستانش را با درختان تکان میدهد.
مرگ
سپس المیترا به او گفت: ما دوست داریم که اکنون درباره مرگ برای ما صحبت کنی.
به او گفت:
میخواهی اسرار مرگ را بدانی، اما اگر آن را در قلب زندگی جستجو نکنی، چگونه میتوانی آن را پیدا کنی؟
زیرا جغدی که فقط در تاریکی چشمانش را باز میکند، جغدی که نسبت به روشنایی روز کور است، نمیتواند حجاب را از اسرار نور بردارد.
اگر واقعاً آرزوی دیدن روح مرگ را دارید، درهای قلب خود را به روی روز زندگی کاملاً باز کنید.
زیرا زندگی و مرگ یکی هستند، همانطور که رودخانه و دریا نیز یکی هستند؛ زیرا در اعماق امیدها و آرزوهایت، دانش خاموش تو از آنچه فراتر از زندگی است، نهفته است.
و همانطور که دانههای خفته در زیر برف، رویای بهار را میبینند، دلهای شما نیز رویای بهار خود را میبینند؛ پس به رویاها اعتماد زیادی داشته باش، زیرا دروازه ابدیت در آنها پنهان است.
ترس شما از مرگ، مانند لرزش چوپانی است که در برابر پادشاهی ایستاده و میخواهد دست راستش را بر او بلند کند تا او را گرامی بدارد و مدال رضایت و سربلندی به او اعطا کند.
آیا چوپان با لرز از اینکه پادشاهش مدال افتخار و لطف را به او اعطا کرده است، شادمان نمیشود؟ اما آیا هنوز لرزش و تپش قلب خود را احساس نمیکند؟
آیا مرگ یک انسان چیزی بیش از برهنه ایستادن در باد و ذوب شدن در گرمای خورشید است؟
یا اینکه آیا قطع تنفس چیزی غیر از رهایی روح از چرخش مداوم آن است، به طوری که بتواند از زندان خود برخیزد و در فضا اوج بگیرد و بدون محدودیت و مانع، خالق خود را جستجو کند؟
تا از رودخانه سکوت ننوشی، نمیتوانی سرودهای مذهبی بخوانی. تا زمانی که به قله کوهها نرسیدهاید، نمیتوانید از آنها بالا بروید.
تا زمانی که زمین تمام اعضای تو را دریافت نکند، قادر به رقصیدن نخواهی بود.
وداع
و عصر شد. آنگاه المیترا گفت: مبارک باد این روز و این مکان که ما را گرد هم آورد، و مبارک باد روح تو که با ارواح ما سخن گفت.
او پاسخ داد و گفت: «مگر من سخن نگفتم؟ آیا من نیز مانند تو شنونده نبودم؟»
سپس از پلههای معبد پایین آمد و راه افتاد و همه مردم به دنبال او رفتند.
او همچنان میرفت و مردم نیز از پی او میرفتند تا به بندر رسید. سوار کشتی خود شد و بر عرشه آن ایستاد.
سپس در حالی که مردم به او نگاه میکردند، صدایش را بلند کرد و به آنها گفت:
ای مردم اورفالس، باد مرا به ترک شما فرا میخواند.
اگرچه به اندازه باد عجول نیستم، اما مجبورم از دستوراتش اطاعت کنم؛ زیرا ما رهروان، که همواره در جستجوی تنهاترین راهها هستیم، کار یک روز را پس از پایان کار روز دیگر آغاز نمیکنیم، و طلوعی را نمییابیم که در آن غروبی را که پیش از آن بوده، پشت سر گذاشته باشیم؛ زیرا حتی اگر زمین بخوابد، ما بیداریم و به سفر خود ادامه میدهیم.
ما دانههای گیاهی عجیب و شگفتانگیز هستیم و در بلوغ و رشد کامل قلبهایمان، به باد هدیه داده شدیم و بر روی زمین پراکنده گشتیم.
روزهای من در میان شما اندک بود، و سخنانی که برای شما به جا گذاشتم از آن هم کمتر. اما اگر صدای من در گوشهایتان محو شود و عشق من از قلبهایتان برود، آنگاه به سرعت نزد شما خواهم آمد، و من دوباره با قلبی دلسوزتر از قلب خودم، و لبهایی پربارتر از روح القدس، با شما سخن میگویم.
بله، من با جزر و مد برمیگردم.
