دیوژن کلبی

او مردم را در خیابان ها مسخره می کرد، مقامات را تحقیر می کرد، هر گونه نجابت را رد می کرد و به بهداشت شخصی اهمیت نمی داد. علاوه بر این، او در ملاء عام مدفوع می کرد، ادرار می کرد و حتی خودارضایی می کرد. وقتی به فلسفه فکر می کنید، رفتار ظالمانه دیوژنس بدبین اغلب اولین چیزی نیست که به ذهنتان خطور می کند. دیوژن به شدت با ارزش‌ها و نهادهای اجتماعی مخالفت می‌کرد، زیرا برای او اینها برخلاف طبیعت انسان بود.

او معتقد بود که جامعه بشری ما را با انواع خواسته های غیرطبیعی غرق کرده است که نه تنها منسوخ شده اند بلکه ما را از خوشبختی نیز محروم می کنند. بنابراین، ما باید خود را از نوآوری‌های آلوده‌کننده بشر خلع کنیم تا بتوانیم آن‌طور که باید زندگی کنیم: مطابق طبیعت. نگرش دیوژن نسبت به همه چیز فرهنگی بسیار روشن بود. او به آنچه موعظه می کرد عمل می کرد، فحاشی می کرد و هنجارها را نادیده می گرفت.

جای تعجب نیست که مردم او را "سگ‌منش" یا به سادگی "سگ" نامیده اند.

یکی از شاگردان سقراط، آنتیستنس، اولین ایده‌هایی را مطرح کرد که بعدها به مکتب فلسفی به نام کلبی(سگ‌منشی) تبدیل شد. کلمه "کانین" از کلمه یونانی konicos به معنای "سگ مانند" گرفته شده است که به پیرو آنتیستنس دیوژنس اشاره دارد که در یک مستعمره یونانی به نام سینوپ متولد شد.

مشخص نیست که آنتیستنس و دیوژن هرگز ملاقاتی داشته اند یا خیر، اما او و فیلسوف کلبی بدون شک ترجیحاتی برای زندگی فقیرانه داشتند. هر دوی آنها متفق القول بودند که موضوع ثروت دارایی نیست(یعنی دارایی به معنی ثروت نیست). نقل قول: ثروت در مال انسان نیست، بلکه در روح اوست. بین بدبینی مدرن و بدبینی به عنوان یک فلسفه تفاوت وجود دارد. بدبینی، همانطور که در حال حاضر استفاده می شود، به معنای نظر منفی نسبت به طبیعت انسان است.

یا همانطور که دیکشنری کمبریج آن را تعریف می کند: "باور این که مردم فقط به خودشان علاقه دارند و وفادار نیستند." با این حال، نظر کلبیون باستان نسبت به طبیعت انسان منفی نبودند. اما آنها به شدت با جوامعی که انسان ها برای خود می ساختند، مخالف بودند، که از نظر آنها، آنها را از زندگی در هماهنگی با طبیعت واقعی باز می داشت. بنابراین، آنها رفتار انسان را مورد انتقاد قرار می دهند، اما معتقدند که ما می توانیم درمان شویم.

دیوژن تجسم بشری فقر بود. او در بشکه ای نزدیک بازاری در ایالت-شهر کورینث زندگی می کرد. چیزی جز چند پارچه و ظرفی برای خوردن و نوشیدن نداشت. وقتی بچه ای را دید که با دستانش آب می خورد، دیگ را هم دور انداخت. اگرچه او فقیر بود و هنجارهای اجتماعی را طرد می کرد، اما از جامعه جدا نبود. در واقع از آنجایی که مردی عجیب بود، مردم را با شروع گفتگو و مقابله با اشتباهاتشان به چالش می کشید.

فیلسوف معروف افلاطون هم عصر دیوژن بود که معتقد بود ایده ها پایه های حقیقت هستند. با این حال، دیوژن از او انتقاد کرد که بیش از حد نظری است. او اغلب افلاطون را با قطع سخنرانی هایش مسخره می کرد. یک بار افلاطون را به خاطر تعریف انسان به عنوان "مرغ بی پر" ستودند، در پاسخ، دیوژن پرهای مرغ را چید، به آکادمی افلاطون هجوم برد و گفت: "ببین، من برایت انسان آورده ام." می توانیم به نوعی دیوژن را دشمن فیلسوفان بدانیم.

وی لزوم داشتن نظام اخلاقی گسترده را انکار می کرد و انواع فلسفه های دانشگاهی را رد می کرد. او با اعمال خود فلسفه خود را مطرح کرد و این رمز موفقیت او بود: فلسفه واقع گرایانه او به سادگی توسط توده ها پذیرفته شد و بدبینی به عنوان یک مکتب فلسفی بعداً در یونان و روم شکوفا شد. افلاطون، اگرچه به نبوغ و فصاحت دیوژن اعتراف می کرد، اما رفتار ناپسند او را ابراز تأسف کرد و او را «سقراط دیوانه» نامید.

او مطمئناً نه تنها افلاطون را مسخره می کرد. یک بار در روز روشن با یک فانوس از یک بازار بازدید کرد و افراد تصادفی را آزمایش کرد و گفت: "من به دنبال یک انسان هستم، هیچ یک را پیدا نکردم." مطمئناً او قصد داشت بگوید هرکسی را که در بازار ملاقات کرده بود قبلاً ارتباط خود را با انسانیت خود از دست داده است. او سعی کرد با عقب رفتن در راهرو همین پیام را منتقل کند. وقتی مردم به او می خندیدند، او آنها را به چالش می کشید و می پرسد: «آیا شرم نمی کنید که در مسیر هستی به عقب می روید و مرا سرزنش می کنید که در مسیر باغ به عقب رفتم؟»

برای دیوژن اغلب مضحک و ناامیدکننده بود که نابینایی مردم را نسبت به مخمصه‌ای که برای خود ساخته بودند، و استانداردهای غیرمنطقی که از یکدیگر انتظار داشتند به آن عمل کنند. بنابراین دیوژن به تنهایی برای خود زندگی نکرد: او همچنین سعی کرد مردم اطراف خود را روشن کند. بسیاری از داستان‌ها دیوژنس را «سگ‌مانند» توصیف می‌کنند. وقتی از او پرسیده شد که چرا مردم او را اینگونه صدا می کنند، او پاسخ داد: "من نسبت به کسانی که چیزی به من می دهند خوش‌رویی می کنم، برای کسانی که امتناع می کنند پارس می کنم و دندان نیش هایم را در شرارت فرو می کنم."

با این حال، یک روز او امید خود را برای یک مرد سگی به سطح کاملاً جدیدی رساند، زمانی که گروهی از مردان ثروتمند آتنی با تحقیر استخوان‌ها را به سمت او پرتاب کردند. پاسخ او به آن: پای خود را بلند کرد و بر آنها ادرار کرد.

دیوژن ازدواج نکرده بود. او میل جنسی خود را از طریق خودارضایی ارضا می کرد، که همانطور که انتظار می رفت در ملاء عام انجام داد. وقتی او را به خاطر این کار مسخره کردم، پاسخ داد: «ای کاش پایان دادن به طاعون به همین راحتی بود»

شاید معروف ترین حکایت دیوژن همان داستانی باشد که در آن اسکندر مقدونی را مسخره می کند.

اسکندر مقدونی پادشاه مقدونیه و یکی از موفق ترین رهبران نظامی تاریخ بود. او در طول سلطنت خود موفق به ساختن امپراتوری شد که از یونان تا هند امتداد داشت. زمانی که اسکندر در کورنیث ماند، دیوژن به او توجهی نکرد، برخلاف بسیاری از فیلسوفان و دولتمردان، که به سرعت به پادشاه خود به خاطر دستاوردهایش تبریک گفتند. اسکندر می خواست با مرد سگی که در موردش شنیده بود ملاقات کند، بنابراین تصمیم گرفت به دنبال او بگردد و او را دراز کشیده زیر نور خورشید یافت.