اگر مرگ اکنون مرا از تو پنهان کند، و سکوت عظیم مرا در آغوش آرامش خود بگیرد، بار دیگر برای رسیدن به درک تو تلاش خواهم کرد، و آنگاه زحمات من بیهوده نخواهد بود.
اگر امروز با حقیقت آشکار با تو سخن گفتهام، آنگاه این حقیقت در آن روز با صدایی پاکتر از صدای امروزش، و با کلماتی نزدیکتر به افکارت نسبت به کلمات امروزش، خود را بر تو آشکار خواهد کرد.
ای مردم اورفالس، من با باد همراه میشوم، اما به جهان زیرین، به آن پوچی وحشتناک، فرود نخواهم آمد.
اگر این روز نیازهایت را برآورده نکرده و تو را از عشق من سرشار نکرده است، بگذار قرار ملاقاتی برای روز دیگری باشد.
نیازهای انسان تغییر میکند، اما عشق او تغییر نمیکند، و همچنین میل او به عشق برای ارضای نیازهایش.
پس بدان که من از دنیای سکوت و آرامش به سوی تو باز خواهم گشت؛ زیرا مهی که هنگام سپیده دم زمین را ترک میکند و تنها قطرات کوچک شبنم را در مزارع باقی میگذارد، به جو بالا میرود تا در آنجا جمع شود و ابرهایی را تشکیل دهد که به زودی به صورت باران شدید به زمین باز میگردند.
من در میان شما همچون این مه بودم؛ در سکوت شب، در کوچههایتان قدم زدم و با روحم به اعماق خانههایتان راه یافتم.
ضربان قلبت در قلبم طنینانداز میشد و ابرهای نفسزنانت بر چهرهام گسترده میشدند، و من تو را با ضعف و شرارتت میشناختم.
آری، من شادی و غم تو را شناختهام، و در خوابت، رویاهایت، رویاهای من بودند، و من اغلب در میان شما بودم، دریاچهای در میان کوهها.
قلههای سر به فلک کشیده و دامنههای پر پیچ و خم تو بر صفحات آینهام تصویر شده بودند، حتی گلههای افکار و آرزوهایت از آنها میگذشتند.
خندهی فرزندانت با آبهای نهرها به سوی آرامش من جاری شد و حسرت مردان و زنان جوانت با رودها به سوی من آمد.
اگرچه جویبارها و رودخانهها به اعماق وجودم رسیدند، اما هرگز از آواز خواندن باز نایستادند.
اما در میان شما که نزد من آمدید، چیزی شیرینتر از خنده و لطیفتر از آرزو وجود دارد، او آن وجود نامحدود در شماست، آن بزرگترین مرد در وجود توست، که در وجودش تو چیزی جز بافتها و ماهیچهها نیستی، و آن خوانندهای که آواز تو در برابرش چیزی جز لرزش و ناله نیست.
تو عظمت را نمیشناسی، مگر از طریق این انسان بزرگ درونت.
وقتی او را دیدم، ذات واقعی تو را دیدم و عاشقت شدم.
زیرا آیا در هستی، ارتفاع یا فاصلهای وجود دارد که عشق بتواند به آن برسد و دایره وسیع وجود او آن را در بر نگیرد؟
یا آیا رؤیاها، آرزوها یا رویاهایی وجود دارد که بتوانند به بالاترین حد خود برسند؟
آری، این مرد بزرگ به راستی مانند درخت بلوط تنومندی است که پوشیده از جوانههای زیبای سیب است؛ قدرت او تو را به زمین پیوند میدهد، عطر او تو را به اوج فضا میبرد، و در عزم و شکیبایی او بر طوفانهای طبیعت، تو جاودانه میشوی.
قبلاً به شما گفته شده است که مانند یک زنجیر هستید، به سستی ضعیفترین حلقهتان.
اما این تنها نیمی از حقیقت است، زیرا شما نیز به اندازه قویترین حلقه زنجیرتان قوی هستید؛
زیرا اگر ما شما را بر اساس کوچکترین اعمالتان قضاوت کنیم، مانند کسی خواهیم بود که قدرت دریا را بر اساس ضعف و سرعت ناپدید شدنش قضاوت میکند.
اگر ما تو را بر اساس شکستهایت قضاوت کنیم، مانند کسانی خواهیم بود که فصلها را به خاطر توالی و بیثباتیشان سرزنش میکنند.
آری، تو حقیقتاً مانند اقیانوسی بزرگ هستی؛ اگرچه کشتیهای بزرگ در سواحل تو منتظر جزر و مد دریا هستند، تو نیز مانند اقیانوس نمیتوانی جزر و مد خود را تسریع کنی.
و شما نیز مانند فصلها هستید، ای فرزندان اورفالس؛ بهار را در زمستانت انکار میکنی، اما بهار تو را انکار نمیکند، بلکه در غیابش به تو لبخند میزند، بیآنکه خشمگین یا ناراحت شود.
و گمان نکنید که این را به شما میگویم تا با یکدیگر پچپچ کنید و بگویید: «او ما را به نیکی ستایش و ستوده است و جز خوبی در ما ندیده است.»
من با کلماتم آنچه را که تو در افکارت درک میکنی به تو منتقل میکنم.
آیا دانش کلامی فقط سایهای از دانش غیرکلامی است؟
زیرا افکار شما و سخنان من، وقتی بررسی شوند، چیزی جز امواجی نیستند که از دریاچهی مهر و موم شدهی حافظه که سوابق گذشته و رویدادهای آن را حفظ میکند، پرتاب میشوند.
و وقایع روزهای گذشته، زمانی که زمین ما را نمیشناخت و از خود نیز بیخبر بود، و رویاهای شبهایی که زمین متروک، خالی و تهی بود.
پیش از من، خردمندانی نزد تو آمدند تا بخشی از خرد خود را به تو عرضه کنند، اما من نزد تو آمدهام تا از سرچشمه خرد تو بهره ببرم.
و بنگر، من چیزی بزرگتر از خرد یافتهام؛ من در تو روحی فروزان یافتهام که پیوسته در پی گرد هم آوردن اجزای پراکندهی خود است، اما تو از وسعت و بزرگی آن بیخبر بودی و هنوز هم هستی، و بر روزهای رفتهات سوگواری و گریه میکنی.
زندگی در کالبد کسانی که از گور میترسند، به دنبال زندگی میگردد.
اما اینجا هیچ قبری وجود ندارد؛ زیرا این کوهها و دشتها در حقیقت یک تخت و یک نردبان هستند. اگر گامهایتان شما را به سوی مزرعهای که اجدادتان را در آن قرار دادهاید، هدایت میکند، به دقت به تمام جهات آن نگاه کنید. خود را در حال رقصیدن با فرزندانتان در کنار هم خواهید دید.
زیرا به راستی به شما میگویم، شما اغلب بدون اینکه بدانید شاد هستید.
دیگران نزد تو آمدند و تو را با وعدههای طلایی که بر اساس آنها بناهای ایمانت را بنا میکنی، نوازش کردند، پس تو به آنها ثروت، قدرت و عظمت بخشیدی.
من به تو وعدهای ناچیز دادم، اما تو سخاوتی به من نشان دادی که به هیچ کس دیگری نشان ندادی؛ تو عطش شدید زندگی را به من عطا کردی.
زیرا من به صراحت به شما میگویم که در این دنیا هیچ موهبتی برای انسان سودمندتر از موهبتی نیست که تمام تمایلات و خواستههای او را به لبهایی سوزان از تشنگی تبدیل کند و سراسر زندگیاش را به چشمهساری زنده و پایدار تبدیل کند.
این افتخار و پاداش من است.
هر ساعت که تشنه به چشمه میرسم، آب زندهای را که از دهانهی چشمه جاری است نیز تشنه میبینم، او این آب را همانطور که من مینوشم، مینوشد.
بعضی از شما باعث شدید فکر کنم خجالتی و کمرو هستم و هیچ یک از هدایای شما را قبول نخواهم کرد.
اگرچه از دریافت دستمزد متنفرم، اما هدیه را رد نمیکنم.
بر شما پوشیده نیست که من از شاهتوتها و توتهای کوهستان تغذیه میکردم، در حالی که شما آرزو داشتید که من بر سر سفرههایتان بنشینم.
من در ایوان معبد خوابیدم، در حالی که هر یک از شما از اینکه من در خانهتان بودم خوشحال میشدید.
اما آیا عشق شدید تو، آمیخته با اشکهای مراقبت از روزها و شبهای من، نیست که غذا را در کامم شیرین کرده و خوابم را سرشار از الهام و رویا ساخته است؟
برای این، از صمیم قلب تو را برکت میدهم؛
زیرا تو زیاد میبخشی و اصلاً نمیدانی که داری میبخشی.
به راستی به شما میگویم، مهربانی که در آینه به خود بنگرد، به سنگ تبدیل میشود، و کردار نیکی که خود را با نامهای نیکو مینامد، مایهی نفرینی نفرتانگیز میگردد.
گروهی از شما تنهایم خواندید، مست از عشق خلوتم.
و اما شما به یکدیگر میگفتید: در سرزنش و نکوهش او زیادهروی نکنید، زیرا او دوست دارد از درختان جنگل شورا تشکیل دهد، نه از بنیآدم، و از نشستن بر فراز تپهها و نگریستن به شهر ما لذت میبرد.
به راستی، من از تپهها بالا رفتهام و در سرزمینهای بسیار دور قدم زدهام؛ زیرا چگونه میتوانستم تو را ببینم، مگر اینکه در ارتفاع بسیار بلندی یا در فاصله بسیار دوری باشم؟
یا چگونه کسی میتواند نزدیک باشد، مگر اینکه دور باشد؟
و دیگران مرا صدا زدند، اما با کلماتی متفاوت، و به من گفتند:
«ای غریبه، ای غریبهی عاشقِ ارتفاعاتِ دستنیافتنی، چرا در میان قلههای کوههایی که عقابها در آنها آشیانه میسازند، ساکن هستی؟»
چرا باید دنبال چیزی رفت که به دست آوردنش ممکن نیست؟
چه نوع طوفانهایی را میخواهی در تور خود به دام بیندازی؟
پرندگان بخارپزی که در آسمان به دنبالشان هستید کدامند؟
به سوی ما بیا و یکی از ما باش، از بلندیهایت فرود آی، و گرسنگیات را با نان ما تسکین ده، و تشنگیات را با شراب گوارای ما فرو بنشان!
آنها همه این حرفها را در خلوت روحشان زدند. اگر تنهایی آنها عمیقتر از این بود، متوجه میشدند که من فقط در پی فهمیدن راز شادیها و دردهای تو هستم.
من فقط داشتم خودِ بزرگ شما را که به سمت آسمان میرفتید، شکار میکردم.
اما شکارچی خود به شکار تبدیل شده است؛ زیرا بسیاری از تیرهای من از کمانم جدا نشدهاند، مگر برای اینکه سینهام را بجویند.
پرنده به یک خزنده تبدیل شده است.
چون وقتی بالهایم را در آفتاب باز میکردم، سایهشان روی زمین تبدیل به یک لاکپشت میشد.
منِ مؤمن، دچار تردید شدم؛ زیرا بارها انگشت خود را در پهلوی خود فرو بردهام، به این امید که به کمال ایمانم به تو و معرفتم به حقیقت تو دست یابم.
با این ایمان و دانش به شما میگویم:
شما نه در زندانهای بدنتان محبوس هستید، نه، و نه در بند دیوارهای خانهها و مرزهای مزارعتان.
آن خودِ پنهان که نمایانگر واقعیت شماست، بر فراز کوهها ساکن است و با بادها پرسه میزند. او نه برای گرم شدن به سوی خورشید میخزد و نه در تاریکی برای یافتن کمک، راه خود را کورمال میکند. بلکه روحی آزاد و رهاست که زمین را در بر گرفته و بر ذرات اثیر سوار است.
اگر این سخنان من برایت مبهم به نظر میرسد، در پی روشن کردن آنها نباش، زیرا ابهام و هاله، آغاز هر چیز است، نه پایان آن.
دوست دارم مرا به عنوان یک آغاز به خاطر بسپارید.
حیات و همه موجودات زنده، ابتدا در مه شکل میگیرند، نه در بلور.
چه کسی میدانست که کریستال، مه یخزده نیست؟
و این چیزی است که دوست دارم از من به یادگار داشته باشید:
آنچه در نظر تو ضعیف می نماید، قوی ترین و پایدارترین چیز در وجود توست. آیا نفس نفس زدن های تو نیست که ساختار استخوان هایت را می سازد و محکم می کند؟
اما آیا این رویایی که هیچکدام از شما هرگز در خواب هم ندیدهاید، شهر شما و همه چیز آن را ساخته است؟
اگر میتوانستی مجاری آن نفس نفس زدن را ببینی، نیازی نداشتی چیز دیگری غیر از آن را ببینی.
اگر میتوانستی زمزمهی آن خواب را بشنوی، ادعا نمیکردی که صدای دیگری در دنیا میشنوی.
اما تو نه میبینی و نه میشنوی، و خوب عمل میکنی.
پردهای که بر چشمانت کشیده شده، به دست همان کسی که آن را بافته، برداشته خواهد شد.
گِلی که گوشهایت را گرفته، با انگشتانی که آن را مخلوط کردهاند، پاک خواهد شد.
آنگاه خواهی دید. و آنگاه خواهی شنید.
اما از اینکه کور یا کر بودهای پشیمان نخواهی شد؛زیرا در آن روز، از رازهای پنهان همه چیز آگاه خواهید شد، همانطور که نور را ستایش میکنی، تاریکی را نیز ستایش خواهی کرد.
وقتی این را گفت، به اطراف نگاه کرد و ناخدای کشتیاش را دید که در مقابل ساکنان ایستاده بود و گاهی به بادبانها و گاهی به دریا نگاه میکرد.
او گفت:
ناخدایِ کشتیِ من بسیار صبور و بردبار است؛ باد شدید میوزد و بادبانها آشفتهاند، حتی خود جمعیت هم به کسی نیاز دارد که آن را مدیریت کند.
و با این حال، ناخدای کشتی من منتظر سکوت من است، و این دریانوردان همراه من، که سرود دستهجمعی خنیاگران را در دریای پهناور شنیده بودند، با شکیبایی به من گوش فرا دادند.
اما آنها دیگر یک ثانیه هم صبر نخواهند کرد.
من کاملاً آماده سفر هستم.
جویبار به دریا رسید و مادر بزرگ توانست بار دیگر پسرش را در آغوش بگیرد.
بدرود، بدرود، ای فرزندان اورفالس، خورشید امروز غروب کرده است، و او درهایش را به روی ما بست، همانطور که سوسن دشتی برگهایش را به روی فردای خود میبندد.
هر آنچه اینجا به ما داده شود، حفظ خواهیم کرد، و اگر برای رفع نیازهایمان کافی نباشد، دوباره به این مکان میآییم و با هم دستهایمان را به سوی کسی که به ما عطا کرده است دراز میکنیم.
و فراموش نکن که من دوباره پیش تو خواهم آمد؛ دیری نخواهد پایید که حسرت من برای جسد دیگری گل و کف جمع کند.
کمی بعد، مرا نمیبینی، کمی بعد، مرا میبینی؛ زیرا زن دیگری مرا به دنیا خواهد آورد.
با شما و با جوانی که در میان شما گذراندم، وداع میکنم.
دیروز انگار در خواب همدیگر را دیدیم.
تو در تنهاییام برایم آواز خواندی، و من از آرزوهایت برایت برجی در آسمان ساختم، اما دوران خواب گذشته است، رویا رفته است، و ما اکنون در سپیده دم نیستیم؛ چون ظهر بالای سرمان رقص میکند، و زندگی بیداریمان به یک روز کامل تبدیل شده، باید راهمان را از هم جدا کنیم.
اگر غروب خاطرات دوباره ما را به هم برساند، آنگاه با هم سخن خواهیم گفت، و آنگاه تو برایم ترانهای تأثیرگذارتر از ترانهی امروز خواهی خواند.
و اگر دستهایمان در رویای دومی به هم بپیوندد، آنگاه برج دیگری در آسمان خواهیم ساخت.
و چون این را گفت، به ملاحان علامتی داد و آنها بیدرنگ لنگر کشتی را بالا کشیدند، طنابهایش را شل کردند و به سمت شرق حرکت کردند.
آنگاه همه مردم با صدای بلند، گویی از یک قلب بر میآمدند، فریاد زدند و فریادشان در گرگ و میش هوا اوج گرفت و هوا آن را مانند صدای شیپوری بزرگ بر فراز دریا حمل کرد.
و اما المیترا ، او تنها و ساکت بود و کشتی را تماشا میکرد تا اینکه در مه ناپدید شد.
سپس مردم پراکنده شدند و هر کدام به راه خود رفتند، اما او تنها ماند، در ساحل دریا ایستاده بود و در قلبش آخرین سخنان برگزیده را تکرار میکرد:
«پس از اندکی مرا نخواهید دید، و پس از اندکی مرا خواهید دید. زیرا زن دیگری مرا به دنیا خواهد آورد.»