همانطور که پلوتارک فیلسوف یونان باستان نوشته است، نقل می‌کند: دیوژن با دیدن مردان زیادی که به سوی او می‌آیند، کمی خود را بلند کرد و به اسکندر چشم دوخت. و هنگامی که پادشاه به او سلام کرد و از او پرسید که آیا چیزی می‌خواهی، دیوژن گفت: «بله، جایی بایست که جلوی تابش خورشید را از من نگیری.»

به گفته پلوتارک، اسکندر از نحوه برخورد خود شوکه شد.

او که برای دیوژن احترام زیادی قائل بود به پیروانش گفت: اگر اسکندر نبودم دوست داشتم دیوژن باشم. در مورد چگونگی مرگ دیوژن اتفاق نظر وجود ندارد. برخی می گویند او بر اثر هاری مرده است (از آنجایی که او خود را با دوستان عزیزش محاصره کرده است: سگ ها).

برخی می گویند او بر اثر مسمومیت غذایی مرده است، برخی می گویند با حبس نفس خودکشی کرده است. حال، پس از به اشتراک گذاشتن برخی از حکایات خود، بیایید بررسی کنیم که چرا او کاری را انجام داد، و فلسفه دیوژن شامل چه مواردی بود.

کلبیون به بی معنی بودن زندگی شهری اشاره کردند تا نشان دهند که مردم ذاتاً موجودات بدی نیستند، بلکه جامعه ای ایجاد کرده اند که آنها را از ماهیت واقعی خود جدا می کند.

ژان ژاک روسو دقیقا همین حرف را میزند و این را از دیوژنس کلبی میگیرد که تمدن انسان را فاسد کرد و او را گرفتار رنج و تباهی ساخته و از طبیعت ساده خودش دور کرده است.

کلبیون نیز مانند ایده‌های سقراطی معتقد بودند که فضیلت و خوشبختی در دسترس ماست و بنابراین عوامل بیرونی برای دستیابی به آنها بی‌اهمیت هستند. دیوژنس نیز مانند سقراط معتقد بود که زندگی خوب زندگی خودکفایی است.

از آنجایی که او چیزی نداشت و جز ارضای خواسته های اولیه اش چیزی نمی خواست، احساس رضایت برایش آسان بود. او برای خوشبختی به چیزهایی مانند ثروت و موقعیت مادی نیاز نداشت و برایش اهمیتی نداشت که مردم در مورد او چه فکر می کنند. دیوژن از لذت های کوچک زندگی لذت می برد - که به دست آوردن آنها بسیار ساده تر است - برخلاف چیزهای خوبی که جامعه می خواهد ما دنبال کنیم و معمولاً برای به دست آوردن آنها تلاش زیادی می طلبد.

اپیکور با این دیدگاه موافق بود و همچنین دنبال لذت هایی که برای ما بیشتر از آنچه که به ما می دهند، هزینه دارد را رد کرد. مثلاً ثروت مادی را در نظر بگیرید. دیوژن معتقد بود که پول مادر همه بدی هاست. بیایید با آن روبرو شویم: جامعه از ما انتظار دارد که برای رسیدن به اهداف سطحی که به سوی ما می زند، از توان خود فراتر برویم. برخی از مردم حتی برای کسب درآمد حاضر به انجام اعمال غیراخلاقی از جمله خشونت و قتل هستند.

و برای چه؟ بیشتر اوقات آنها چیزهایی می خرند که برای تحت تاثیر قرار دادن افرادی که حتی دوست ندارند و نیازی ندارند. پس وقتی فشار جامعه را از معادله خارج می کنیم، دنبال ثروت مادی چه فایده ای دارد؟ دیوژن برای افرادی که در چرخ همستر گیر کرده بودند، می دویدند و به امید دستیابی به چیزی که هرگز به آن دست نخواهند یافت، می دویدند، مگر اینکه خود را از نژاد موش های اجتماعی رها کنند، زندگی عادی و متناسب با نوع ما داشته باشند و از لحظه حال لذت ببرند.

این چیزی است که من آن را میانبر برای فضیلت می دانم. راهی ساده تر و راحت تر برای خوشبختی. از نظر دیوژن، سگ ها معلمان بزرگی هستند که چگونه در هماهنگی با طبیعت زندگی کنند. آنها هر زمان که بخواهند خود را تسکین می دهند، هر زمان که گرسنه باشند می خورند (و هر غذایی که پیدا کنند)، بدون شرم در ملاء عام رابطه جنسی دارند و بدون نگرانی در لحظه حال زندگی می کنند. در مورد آخرین خصیصه می توان گفت آنچه که بسیاری از سالکان معنوی به دنبال آن هستند، سگ ها از قبل دارای آن هستند.

اگرچه زندگی فقیرانه ممکن است وضعیت ضعیفی به نظر برسد، روش زندگی دیوژن او را بسیار قوی کرد. با وجود همه چیز: مستقل از عوامل خارجی بود، و بنابراین، هیچ کس نمی توانست کاری برای آن انجام دهد. خودش - نه دنیای بیرون - بر خوشبختی اش مسلط بود. علاوه بر این، دیوژن به دنبال زندگی پر زحمت بود. زیرا با داشتن یک زندگی عمدا دشوار، نه تنها قوی تر می شویم، بلکه می توانیم از چیزهای کوچک لذت ببریم.

نمونه آن این است که او اغلب از مجسمه‌ها سؤال می کرد، زیرا می دید که این کار او را به محرومیت عادت می دهد.

به طور خلاصه: دیوژنس کلبی به این بدنام بود که مانند یک سگ رفتار می کرد، در یک بشکه زندگی می کرد و چیزی جز چند پارچه کهنه نداشت. او مرد ساده زیستی بود. فلسفه او - بدبینی - مبتنی بر سیستم های پیچیده اخلاقی و آثار عظیم دانشگاهی نیست. اما بر اساس اعمال است.

دیوژن از جامعه مدرن انتقاد کرد و اینکه چگونه مردم را از طبیعت واقعی آنها جدا می کند. هدف از فلسفه او پرداختن به وضعیت اسفناک انسان است. این ما را تشویق می کند که زندگی پر زحمتی داشته باشیم، از قراردادها جدا شویم، عوامل خارجی را رد کنیم و از آنچه اکنون اینجاست لذت ببریم. دیوژن آنچه را که موعظه می کرد به کار می برد: حکایات او نشان دهنده رفتار غیر متعارف او بود. او واقعاً به چیزهایی که جامعه به ما می گوید اهمیت نمی داد.

موقعیت، پول، هنجارهای اجتماعی: دیوژن همه آنها را نادیده گرفت. شباهت هایی بین رواقی گری و بدبینی وجود دارد. بنابراین جای تعجب نیست که رواقی گرایی مستقیماً از بدبینی نشأت می گیرد. دیوژن لائرتی، نوشت که زنون، بنیانگذار رواقی، فلسفه خود را «در دم سگ» نوشت(در اصل در بین کلبیون بود)، که توسط شاگرد معروف دیوژن یعن کریتز تدریس شده بود.

رواقی گرایی، همانطور که پیداست، فلسفه ای است برای کسانی که به دنبال مشارکت در جامعه و کار با همنوعان خود هستند.

از سوی دیگر، مکتب کلبی، فلسفه ای برای مطرودان است. با این حال، هر دو از این ایده حمایت می کنند که دستیابی به شادی، فضیلت و آرامش درونی کاملاً در کنترل ما است.

منبع: