این متن براساس مدخل دایرهالمعارف فلسفی استنفوردست.
https://plato.stanford.edu/entries/newton-philosophy/
فلسفه نیوتن
اولین انتشار جمعه ۱۳ اکتبر ۲۰۰۶؛ ویرایش اساسی چهارشنبه ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۱
ایزاک نیوتن (۱۶۴۲-۱۷۲۷) در دورانی پرآشوب از نظر فلسفی زندگی میکرد. او شاهد پایان سلطه ارسطویی فلسفه در اروپا، ظهور و سقوط دکارتیسم، ظهور «فلسفه تجربی» و توسعه روشهای تجربی و ریاضی متعدد برای مطالعه طبیعت بود. در واقع، او به توسعه بسیاری از این روشها کمک کرد. سهم نیوتن در ریاضیات - از جمله کشف مشترک آنچه که اکنون حساب دیفرانسیل و انتگرال مینامیم با جی. دبلیو. لایبنیتس - و آنچه که اکنون فیزیک نامیده میشود، از جمله جنبههای تجربی و نظری آن، برای همیشه بر بحثهای مربوط به تأثیر ماندگار او غالب خواهد بود. تأثیر او بر توسعه فلسفه مدرن اولیه نیز عمیق بود. در واقع، درک تاریخ فلسفه در اواخر قرن هفدهم و اوایل قرن هجدهم بدون در نظر گرفتن نقش نیوتن دشوار است. تعامل او با ایدهها و روشهای دکارتی در اوایل زندگیاش به همان اندازه که مناظرات او با لایبنیتس در تعیین دستور کار فلسفه در قرن هجدهم اهمیت داشت، در تحول فلسفه در قرن هفدهم نیز مهم بود. بدیهی است که نیوتن بخشی از مجموعه فلسفه سنتی آن دوره نیست. این واقعیت، رویکردی نابهنگام به تاریخ فلسفه مدرن را نشان میدهد که از محققان فرانسوی و آلمانی قرن نوزدهم به ارث بردهایم. در اوج عصر روشنگری، نیوتن همیشه به عنوان یک فیلسوف شاخص شناخته میشد: برای مثال، او نقش برجستهای در اولین تاریخ «مدرن» فلسفه مدرن، یعنی کتاب «تاریخ انتقادی فلسفه» اثر یوهان یاکوب بروکر در سال ۱۷۴۴، ایفا میکند. هر متفکر بزرگ عصر روشنگری، از دیدرو گرفته تا دالامبر و کانت، تحت تأثیر روایت بروکر از فلسفه مدرن قرار داشت. در کنار هم، آثار متعددی در مورد «فلسفه نیوتن» و «اکتشافات فلسفی» او در طول قرن هجدهم به هر زبان اصلی اروپایی منتشر شد. با این حال، در اوایل قرن نوزدهم، جدایی بین «علم» و «فلسفه» ایجاد شده بود که منجر به قرار گرفتن نیوتن در مجموعه علوم شد. تحقیقات اخیر این مفهوم از مجموعه را به چالش کشیده است. علاوه بر این، نیوتن با بسیاری از فیلسوفان متعارف اوایل دوران مدرن، از جمله دکارت، لاک، برکلی، هیوم، لایبنیتس و کانت، تعامل داشت یا بر آنها تأثیر گذاشت. تأثیر او بر فلسفه اوایل دوران مدرن، موضوعی غنی است.
۱. جایگاه نیوتن در تاریخ فلسفه طبیعی
به طور سنتی، نیوتن به خاطر کارش در حساب دیفرانسیل و انتگرال به عنوان یک ریاضیدان و به خاطر کارش در فیزیک به عنوان یک دانشمند شناخته میشود. استعداد مشهور او در ریاضیات شاید نه تنها با نظریهپردازی عمیقش در مورد جهان فیزیکی، بلکه با روشهای تجربی تأثیرگذارش نیز برابری کند. در واقع، نیوتن به این دلیل قابل توجه است که کارش به عنوان یک نظریهپرداز با کارش به عنوان یک آزمایشگر مطابقت دارد - هر یک از این جنبههای آثار او برای تثبیت جایگاهش در تاریخ علم مدرن کافی است. بنابراین، در تصور عمومی و در کتابهای تاریخ، نیوتن به عنوان یکی از بزرگترین دانشمندان دوره مدرن، در کنار معدود دانشمندان دیگر (شاید داروین یا انیشتین) دیده میشود. این دیدگاه همچنان بر درک ما از نیوتن در قرن بیست و یکم تسلط خواهد داشت.
با این حال، اگر بخواهیم کار نیوتن را از دیدگاه تاریخی درک کنیم، مفهوم پیچیدهتری پدیدار میشود. وقتی نیوتن آثار اصلی خود را منتشر کرد، در یک حوزه جاافتاده مشارکت نمیکرد، بلکه به ایجاد فیزیک ریاضی مدرن کمک میکرد. این بدان معناست که تعداد کمی از ایدهها، روشها یا رویکردهای او، چه در ریاضیات و چه در فیزیک تجربی، میتوانست بدیهی تلقی شود. از اولین مقالات او در اوایل دهه 1670، در مورد اپتیک، تا آخرین روزهای کار بر روی ویرایش سوم و نهایی شاهکارش، اصول، دههها بعد، فیلسوفان، ریاضیدانان و آزمایشگران رویکرد نیوتن را به چالش کشیدند. این امر اغلب نیوتن را که از بحث و جدل فکری بیزار بود، ناراحت میکرد. اما به یک معنا، به تضمین اهمیت ایدههای نیوتن برای فلسفه کمک کرد. بدیهی است که نیوتن هرگز متنی فلسفی در حد تأملات دکارت، مقاله لاک یا اخلاق اسپینوزا ننوشت . او هرگز چیزی را که دانشمندانی که او را مطالعه میکردند، «سیستم» فلسفی مینامیدند، خلق نکرد. اما جنجالهای شدیدی که توسط روشها و ایدههای ریاضی، تجربی و فلسفی او ایجاد میشد، پیوسته او را به طرح مباحث فلسفی سوق میداد (Janiak 2015). در نتیجه، او به طور گسترده به عنوان یک فیلسوف برجسته در طول عصر روشنگری در نظر گرفته میشد. در اولین تاریخ مدرن فلسفه، Historia Critica Philosophiae اثر بروکر ، نیوتن نقش محوری در مباحث دوران مدرن ایفا میکند (جلد 4.2: 639-55). او همچنین چهرهای محوری در بحث دالامبر در مورد ظهور علم و فلسفه مدرن است: نیوتن در کنار بیکن، دکارت، لاک و لایب نیتس به عنوان چهرهای کلیدی در گفتمان مقدماتی (80-83) ذکر شده است.
تمایل قرن هجدهم به بحث در مورد فلسفه نیوتن ، به جای علم او ، ممکن است برای گوشهای مدرن عجیب باشد. با این حال، در این مورد، تکامل زبان انگلیسی یک پیشرفت فکری اساسی را دنبال میکند. به عنوان یک واقعیت تاریخی، مقوله دانشمند(ساینتیست) - همراه با آن کلمه در انگلیسی - یک اختراع قرن نوزدهم است. به طور خاص، در جلسه انجمن بریتانیایی پیشرفت علم در ژوئن 1833، ویلیام وول، فیلسوف کمبریج، کلمه "دانشمند" را ابداع کرد. وول گفت همانطور که به فعالان هنر "هنرمند" گفته میشود، به فعالان علم نیز باید "دانشمند" گفته شود، که نشان میدهد دیگر نباید آنها را فیلسوف نامید. در واقع، قبل از اوایل قرن نوزدهم، افرادی مانند نیوتن "فیلسوفان" یا به طور خاص "فیلسوفان طبیعی" نامیده میشدند. در طول قرن هفدهم و تا اوایل قرن هجدهم (حداقل تا سال 1750، اگر نه دیرتر)، چهرههایی مانند نیوتن در سنت قدیمی فلسفه طبیعی قرن کار میکردند.رشتههای مدرن فیزیک، شیمی، زیستشناسی و غیره هنوز شکل نگرفته بودند. ( کلمات «فیزیک» در انگلیسی، «فیزیک» در فرانسوی و «فیزیکا» در لاتین اغلب استفاده میشدند، اما معنای بسیار گستردهای مانند «فلسفه طبیعی» داشتند.) فیلسوفانی که طبیعت را مطالعه میکردند، مواردی مانند حرکات سیارات، ماهیت ماده و امکان وجود خلاء را بررسی میکردند، اما آنها همچنین در مورد بسیاری از جنبههای انسان، از جمله روان، و اینکه چگونه طبیعت منعکس کننده خالق الهی خود است، بحث میکردند (هاتفیلد 1996). همانطور که عنوان شاهکار نیوتن، « اصول ریاضی فلسفه طبیعی » ، نشان میدهد، او قصد داشت اثر خود را در گفتگو با « اصول فلسفه» ، 1644، قرار دهد. «اصول» دکارت متنی پیچیده است که شامل مباحثی در مورد همه چیز، از قوانین طبیعت گرفته تا ماهیت تأثیر علی خدا بر جهان است. دکارت به طرز مشهوری قول داده بود که فیزیک او چیزی بیش از اصول هندسه و ریاضیات محض نیاز ندارد ( اصول ، بخش دوم، بند ۶۴). اگرچه دکارت ریاضیدان بزرگی بود و در سال ۱۶۳۷ نویسندهی اثری بزرگ در هندسه بود، با این وجود نیوتن فکر میکرد که او به این قول خود عمل نکرده است، بنابراین مطمئناً اصول ریاضی را معرفی خواهد کرد.برای فلسفه طبیعی. همانطور که دکارت در پی جایگزینی روشها و آموزههای ارسطویی یا «مدرسهای» در فلسفه طبیعی بود، نیوتن نیز در پی جایگزینی روشها و آموزههای دکارت بود. بنابراین، تفسیر نیوتن در چارچوب جریان تاریخی فلسفه طبیعی، از نظر تاریخی دقیقتر و روشنتر است.
همانطور که به خوبی شناخته شده است، فلسفه طبیعی در سنتهای ارسطویی از قرن سیزدهم تا شانزدهم، به ویژه در بافت مسیحیشده دوره قرون وسطی، شامل تحلیل ایدههای ارسطو در مورد جهان طبیعی بود. فیلسوفانی که طبیعت را مطالعه میکردند، اغلب در واقع متونی - مانند تفاسیر ارسطو - را مطالعه میکردند، نه اینکه آزمایش انجام دهند یا به مشاهدات بپردازند، و اغلب از تکنیکهای ریاضی استفاده نمیکردند. به طور سنتی، فلسفه طبیعی در حلقههای ارسطویی به عنوان یک رشته ریاضی (برخلاف مثلاً اپتیک یا نجوم) تصور نمیشد. در عوض، به ویژه بر ماهیت اشیاء و علیت تمرکز داشت. در قرن هفدهم، فیلسوفان طبیعی مانند گالیله، بویل، دکارت و نیوتن نه تنها آموزههای ارسطوییها، بلکه تکنیکهای آنها را نیز رد کردند و تعدادی از روشهای جدید ریاضی، مفهومی و تجربی را توسعه دادند. نیوتن به رد ایدههای ارسطویی توسط دکارت احترام گذاشت، اما استدلال کرد که دکارتیها به اندازه کافی از تکنیکهای ریاضی گالیله یا روشهای تجربی بویل در تلاش برای درک طبیعت استفاده نمیکنند. البته، این تحولات اغلب به عنوان محور انقلاب علمی در نظر گرفته شدهاند. با این حال، علیرغم محوریت این تغییرات در طول قرن هفدهم، دامنه فلسفه طبیعی به طور چشمگیری تغییر نکرده بود. فیلسوفان طبیعی مانند نیوتن انرژی قابل توجهی را صرف تلاش برای درک، مثلاً ماهیت فضا، زمان و حرکت کردند، اما این تلاش را به عنوان جزئی از یک کار فراگیر که شامل تحلیل وجود الهی نیز میشد، در نظر میگرفتند. نیوتن یک فیلسوف طبیعی بود - برخلاف دکارت، او بنیانگذار فلسفه مدرن نبود، زیرا هرگز رسالهای در ردیف «تأملات » ننوشت . با این وجود، تأثیر او بر فلسفه در قرن هجدهم عمیق بود و فراتر از مرزهای فیلسوفانی که طبیعت را مطالعه میکردند، گسترش یافت و چهرهها و سنتهای بیشماری را در بریتانیا، قاره اروپا و حتی در دنیای جدید در بر گرفت. تأثیر نیوتن حداقل دو جنبه برجسته دارد.
اولاً، دستاورد نیوتن در اپتیکس و در پرینسیپیا چنان اهمیت فلسفی داشت که کمتر فیلسوفی در قرن هجدهم آن را نادیده گرفت. اکثر فیلسوفان معتبر در این دوره در پی تفسیر ادعاهای معرفتی مختلف نیوتن در چارچوب نظامهای فکری خود بودند و بسیاری انسجام دیدگاههای خود با دیدگاههای نیوتن را معیاری برای برتری فلسفی میدانستند. در اوایل قرن، برکلی در کتاب «تحلیلگر» (۱۷۳۴) و در کتاب «دِ موتو» (۱۷۲۱) با کار نیوتن در حساب دیفرانسیل و انتگرال و انتگرال و دینامیک او دست و پنجه نرم کرد و حتی در اثر محبوب خود «سه گفتگو بین هیلاس و فیلونوس» (۱۷۱۳) از گرانش، نیروی نمونه نیوتنی، نام برد . وقتی برکلی در کتاب «گفتگوها» فهرستی از آنچه فیلسوفان به عنوان ویژگیهای اولیه اجسام مادی در نظر میگیرند ، ارائه میدهد، به طرز چشمگیری «گرانش» را به فهرست آشناتر اندازه، شکل، حرکت و استحکام اضافه میکند و بدین ترتیب نشان میدهد که دیدگاه رایج در مورد اجسام مادی، پیش از انتشار گسترده ویرایش دوم « اصول» تغییر کرده بود . نکته قابل توجه این است که در همان سال، راجر کوتس، ویراستار ویرایش دوم « اصول» نیوتن، در مقدمه ویراستار خود استدلال کرده بود که گرانش در واقع باید به عنوان یک ویژگی اولیه در کنار ویژگیهای مکانیکی آشناتر که در سالهای گذشته موضوع بحثهای زیادی بودهاند، در نظر گرفته شود. (خود نیوتن با احتیاط بیشتری به این موضوع نزدیک شد.) هیوم نیز به نوبه خود، فلسفه طبیعی نیوتنی را به شیوهای تجربهگرایانه تفسیر کرد و برخی از پیامدهای گستردهتر آن را در « رساله طبیعت انسان» (۱۷۳۹) و «تحقیق در مورد فهم انسان » (۱۷۵۰) خود ذکر کرد. کار نیوتن همچنین انگیزهای برای مکاتبات بسیار تأثیرگذار بین لایبنیتس و ساموئل کلارک نیوتنی در اوایل قرن بود، مکاتباتی که حتی برای متفکرانی که در اواخر قرن مینوشتند، اهمیت داشت. برخلاف جنجال «ویز ویوا» و سایر اختلافات بین دکارتیها و لایبنیتسیها که تا اواسط قرن از بین رفت، بحث بین لایبنیتسیها و نیوتنیها برای دههها از نظر فلسفی برجسته ماند و به عنوان انگیزهای برای اثر تأثیرگذار امیلی دو شاتله در دوران روشنگری فرانسه، مبانی فیزیک (۱۷۴۰)، و همچنین به عنوان یکی از نیروهای محرکه توسعه فلسفه «انتقادی» کانت در دهه ۱۷۷۰، که در نقد عقل محض در سال ۱۷۸۱ به اوج خود رسید، عمل کرد. علاوه بر این، کار نیوتن باعث ایجاد ادبیات تفسیری عظیمی به زبانهای انگلیسی، فرانسوی و لاتین، از جمله مقدمهای بر فلسفه طبیعی (۱۷۲۶) اثر جان کیل، و ... اثر فرانچسکو آلگاروتی شد.نیوتنگرایی برای خانمها (۱۷۳۸)، نگاهی به فلسفه سر ایزاک نیوتن (۱۷۲۸) اثر هنری پمبرتون ، عناصر فلسفه نیوتن (۱۷۳۸) اثر ولتر، عناصر ریاضی فلسفه طبیعی (۱۷۴۷) اثر ویلم گریوساند ، شرحی از اکتشافات فلسفی سر ایزاک نیوتن (۱۷۴۸) اثر کالین مکلورین و بسیاری دیگر. علاوه بر این، دو ویرایش قارهای بعدی از متن نیوتن شامل مباحث فلسفی قابل توجهی نه تنها با ایدههای خودش، بلکه با ایدههای رقبای بالقوهاش مانند ریاضیدان بزرگ یوهان برنولی و همچنین لایبنیتس بود. نسخه معروف «یسوعیون» (یا «ژنو») از اصول ریاضیات که توسط پدران لو سور و ژاکیه در سالهای ۱۷۳۹-۱۷۴۴ در سه جلد منتشر شد، عمدتاً به ایدههای لایبنیتسی میپرداخت (گویچاردینی ۲۰۱۵). و امیلی دو شاتله «شرح تحلیلی» مفصلی را به عنوان بخشی از ترجمه کامل فرانسوی خود از « اصول» نوشت که پس از مرگش در سال ۱۷۵۹ منتشر شد. بخشی از این ایده، ترجمه رویکرد «هندسی» قدیمی نیوتن به فیزیک به زبان جدید تحلیل بود، پروژهای که با مسائل فلسفی متعددی در هم تنیده شده بود. بنابراین، ایدهها و روشهای نیوتن در ریاضیات، فیزیک و فلسفه همچنان تا عصر روشنگری از اهمیت قابل توجهی برخوردار بودند.
جنبه دوم تأثیر نیوتن شامل متفکرانی است که به نحوی از انحاء تلاش کردند تا «روش» نیوتنی در فلسفه طبیعی را هنگام بررسی مسائل و پرسشهایی که نیوتن نادیده گرفته بود، بیان، دنبال یا گسترش دهند. هندسه اقلیدسی و روشهای آن به عنوان یک الگوی معرفتی اساسی برای بخش عمدهای از فلسفه قرن هفدهم در نظر گرفته میشد - همانطور که به خوبی شناخته شده است، دکارت در کتاب « تأملات » تلاش میکند به نوعی از یقین دست یابد که او آن را به یقین موجود در هندسه تشبیه میکند و اسپینوزا کتاب اخلاق خود را بر اساس «روش هندسی» نوشت. گزارههای استنتاج شده از اصول موضوعه در هندسه اقلیدسی به عنوان نمونههای الگویی دانش در نظر گرفته میشدند. میتوانیم کار نیوتن را به عنوان ارائه یکی از مدلهای اولیه فلسفه قرن هجدهم و همچنین مجموعهای از نمونههای معرفتی در نظر بگیریم. اما بخشی از وظیفه فلسفه بیان دقیق آنچه روش جدید نیوتنی در بر میگیرد، بود. شاید دیوید هیوم در مورد این جنبه از تأثیر نیوتن واضحترین باشد: رساله او در سال ۱۷۳۹ عنوان فرعی «تلاشی برای معرفی روش تجربی استدلال در موضوعات اخلاقی» را دارد و شکی نیست که منظور او (حداقل تا حدی) روش اپتیک و پرینسیپیا بوده است (DePierris 2012). در واقع، همانطور که متن هیوم به وضوح نشان میدهد، فیلسوفان مختلف قرن هجدهم، از جمله نه تنها هیوم در اسکاتلند، بلکه ژان ژاک روسو در قاره اروپا، «نیوتن ذهن» تلقی میشدند یا تلاش میکردند که بشوند. برای هیوم، این به معنای پیروی از چیزی بود که او روش تجربی نیوتن میدانست، با ارائه توصیف مناسب از پدیدههای مربوطه و سپس یافتن کلیترین اصولی که آنها را توضیح میدهد. البته، یکی از جنبههای کار هیوم، ارائه تحلیلی از مفهوم علیت است که بسیار گستردهتر از هر چیزی است که در آثار نیوتن یافت میشود، و تأثیر قابل توجهی بر آنچه که به عنوان «توضیح» یک پدیده محسوب میشود، دارد. این روش به ما امکان میدهد تا به بالاترین سطح دانش قابل دستیابی در حوزهای که هیوم آن را «مسائل واقعی» مینامد، دست یابیم.
علیرغم تأثیر «روش» نیوتن بر فلسفه قرن هجدهم، بدیهی است که تأثیر بیشتر اصول (Principia ) بر قرن هجدهم، ایجاد شاخهای در فلسفه طبیعی بوده است که از یک سو به توسعه فیزیک ریاضی و از سوی دیگر به فلسفه منجر شده است (Cohen and Smith, 2002, 1-4). با این حال، برای درک چگونگی رویکرد خود نیوتن به فلسفه طبیعی، باید چنین تحولات تاریخی را با دقت در نظر بگیریم - آنها تا مدتی پس از سال ۱۷۵۰، یک نسل پس از مرگ نیوتن، تثبیت نشدند. در واقع، اگر در برابر وسوسه درک نیوتن به عنوان کسی که در یک رشته جاافتاده به نام فیزیک ریاضی کار میکرد، مقاومت کنیم، اگر او را به عنوان فیلسوفی که طبیعت را مطالعه میکرد، در نظر بگیریم، دستاورد او بسیار چشمگیرتر است، زیرا او به جای کمک به یک حوزه فیزیک ریشهدار، مجبور شد فرآیندی را آغاز کند که در نهایت منجر به تبدیل جنبههایی از فلسفه طبیعی به یک حوزه مطالعاتی جدید شد. این تحول دههها طول کشید و شامل مجموعهای از مباحث روششناختی و بنیادی در مورد ابزارهای مناسب برای کسب دانش در مورد طبیعت و فرآیندهای آن بود. نیوتن خود نه تنها از همان اولین انتشار خود در اپتیک در سال ۱۶۷۲ درگیر این مباحث بود، بلکه کار او در اپتیک و در اصول، برخی از مهمترین مباحث و مناقشات روششناختی را در اواخر قرن هفدهم و اوایل قرن هجدهم ایجاد کرد. این مباحث مربوط به موضوعاتی مانند استفاده صحیح از فرضیهها، ماهیت فضا و زمان، بهترین درک از نیروهای طبیعت و قوانین مناسب برای انجام تحقیق در فلسفه طبیعی بود. دستاورد نیوتن تا حدی این بود که رویکردهای دکارتی و لایبنیتسی به فلسفه طبیعی را شکست دهد. در اواخر قرن هجدهم، و در واقع بخش عمدهای از قرن نوزدهم، فیزیک بیش از هر چیز یک اقدام نیوتنی بود. اما این دستاورد، از دیدگاه خود نیوتن، شامل مجموعهای گسترده و مادامالعمر از مباحث فلسفی بود. این مباحث بر مسائل اساسی متعددی متمرکز بودند، اما شامل بحثهای گستردهای در مورد روششناسی مناسب در فلسفه طبیعی نیز میشدند.
۲. روششناسی ۱: مباحث اپتیک دهه ۱۶۷۰
فیلسوفان از دیرباز از جنبههایی از آثار نیوتن که برای درک مباحث اوایل دوران مدرن برجسته هستند، آگاه بودهاند. به عنوان مثال، هیچ سابقهای از مباحث مربوط به هستیشناسی فضا و زمان، بحث در مورد مفهوم معروف نیوتن از فضای «مطلق» (به پایین مراجعه کنید) را مستثنی نمیکند. به طور مشابه، هر بحثی در مورد نقش فرضیهها در استدلال فلسفی، نیوتن را به طور برجسته ذکر میکند. این جنبههای آثار نیوتن همچنان در پژوهشهای معاصر قابل توجه است، اما دامنه مباحث مربوط به نیوتن بسیار گسترش یافته و کل زندگی فکری او را در بر میگیرد. این امر به ویژه در بحثهای مربوط به اولین اثر منتشر شده نیوتن، که در زمینه اپتیک بود، مشهود است. حداقل از سه جنبه مرتبط، آثار اولیه نیوتن در اپتیک، که در سال ۱۶۷۲ در مجله Philosophical Transactions of the Royal Society منتشر شد، زمینه را برای مضامین اصلی دوران طولانی فعالیت او در فلسفه طبیعی فراهم کرد (او تا دهه هفتاد زندگی خود فعال ماند). اولاً، نامه نیوتن به دبیر انجمن، هنری اولدنبورگ، که اغلب «نظریه جدید در مورد نور و رنگها» نامیده میشود، بحثی فوری، گسترده و طولانی ایجاد کرد که در نهایت فیلسوفان مهمی مانند رابرت هوک در بریتانیا و کریستین هویگنس، جی. دبلیو. لایبنیتس و ایگناتیوس پاردیس در قاره اروپا را درگیر کرد (آغاز عنوان بسیار طولانی مقاله این است: «نامهای از آقای ایزاک نیوتن، استاد ریاضی در دانشگاه کمبریج، حاوی نظریه جدید او در مورد نور و رنگها»). نیوتن همواره این چهرهها را نه تنها مخالف با دیدگاههای خود، بلکه تفسیر نادرست آنها میدانست. این تجربه به شکلگیری بیزاری مشهور و مادامالعمر نیوتن از جنجال فکری کمک کرد، ویژگی شخصیتی که او اغلب در نامههایش به آن اشاره میکرد و هرگز از آن دست نکشید. ثانیاً، از آنجا که نیوتن خود را عمیقاً مورد سوء تعبیر منتقدانش میدانست، به بحثهای فراسطحی یا روششناختی در مورد عمل اپتیک و انواع دانشی که فیلسوفان میتوانند هنگام انجام آزمایشها با نور به دست آورند، متوسل شد. نوآوری و قدرت کار نیوتن در کتاب اصول، سالها بعد، سرانجام جنجالهای مشابهی را ایجاد کرد که او را به انواع مشابهی از بحثهای روششناختی در مورد شیوههای تجربیاش در فلسفه طبیعی و انواع دانشی که میتوان در آن زمینه با استفاده از تکنیکهای تجربی یا ریاضی به دست آورد، سوق داد. از دیدگاه ما از این دیدگاه، علم نیوتن به این دلایل به طور غیرمعمولی فلسفی بود. سوم و در نهایت، نیوتن در اولین اثر نوری خود شروع به تدوین تمایزی کرد که در طول دوران طولانی فکریاش برجسته ماند و ادعا کرد که یک فیلسوف باید بین یک نتیجه یا ادعا در مورد برخی از ویژگیهای طبیعت که از شواهد تجربی یا مشاهدهای مشتق شده است، و یک نتیجه یا ادعا که صرفاً یک "فرضیه" است، نوعی گمانهزنی در مورد طبیعت که به هر حال یا هنوز مشتق نشده است، تمایز قائل شود. اعلامیه بسیار بعدی نیوتن در ویرایش دوم اصول (۱۷۱۳)، " فرضیهها بیمعنی هستند "، یا "من هیچ فرضیهای را مطرح نمیکنم"، منتقدان او را به همان اندازه که پیروانش را بر آن داشت تا این بیانیه را به عنوان مؤلفه اصلی یک روش نیوتنی نوظهور قرار دهند، خشمگین کرد (برای جزئیات بیشتر به زیر مراجعه کنید).
ریشههای رشته اپتیک به دوره یونان باستان برمیگردد، زمانی که چهرههایی مانند اقلیدس و بطلمیوس آثاری در این زمینه نوشتند، اما آنها اغلب در درجه اول بر علم بینایی تمرکز داشتند و (مثلاً) پرتوهای بینایی را که گاهی تصور میشد از چشم خارج میشوند و آن را قادر به درک اشیاء فیزیکی دور میکنند، تجزیه و تحلیل میکردند. در اوایل دوره مدرن، کپلر و دکارت هر کدام سهم اساسی در این زمینه داشتند، از جمله کشف وارونگی تصویر شبکیه (در مورد اول) و توضیحی در مورد شکست نور (در مورد دوم). کار نیوتن به تغییر تمرکز اپتیک از تجزیه و تحلیل بینایی به بررسی نور کمک کرد. در «نظریه جدید در مورد نور و رنگها»، که در سال ۱۶۷۲ در Philosophical Transactions منتشر شد ، نیوتن تعدادی آزمایش ارائه داد که در آنها به نور خورشید اجازه داده میشد از یک یا دو منشور عبور کند تا برخی از ویژگیهای اساسی آن بررسی شود. این مقاله تعدادی از آزمایشهایی را که نیوتن میگوید چندین سال قبل انجام داده است، بازگو میکند. اما دقیقاً چه چیزی به عنوان ویژگی نور محسوب میشود؟ فیلسوفان متعددی در قرن هفدهم، از جمله هوک و هویگنس، در پاسخ به این سوال که آیا نور جریانی از ذرات (یا «ذرات کوچک») است یا موج، آموزههایی در مورد ماهیت فیزیکی بنیادی نور تدوین کردند؟ هوک و هویگنس هر دو نظریهپرداز موج بودند. بدیهی است که این سوال تا قرن بیستم، زمانی که دوگانگی موج-ذره کشف شد، همچنان مطرح بود. با این حال، نیوتن ظاهراً در آزمایشهای خود با منشور به دنبال بررسی چیز دیگری بود، یعنی آنچه او « پدیده مشهور رنگها » مینامد. آزمایشهای مختلف نیوتن با منشور، که او با عمق قابل توجهی توصیف میکند، چیزی را مطرح میکند که او آن را «دکترین» مینامد و آن را در سیزده گزاره متوالی بیان میکند. ادعاهای زیر در مورد ویژگیهای پرتوهای نور در این گزارهها گنجانده شده است: اول، پرتوهای نوری که هنگام عبور نور خورشید از منشور ظاهر میشوند، رنگهای مختلفی را نشان میدهند. دوم، این رنگها از نظر «درجه شکستپذیری» متفاوت هستند، به این معنی که آنها حتی وقتی از منشور دوم عبور میکنند، ضریب شکست را نشان میدهند و حفظ میکنند. سوم، این رنگها - یا پرتوهای رنگارنگ - تغییرات خود نور خورشید نیستند، بلکه « خواص اصلی و ذاتی» هستند.و چهارم، این حقایق به این معنی است که اگرچه نور خورشید معمولی برای ادراک ما سفید یا شاید بیرنگ به نظر میرسد، اما در واقع حاوی رنگهای بیشماری در درون خود است که میتوان آنها را به صورت تجربی آشکار کرد. این نکته آخر به نوبه خود نشان میدهد که از دیدگاه نیوتن، رنگها صرفاً جنبههای ادراکشده یا حتی قابل درک اشیاء فیزیکی نیستند؛ بلکه میتوان آنها را به عنوان ویژگیهای پنهان نور نیز در نظر گرفت که تحت هیچ شرایط عادی نمیتوان آنها را مستقیماً درک کرد (برای قابل درک شدن آنها، تأثیر فیزیکی منشور لازم است).
از دیدگاه معاصر، مقاله نیوتن در سال ۱۶۷۲ ترکیبی جذاب از شواهد تجربی و استدلال فلسفی را به نمایش میگذارد. استدلال فلسفی به تفسیر نیوتن از مفهوم یک ویژگی یا یک کیفیت بستگی دارد، همانطور که عبارت زیر که پس از «آموزه» بیان شده در سیزده گزاره آمده است، به روشنی نشان میدهد:
با این اوصاف، دیگر نمیتوان در مورد اینکه آیا رنگهایی در تاریکی وجود دارند یا خیر، یا اینکه آیا آنها کیفیت اشیایی هستند که میبینیم، یا خیر، یا شاید در مورد اینکه آیا نور جسم است یا خیر، بحث کرد. زیرا از آنجایی که رنگها کیفیتهای نور هستند و پرتوهای آن موضوع کامل و بیواسطه آنها هستند، چگونه میتوانیم آن پرتوها را نیز در نظر بگیریم ، مگر اینکه یک کیفیت موضوع و نگهدارنده کیفیت دیگری باشد؛ که در واقع باید آن را جوهر بنامیم . ما نباید اجسام را به عنوان جوهر بدانیم، اگر به خاطر کیفیتهای محسوس آنها نبود، و اصل آنها که اکنون به دلیل چیز دیگری یافت میشود، دلیل خوبی داریم که باور کنیم آن نیز یک جوهر است. (نیوتن ۱۹۵۹-، جلد ۱: ۱۰۰)
به نظر میرسد نیوتن در اینجا به شرح زیر استدلال میکند: از آنجایی که پرتوهای نور دارای رنگ به عنوان ویژگیهای اساسی هستند، باید این رنگها را به عنوان کیفیات یا ویژگیهای پرتوها در نظر بگیریم (علیرغم این واقعیت که این ویژگیها تحت هیچ شرایط عادی قابل درک نیستند)؛ اما انجام این کار مستلزم آن است که پرتوها را به عنوان حاملان کیفیات، یعنی به عنوان جوهرهایی به خودی خود، در نظر بگیریم. و اگر پرتوهای نور جوهر باشند، این بدان معناست که نمیتوانیم آنها را به عنوان کیفیات یا ویژگیهای چیز دیگری نیز در نظر بگیریم. این نکته آخر از یک مفهوم پذیرفته شده در آن زمان از یک جوهر، که به راحتی در دکارت [ 7 ] یافت میشود ، ناشی میشود، یعنی اینکه جوهرها آن دسته از مواردی هستند که میتوانند مستقل از سایر موارد وجود داشته باشند (اینکه آیا آنها میتوانند حتی مستقل از خدا وجود داشته باشند، سوال دیگری است که میتوانیم در اینجا نادیده بگیریم). و اگر نتوانیم پرتوهای نور را به عنوان ویژگیها یا کیفیتها در نظر بگیریم، پس آنها موج نیستند، زیرا امواج ویژگیهای یک واسطه هستند - امواج روی سطح یک دریاچه را در نظر بگیرید. نیوتن نتیجه میگیرد: نور جریانی از ذرات است (او در اینجا از کلمه «شاید» برای طفره رفتن استفاده میکند). واضح است که استدلال فلسفی، همانند مفاهیم مختلف فلسفی، جنبهی مهمی از استدلال نیوتن در این مقاله است. تأمل در این سوال جذاب است که نیوتن در این مقاله چه مفهوم کلی از «کیفیات محسوس» را پیشفرض میگیرد؟ اگر پرتوی از نور خورشید از پنجرهی من عبور کند، این واقعیت که برای من سفید به نظر میرسد، دیدگاه نیوتن را مبنی بر اینکه پرتو در واقع شامل مجموعهای از رنگها به عنوان «کیفیات» خود است، تضعیف نمیکند (یا حداقل او اینطور فکر میکند). آیا این کیفیات «محسوس» هستند اگر حضور آنها فقط از طریق استفاده از یک یا چند منشور قابل تشخیص باشد، اما هرگز از طریق بررسی نور خورشید از طریق وسایل معمولی (ادراک بدون کمک، عینک، ذرهبین و غیره) قابل تشخیص نباشد؟ اینها میتوانند به عنوان مسائل فلسفی متعارف به نظر ما برسند.
استدلال نیوتن که در بالا نقل شد، به یکی از محورهای بحثی تبدیل شد که مقالهاش ایجاد کرد. در بخشهایی از مقالهاش، وقتی نیوتن درباره «پرتوهای» نور نوشت، ظاهراً قصد داشت در مورد این سوال که آیا پرتوها ذره هستند یا موج، بیطرف بماند (این یادآور رسم یونان باستان در اجتناب از بحثهای فیزیکی درباره پرتوهای بصری است). اما سپس در اواخر مقاله، نیوتن استدلال جدید خود را اضافه کرد که در آن از برخی تحلیلهای فلسفی به همراه برخی شواهد تجربی برای تأیید این نتیجه استفاده شده بود که پرتوهای نور در نهایت نمیتوانند موج باشند. منتقدان نیوتن به شدت حمله کردند. این منجر به اولین مشکلی شد که او در پاسخ به مقالهاش با آن مواجه شد: آنچه او «نظریه» نور و رنگهای خود مینامد، نه تنها رد شد، بلکه بلافاصله، حداقل از دیدگاه خودش، مورد سوءتفاهم قرار گرفت. تنها چند روز پس از قرائت مقاله نیوتن در انجمن سلطنتی، رابرت هوک با نامهای مفصل به اولدنبورگ پاسخ داد. هوک در چند جمله اول اشاره میکند که از دیدگاه او، «فرضیه نجات پدیدههای رنگ» نیوتن اساساً شامل این ادعا است که پرتوهای نور ذرهای هستند، نه موجی. [ 8 ] هوک در مقابل استدلال میکند که نور «چیزی جز یک پالس یا حرکت منتشر شده از طریق یک محیط همگن، یکنواخت و شفاف نیست»؛ یعنی او استدلال میکند که نور واقعاً موجی است. علاوه بر این، او کاملاً روشن میکند که فرضیه او - این نام در کار او بار منفی نداشت - میتواند پدیدههای رنگها را به خوبی فرضیه نیوتن نجات دهد، به عبارت دیگر، فرضیه او با شواهد تجربی که نیوتن جمعآوری کرده بود سازگار است. ظاهراً، خط استدلال در متن نقل شده در بالا توجه هوک را جلب کرد. در میان فیلسوفان، او تنها نبود. لایبنیتس در نامهای به هویگنس که نظریه نور نیوتن را توضیح میدهد، مینویسد که نیوتن نور را «جسمی» میداند که از خورشید به زمین رانده میشود و به گفته لایبنیتس، نیوتن آن را برای توضیح هم شکستپذیری افتراقی پرتوهای نور و هم پدیده رنگها در نظر میگیرد. [ 9 ] از آنجایی که نیوتن در مقاله خود با نتیجهگیری اینکه نور (احتمالاً) ذرهای است، از مفاهیم جوهر، کیفیت و کیفیت محسوس استفاده کرده بود، میتوانیم این مقاله را به عنوان بخشی از مباحث مهم در فلسفه در نظر بگیریم. پس از مکاتبات و جنجالهای گسترده که در پاسخ به دیدگاهها و آزمایشهای اولیه نوری نیوتن ایجاد شد، او اغلب تهدید میکرد که از درگیر شدن در مناقشات ریاضی و فلسفی به طور کلی خودداری خواهد کرد. او به دوستان و همکارانش اصرار داشت که بحثهای فکری را غیرقابل تحمل میداند. اما او هرگز به تهدید خود مبنی بر کنارهگیری از بحثهای فلسفه طبیعی عمل نکرد و در طول دوران طولانی فکری خود نامههای مهم بسیاری ارسال کرد.
۳. ارتباط نیوتن با دکارتگرایی
مانند بسیاری از فیلسوفانی که پس از گالیله و دکارت کار کردند، به نظر میرسد که نیوتن هرگز به طور گسترده ایدههای ارسطویی در مورد طبیعت را تجزیه و تحلیل نکرده است. او با چنین ایدههایی در برنامه درسی کالج ترینیتی مواجه میشد، اما شواهد زیادی وجود ندارد که نشان دهد آنها را جدی گرفته است. در عوض، او بر متفکران «مدرن» تمرکز کرد که به دانشجویان جوان و مبتکر گفته میشد خارج از برنامه درسی استاندارد بخوانند. [ 10 ] و در انگلستان در زمان نیوتن، بزرگترین فیلسوف طبیعت مدرن دکارت تصور میشد (هیلبرون 1982: 30). شواهد قابل توجهی وجود دارد که نیوتن ایدههای دکارت را بسیار جدی میگرفت و انرژی قابل توجهی را صرف تفکر در مورد آنها میکرد و در نهایت به انتقاد از آنها میپرداخت. برخی از این شواهد از نسخه خطیای به دست میآید که برای اولین بار در سال 1962 توسط مورخان بزرگ علم، ماری بواس هال و ای. روپرت هال، رونویسی و منتشر شد. این دستنوشتهی بدون عنوان، که اکنون با نام « در باب گرانش» (De Gravitatione ) شناخته میشود ، در طول پنجاه سال گذشته موضوع بحثهای گستردهای بوده است، زیرا نشاندهندهی عمق علاقهی نیوتن به ایدههای دکارتی در متافیزیک و فلسفهی طبیعی است. با وجود اهمیت آن برای درک معاصر از رابطهی نیوتن با دکارتگرایی و بسیاری از موارد دیگر، کتاب «در باب گرانش» بدون مشکل نیست. اول و مهمتر از همه، این دستنوشته فاقد تاریخ است و هیچ اجماع علمی در مورد منشأ دقیق آن وجود ندارد. [ 11 ] دوم، این دستنوشته هرگز تمام نشد، بنابراین ارزیابی رابطهی آن با تفکر پختهی نیوتن در فلسفه دشوار است. در نهایت، این دستنوشته در طول حیات نیوتن منتشر نشد، بنابراین سوالاتی در مورد اینکه آیا نمایانگر دیدگاههای مورد نظر او است یا خیر، وجود دارد. با وجود این حقایق، متن حاوی گنجینهای از استدلالها در مورد ایدههای دکارتی است. برای مثال، این امر این تصور سادهلوحانه را که نیوتن در کتاب اصول (Principia) به دنبال تضعیف مفهوم لایبنیتسی از فضا و زمان بود، رد میکند، همانطور که مدافع او، ساموئل کلارک، سالها بعد در مکاتبات ۱۷۱۵-۱۷۱۶ (که در زیر مورد بحث قرار میگیرد) تلاش کرد. اگرچه لایبنیتس سرانجام آنچه را که به صورتبندی متعارف اوایل دوران مدرن از «رابطهگرایی» در مورد فضا و زمان تبدیل شد - تقریباً این دیدگاه که فضا چیزی جز نظم روابط بین اشیاء فیزیکی نیست و زمان چیزی فراتر از توالی رویدادهای مربوط به آن اشیاء نیست - بیان کرد، و اگرچه نیوتن و کلارک نسبت به چنین دیدگاهی بسیار تردید داشتند، اما خواندن اصول از دریچهای که بحث بعدی با لایبنیتسیها فراهم کرده است، گمراهکننده است. تلاش گسترده نیوتن در کتاب « در باب گرانش»رد مفهوم دکارت از فضا و زمان به طور خاص نشان میدهد که اسکولیوم را باید به عنوان جایگزینی برای مفهوم دکارتی در نظر گرفت. [ 12 ] یعنی، نیوتن هنگام نوشتن بیان معروف خود از «مطلقگرایی» در مورد فضا و زمان، در درجه اول یک مخالف دکارتی و نه یک لایبنیتسی را در ذهن داشت. برخلاف سوالاتی که در مورد روشهای نیوتن و انحراف آشکار او از هنجارهای وضع شده توسط فیلسوفان مکانیست مانند دکارت و بویل مطرح شد، مفهوم نیوتن از فضا و زمان، همراه با دیدگاه او در مورد وجود الهی، بلافاصله بحثی فلسفی ایجاد نکرد. لایبنیتس بیش از هر فیلسوف دیگری بود که سرانجام موفق به دامن زدن به بحثی فلسفی شد که در آن مفهوم «نیوتنی» از فضا، زمان و امر الهی نقش محوری ایفا میکرد (به پایین مراجعه کنید). اما دیدگاههای فلسفی لایبنیتس زمانی که نیوتن برای اولین بار مفهوم خود را شکل داد، نسبتاً ناشناخته بودند - برای نیوتن جوان که اصول را مینوشت ، لایبنیتس ریاضیدان دیگری بود و هنوز در فلسفه طبیعی مشارکتی نداشت. در عوض، این دیدگاه دکارت در مورد فضا، جهان و خدا بود که او در جوانی به آن اندیشید و سرانجام آن را رد کرد.
نیوتن علاقه ویژهای به دیدگاه دکارتی در مورد فضا و جسم، و دیدگاههای مرتبط با روابط علی بین ذهن و جسم و بین خدا و اجسامی که جهان طبیعی را تشکیل میدهند، داشت. او مانند بسیاری از معاصران نیوتن در کمبریج در آن روزها، با این دیدگاههای دکارتی در چارچوب مباحث معروف هنری مور در آن زمان در مورد دکارتگرایی (اصطلاحی که توسط خود مور ابداع شده بود) مواجه شد. مور با شروع مکاتبات خود با دکارت در سال ۱۶۴۸ (لوئیس ۱۹۵۳) و ادامه آن با مجموعهای از انتشارات در سالهای بعد، که بسیاری از آنها در کتابخانه شخصی نیوتن موجود بود (هریسون ۱۹۷۸)، استدلال کرد که دکارت دو اشتباه اساسی مرتکب شده است: اول، او به اشتباه ادعا کرد که امتداد و ماده یکسان هستند (و بنابراین جهان یک فضای گسترده است)؛ و دوم، او به اشتباه معتقد بود که خدا و ذهن جوهرهای امتداد یافته نیستند، که تعاملات علی آنها با چنین جوهرهایی را مرموز میکرد. همانطور که پرنسس الیزابت اهل بوهمیا در اوایل دهه ۱۶۴۰ اعتراضات اساسی به دوگانهگرایی دکارتی (به شاپیرو ۲۰۰۷ مراجعه کنید) مطرح کرده بود، مور چند سال بعد (لوئیس ۱۹۵۳) اعتراضات مشابهی را علیه دیدگاه دکارتی در مورد الوهیت مطرح کرد. دکارت با پیشنهاد مور مبنی بر اینکه خدا میتواند در هر جایی از طبیعت که بخواهد عمل کند، عمل کند، موافقت کرد و بسیار نزدیک به پذیرش ادعای مور مبنی بر اینکه چنین دیدگاهی مستلزم آن است که خدا باید در هر جایی که واقعاً تصمیم به عمل میگیرد، در جهان حضور داشته باشد، شد. مور پیشنهاد کرد که چگونه خدا میتواند دریای سرخ را بشکافد، مگر اینکه خدا دقیقاً در جایی که دریای سرخ قرار دارد، حضور داشته باشد؟ البته مور موافقت کرد که خدا از اجزا ساخته نشده است، نمیتوان او را تصور کرد و نمیتواند تحت تأثیر فعالیت علّی اجسام مادی قرار گیرد - پیکان علّی فقط در یک جهت حرکت میکند. اما مور نتیجه گرفت که خدا به روش خودش امتداد یافته است. اگر کسی دو اشتباه اساسی دکارت را اصلاح کند، به چیزی دست مییابد که مور آن را یک دیدگاه فلسفی مناسب میدانست: فضا از ماده متمایز است زیرا امتداد دارد اما نفوذپذیر است، در حالی که ماده امتداد دارد اما نفوذناپذیر است؛ و در عین حال، همه جوهرها امتداد دارند، اما در حالی که برخی، مانند میز و صندلی، نفوذناپذیر هستند، برخی دیگر، مانند ذهن و خدا، نفوذپذیر هستند و بنابراین مادی نیستند. [ 13 ] نیوتن عمیقاً تحت تأثیر انتقادات مور از دکارت و همچنین برداشت فلسفی مثبت او از فضا و الوهیت قرار گرفت.
نیوتن در تعدادی از متون، از جمله De Gravitatione ، بحث معروف فضا و زمان در Scholium to the Principia ، و بحث خدا در General Scholium، نگرشهای عموماً موری خود را کاملاً روشن کرد. او یکی دانستن امتداد و ماده توسط دکارت را رد کرد و استدلال کرد که خود فضا مستقل از اشیاء مادی (و روابط آنها) وجود دارد، و ادعا کرد که همه موجودات، از جمله ذهن انسان و حتی وجود الهی، به این معنا که دارای مکان فضایی هستند، امتداد دارند، حتی اگر به گونهای امتداد یافته باشند که آنها را از اجسام مادی معمولی متمایز کند. [ 14 ] در دستان نیوتن، فضا به یک مفهوم اساسی فلسفه طبیعی تبدیل میشود، نگرشی که برای دکارتیها بیگانه است. همانطور که نیوتن در یک عبارت معروف از De Gravitatione میگوید :
فضا، تأثیری از یک موجود، درست به عنوان یک موجود، است. هیچ موجودی وجود ندارد یا نمیتواند وجود داشته باشد که به نحوی با فضا مرتبط نباشد. خدا در همه جا هست، اذهان آفریده شده در جایی هستند، و جسم در فضایی است که اشغال میکند؛ و هر آنچه که نه همه جا هست و نه هیچ جا، وجود ندارد. و از این رو نتیجه میشود که فضا، معلول صدوری از موجود اولیه است، زیرا اگر هر موجودی وضع شود، فضا نیز وضع میشود. (نیوتن ۲۰۰۴: ۲۵)
فضا مفهومی بنیادی است، تا حدی به این دلیل که نیوتن نه تنها آن را مستقل از اشیاء و روابط آنها تصور میکند، بلکه به این دلیل که استدلال میکند هر موجودیتی باید به نحوی با فضا مرتبط باشد. بنابراین، از نظر نیوتن، اگر کسی از دکارتیها پیروی کند و ذهن یا خدا را موجودی بدون هیچ مکان مکانی - به عنوان موجودی که یا "فراتر" از جهان طبیعی یا به نوعی خارج از آن وجود دارد - در نظر بگیرد، این معادل تصور آنها به عنوان ناموجود است. نیوتن از بیان صریح این مفهوم از امر الهی در نوشتههای عمومی خود ابایی ندارد، علیرغم این واقعیت که این مفهوم برای معاصران دکارتی و لایبنیتسی او کفرآمیز بود. به عنوان مثال، در "مقدمه عمومی بر اصول" که در سال ۱۷۱۳ به چاپ دوم متن اضافه شد، او جمله معروفی در مورد خدا مینویسد:
او همیشه پابرجاست و در همه جا حضور دارد، و با وجود داشتن همیشه و همه جا، مدت و مکان را تشکیل میدهد. از آنجا که هر ذره فضا همیشه هست ، و هر لحظه تقسیمناپذیر مدت در همه جا هست ، مطمئناً سازنده و پروردگار همه چیز هرگز یا هیچ جا نخواهد بود ... خدا یکتا و همان خداست، همیشه و همه جا. او نه تنها به صورت مجازی ، بلکه به صورت ذاتی نیز در همه جا حاضر است ؛ زیرا قدرت فعال نمیتواند بدون جوهر وجود داشته باشد. (نیوتن ۱۹۹۹: ۹۴۱)
از نظر نیوتن، همانطور که اجسام در یک مکان فضایی حضور دارند، خدا، یک موجود نامتناهی، در تمام فضا و در تمام زمان حضور دارد. در بحث او با دکارتیها در مورد حضور ذاتی الوهیت در فضا، هیچ بیان واضحتری از توافق با مور وجود ندارد.
نیوتن همچنین با ایدههای دکارتی در مورد حرکت مخالفت کرد. رد دیدگاههای دکارتی در مورد فضا توسط او، و پذیرش فضا به عنوان یک مفهوم اساسی در فلسفه پس از تأثیر مور، با بحث معروف او در مورد فضا و زمان در اسکولیوم که پس از تعاریف آغازین در پرینسیپیا آمده است، همسو است . این متن تقریباً بر تمام بحثهای فلسفی بعدی در مورد فضا و زمان در سه قرن بعدی تأثیر گذاشت، بنابراین خطوط کلی آن به خوبی شناخته شده است (به دیسال ۲۰۰۶: فصل ۲ مراجعه کنید). دکارت در کتاب اصول فلسفه خود در سال ۱۶۴۴، بین دیدگاه «عادی» و «مناسب» در مورد حرکت تمایز قائل شده بود: در حالی که دیدگاه عادی، حرکت را به عنوان تغییر مکان جسم ارائه میدهد، فیلسوف میداند که به طور دقیق، حرکت تغییر روابط جسم با اجسامی است که آن را احاطه کردهاند (به یاد بیاورید پلنوم دکارت را). نیوتن در کتاب «در باب گرانش» ادعا میکند که این ایده حرکت خاص، که طبق آن حرکت یک جسم حداقل تا حدی تابعی از روابط آن با اجسام دیگر است، با قوانین طبیعی خود دکارت که در اصول نیز ارائه شدهاند، در تضاد است . زیرا طبق مفهوم (آنچه اکنون آن را) اینرسی مینامیم که دکارت به عنوان دو قانون اول خود ارائه میدهد، جسمی که به صورت مستقیمالخط حرکت میکند، به این کار ادامه خواهد داد مگر اینکه باعث انحراف از مسیرش شود - از این رو حرکت یک جسم تابعی از روابط مکانی آن با اجسام دیگر نیست، بلکه تابعی از روابط علی آن است. یعنی طبق دو قانون اول، تغییر روابط مکانی یک جسم با اجسام دیگر، حرکت مستقیمالخط آن را تغییر نمیدهد مگر اینکه یک تعامل علی رخ دهد. این تنش در سیستم دکارتی عمیق است. اسکولیوم نیوتن منعکس کننده این ایده اوست که مفهوم حرکت در اصولباید با قوانین حرکتی که او تأیید میکند، هماهنگ باشد. او بین حرکت مطلق و نسبی، حرکت حقیقی و ظاهری، و حرکت ریاضی و معمولی (همین تمایزات برای زمان، فضا و مکان نیز صادق است) تمایز قائل میشود. مورد اول در هر یک از این سه جفت، مفهومی است که با قوانین حرکت هماهنگ است. قانون اول نیوتن، قوانین دکارت را منعکس میکند: این قانون، نسخهی جدیدی از اصل اینرسی است که مفهوم نیروی اعمالشده را در بر میگیرد. از آنجایی که این قانون نشان میدهد که حرکت یک جسم تابعی از روابط مکانی آن با اجسام دیگر نیست، بلکه تابعی از این است که آیا نیروها بر آن اعمال میشوند یا خیر - که جایگزین مفهوم دکارتی تعاملات علی میشود که فقط شامل ضربه میشوند (به پایین مراجعه کنید) - نیوتن اگر میخواهد از نوع تنشی که در دیدگاه دکارتی یافت، اجتناب کند، نمیتواند به حرکت یک جسم نسبت به اجسام دیگر تکیه کند. از این رو، او نشان میدهد که حرکت واقعی یک جسم - به جای حرکت ظاهری آن که به ادراکات ما بستگی دارد، یا حرکت نسبی آن که به روابط مکانی آن بستگی دارد - تغییر موقعیت جسم در خود فضا است. یعنی حرکت حقیقی را باید به عنوان حرکت مطلق درک کرد. این به نوبه خود به این معنی است که ما باید بین ایده رایج فضا، که طبق آن فضا به عنوان شامل روابط بین اشیاء مختلف (مانند فضای هوای ما) تصور میشود، و ایده ریاضی، که احتمالاً از استدلال هندسی به دست میآید، تمایز قائل شویم که فضا مستقل از هر شیء یا روابط آنها است. بنابراین، برای توضیح این ایده که حرکت حقیقی، حرکت مطلق است، «فضای مطلق» معروف فرض میشود.
نیوتن کاملاً آگاه بود که مفهوم فضای مطلق بدون مشکل نیست. [ 15 ] به عنوان مثال، اگر حرکت واقعی یک جسم فقط حرکت مطلق آن، یعنی حرکت آن نسبت به خود فضا باشد ، آنگاه نامحسوس بودن فضا، هرگونه تشخیص حرکت واقعی را دشوار، اگر نگوییم ناامیدکننده، میکند. در واقع، چگونه میتوانیم حرکت واقعی هر جسمی را از این دیدگاه تشخیص دهیم؟ ما ممکن است بتوانیم روابط مکانی متغیر یک جسم با همسایگانش را تشخیص دهیم، اما نمیتوانیم رابطه متغیر آن با خود فضا را تشخیص دهیم! راه حل نیوتن برای این مشکل هوشمندانه است. تحت شرایط خاص، میتوانیم حرکت واقعی یک جسم را با تشخیص شتاب آن تشخیص دهیم. میتوانیم این کار را زمانی انجام دهیم که جسم در حال چرخش است یا حرکت دایرهای دارد، زیرا چنین حرکاتی اغلب اثرات قابل تشخیصی دارند. این یکی از راههای درک چیزی است که به یکی از معروفترین، اگر نگوییم بدنامترین، آزمایشهای اوایل دوران مدرن تبدیل شده است ، یعنی سطل نیوتن. (او تا حدودی در مزرعهای در حومه انگلیس بزرگ شد و اغلب از مثالهای ساده و فریبنده استفاده میکرد.) اگر کسی یک سطل معمولی بردارد و آن را با آب پر کند و سپس طنابی را به بالای سطل وصل کند، میتواند طناب را بپیچاند و رها کند تا سطل بچرخد. وقتی سطل پر از آب میچرخد، میتوانیم شتاب آب را با تغییر سطح آن تشخیص دهیم. همانطور که نیوتن میگوید، با استفاده از قوانین حرکت خود، آب تلاش میکند از محور حرکت خود دور شود (از این رو سطح آن تغییر میکند). اما حتی یک ناظر بیتجربه در فیزیک نیز اهمیت تغییر سطح آب را درک میکند - یعنی درک اثر آن به درک قوانین بستگی ندارد. به این ترتیب، با وجود این واقعیت که نیوتن میخواهد حرکت واقعی آب را به عنوان حرکت مطلق آن در خود فضا، که قابل درک نیست، تصور کند، به خوانندگان خود نشان میدهد که چگونه میتوانند حرکت واقعی آب را از طریق اثرات آن تشخیص دهند. نیوتن آزمایش ساده دیگری را برای نشان دادن نکته مشابهی ارائه میدهد. اگر دو توپ با طنابی به هم متصل شوند و سپس مثلاً بالای سر کسی بچرخند، تغییر تنش در طناب نشان میدهد که توپها شتاب گرفتهاند. از آنجا که هر شتابی یک حرکت واقعی است - اگرچه همه حرکات واقعی شتاب نیستند، زیرا یک حرکت به اصطلاح لختی شتاب ندارد - این مورد نشان میدهد که ما میتوانیم حرکت واقعی یک جسم را تشخیص دهیم، حتی اگر خود فضا غیرقابل درک باشد. به این ترتیب، نیوتن صرفاً جایگزینی برای دیدگاه دکارتی از حرکت، همراه با مفهوم مرتبط با آن از فضا، ایجاد نکرد؛ او دیدگاهی را ارائه داد که میتوانست برای تشخیص برخی از حرکات واقعی اشیاء در طبیعت به کار گرفته شود. هنگامی که کسی یک حرکت واقعی را پیدا کرد، میتواند بپرسد چه چیزی باعث آن حرکت شده است (برای نیوتن، همانطور که خواهیم دید، این نیروها هستند که به عنوان علت حرکات شناخته میشوند). به عنوان آخرین خط از کتاب اسکولیوم در اصولنشان میدهد، این یکی از دلایلی است که نیوتن در وهله اول شاهکار خود را نوشت.
بنابراین، ایده نیوتن در مورد فضا حداقل دو نقش را ایفا میکرد. اول، او را قادر ساخت تا از تنش بین مفهوم حرکت حقیقی و قوانین حرکت از نوعی که در دکارت یافت میشود، اجتناب کند. دوم، همچنین او را قادر ساخت تا آنچه را که او رابطه خدا با جهان طبیعی میدانست، بیان کند. بسیاری دستاوردهای او را پیشرفتی مهم نسبت به سیستم دکارتی میدانستند. با این حال، اشتباه است که فکر کنیم نیوتن در طول عمر خود ایدههای دکارتی را شکست داد: حتی در انگلستان، و مطمئناً در قاره اروپا، دکارتگرایی برای چندین دهه پس از انتشار آثار اولیه نیوتن، یک نیروی فلسفی قدرتمند باقی ماند. [ 16 ] با این حال، پیروان دکارت معمولاً بر اهمیت ایدههای او در مورد مکانیسمهایی که در طبیعت نفوذ میکنند، به جای دیدگاههای او در مورد فضا و زمان تأکید میکردند. در این عرصه، دیدگاههای نیوتن به ویژه برجسته بودند و مورد انتقاد شدید لایبنیتس قرار گرفتند.
۴. روششناسی دوم: اصول
بسیاری از افسانههای مربوط به رویدادهای مهم تاریخ، ساختگی هستند، اما افسانهی ملاقات هالی با نیوتن در سال ۱۶۸۴ چنین نیست: این افسانه توضیح میدهد که چه چیزی نیوتن را به نوشتن شاهکارش واداشت . در اوت ۱۶۸۴، ادموند هالی - که دنبالهدار به نام او نامگذاری شده است - برای دیدار با نیوتن در کمبریج آمد تا نظر او را در مورد موضوعی که در مکانیک آسمانی بسیار مورد اختلاف بود، جویا شود. در این زمان، بسیاری در انجمن سلطنتی و جاهای دیگر روی مجموعهای از مسائلی کار میکردند که میتوان آنها را به شرح زیر توصیف کرد: چگونه میتوان قوانین کپلر را که در آن زمان جزو بهترین توصیفات مدارهای سیارهای محسوب میشدند، در چارچوب اصول دینامیکی یا علی درک کرد؟ چه نوع علتی منجر به مدارهای سیارهای از نوعی که توسط کپلر توصیف شده است، میشود؟ به طور خاص، هالی از نیوتن این سؤال را پرسید: اگر یک سیاره تحت تأثیر نیروی جاذبهای قرار گیرد که با مجذور فاصلهاش از خورشید نسبت معکوس دارد، چه نوع منحنی در مدار خود به دور خورشید ایجاد میکند؟ نیوتن بلافاصله پاسخ داد که منحنی بیضی خواهد بود (به جای مثلاً دایره). [ 17 ] هالی از اینکه نیوتن پاسخ را آماده داشت، شگفتزده شد. اما نیوتن همچنین گفت که کاغذی را که محاسبات مربوطه روی آن انجام شده بود، گم کرده است، بنابراین هالی دست خالی آنجا را ترک کرد (اینکه آیا چنین کاغذی وجود داشته است یا خیر، محل اختلاف است). اما او مدت زیادی ناامید نشد. در نوامبر همان سال، نیوتن مقالهای نه صفحهای با عنوان De Motu (درباره حرکت) برای هالی فرستاد که در آن اثبات مورد نظر، همراه با چندین پیشرفت دیگر در مکانیک آسمانی ارائه شده بود. هالی خوشحال شد و بلافاصله برای بحث بیشتر به کمبریج بازگشت. همین رویدادها بود که زمینهساز نگارش پیشنویسهای متعدد کتاب «د موتو» شد که در نهایت تا سال ۱۶۸۶ به «اصول ریاضی» تبدیل شد. چندین جنبه از «اصول» از زمان اولین انتشارش، محور مباحث فلسفی بودهاند، از جمله روششناسی بدیع نیوتن در این کتاب، برداشت او از فضا و زمان، و نگرش او نسبت به جهتگیری غالب در فلسفه طبیعی زمان خود، یعنی فلسفه مکانیکی، که پیامدهای روششناختی مهمی داشت.
وقتی نیوتن بین سالهای 1684 تا 1686 کتاب اصول را نوشت ، در حال کمک به یک حوزه مطالعاتی از پیش موجود به نام فیزیک ریاضی نبود؛ او تلاش میکرد نشان دهد که چگونه فیلسوفان میتوانند از روشهای مختلف ریاضی و تجربی برای رسیدن به نتایجی در مورد طبیعت، به ویژه در مورد حرکات اجسام مادی، استفاده کنند (Janiak 2015، فصل اول). نیوتن در سخنرانیهای خود که به عنوان استاد لوکاسی در کمبریج ارائه میشد، حداقل از سال 1670 استدلال میکرد که فیلسوفان طبیعی باید از روشهای هندسی برای درک پدیدههای مختلف در طبیعت استفاده کنند. [ 18 ] کتاب اصول ، تلاش او برای تغییر جهت فلسفه طبیعی و سوق دادن آن به مسیری بود که نه پیشینیان ارسطویی او و نه معاصران دکارتیاش، آن را تصور نکرده بودند. او بلافاصله بسیاری از آنها را از مزایای رویکرد خود متقاعد نکرد. همانطور که اولین انتشار او در زمینه اپتیک در سال ۱۶۷۲ بحث شدیدی را در مورد روشهای مناسب برای بررسی ماهیت نور - و بسیاری موارد دیگر - برانگیخت، کتاب اصول او بحث طولانیتری را در مورد روششناسی که فیلسوفان باید هنگام مطالعه جهان طبیعی اتخاذ کنند، برانگیخت. این بحث بلافاصله با انتشار اصول آغاز شد ، علیرغم اینکه چاپ اول آن حاوی نکات روششناختی صریح کمی بود (اسمیت ۲۰۰۲: ۱۳۸-۳۹). با انتشار چاپ دوم آن در سال ۱۷۱۳، که شامل نکات بسیار بیشتری در مورد روششناسی، از جمله تلاشهای فراوان برای دفاع از روش نیوتنی بود، این بحث به طور قابل توجهی تشدید شد. در واقع، بسیاری از تغییرات نیوتن در آن چاپ، ارائه روشهای او را تغییر داد. بحثهای مربوط به روششناسی در نهایت تقریباً همه فیلسوفان برجسته در انگلستان و قاره اروپا را در طول زندگی نیوتن درگیر کرد.
در فلسفه طبیعی دکارتی، تمام تغییرات طبیعی ناشی از تأثیراتی است که اجسام مادی بر سطوح یکدیگر میگذارند (این موضوع در دو قانون اول طبیعت دکارت منعکس شده است). مفهوم نیرو اگر نقشی داشته باشد، بسیار کم است. برخلاف دکارت، نیوتن مفهوم نیرو را در مرکز تفکر خود در مورد حرکت و علل آن در طبیعت قرار داد. از این نظر، واکنشهای او به کاستیهای فلسفه طبیعی دکارتی با واکنشهای لایبنیتس، که اصطلاح "دینامیک" را ابداع کرد، و آشکارا نیرو را به عنوان یک مفهوم اساسی در متافیزیک نیز در نظر میگرفت، مشابه است (Westfall 1971). اما نگرش نیوتن به درک نیروهای طبیعت شامل روشی بسیار پیچیده بود که باعث بررسی و بحثهای شدیدی در میان بسیاری از فیلسوفان و ریاضیدانان، از جمله لایبنیتس، شد (Garber 2012). مفهوم متعارف نیوتن از نیرو، که او آن را vis impressa یا "نیروی تحت تأثیر" مینامد، مفهوم "عملی است که بر روی یک جسم اعمال میشود" که حالت حرکت آن را تغییر میدهد. این مفهوم در آن زمان گیجکننده بود. شاید درک این موضوع دشوار نباشد. یکی از مثالهای خود نیوتن را در نظر بگیرید: فرض کنید من با راکتم به یک توپ تنیس ضربه میزنم - طبق گفته نیوتن، من نیرویی را به توپ تنیس وارد کردهام، زیرا حالت حرکت آن را تغییر دادهام (امیدوارم!). ما ایده نسبتاً خوبی از چیستی توپ تنیس، چیستی راکت و حتی چیستی من داریم و یک دکارتی ممکن است بخواهد تحلیل خود را در همین جا متوقف کند. اما این «نیرویی» که من به توپ تنیس وارد کردم دقیقاً چیست؟ توپ، راکت و من به نوعی چیزهای فیزیکی هستیم، اما آیا این نیرو فیزیکی است؟ آیا فیزیکی نیست؟ به نظر نمیرسد که یک نیرو، به معنای جوهر بودن، یک چیز فیزیکی باشد، اگر بخواهیم از یک مفهوم فلسفی رایج در زمان نیوتن استفاده کنیم (همانطور که در بالا در اولین مقاله اپتیک او دیدیم). دلیل آن این است که نیوتن در تعریف چهارم در اصول ، که برای اولین بار نیروی اعمال شده را تعریف میکند، اظهار میکند: «این نیرو صرفاً در عمل وجود دارد و پس از توقف عمل در جسم باقی نمیماند». بنابراین وقتی توپ تنیس را از روی تور رد کردم، نیرویی که به آن وارد کردم، عمل ضربه زدن به توپ یا عملی مرتبط با ضربه زدن به توپ بود، و نه ویژگی من یا توپ پس از توقف عمل. این ایده بسیاری از خوانندگان نیوتن را گیج کرد. در اواسط قرن هجدهم، زمان تحلیل هیوم از علیت در رساله و پژوهش ، بسیاری از فیلسوفان شروع به این فکر کردند که اعمال و انواع دیگر رویدادها موارد مهمی هستند که باید در هستیشناسی فرد وجود داشته باشند، و آنها اغلب به طور خاص ادعا میکردند که روابط علی بین رویدادها برقرار است.... اما در زمان نیوتن، فیلسوفان معمولاً اشیاء یا جوهرها را به عنوان روابط علّی در نظر میگرفتند. در واقع، حتی در آثار هیوم نیز میتوان نوعی ابهام بین تفکر در مورد رویدادها و تفکر در مورد اشیاء به عنوان روابط علّی مربوطه یافت: در کتاب «تحقیق »، او ابتدا یک «علت» را تعریف میکند به طوری که «اشیاء» روابط علّی هستند، اما سپس مثالی ارائه میدهد که در آن یکی از روابط، ارتعاش یک ریسمان است ( تحقیق ، §VII، 51). بنابراین تحلیل کنشها دشوار بود، از تحلیلها حذف میشدند یا با اشیاء در میآمیزیدند. در نتیجه، مفهوم نیرو در نظر نیوتن، حتی برای دلسوزترین مفسران او، گیجکننده بود. علاوه بر این، برای بسیاری از خوانندگان مکانیست نیوتن مشخص نبود که چگونه نیروهای او در دیدگاه هستیشناختی نسبتاً سختگیرانه آنها مبنی بر اینکه اجسام مادی صرفاً از ویژگیهایی مانند اندازه، شکل، تحرک و استحکام تشکیل شدهاند، جای میگیرند.
نیوتن تلاش کرد روش خود را برای توصیف نیروها روشن کند. اگر کسی این سوال را که چگونه نیروها را به عنوان کنشهای زودگذری که پس از توقف تعاملات علّی دیگر ادامه نمییابند، درک کند، در پرانتز قرار دهد، میتواند با در نظر گرفتن نیروها به عنوان کمیت، پیشرفت کند . به طور خاص، از آنجایی که هشت تعریف و سه قانون نیوتن نشان میدهد که نیروها با جرم و شتاب متناسب هستند، و از آنجایی که جرم - یا کمیت ماده، مفهومی که نیوتن از ریشههای دکارتی خود، جایی که به عنوان معیاری برای حجم جسم درک میشد، تغییر داد - و شتاب هر دو کمیتهایی هستند که میتوان اندازهگیری کرد، نیوتن وسیلهای برای اندازهگیری نیروها به ما ارائه میدهد. این برای روش او بسیار مهم است. علاوه بر این، اگر کسی نیروها را به عنوان کمیتهای قابل اندازهگیری در نظر بگیرد، میتواند با فکر کردن به اندازهگیری آنها، سعی کند دو نیروی به ظاهر متفاوت را در واقع به عنوان یک نیرو شناسایی کند. برای مثال، در کتاب سوم اصول ، نیوتن در گزاره پنجم و شرح آن به طرز مشهوری استدلال میکند که نیروی مرکزگرا که مدارهای سیارهای را حفظ میکند، در واقع همان نیروی گرانش است، یعنی نیرویی که باعث سقوط آزاد اجسام روی زمین میشود. این ایده در آن زمان انقلابی بود، ایدهای که در وهله اول با روش تفکر نیوتن در مورد نیروها به عنوان کمیت امکانپذیر شد. این ایده سپس نیوتن را به دیدگاه انقلابیتری در گزاره هفتم کتاب سوم سوق داد که همه اجسام متناسب با مقدار ماده خود به سمت یکدیگر جذب میشوند. یعنی، او را به ایده گرانش جهانی سوق داد، دیدگاهی که بسیاری از خوانندگان قارهای او را به دلیل جسارتش شوکه کرد. این به وحدت آنچه زمانی پدیدههای فوق قمری و زیر قمری نامیده میشدند، کمک کرد، وحدتی که آشکارا برای تحقیقات بعدی در فیزیک بسیار مهم بود. این ایده با روش انتزاعی نیوتن در درک نیروها امکانپذیر شد - نیوتن بدون اینکه نیرو را شامل مکانیسم یا نوع خاصی از تعامل فیزیکی بداند، نیروها را به عنوان کمیتهایی متناسب با سایر ویژگیهای طبیعت میپنداشت.
علیرغم موفقیت آشکار او در دستیابی به آنچه اکنون قانون گرانش جهانی مینامیم، نیوتن اذعان میکند که فاقد نوع دیگری از دانش در مورد گرانش است؛ این فقدان دانش مستقیماً جنبهای از توصیف انتزاعی او از نیروها را منعکس میکند. در کتاب «مبانی نظری عمومی»، او به خوانندگان خود یادآوری میکند که گرانش متناسب با مقدار ماده یک جسم (جرم آن) است و در فواصل وسیع در منظومه شمسی ما امتداد مییابد و میافزاید: «من هنوز نتوانستهام دلیل این خواص گرانش را از پدیدهها استنباط کنم و فرضیهسازی نمیکنم.» [ 19 ] با این عبارت، که یکی از مشهورترین عبارات در تمام نوشتههای نیوتن است، او به موضوع کلیدی اولین مقاله نوری خود از چهل سال قبل، یعنی نقش مناسب فرضیهها و استدلال فرضی در فلسفه طبیعی، بازگشت. [ 20 ] برخی از مفسران نیوتن این عبارت را نشانهای از تعهد قوی به این آموزه گسترده دانستهاند که باید از همه فرضیههای مربوط به پدیدههای طبیعی در اصل اجتناب شود. این تفسیر گاهی اوقات با این دیدگاه همراه میشود که برخی از فیلسوفان بریتانیایی در اواخر قرن هفدهم، دکارتگرایی را بیش از حد متکی به فرضیهها در رسیدن به نتایج در مورد پدیدهها میدانستند. اما این تفسیر ممکن است با متون نیوتن به سختی قابل تطبیق باشد. به عنوان مثال، در اسکولیوم مربوط به گزاره ۹۶ از کتاب اول اصول ، نیوتن فرضیههایی در مورد پرتوهای نور را مورد بحث قرار میدهد. به طور مشابه، در پرسش ۲۱ از اپتیکس ، او پیشنهاد میکند که ممکن است اتری وجود داشته باشد که چگالی دیفرانسیلی آن نیروی گرانشی اعمال شده بین اجسام را توضیح میدهد. با توجه به چنین مثالهایی، میتوان بیانیه اسکولیوم عمومی را به این شکل خواند: فیلسوفی که دغدغه توضیح برخی از ویژگیهای طبیعت - مانند این واقعیت که گرانش با مربع جدایی فضایی متناسب معکوس است، نه مثلاً مکعب - را دارد، میتواند به طور مشروع فرضیههایی را برای بررسی بپذیرد و پیشنهاد کند، اما نمیتواند فرضیه را به این معنا «تظاهر» کند که آن را از طریق آزمایش، مشاهده یا نوعی استدلال (از جمله استدلال ریاضی) اثبات شده بداند. از این رو نیوتن فکر میکند که این واقعیت را ثابت کرده است که گرانش بر تمام اجسام مادی متناسب با مقدار ماده آنها عمل میکند، اما وجود اتر را ثابت نکرده است. پس شعار نیوتن، فرضیههای غیر انگشتی، در واقع چه چیزی را رد میکند؟ در زمان طرح عمومی، نیوتن به طور فزایندهای درگیر اختلافات فلسفی با لایب نیتز بود. لایب نیتز پس از خواندن نسخهای از اصول که نیوتن برای او فرستاده بود، مقالهای ("Tentamen") در مورد علل حرکت سیارات برای مجله معروف Acta Eruditorum نوشت.... لایبنیتس برای توضیح حرکات اجرام سیارهای در کتاب «تنتامن» که در سال 1689 منتشر شد، این فرض را مطرح میکند که نوعی سیال، اجرام سیارهای مختلف را احاطه کرده و به آنها متصل است و سپس استدلال میکند که این سیال باید در حرکت باشد تا مدارهای آنها را توضیح دهد. [ 21 ] نیوتن ممکن است استدلال کرده باشد که لایبنیتس فرضیه گردابها را «جعل» کرده است. یعنی او به نتیجهگیری لایبنیتس مبنی بر وجود گردابها در منظومه شمسی اعتراض میکرد (برخلاف این پیشنهاد، مثلاً اینکه ما سعی میکنیم وجود آنها را از طریق مشاهده چیزهایی مانند دنبالهدارها تشخیص دهیم). بحثی بین این دو فیلسوف در این مورد، آنها را به سوال فلسفه مکانیکی میرساند: در حالی که نیوتن به استدلال لایبنیتس بر اساس روششناسی اعتراض میکرد، لایبنیتس پاسخ میداد که نظریه گرانش نیوتن شامل کنش از راه دور است، که فرضیه گرداب او از آن اجتناب میکند (برای جزئیات بیشتر به زیر مراجعه کنید).
پس از انتشار پرینسیپیا ، نیوتن رابطهی پر تنشی با فلسفهی مکانیکی داشت، گرایشی در فلسفهی طبیعی که تقریباً با هر فیلسوف مهم اوایل دوران مدرن، از جمله دکارت، بویل، هویگنس، لایبنیتس و لاک، مرتبط است. [ 22 ] یکی از دلایل این رابطهی پیچیده را میتوان با در نظر گرفتن نگرش نیوتن نسبت به نیروها به صورت انتزاعی درک کرد. قانون دوم او نشان میدهد که جسمی که به صورت مستقیم حرکت میکند، به این کار ادامه خواهد داد مگر اینکه نیرویی بر آن اعمال شود. این معادل این ادعا نیست که جسمی که به صورت مستقیم حرکت میکند، به این کار ادامه خواهد داد مگر اینکه جسم دیگری بر آن تأثیر بگذارد. نیروی تحت تأثیر - vis impressa - در سیستم نیوتن، همانطور که دیدهایم، نه با یک جسم یکسان است و نه حتی کیفیتی از یک جسم؛ اما علاوه بر این، برخی از نیروهای تحت تأثیر اصلاً نیازی به تماس بین اجسام ندارند. به عنوان مثال، گرانش نوعی نیروی مرکزگرا است و دومی، به نوبه خود، گونهای از نیروی تحت تأثیر است. از این رو، جسمی که در یک خط مستقیم حرکت میکند، تا زمانی که تحت تأثیر نیروی گرانشی قرار نگیرد، به این حرکت ادامه میدهد، که در این صورت، حتی اگر هیچ جسمی به آن برخورد نکند، از حرکت مستقیم منحرف میشود. در واقع، نیروی گرانشی ممکن است از جرمی که میلیونها مایل دورتر است، سرچشمه بگیرد. همانطور که دیدهایم، نیروی اعمال شده، عملی است که بر یک جسم اعمال میشود. از این رو، گرانش اعمال شده بر یک جسم متحرک، یک عمل است (اصطلاح لاتین آن actio است)، که بدیهی است که یک مفهوم علّی است. این به خودی خود یک ادعای تجربی نیست ؛ بلکه صرفاً بازتابی از قوانین نیوتن، همراه با مفهوم نیروی اعمال شده و ایده دیگر او مبنی بر اینکه گرانش نوعی نیروی اعمال شده است، میباشد. این عناصر اصول ، فضای مفهومی را برای تعامل علّی بین دو جسم که با فاصله زیادی از هم جدا شدهاند، فراهم میکند، تعاملی که با مفهوم نیروی اعمال شده نیوتن امکانپذیر میشود. جنبههایی از این ایده در محافل فلسفی به عنوان مسئله کنش از راه دور شناخته شد (هسه ۱۹۶۱). بسیاری از تأثیرگذارترین معاصران نیوتن به شدت به این واقعیت اعتراض کردند که فلسفه او جایی برای امکان کنش از راه دور بین اجسام مادی - اگر نه به صراحت - قائل شده بود. لایبنیتس و هویگنس به ویژه این جنبه از کار نیوتن را به شدیدترین شکل رد کردند و این موضوع تا پایان عمرشان محل اختلاف بین نیوتن و لایبنیتس باقی ماند. هم لایبنیتس و هم هویگنس متقاعد شده بودند که همه تغییرات طبیعی از طریق کنش تماسی رخ میدهد و هرگونه انحراف از این اصل اساسی مکانیستی در فلسفه طبیعی منجر به مشکلات جدی، از جمله احیای ایدههای منسوخ ارسطویی، خواهد شد. با گزاره هفتم از کتاب سوم اصولهمانطور که دیدیم، نیوتن به نتیجه زیر رسید (1999: 810): «گرانش به طور کلی بر همه اجسام عمل میکند و با مقدار ماده در هر یک متناسب است». لایبنیتس در نهایت نیوتن را متهم کرد که گرانش را نوعی «کیفیت پنهان» میداند، یعنی کیفیتی از اجسام که به نوعی در درون آنها پنهان و فراتر از درک فیلسوف است. آنها برداشت نیوتن را این گونه برداشت کردند که گرانش نوعی قدرت پنهان برای جذب است که در اجسام مادی تعبیه شده است.
نیوتن به خوبی میدانست که روششناسی پرینسیپیا در کشف نیروهای موجود در طبیعت بحثبرانگیز است، و نه صرفاً به دلیل پرسشهایی در مورد کنش از راه دور. بنابراین، هنگامی که او متن را به ویراستاری راجر کوتس، برای انتشار در ویرایش دوم در سال ۱۷۱۳ اصلاح کرد، اظهارات روششناختی دیگری را نیز اضافه کرد. این اظهارات شامل چیزی بود که نیوتن آن را «قوانین فلسفه» مینامید ، که تا قرن هجدهم به نقطه کانونی بحث و جدلهای جدی تبدیل شد. دو قانون اول مربوط به استدلال علّی است، اما قانون سوم بیشترین بحث را ایجاد کرد، زیرا هم جنبهای از استدلال بحثبرانگیز نیوتن برای گرانش جهانی و هم یک بیانیه عمومی نادر از نیوتن در مورد آنچه او «بنیاد» فلسفه طبیعی میدانست را در بر میگرفت. قانون سوم مربوط به یک مسئله استقراء است: ما ادراکات و آزمایشهایی داریم که دانش اشیاء و پدیدههای طبیعی را در گردنه جهان به ما ارائه میدهند، اما بر چه اساسی میتوانیم در مورد اشیاء و پدیدهها در سراسر جهان به نتیجهای برسیم؟ خود نیوتن در گزاره هفتم از کتاب سوم پرینسیپیا به چنین نتیجهای در مورد گرانش رسید . بخشی از پاسخ نیوتن در قانون ۳ ارائه شده است:
آن دسته از کیفیات اجسام که قابل قصد و دفع [یعنی افزایش و کاهش] نیستند و به همه اجسامی که میتوان روی آنها آزمایش انجام داد تعلق دارند، باید به طور کلی به عنوان کیفیات همه اجسام در نظر گرفته شوند.
مثلاً ما میدانیم که یک توده خاک ویژگیهای خاصی مانند امتداد و تحرک دارد، اما چگونه میدانیم که کل زمین چنین ویژگیهایی دارد؟ مطمئناً این ویژگیها فراتر از دسترس آزمایشهای ما هستند، یا به هر حال، در زمان نیوتن اینطور بود. نیوتن میگوید که خورشید و زمین طبق قانون گرانش او با هم تعامل دارند، اما چگونه میدانیم که خورشید حاوی مقداری ماده است، که یک جسم مادی با همان ویژگیهای اساسی است که زمین یا ماه را مشخص میکند؟ در آن زمان اصلاً مشخص نبود که خورشید یک جسم مادی است. نیوتن فکر میکند که گرانش تا مرکز خورشید میرسد، اما در سال ۱۷۱۳ کسی در مورد چنین چیزهایی چه میدانست؟ نیوتن قانون سوم خود را تا حدی به شرح زیر تفسیر میکند و آن را با قوانین حرکت خود مرتبط میسازد:
اینکه همه اجسام متحرک هستند و به وسیله نیروهای خاصی (که ما آنها را نیروهای اینرسی مینامیم) در حرکت یا سکون پایدار میمانند را از یافتن این ویژگیها در اجسامی که دیدهایم استنباط میکنیم. امتداد، سختی، نفوذناپذیری، تحرک و نیروی اینرسی کل، از امتداد، سختی، نفوذناپذیری، تحرک و نیروی اینرسی هر یک از اجزا ناشی میشود؛ و بنابراین نتیجه میگیریم که هر یک از کوچکترین اجزای همه اجسام، امتداد یافته، سخت، نفوذناپذیر، متحرک و دارای نیروی اینرسی است. و این پایه و اساس تمام فلسفه طبیعی است. (نیوتن 1999: 795-96)
بسیاری از خوانندگان نیوتن در سال ۱۷۱۳ این استنباط را برای او میپذیرفتند: اگرچه ما هیچ درکی از مثلاً درون زمین یا حتی بسیاری از اشیاء معمولی در دسترس خود نداریم، میتوانیم به طور منطقی استنباط کنیم که هر چیزی با ویژگیهای اساسی خاص - چیزی شبیه به آنچه جان لاک، با وام گرفتن اصطلاحی از رابرت بویل، «کیفیات اولیه» مینامید - در سطح ماکروسکوپی از ذرات ریزی تشکیل شده است که با همان ویژگیهای اساسی مشخص میشوند. اما نیوتن در پایان شرح خود بر قانون ۳، همین استدلال (یا مشابه) را در مورد نیروی گرانش به کار میبرد و به شرح زیر استدلال میکند: از آنجایی که ما این واقعیت را تجربه میکنیم که همه اجسام روی زمین یا نزدیک به زمین به سمت زمین جذب میشوند - در مواردی مانند سقوط آزاد - و اینکه ماه به سمت زمین جذب میشود و غیره، میتوانیم استنباط کنیم که همه اجسام در همه جا به سمت همه اجسام دیگر جذب میشوند. به نظر میرسد این استدلال نشان میدهد که گرانش - که همانطور که دیدهایم، نوعی نیروی تحت تأثیر، یک عمل است - به نوعی شبیه به ویژگیهایی مانند امتداد و نفوذناپذیری است. بنابراین آیا نیوتن میگوید که گرانش در واقع کیفیتی از همه اجسام است؟ او صریحاً این ادعا را تأیید نکرد، اما کوتس در یک عبارت معروف در مقدمه ویراستار خود (نیوتن ۱۹۹۹، ۳۹۱-۹۲) این ادعا را تأیید کرد. بسیاری کوتس را نماینده نیوتن میدانستند، همانطور که چند سال بعد کلارک را تفسیر کردند. لایبنیتس و پیروانش با قاطعیت گفتند: اگر نیوتن گرانش را به عنوان یک کیفیت، به عنوان یک قدرت جذب در نظر میگیرد، در واقع او ویژگیهای پنهان اسکولاستیکها را احیا کرده است، زیرا در اینجا ما با کیفیتی روبرو هستیم که با اصطلاحات مکانیکی قابل توضیح نیست. برخلاف ویژگیهای معمول امتداد، نفوذناپذیری و تحرک که توسط کوتس مورد بحث قرار گرفته است، گرانش مانند یک قدرت پنهان به نظر میرسید. این موضوع در طول نیمه اول قرن هجدهم موضوع بحثهای شدیدی شد (به بخش آخر زیر مراجعه کنید).
۵. پیامدهای پرینسیپیا اول : روابط با جان لاک و ریچارد بنتلی
اگرچه اولین چاپهای «اصول» نیوتن و « مقاله » لاک تنها با سه سال فاصله (به ترتیب در سالهای ۱۶۸۷ و ۱۶۹۰) منتشر شدند، نویسندگان آنها مستقلاً کار میکردند و بر چاپهای اول متون اصلی یکدیگر تأثیری نداشتند. اما سپس در سال ۱۶۸۸، لاک نقدی دلسوزانه (ناشناس) بر « اصول» نوشت . و درست در زمان انتشار اولین چاپ «مقاله » ، نیوتن و لاک دوستان نزدیکی شدند و ظاهراً به طرق مختلف بر تفکر یکدیگر در مورد فلسفه، دین و الهیات تأثیر گذاشتند (آنها اولین بار در سال ۱۶۸۹ در لندن ملاقات کردند). لاک نیز به نوبه خود، او را در چندین مورد «آقای نیوتن بینظیر» نامید (مثلاً در مکاتبات: لاک ۱۸۲۳: جلد ۴: ۵۵؛ و نقل قول طولانی بعدی در زیر). اکثر مورخان معتقدند که هر یک از آنها تفسیر استاندارد آنگلیکان از تثلیث را زیر سوال بردند و ادعا کردند که عیسی ناصری یک شخصیت الهی در همان سطح خدای خالق نیست. تفسیر کتاب مقدس از طریق تحلیل تاریخی و فلسفی به شیوهای که توسط دکترین استاندارد انگلیکان در اواخر قرن هفدهم محدود نشده بود، برای نیوتن به طرز خارقالعادهای مهم بود و سالها توجه او را به خود جلب کرد. با توجه به ماهیت بحثبرانگیز و حساس سیاسی آنها، دیدگاههای به اصطلاح ضد تثلیثی او تا حد زیادی در میان حلقه کوچکی از دوستانش مخفی نگه داشته میشد. با این حال، نیوتن به اندازه کافی به لاک اعتماد داشت تا نامهای بسیار طولانی - با عنوان "دو تحریف قابل توجه کتاب مقدس" - برای او ارسال کند تا شواهدی از دیدگاه نیوتن مبنی بر اینکه نسخه اصلی مسیحیت از قرن چهارم با معرفی دکترین تثلیث تحریف شده است، به او ارائه دهد (نیوتن 1959-، جلد 3: 83-129). ظاهراً لاک با رویکرد نیوتن موافق بود. با توجه به دیدگاههای عمومیشان، نیوتن و لاک اغلب در اواخر قرن هفدهم به عنوان دو جنبه از یک رویکرد تجربی-فلسفی واحد در نظر گرفته میشدند (Stein 1990; Wilson 1999: 196–214; and Domski 2012). شاید درک دلیل آن دشوار نباشد، زیرا نیوتن در یکی از مشهورترین عبارات در تمام نوشتههای لاک ذکر شده است. در نامهای به خوانندهی مقالهی لاک در مورد فهم بشر ، میخوانیم:
کشورهای مشترک المنافع علم و دانش، در این زمان بدون استادان سازندهای نیستند که طرحهای قدرتمندشان در پیشبرد علوم، بناهای ماندگاری را برای تحسین آیندگان به جا خواهد گذاشت؛ اما همه نباید امیدوار باشند که بویل یا سیدنهام باشند؛ و در عصری که استادانی مانند هویگنس بزرگ و آقای نیوتن بینظیر را به همراه برخی دیگر از آن نژاد پرورش میدهد؛ این جاهطلبی به اندازه کافی هست که به عنوان کارگر ساده برای پاکسازی زمین و حذف برخی از زبالههایی که در مسیر دانش قرار دارند، استخدام شوند؛ دانشی که مطمئناً در جهان بسیار پیشرفتهتر میبود، اگر تلاشهای مردان مبتکر و کوشا با استفادهی عالمانه اما بیمایه از اصطلاحات ناهنجار، تصنعی یا نامفهوم که در علوم وارد شده بود، دست و پنجه نرم نمیکرد و تا آن حد هنر ایجاد نمیکرد، که فلسفه، که چیزی جز دانش حقیقی اشیا نیست، برای قرار گرفتن در جمعهای اصیل و گفتگوی مودبانه نامناسب یا ناتوان تصور میشد. (لاک، ۱۹۷۵: ۱۰)
واضح است که لاک در این متن، از جمله موارد دیگر، به دنبال همترازی کار خود در « مقاله» با کار چهرههایی مانند نیوتن است. در اینجا، در آغاز شاهکار لاک، این پیشنهاد را مییابیم که او از «کارگر فرعی» بودن، متفکری که به هموار کردن راه برای پیشرفت دانش کمک میکند، راضی است. اما فهرست او از چهار «سازندهی استاد» - بویل، سیدنهام، هویگنس و نیوتن - ممکن است به عنوان یک جفت عجیب به نظر برسد: این چهار نفر دقیقاً چه وجه مشترکی دارند؟ اخیراً استدلال شده است که لاک این چهار نفر را نمایندهی «فلسفهی تجربی» جدید میدانست و خود لاک را باید به عنوان کسی که به طور کلی از این جهتگیری در فلسفهی طبیعی حمایت میکرد، تفسیر کرد (Anstey 2011: 220). این به یک برداشت رایج از رویکرد فلسفی نیوتن تبدیل شد، برداشتی که نقش مهمی در عصر روشنگری ایفا کرد.
لاک ممکن است نیوتن را به عنوان یکی از طرفداران فلسفه تجربی میدانسته است، اما دلایلی وجود دارد که نشان میدهد پذیرش فلسفه مکانیکی توسط او، تفسیر پیامدهای نظریه گرانش جهانی نیوتن در کتاب اصول را برای او دشوار کرده است. زیرا به نظر میرسید نظریه نیوتن با محدودیت مکانیستی در دیدگاههای علیت، حداقل از دیدگاه خود لاک، در تنش است. در چاپ اول مقاله ، لاک با نوشتن این جمله، یک اصل اساسی تفکر مکانیستی در مورد علیت را بیان کرد: «اجسام با تکانه عمل میکنند و نه چیز دیگری» ( مقاله ، II.viii.11). تکانه در اینجا به عمل تماسی اشاره دارد. در مکاتباتی با لاک که تأثیرگذار بود، اسقف ادوارد استیلینگفلیت این دیدگاه را از مقاله زیر سوال برد و ادعا کرد که اگر لاک اصرار دارد که اجسام میتوانند صرفاً با تکانه عمل کنند، باید ایده آزادی انسان را کنار بگذارد، احتمالاً به این دلیل که نمیتوان اراده انسان را به گونهای درک کرد که باعث عمل بدنی به این شیوه شود. لاک در یک گفتگوی معروف، تا حدودی با بازتعریف تعهد خود به دیدگاه مکانیستی مبنی بر اینکه همه علیتهای مربوط به اجسام مادی باید صرفاً از طریق تماس (تکانه) باشند، پاسخ داد:
درست است که میگویم «اجسام با تکانه عمل میکنند و نه چیز دیگری». و من هم وقتی آن را مینوشتم، همین فکر را میکردم و هنوز نمیتوانم راه دیگری برای عملکرد آنها تصور کنم. اما از آن زمان، با کتاب بینظیر و خردمندانهی آقای نیوتن، متقاعد شدهام که محدود کردن قدرت خدا در این مورد، با مفاهیم محدود من، فرضی بسیار جسورانه است. جاذبهی ماده به سمت ماده از راههایی که برای من غیرقابل تصور است، نه تنها نشان میدهد که خدا میتواند، اگر بخواهد، در اجسام، قدرتها و راههای عملیاتی فراتر از آنچه از ایدهی ما از جسم میتوان استخراج کرد یا میتوان با آنچه از ماده میدانیم توضیح داد، قرار دهد، بلکه همچنین نمونهای غیرقابل انکار و در همه جا قابل مشاهده است که او این کار را انجام داده است. و بنابراین در ویرایش بعدی کتابم، سعی خواهم کرد که آن عبارت اصلاح شود. (لاک ۱۸۲۳: جلد ۴: ۴۶۷-۸).
این صرفاً دیدگاه شخصی او نبود. برای مثال، لاک در اوایل کتاب «عناصر فلسفه طبیعی» مینویسد:
دو جسم که از هم فاصله دارند، یکدیگر را به وسیله نیروی جاذبه به حرکت در میآورند؛ که برای ما قابل توضیح نیست، هرچند که از طریق تجربه برای ما آشکار شده است، و بنابراین باید به عنوان یک اصل در فلسفه طبیعی در نظر گرفته شود. (لاک ۱۸۲۳: جلد ۳: ۳۰۵)
به این ترتیب، لاک این دیدگاه رایج را داشت که نظریه گرانش جهانی نیوتن با فلسفه مکانیکی ناسازگار است - و شاید به همین دلیل برای ما غیرقابل فهم باشد - و هنگامی که مجبور به انتخاب بین این دو گزینه شد، آشکارا با نیوتن همسو شد و فکر میکرد که نظریه او توسط «تجربه» پشتیبانی میشود. او این کار را با تأیید این دیدگاه انجام داد که خداوند باید «نیروها» یا «روشهای عمل» را به اجسام مادی اضافه کرده باشد که نمیتوان آنها را از ایده ما از جسم استخراج کرد. چنین قدرتها یا روشهای عملی در این مورد منجر به تعاملات گرانشی، احتمالاً بین اجسامی که از نظر مکانی با فواصل زیاد از یکدیگر جدا شدهاند، میشود. با این حال، از دیدگاه لاک، این واقعیت که نظریه نیوتن او را متقاعد میکند که چنین قدرتهایی وجود دارند، مستلزم این نیست که آن نظریه گرانش را «قابل تصور» کند: حتی اگر نظریه گرانش جهانی درست باشد، به ما اجازه نمیدهد بفهمیم که چگونه ماده - آنچه لاک آن را «ماده جامد امتداد یافته» مینامد - میتواند با ماده دیگر تعامل گرانشی داشته باشد، زمانی که ذرات ماده با یکدیگر در تماس نیستند (داونینگ ۱۹۹۷). بنابراین لاک نتیجه گرفته است که اجسام میتوانند از طریق روشهایی غیر از تکانه بر یکدیگر عمل کنند، اما او همچنان به این باور راسخ خود پایبند است که چنین عملیاتی برای ما قابل فهم نیست. لاک این نتیجه را پذیرفت که اجسامی که از نظر مکانی از هم جدا هستند، مطابق با قانون گرانش جهانی، به طور علّی با یکدیگر تعامل دارند، اما نتیجه گرفت که خود قانون، آن تعامل علّی را قابل فهم نمیکند. این دقیقاً همان نوع واکنش به نظریه گرانش جهانی نیوتن است که لایب نیتز از آن ابراز تاسف میکند، لایب نیتز استدلال میکند که هرگونه عملیات یا قدرتی که به اجسام مادی نسبت داده میشود باید معیار اساسی قابل فهم بودن را که توسط رویکرد مکانیستی تعیین شده است، برآورده کند. او همچنین ممکن است تمایل داشته باشد استدلال کند که هر قانونی که حاکم بر تعاملات اجسام در نظر گرفته میشود، باید با مشتق شدن به نوعی از مفهوم اساسی ما از ماده، آن معیار را نیز برآورده کند (به پایین مراجعه کنید). صرف نظر از این، این نمونهای عالی از موردی است که در آن نظریه نیوتن در اصول ، تأثیر مستقیمی بر توسعه دیدگاههای فلسفی علیت در اواخر قرن هفدهم داشته است.
وقتی رابرت بویل، فیلسوف طبیعی بزرگ انگلیسی، در پایان سال ۱۶۹۱ درگذشت، مجموعهای از سخنرانیها را وقف کرد که برای ترویج مسیحیت در برابر آنچه بویل آن را الحاد میدانست، طراحی شده بود؛ الحادی که فرهنگ انگلیسی را پس از دوره انقلابی اواسط قرن بیستم آلوده کرده بود. نیوتنیهای مشهوری مانند ساموئل کلارک و ویلیام ویستون سرانجام سخنرانیهای بویل را ارائه میدادند. اولین «سخنران بویل»، ریچارد بنتلی، الهیدان، بود که سرانجام استاد دانشگاه محل تحصیل نیوتن ، کالج ترینیتی کمبریج، شد و همچنین تحت نظر اسقف استیلینگفلیت، نماینده لاک، که خود از تحسینکنندگان نیوتن بود، کار میکرد (گاسکوین ۱۹۸۵: ۶۵). بنتلی هنگام آمادهسازی سخنرانیهای خود برای انتشار - که در سال ۱۶۹۲ برای عموم در لندن ارائه شده بود - با نیوتن مشورت کرد، به این امید که از او در رمزگشایی کافی از اصول [کتاب مقدس] کمک بگیرد تا از نتایج آن به عنوان سدی در برابر الحاد استفاده کند (بنتلی ۱۹۷۶). نیوتن موافقت کرد و مکاتبات مشهوری بین این دو آغاز شد (که سرانجام با عنوان بنتلی در سال ۱۷۵۶ منتشر شد). این تبادل نظر از نظر فلسفی بسیار مورد توجه است، زیرا بنتلی تعدادی از توضیحات مهم را ارائه داد که در آثار منتشر شده نیوتن نظیری ندارند .
بنتلی به ویژه از نیوتن کمک خواست زیرا میخواست در پیشبینی اینکه چگونه نظریه اصول ( Principia) نشان میدهد که منظومه شمسی باید توسط یک عامل هوشمند طراحی شده باشد و نمیتواند از طریق تعاملات فیزیکی اجسام مادی پدید آمده باشد، راهنمایی شود. در چاپ اول اصول در سال ۱۶۸۷، نیوتن چنین ادعایی را در یک عبارت بسیار کوتاه مطرح کرده بود (نیوتن ۱۹۷۲: جلد ۲: ۵۸۲-۳؛ کوهن ۱۹۷۱: ۱۵۴-۶). در چاپ دوم متن (منتشر شده در سال ۱۷۱۳)، او آن عبارت را حذف کرد و آن را با بحث مفصلتری در بخش جدید متن که به انتهای آن اضافه شده بود و «مبحث عمومی» (که در بالا ذکر شد) نامیده میشد، جایگزین کرد. بنتلی از طریق مکاتباتشان دریافت که از دیدگاه نیوتن، موقعیت سیارات نسبت به یکدیگر - و به ویژه نسبت به خورشید - نشان میدهد که صرفاً شانس، یا تعاملات فیزیکی معمولی اجرام سیارهای، نمیتوانسته هر سیاره را دقیقاً در مدار مناسب قرار دهد تا منظومه شمسی مانند منظومه شمسی ما را برای مدت طولانی حفظ کند. با این استدلال، به نظر میرسد نیوتن اشاره میکند که صرفاً شانس میتوانسته یک منظومه سیارهای ناپایدار ایجاد کند، منظومهای که در آن سیارات در نهایت یا به شدت به خورشید جذب شده و به درون آن سقوط میکنند، یا به شدت جذب شده و به فضا پرتاب میشوند. در این قسمت، یک متکلم هنگام تلاش برای تضعیف الحاد، به مرجعیت جدید فلسفه طبیعی نیوتنی متوسل میشود. و ظاهراً این همان نوع تبادلی بود که بویل هنگام ارائه مجموعه سخنرانیها در نظر داشت.
مکاتبات نیوتن با بنتلی به دلیل دیگری نیز به حق مشهور است. انتقادات لایبنیتس و هویگنس از نظریه گرانش نیوتن، که به طور خلاصه در بالا ذکر شد، برای پذیرش قارهای فلسفه طبیعی نیوتنی به طور کلی در اواخر قرن هفدهم و اوایل قرن هجدهم ضروری بود. از آنجایی که نیوتن هر دوی این ریاضیدانان را بسیار محترم میشمرد - او در نامهای در سال ۱۶۹۳ به لایبنیتس میگوید که "هویگنس استاد است و اظهارات او در مورد اکتشافات من درخشان است" (نیوتن ۲۰۰۴: ۱۰۸) - میتوان فرض کرد که انتقادات آنها نیوتن را وادار به بیان دفاعی گسترده از امکان کنش از راه دور میکرد. با این حال، نیوتن چنین دفاعی را ارائه نکرد، حداقل نه به صراحت. در واقع، شواهدی وجود دارد که نشان میدهد خود نیوتن ممکن است امکان کنش از راه دور را رد کرده باشد، علیرغم این واقعیت که اصول فیزیک آن را به عنوان یک امکان مفهومی، اگر نه یک واقعیت تجربی، مجاز میداند. شواهد در مکاتبات نیوتن با بنتلی نهفته است. در فوریه ۱۶۹۳، پس از دریافت سه نامه از نیوتن، بنتلی پاسخ مفصلی نوشت که در آن تلاش کرد نظریه گرانش نیوتن و همچنین درک او از ماهیت ماده را به گونهای توصیف کند که بتوان از آن برای تضعیف انواع مختلف الحاد استفاده کرد. بنتلی با تکیه بر سه نامه قبلی به عنوان راهنما، ارزیابی زیر را از درک نیوتن از این احتمال که گرانش میتواند به نحوی یکی از ویژگیهای اساسی اجسام مادی باشد، ارائه میدهد:
(2) و در مورد گرانش، غیرممکن است که این نیرو یا ازلی و ضروری ماده باشد، یا توسط آن به دست آمده باشد. نه ازلی و ضروری ماده؛ زیرا در آن صورت حتی منظومه ما (اگر گرانش میتوانست آن را تشکیل دهد) برخلاف فرض ملحدان ما و آنچه در رساله آخر خود ثابت کردهایم، ابدی میبود. زیرا اگر آنها هر زمان معینی را تعیین کنند که ماده از یک آشوب به منظومه ما آمده است، باید تأیید کنند که قبل از زمان معین، ماده بدون تشکیل شدن، ابدیتاً گرانش داشته است، که پوچ است. {آقا، من در نظر میگیرم که پیشنهاد محترمانه شما از رساله آخرتان، مبنی بر اینکه آشوب با فرضیه گرانش ذاتی ناسازگار است، در این پاراگراف از رساله من گنجانده شده است.} و باز هم، غیرقابل تصور است که ماده بیجان و بیجان (بدون تأثیر الهی) بدون تماس متقابل بر ماده دیگر عمل کند و بر آن تأثیر بگذارد: همانطور که باید، اگر گرانش در آن ضروری و ذاتی باشد. (نیوتن 1959 - جلد 3: 249)
نیوتن در پاسخ به این نامه، به این گزاره دوم اشاره میکند و یکی از مشهورترین اظهارات خود در مورد امکان کنش از راه دور را بیان میکند:
بند آخر موضع دوم را خیلی دوست دارم. غیرقابل تصور است که ماده بیجان و بیجان، بدون واسطه چیز دیگری که مادی نیست، بر ماده دیگر عمل کند و بدون تماس متقابل بر آن تأثیر بگذارد، همانطور که باید باشد، اگر گرانش به معنای اپیکور، ذاتی و ذاتی آن باشد. و این یکی از دلایلی است که از شما میخواستم گرانش ذاتی را به من نسبت ندهید. اینکه گرانش باید ذاتی، ذاتی و ذاتی ماده باشد، به طوری که یک جسم بتواند از راه دور و از طریق خلاء بر جسم دیگر عمل کند، بدون واسطه هر چیز دیگری که عمل و نیروی آنها از یکی به دیگری منتقل شود، برای من آنقدر پوچ و بیمعنی است که معتقدم هیچ انسانی که در مسائل فلسفی قوه تفکر شایستهای دارد، هرگز نمیتواند در آن گرفتار شود. گرانش باید توسط عاملی ایجاد شود که دائماً طبق قوانین خاصی عمل میکند. اما اینکه این عامل مادی باشد یا غیرمادی، من آن را برای بررسی خوانندگانم باز گذاشتهام. (نیوتن 2004: 102-3) [ 24 ]
مطمئناً به نظر میرسد که نیوتن با ایده کنش از راه دور راحت نبود. اما البته، اوضاع همیشه آنطور که در تفاسیر متون فلسفی دشوار به نظر میرسد، نیست: برخی از مورخان و فیلسوفان قویاً استدلال کردهاند که قرائتهای دیگری از این نامه وجود دارد. [ 25 ] آنها استدلال میکنند که نیوتن به جای رد کنش از راه دور بین اجسام مادی به خودی خود ، ممکن است نسخه خاصی از آن ایده را رد کرده باشد، نسخهای که با دیدگاه «اپیکوریان» مرتبط است که گرانش به نوعی ویژگی اساسی همه اجسام مادی است، دیدگاهی قویتر از آنچه نیوتن ممکن است بخواهد تأیید کند. این ایده تقریباً میتواند به شرح زیر باشد: نیوتن میخواست این احتمال را که خداوند به اجسام قدرتی برای عمل از راه دور بر روی یکدیگر داده است، باز بگذارد، موضعی که حداقل یادآور دیدگاه لاک در مکاتباتش با استیلینگفلیت است (به بالا مراجعه کنید). دلیل این امر این است که نیوتن در آن زمان دیدگاه استاندارد را داشت که خود ماده منفعل است و برای تعامل علّی با ماده دیگر به نوعی مداخله الهی نیاز دارد. باز هم، میتوان پژواکی از این ایده را در دیدگاه لاک یافت (که ممکن است تصادفی نباشد): لاک گاهی اوقات میگوید که خود ماده منفعل است به این معنا که نمیتواند خود را حرکت دهد؛ در عوض، حرکت باید توسط خدا به آن «افزوده» شود. اگر جهان صرفاً از مجموعهای از اشیاء مادی، مثلاً سنگهایی که در فضای بین ستارهای شناور هستند، تشکیل شده باشد، در آن صورت هیچ تغییری در حالت حرکت خود تجربه نمیکنند، مگر اینکه نیروی خارجی بر آنها اعمال شود. ماده که به حال خود رها شود، منفعل است و حرکت نمیکند. استدلال کردن، همانطور که برخی از فیلسوفان «اپیکور» ممکن است انجام داده باشند، مبنی بر اینکه خود ماده اساساً دارای گرانش به عنوان یک ویژگی است، به معنای انکار منفعل بودن ماده است. این به معنای آن است که سنگهای موجود در فضای بین ستارهای یکدیگر را جذب میکنند و «به خودی خود» شروع به حرکت میکنند، بدون اینکه هیچ نیروی خارجی بر آنها تأثیر بگذارد. و این، به نوبه خود، ممکن است ما را در سراشیبی لغزندهای به سمت الحاد سوق دهد، زیرا در این دیدگاه، ماده بدون هیچ گونه مداخله الهی، به خودی خود عمل میکند. یا حداقل میتوان بنتلی و نیوتن را اینگونه تفسیر کرد.
واضح است که یک انگیزه منطقی برای کشف تفسیری ظریف از نامه نیوتن به بنتلی، این واقعیت آشکار است که نیوتن ظاهراً هنگام نوشتن اصول، کنش از راه دور را کاملاً ممکن میدانست . در واقع، تطبیق اصول با مکاتبات بنتلی دشوار است. میتوان استدلال کرد که اگرچه او در اثر اصلی خود امکان کنش از راه دور را باز گذاشت، اما خود نیوتن به دلیل تعهدات کلیترش این امکان را نپذیرفت. بحث در مورد چنین موضوعاتی همچنان ادامه دارد. با این حال، صرف نظر از نگرش شخصی نیوتن نسبت به کنش از راه دور در میان اجسام مادی، مخاطبان و خوانندگان مکانیست او همچنان به نظریه فیزیکی مطرح شده در کتاب سوم اصول اعتراض داشتند، به این دلیل که حداقل، امکان مفهومی نوعی کنش را که در واقع نمیتواند در هیچ کجای طبیعت وجود داشته باشد، باز میگذارد. این یکی از اعتراضات اصلی لایب نیتس به فلسفه طبیعی نیوتنی در طول بیست سال آخر عمرش باقی ماند و مکاتبات او را با چهرههای متعددی، از جمله برجستهترین آنها، ساموئل کلارک، متکلم و فیلسوف نیوتنی، برانگیخت.
۶. پیامدهای پرینسیپیا ۲: مناظرات با لایبنیتس
از بسیاری جهات، لایبنیتس و نیوتن در یک محیط فلسفی بزرگ شدند. هر دو در دوران اوج دکارتگرایی به بلوغ رسیدند و هر دو به طور خاص استدلال میکردند که دیدگاههای دکارتی در فلسفه طبیعی نتوانستهاند مفهوم به اندازه کافی قوی از نیروهای اجسام در طبیعت را در بر بگیرند. نیرو در مرکز فیزیک دوران بلوغ نیوتن قرار داشت (وستفال ۱۹۷۱) و حتی در تفکر لایبنیتس نیز نقش اساسی ایفا کرد (گاربر ۲۰۱۲). در واقع، در انتقادات لایبنیتس از فیزیک دکارتی که شامل چیزی بود که بعدها جنجال ویوا (اسمیت ۲۰۰۶) نامیده شد و در فیزیک دوران بلوغ نیوتن، هر دو استدلال میکردند که دکارت و پیروانش در درک اهمیت مفهوم نیرو شکست خوردهاند. لایبنیتس و نیوتن در دهه ۱۶۷۰ به عنوان ریاضیدان یکدیگر را میشناختند و همانطور که دیدیم، لایبنیتس اولین اثر نوری نیوتن را با هویگنس مورد بحث قرار داد. اما پس از انتشار کتاب اصول (Principia) در سال ۱۶۸۷، رابطه فلسفی آنها که در ابتدا با اختلاف نظر محترمانه مشخص میشد، به طور جدی شروع به توسعه کرد. تنها دو سال پس از انتشار کتاب اصول ، لایبنیتس کتاب «رسالهای در باب علل حرکات آسمانی » (یا تنتامن ) را منتشر کرد و سپس در سال ۱۶۹۳، این دو در مورد مسائل ریاضی و فلسفی با یکدیگر مکاتبه کردند (نیوتن ۲۰۰۴: ۱۰۶-۹). لایبنیتس بحث خود را در مارس ۱۶۹۳ آغاز کرد: لایبنیتس پس از برجسته کردن «کشف شگفتانگیز» نیوتن مبنی بر اینکه مدارهای بیضوی سیارهای که توسط کپلر کشف شده است میتواند نتیجه جاذبه گرانشی در منظومه شمسی باشد، ادعا میکند که این حرکات باید ناشی از «حرکت یک محیط سیال» باشد (نیوتن ۲۰۰۴: ۱۰۶). او چنین محیط سیال یا گردابهای را به تفصیل در کتاب «رساله» خود توصیف کرده بود . پیشینهی اظهار نظر لایبنیتس، تعهد تزلزلناپذیر او - تعهدی که هویگنس، که لایبنیتس در همان نامه به نظریهی علت گرانش او اشاره میکند، نیز به آن پایبند است - به این الزام مکانیستی که تمام تغییرات در حرکت باید نتیجهی برخورد مادی باشد. بنابراین، از نظر لایبنیتس، میتوان (مثلاً) از خورشید به عنوان عاملی که زمین را جذب میکند، به عنوان یک عامل گفتاری یاد کرد.اما در واقع علت شتاب زمین، حرکت واقعی آن به دور خورشید، تعامل آن با یک محیط سیال است. (دکارت همچنین از طرفداران مشهور نظریه گردابی حرکت سیارات بود - Aiton 1972: 30-64; Gaukroger 2002: 150-3.) با این حال، هنگامی که او در اکتبر 1693 پاسخ داد، نیوتن شاخه زیتون فلسفی لایب نیتس را نپذیرفت. لایب نیتس اصرار داشت که نظریه گردابی حرکت سیارات «به هیچ وجه از ارزش و حقیقت کشف شما» مبنی بر اینکه بیضیهای کپلر صرفاً از مفهوم جاذبه یا گرانش ناشی میشوند، نمیکاهد (Newton 2004: 107). این شاخه زیتون مهم بود زیرا نظریهپردازان پیشین گرداب، به ویژه دکارت، در توضیح قوانین کپلر شکست خورده بودند، بنابراین لایبنیتس پیشرفت نجوم را در این زمینه به نیوتن نسبت میداد (و در واقع، او تلاش کرد تا نتایج کپلر را در کتاب تنتامن خود منعکس کند ). اما نیوتن شاخه زیتون را کنار گذاشت و خاطرنشان کرد که گردابها حرکات سیارات و دنبالهدارها را در منظومه شمسی مختل میکنند. او مینویسد که نوعی ماده «بسیار ریز» آسمانها را پر میکند و میافزاید:
زیرا از آنجا که حرکات آسمانی منظمتر از آن هستند که از گردابها ناشی شوند و قوانین دیگری را رعایت میکنند، تا آنجا که گردابها نه در تنظیم، بلکه در اختلال حرکات سیارات و دنبالهدارها نقش دارند؛ و از آنجا که همه پدیدههای آسمانها و دریاها، تا آنجا که من میدانم، دقیقاً از چیزی جز گرانش که مطابق با قوانینی که من شرح دادهام عمل میکند، پیروی نمیکنند؛ و از آنجا که طبیعت بسیار ساده است، من خودم به این نتیجه رسیدهام که باید همه علل دیگر را رد کرد و آسمانها را تا حد امکان از هرگونه مادهای عاری ساخت، مبادا حرکات سیارات و دنبالهدارها مختل یا نامنظم شود. اما اگر در این میان، کسی گرانش را به همراه تمام قوانین آن با عملکرد نوعی ماده ظریف توضیح دهد و نشان دهد که حرکت سیارات و دنبالهدارها توسط این ماده مختل نمیشود، من به هیچ وجه اعتراض نخواهم کرد. (نیوتن ۲۰۰۴: ۱۰۸-۹)
این متن سرشار از معناست. لایبنیتس به وضوح اصرار داشت که اگر بخواهیم توضیح دهیم که چرا گردابها، یا یک جسم فیزیکی یا سیال، هنگام چرخش به دور خورشید از خطوط مماس در امتداد مسیرهای مداری منحرف میشوند، باید با مدارهای سیارهای در تماس باشند. پاسخ نیوتن این است که سیالات غولپیکر چرخان در آسمانها در واقع مسیرهای مداری منظم و مسیرهای دنبالهدارها را در منظومه شمسی مختل میکنند. این پاسخ را میتوان ماهیتی تجربی در نظر گرفت، زیرا به دادههای مشاهدهای در مورد مسیرهای واقعی اجرام آسمانی بستگی دارد. اما دیدگاه لایبنیتس آشکارا ماهیتی صرفاً تجربی ندارد: او گردابها (یا هر چیزی شبیه به آنها) را بر اساس مشاهدات فرض نمیکند. او وجود آنها را استنباط میکند زیرا فکر میکند ما میدانیم (شاید بتوانیم اضافه کنیم، ما به طور پیشینی میدانیم ) که اجسام فیزیکی مانند دنبالهدارها یا سیارات میتوانند از یک مسیر مستقیم منحرف شوند - آنها میتوانند شتاب بگیرند - تنها در صورتی که یک جسم فیزیکی دیگر بر آنها تأثیر بگذارد. نیوتن نیز به این نوع دیدگاه پاسخی دارد: او اصرار دارد که پدیده حرکت اجرام آسمانی صرفاً از خود گرانش - همانطور که دیدهایم، یک نیروی مؤثر و بنابراین یک «کنش» - مطابق با قوانین حرکت و قانون گرانش جهانی، «ناشی میشود». از آنجایی که گرانش یک کنش است - و به وضوح، یک مفهوم علّی - به نظر میرسد پاسخ نیوتن به ایده لایبنیتس مبنی بر اینکه گردابها باعث ایجاد مدارهای سیارهای میشوند، این است که خود گرانش باعث آنها میشود. به نوبه خود، نتیجهگیری اینکه این پاسخ نیوتن را به این ایده متعهد میکند که اجسام درگیر در برهمکنشهای گرانشی، مانند خورشید و زمین، از طریق نیروی گرانش با فاصله بر یکدیگر عمل میکنند، چندان دور از ذهن نیست. حدس زدن اینکه چرا لایبنیتس (و هویگنس) به این نتیجه رسیدهاند که نیوتن از هرگونه تعهد به هنجارهای فلسفه مکانیکی دست کشیده است، دشوار نیست.
با وجود انتقادات لایبنیتس (و هویگنس) از نظریه گرانش نیوتن به طور خاص، و روشهای او در فلسفه طبیعی به طور کلی، نیوتن به مواضع خود پایبند ماند. تقریباً بیست سال پس از تبادل نظر روشنگرانه آنها در سال ۱۶۹۳، لایبنیتس و نیوتن فرصت دومی را برای بحث مستقیم در مورد اختلافات فلسفی خود از دست دادند. در ماه مه ۱۷۱۲، لایبنیتس نامهای به نیکلاس هارتسوکر منتشر کرد که به شدت از نیوتنیها انتقاد میکرد. این نامه به زبان انگلیسی در مجله Memoirs of Literature منتشر شد ، مجلهای که راجر کوتس، سردبیر ویرایش دوم اصول ، مشترک آن بود (نیوتن ۲۰۰۴: ۱۰۹). پس از آنکه کوتس انتقادات لایبنیتس را به نیوتن جلب کرد - به ویژه این ادعا که اصول، گرانش را به دلیل مشخص نکردن مکانیسم فیزیکی زیربنایی آن، یک «معجزه ابدی» میداند - نیوتن ردیه جذابی نوشت، اما تنها پس از مرگش منتشر شد. در اینجا بخشی از تفسیر نیوتن از نامه اصلی لایب نیتس آمده است:
اما او [یعنی لایبنیتس] ادامه میدهد و به ما میگوید که خدا نمیتواند سیاراتی را خلق کند که بدون هیچ علتی که مانع از حرکت آنها از طریق خط مماس شود، به دور خود حرکت کنند. زیرا حداقل یک معجزه باید سیاره را در خود نگه دارد. (نیوتن ۲۰۰۴: ۱۱۷)
پاسخ نیوتن به این اتهام لایبنیتسی روشنگر است:
اما مطمئناً خداوند میتواند سیاراتی خلق کند که بدون هیچ علت دیگری جز گرانش که مانع از حرکت آنها از طریق خط مماس میشود، به دور خود حرکت کنند. زیرا گرانش بدون معجزه میتواند سیارات را در خود نگه دارد. ( همانجا )
بنابراین نیوتن دیدگاهی را که در سال ۱۶۹۳ به لایبنیتس اشاره کرده بود، تکرار میکند، یعنی اینکه نیروی گرانش خود باعث میشود سیارات به جای مسیرهای لختی خود در امتداد مماس بر آن مدارها، مستقل از هرگونه محیط سیال در آسمانها، مسیرهای مداری خود را دنبال کنند. اما در این نامه که پس از مرگش منتشر شد، نیوتن صرفاً درک اساسی خود از گرانش را از تبادل نظرش با لایبنیتس در سال ۱۶۹۳ تکرار نکرد؛ او همچنین بحث گستردهتری از هنجارهای مکانیستی در فلسفه را به طور کلیتر گنجاند. نیوتن دوباره با نقل قول از لایبنیتس شروع میکند:
اما آقای لایبنیتس ادامه میدهد: «قدما و مدرنها، که معتقدند جاذبه یک کیفیت غیبی است، اگر منظورشان این باشد که مکانیسم خاصی برای آنها ناشناخته است که به موجب آن همه اجسام به سمت مرکز زمین تمایل دارند، حق دارند. اما اگر منظورشان این باشد که این کار بدون هیچ مکانیسمی و توسط یک کیفیت اولیه ساده یا توسط قانون خدا که آن اثر را بدون استفاده از هیچ وسیله قابل فهمی ایجاد میکند، انجام میشود، این یک کیفیت غیرمنطقی و غیبی است و آنقدر غیبی است که حتی اگر یک فرشته یا خود خدا توضیح آن را بر عهده بگیرد، غیرممکن است که انجام شود.» (نیوتن ۲۰۰۴: ۱۱۶)
در این متن، لایبنیتس به نوع انتقادی که علیه دیدگاه «افزونی» لاک به استیلینگفلیت مطرح کرده بود، بازمیگردد و استدلال میکند که فیلسوفان باید این ایده را که گرانش میتواند صرفاً یکی از ویژگیهای اجسام باشد که خدا به آنها اضافه میکند، رد کنند، علیرغم این واقعیت که ما نمیتوانیم تعاملات گرانشی را بر اساس ایده خود از جسم (ایده ما از مواد جامد گسترده یا ایده مشابه دیگری) درک کنیم. در واقع، لایبنیتس با این ادعا که خود خدا نمیتواند توضیح دهد که چگونه چنین تعاملاتی بر اساس ایده ماده امکانپذیر است، بحث را داغتر میکند. لایبنیتس، شاید بر اساس مبانی متافیزیکی، استدلال میکند که هر قانونی که گفته میشود بر تعامل اجسام حاکم است و هر کیفیتی که به اجسام نسبت داده میشود، باید با اصطلاحاتی که از طریق گرایش مکانیستی در دسترس فیلسوفان است، قابل فهم باشد. به طور خاص، قوانین و کیفیتها باید از نظر شکل، اندازه، حرکت و نفوذناپذیری (یا استحکام) اجسام قابل فهم باشند. به این ترتیب، میتوان نتیجه گرفت که لاک و لایبنیتس در واقع لزوماً در مورد اینکه آیا میتوان گرانش را با اصطلاحات مکانیستی قابل فهم کرد، اختلاف نظر ندارند. آنها صرفاً در مورد درستی این ادعا که خدا میتواند ویژگیای را به اجسام «افزود» که نمیتوان آنها را از این طریق قابل فهم کرد، اختلاف نظر دارند.
پاسخ نیوتن به استدلال لایبنیتس روشنگر است. او به جای ارائه دفاعی محدود از دیدگاه خود، شاید با انکار این که هرگونه علیت غیرمکانیکی را با نظریه گرانش خود فرض کرده است، خود فلسفه مکانیکی را با این ادعا که نباید آن را برای همه پدیدههای طبیعی صادق دانست، به چالش میکشد:
همین را باید در مورد سختی گفت. بنابراین، گرانش و سختی باید در زمره ویژگیهای غیبی غیرمنطقی قرار گیرند، مگر اینکه بتوان آنها را به صورت مکانیکی توضیح داد. و چرا نمیتوان همین را در مورد نیروی اینرسی (vis inertiae) و امتداد، مدت زمان و تحرک اجسام گفت، در حالی که هیچ انسانی هرگز سعی نکرده است این ویژگیها را به صورت مکانیکی توضیح دهد، یا آنها را معجزات یا چیزهای ماوراءالطبیعه یا داستانها یا ویژگیهای غیبی بداند؟ آنها ویژگیهای طبیعی، واقعی، معقول و آشکار همه اجسام هستند که از ابتدای خلقت به خواست خدا در آنها قرار گرفتهاند و کاملاً غیرقابل توضیح مکانیکی هستند، و بنابراین ممکن است سختی ذرات اولیه اجسام نیز چنین باشد. و بنابراین اگر کسی بگوید که اجسام یکدیگر را به وسیلهی نیرویی که علت آن برای ما ناشناخته است، یا به وسیلهی نیرویی که در چارچوب طبیعت به ارادهی خدا قرار دارد، یا به وسیلهی نیرویی که در جوهری قرار دارد که اجسام در آن بدون مقاومت حرکت میکنند و شناور هستند و بنابراین هیچ نیروی جاذبهای ندارند ، بلکه طبق قوانینی غیر از قوانین مکانیکی عمل میکنند، جذب میکنند، نمیدانم چرا باید به او گفته شود که معجزات و ویژگیهای غیبی و افسانهها را به جهان معرفی میکند. زیرا خود آقای لایبنیتس به ندرت خواهد گفت که تفکر مکانیکی است، اگر توضیح آن به گونهای دیگر، به معنای ساختن یک معجزه، یک ویژگی غیبی و یک افسانه باشد. (نیوتن ۲۰۰۴: ۱۱۶)
اولین جنبه استدلال نیوتن این است که نشان دهد توضیحات مکانیکی هنگام بررسی پدیدههای طبیعی مبتنی بر ارجاع به انواع خاصی از کیفیتها هستند و بنابراین خود این کیفیتها تابع توضیح مکانیکی نیستند. به عنوان مثال، از آنجایی که توضیحات مکانیستی - مثلاً نحوه جذب برادههای آهن توسط آهنرباها از روی میز - باید به کیفیتهایی مانند امتداد اجسام موضوع توضیحات اشاره کنند، پس نمیتوانیم توضیح مکانیستی از خود امتداد ارائه دهیم. البته، لایب نیتس ممکن است پاسخ دهد که ما نیازی به ارائه هیچ توضیحی در مورد کیفیتهای اساسی اجسامی که در توضیحات مکانیکی مطرح میشوند، نداریم، زیرا این ویژگیها توسط «مدرنها» دقیقاً به این دلیل انتخاب شدهاند که به خودی خود کاملاً قابل فهم هستند، شاید برخلاف کیفیتهای مختلفی که به توضیحات «مدرسهای» از پدیدههای طبیعی نسبت داده میشود. جنبه دوم استدلال نیوتن جذابتر است - این جنبه نیز به بحث لاک با استیلینگفلیت برمیگردد، زیرا لاک ادعا کرده بود که خداوند ممکن است نه تنها جاذبه، بلکه قدرت تفکر را نیز به اجسام مادی اضافه کرده باشد و آنها را به هم پیوند داده باشد، زیرا او معتقد بود که هیچکدام را نمیتوان با استفاده از هیچ یک از ابزارهای فلسفی در دسترس خود قابل فهم کرد. یعنی، از دیدگاه لاک، ما میدانیم که انسانها - که اجسام مادی با اندازه، شکل، حرکت و استحکام هستند یا حداقل شامل آنها میشوند - قادر به تفکر هستند، اما از آنجایی که نمیتوانیم تشخیص دهیم که چگونه هر چیز مادی میتواند این ظرفیت را داشته باشد، نتیجه میگیریم که خداوند ممکن است این ویژگی را به ما یا به بدنهای ما اضافه کرده باشد. تفکر و گرانش از این نظر غیرمشابه هستند که ما برای متقاعد کردن خود مبنی بر اینکه انسانها میتوانند فکر کنند، به چیزی مانند نظریه نیوتن نیاز نداشتیم، اما از جهات دیگر مشابه هستند. نیوتن سپس تلاش میکند استدلال زیر را مطرح کند: از آنجایی که لایبنیتس باید بپذیرد که تفکر یک فرآیند مکانیکی نیست و به صورت مکانیکی قابل توضیح نیست، باید بپذیرد که حداقل یک جنبه از جهان وجود دارد که دو ویژگی زیر را دارد: (1) مکانیکی نیست؛ و (2) واضح است که نمیتوان آن را صرفاً به این دلیل رد کرد. او تلاش میکند گرانش (آنطور که خودش میفهمد) را به تفکر تشبیه کند.(همانطور که او معتقد است لایبنیتس موظف است آن را بفهمد)، استدلال میکند که علیرغم این واقعیت که مکانیکی نیست - نمیتوان آن را به صورت مکانیکی توضیح داد - نباید به این دلیل رد شود. این استدلال میتواند مبتنی بر این دیدگاه باشد که انسانها، اشیاء مادی یا حداقل اشیاء تا حدی مادی، تفکر را انجام میدهند، نه اشیاء غیرمادی، مانند ذهن یا روح، زیرا اگر کسی تمام تفکر را به یک ذهن یا روح غیرمادی نسبت دهد، دیگر هیچ اصراری وجود ندارد که بگوییم هر چیزی در طبیعت، یا شاید حتی هر جنبهای از هر چیزی در طبیعت، دارای ویژگیای است که نمیتوان آن را به صورت مکانیکی توضیح داد. اگر کسی دیدگاه لاک (که ظاهراً توسط نیوتن نیز تأیید شده است) را بپذیرد که باید تفکر را به اشیاء مادی یا به جنبههایی از اشیاء مادی نسبت دهیم، شاید نیوتن با موفقیت از لاک در تشبیه گرانش به فکر پیروی کرده و در نتیجه جایی برای جنبههایی از طبیعت که به هر حال مکانیکی نیستند، باز کرده است. این مسئله آزاردهنده همچنان به ایجاد بحثهایی در میان پیروان مختلف نیوتن و لایبنیتس به ترتیب در انگلستان و در قاره اروپا منجر خواهد شد.
گستردهترین مناظره لایبنیتس با نیوتنیها تا پایان عمرش رخ نداد. مکاتبات مشهور او با ساموئل کلارک، دوست و حامی نیوتن در لندن در اوایل قرن هجدهم، مشهورترین تعامل او با نیوتنیها است که درست قبل از مرگش در سال ۱۷۱۶ رخ داد (کلارک و لایبنیتس ۱۷۱۷). لایبنیتس در نوامبر ۱۷۱۵ با ارسال نامهای کوتاه و تحریکآمیز به پرنسس کارولین از ولز، که برای برانگیختن واکنش از حلقه نیوتن در لندن طراحی شده بود، این مکاتبات را آغاز کرد. لایبنیتس به خوبی میدانست که پرنسس کارولین در آن زمان یک چهره روشنفکر و سیاسی برجسته در انگلستان بود، کسی که مطمئناً نگران ادعاهای تکاندهنده لایبنیتس در مورد پیامدهای مذهبی تفکر نیوتنی بود. او نامه اولیه خود را با ذکر لاک و نیوتن، همراه با مسائلی در مورد مادیت و تفکر که در تبادل نزدیک او با نیوتن در سال ۱۷۱۲ مطرح شد، آغاز میکند:
به نظر میرسد که خودِ دین طبیعی [در انگلستان] به شدت در حال زوال است. بسیاری روح انسان را مادی میدانند؛ برخی دیگر خود خدا را موجودی جسمانی میدانند. آقای لاک و پیروانش حداقل مطمئن نیستند که آیا روح مادی و به طور طبیعی فناپذیر است یا خیر. سر ایزاک نیوتن میگوید که فضا اندامی است که خدا برای درک چیزها از آن استفاده میکند. اما اگر خدا برای درک چیزها به اندامی نیاز داشته باشد، نتیجه این میشود که آنها کاملاً به او وابسته نیستند و توسط او تولید نشدهاند. (کلارک و لایبنیتس ۱۷۱۷: L ۱: ۱–۳)
بنابراین لایبنیتس، هم لاکیها و هم نیوتنیها را به ارائه دیدگاههای فلسفی درباره انسان و امر الهی متهم میکند که منجر به پیامدهای نامطلوب الهیاتی میشود، مانند این ایده که روح انسان ممکن است مادی باشد و این دیدگاه که خدا باید چیزی شبیه به یک عضو را برای درک وقایع جهان به کار گیرد. اینها سخنان ستیزهجویانهای بودند. اگرچه لاک در سال ۱۷۰۴ درگذشته بود، اما در آن زمان پیروان مختلفی در انگلستان داشت (Gascoigne 1985: 172-3) و خود نیوتن در اوج نفوذ خود بود: او در آن زمان به مقام شوالیه رسیده بود، همانطور که لایبنیتس با "سر" خطاب کردن او در نامهاش اذعان میکند، و در آن زمان رئیس انجمن سلطنتی بود. علاوه بر این، ساموئل کلارک سخنرانیهای بویل را در سال ۱۷۰۴ و دوباره در سال ۱۷۰۵ ارائه کرده بود، بنابراین او یک چهره عمومی مرتبط با وضعیت مسیحیت در انگلستان بود. به محض اینکه کلارک طعمه را گرفت و در همان ماه به اتهامات لایبنیتس پاسخ داد، دیدگاههای لاک به سرعت از نظرها محو شد و این دو به طور خاص بر اعتراضات متعدد لایبنیتس به ایدهها و روشهای نیوتنی تمرکز کردند. اما چرا کلارک از طرف نیوتن پاسخ داد و نقش واقعی نیوتن در این مکاتبات چه بود؟ این سؤالات همچنان محققان را گیج میکند (به Cohen and Koyré 1962؛ Bertoloni Meli 1999 and 2002؛ Vailati 1997 مراجعه کنید). هیچ مدرک مستندی، مانند نامهها، بین کلارک و نیوتن وجود ندارد که نشاندهندهی خطوط کلی نقش او باشد. از طرف دیگر، در این زمان، هر دو مرد در لندن زندگی میکردند و کلارک کشیش کلیسای نیوتن بود، بنابراین فقدان نامهها یا مدارک دیگر شاید تعجبآور نباشد. همین واقعیت به تنهایی جذاب است، زیرا تفاوتهای الهیاتی بین این دو برجسته است: از آنجایی که نیوتن یک ضد تثلیثی متعهد بود - واقعیتی که برای چهرههایی مانند لاک و دیگران مانند ویلیام ویستون شناخته شده بود - ممکن است تصمیم گرفته باشد که ادعاهای لایبنیتس در مورد «دین طبیعی» در انگلستان بهتر است توسط کسی که اکنون میتوانیم آن را یک چهره الهیاتی جریان اصلیتر مانند کلارک بنامیم، پاسخ داده شود. در هر صورت، شکی نیست که لایبنیتس و پیروانش کلارک را سخنگوی نیوتن و حلقه او میدانستند. با این وجود، مطمئناً جنبههایی از دیدگاههای کلارک وجود دارد که ممکن است با نظرات خود نیوتن متفاوت باشد، بنابراین عاقلانه نیست که (به اصطلاح) کلارک را از برداشت خود از مکاتبات با در نظر گرفتن آن به عنوان کار نیوتن، حذف کنیم.
مکاتبات لایبنیتس با کلارک از نظر روششناختی، ویژگی خاصی دارد: او بخش زیادی از نظریهپردازیهای متافیزیکی سیستماتیک و پیچیده خود - از جمله مونادولوژی - را در پسزمینه باقی میگذارد و تنها عناصری را مطرح میکند که هم برای انتقادات او از نیوتنیها ضروری هستند و هم احتمالاً از کلارک حمایت میکنند. بنابراین، کلید بسیاری از انتقادات لایبنیتس، اصل دلیل کافی (PSR) است که او میداند کلارک آن را تأیید خواهد کرد (اگرچه با برداشتی متمایز از دامنه آن: لایبنیتس ادعا میکند، در حالی که کلارک انکار میکند، که این اصل ایجاب میکند که هر عمل اراده الهی نیاز به دلیل داشته باشد؛ از نظر کلارک، اراده الهی خود دلیل کافی برای تحقق برخی وضعیتهای فیزیکی یا وقوع رویداد است). لایبنیتس به طور خاص استدلال میکند که چندین جنبه کلیدی جهانبینی نیوتنی، از جمله ایده فضای مطلق، به سادگی با PSR ناسازگار است. اگر فضا در واقع کاملاً مستقل از تمام اشیاء فیزیکی و تمام روابط بین آنها باشد، همانطور که به نظر میرسد نیوتنیها ادعا میکنند، آنگاه مشکلی پیش میآید:
من دلایل زیادی برای رد تصور کسانی که فضا را یک جوهر یا حداقل یک موجود مطلق میدانند، دارم. اما در حال حاضر فقط از یک دلیل استفاده میکنم که نویسنده در اینجا به من فرصتی برای تأکید بر آن میدهد. بنابراین، میگویم که اگر فضا یک موجود مطلق بود، اتفاقی میافتاد که غیرممکن بود دلیل کافی برای آن وجود داشته باشد - که خلاف اصل من است. و من آن را اینگونه اثبات میکنم: فضا چیزی کاملاً یکنواخت است و بدون چیزهایی که در آن قرار گرفتهاند، یک نقطه از فضا مطلقاً از هیچ نظر با نقطه دیگر فضا تفاوتی ندارد. حال از این نتیجه میشود (با فرض اینکه فضا چیزی در خود است، علاوه بر ترتیب اجسام در میان خود) که غیرممکن است دلیلی وجود داشته باشد که چرا خدا، با حفظ موقعیتهای یکسان اجسام در میان خود، آنها را به یک روش خاص و نه به روش دیگری در فضا قرار داده باشد - چرا همه چیز به روشی کاملاً برعکس، مثلاً با تغییر شرق به غرب، قرار نگرفته است. اما اگر فضا چیزی جز این نظم یا رابطه نباشد، و بدون اجسام هیچ نباشد، جز امکان قرار دادن آنها، آنگاه آن دو حالت، یکی به شکلی که اکنون هست، و دیگری که کاملاً برعکس فرض میشود، هیچ تفاوتی با یکدیگر نخواهند داشت. بنابراین، تفاوت آنها فقط در فرض وهمآلود ما از واقعیت فضا یافت میشود. (کلارک و لایبنیتس ۱۷۱۷: L 3: 5)
استدلال لایبنیتس از همان ابتدا هوشمندانه است: او از مشکل بغرنج تعیین اینکه آیا ایده نیوتن از فضای مطلق، او را به فکر کردن به فضا به عنوان یک ماده متعهد میکند یا خیر - دیدگاهی که اتفاقاً نیوتن به صراحت در کتاب De Gravitatione (Newton 2004: 21-2) آن را بررسی و رد میکند - با این پیشفرض که نیوتن فضا را مستقل از اشیاء و روابط آنها میداند، عبور میکند. اگر فضا واقعاً به این شکل مستقل باشد، به نظر میرسد که خدا با یک انتخاب روبرو است: هنگام خلق جهان یا ماده، چرا (مثلاً) زمین را در یک بخش خاص از فضا به جای هر بخش دیگری قرار دهد؟ بخشهای فضا، مستقل از همه اشیاء و همه روابط، بدیهی است که از هیچ نظر با یکدیگر تفاوتی ندارند، بنابراین به نظر میرسد که حتی نمیتوان از نظر تئوری دلیلی برای قرار دادن زمین در هر جای خاص، برخلاف هر جای دیگر، ارائه داد. (اتفاقاً این استدلال به توانایی ما در اشاره به مکانها در فضای خالی بستگی ندارد.) اما از آنجایی که فضا، با تمام مکانهایش، مستقل از زمین و هر چیز دیگری وجود دارد، پس خدا واقعاً باید دلیلی برای قرار دادن زمین در یک مکان به جای مکان دیگر داشته باشد - برای لایب نیتز، حتی اراده الهی نیز مستقل از هر دلیلی برای (به اصطلاح) حرکت در یک جهت به جای جهت دیگر، بیاثر است. در نهایت، لایب نیتز استدلال میکند که خود او با این ادعا که فضا چیزی فراتر و برتر از اشیاء جهان و تمام روابط ممکن بین آنها نیست، از این مشکل اجتناب میکند (از این رو، او به نوعی دیدگاه رابطهگرایی وجهی، در اصطلاحات مدرنتر، معتقد است). خدا در این دیدگاه با هیچ انتخاب مشکلسازی روبرو نیست، زیرا فضا قبل از خلقت جهان یا اشیاء مادی وجود ندارد: خلق اشیاء با روابط مکانی به خودی خود ...برای خلق خود فضا، زیرا چیزی فراتر از اشیاء و روابط آنها نیست. اگر دوست دارید، فضا برای لایب نیتز فقط راهی برای درک مفهومی همه اشیاء و همه روابط ممکن بین آنها، همه به طور همزمان است. به طور مشابه، زمان راهی برای درک کل سلسله رویدادهایی است که تاریخ را مشخص کردهاند. پاسخ کلارک تا حدودی ناامیدکننده است: او با انکار ساده این که اراده الهی باید دلیلی برای قرار دادن (مثلاً) زمین در یک مکان به جای مکان دیگر داشته باشد، استنتاج لایب نیتز را مسدود میکند (کلارک و لایب نیتز 1717: C 3: 5). طبق تفسیر کلارک از PSR، در این مورد نقض نمیشود، زیرا فقط این را ایجاب میکند: اگر زمین در یک مکان به جای مکان دیگر ظاهر شود، باید دلیلی وجود داشته باشد که در آنجا ظاهر شود، و دلیل در این مورد صرفاً اراده الهی است. هیچ سوال دیگری در مورد اینکه چرا موجود الهی یک انتخاب خاص را به جای انتخاب دیگری انجام داده است، وجود ندارد. در نقل قول بالا، لایبنیتس از نیوتنیها به عنوان کسانی یاد میکند که «واقعیت فضا» را تأیید میکنند، چیزی که لایبنیتس آن را «خیالی» میداند. این اظهار نظر، جنبه مهم دیگری از برداشت لایبنیتس از فضا و زمان را برجسته میکند، جنبهای که اغلب در بحثهای معاصر نادیده گرفته میشود، بحثهایی که تمایل دارند بر «رابطهگرایی» لایبنیتسی در مقابل «مطلقگرایی» نیوتنی تأکید کنند. دیدگاه لایبنیتس در مورد فضا و زمان، ارتباط نزدیکی با جنبههای گستردهتر مواضع متافیزیکی او دارد: برخلاف اشیاء فیزیکی معمولی که از اجزای خود تشکیل شدهاند (آنها گسسته هستند) و ویژگیهایی را نشان میدهند که شامل تمایزات درونی بین آن اجزا میشود، او فضا و زمان را پیوسته و همگن میداند. صرف نظر از مونادولوژی، همانطور که در مکاتبات خود با کلارک انجام میدهد، این بدان معناست که برای لایبنیتس، اشیاء فیزیکی هستند که چیزهای واقعی هستند؛ فضا و زمان صرفاً موجوداتی «ایدهآل» یا انتزاعی هستند که پیوستگی و همگنی آنها نشانگر این جایگاه ویژه است. صرفاً این نیست که فضا و زمان چیزی فراتر از رویدادها و روابط اشیاء موجود در جهان ما نیستند؛ همچنین این مورد وجود دارد که آنها ایدهآل هستند: آنها به نوعی برای وجود خود به ذهن انسان وابسته هستند. یا حداقل به نظر میرسد لایبنیتس چنین میگوید. این جنبه از دیدگاه او برای برداشتهای بعدی (مثلاً کانت) از بحث لایبنیتس-نیوتن در مورد ماهیت فضا، از اهمیت اساسی برخوردار شد.
بدیهی است که استدلالهای لایبنیتس علیه نیوتنیها، تفاوت اساسی بین تفسیر او از PSR و تفسیر کلارک را برجسته میکرد: در حالی که لایبنیتس به چیزی که میتوانیم آن را دیدگاه «خردگرایانه» بنامیم معتقد بود که هر اراده و هر انتخابی باید به دلیلی رخ دهد - الزامی که حتی موجود الهی نیز از آن مستثنی نیست - کلارک به چیزی که میتوانیم آن را دیدگاه «ارادهگرایانه» بنامیم معتقد بود که خود اراده یا انتخاب نیازی به هیچ دلیلی ندارد، زیرا خود دلیل کافی برای وقوع برخی از حالات امور یا وقوع برخی رویدادها است. از دیدگاه لایبنیتس، این امر اراده، از جمله اراده الهی، را مبهم یا غیرقابل فهم میکند: اگر عاملی بتواند بدون داشتن هیچ دلیلی برای آن عمل کند یا انتخابی انجام دهد، مطمئناً آن عامل منطقی نیست و اگر PSR چیزی از جهان بخواهد، آن این است که جهان برای ما از نظر عقلانی قابل فهم باشد. این الزام باید در مورد عاملها و ارادههای آنها نیز صادق باشد. اما از دیدگاه کلارک، این الزام بیش از حد سختگیرانه است، به خصوص در مورد الهی: اگر ما معتقد باشیم که حتی خدا باید دلیلی برای انتخاب خلق یک حالت به جای حالت دیگر داشته باشد - مثلاً برای انتخاب شکافتن دریای سرخ به جای رودخانه میسیسیپی - در این صورت ما به خودی خود آزادی خدا را محدود میکنیم. مطمئناً خدا آزادی انتخاب انجام هر کاری را دارد، یا حداقل هر کاری را که حاوی یا مصداق تناقض نباشد، و از طرف خود، لایبنیتس موافق است که اصل تناقض مستلزم اصل تناقض نیست - اصل تناقض یک اصل جداگانه و مستقل است که برای گسترش متافیزیک و فلسفه طبیعی فراتر از ریاضیات، که فقط به اصل تناقض نیاز دارد، ضروری است (کلارک و لایبنیتس ۱۷۱۷: L ۲: ۱). اما او فکر میکند که دیدگاه کلارک ما را با یک خدا، و در واقع با عوامل عادی، که میتوانند خودسرانه و بدون هیچ دلیلی عمل کنند، تنها میگذارد. این نوع آزادی نیست که فلسفه به دنبال آن است. فلسفه میخواهد عوامل را درگیر در عمل عقلانی ببیند. در تفاسیر متفاوتشان از PSR، و به تبع آن برداشتهای متمایزشان از آزادی و عقل، بحث بین لایب نیتس و کلارک به بنبست میرسد.
انتقادات لایبنیتس از نیوتنیها به پرسشهایی در مورد ماهیت فضا و زمان محدود نمیشد؛ او همچنین شکایت قدیمی خود را - شکایتی که هویگنس، همانطور که در بالا دیدیم - نیز در آن سهیم بود، مبنی بر اینکه نظریه فیزیکی نیوتن او را به امکان، اگر نه به واقعیت، کنش در فاصله بین اجرام سیارهای متعهد میکند، دوباره مطرح کرد. برای مثال، لایبنیتس در بخشی از نامه چهارم خود مینویسد (کلارک و لایبنیتس ۱۷۱۷: L 4: 45):
همچنین این یک امر ماوراءالطبیعه است که اجسام بدون هیچ واسطهای از فاصلهای یکدیگر را جذب کنند و جسمی بدون دور شدن در امتداد خط مماس حرکت کند، هرچند هیچ چیز مانع از این دور شدن نشود. زیرا این اثرات را نمیتوان با طبیعت اشیا توضیح داد.
لایبنیتس، به عنوان مدافع فلسفه مکانیکی، مانند گذشته، در اینجا اصرار دارد که اگر جسمی مادی مانند زمین تحت تأثیر جسم یا اجسام فیزیکی مانند گرداب یا نوع دیگری از سیال که منظومه شمسی را پر میکند، قرار نگیرد، در امتداد مماس بر مدار خود عقبنشینی خواهد کرد. پاسخ کلارک به این اتهام به ویژه روشنگر است (کلارک و لایبنیتس ۱۷۱۷: C 4: 45):
اینکه جسمی بتواند جسم دیگر را بدون هیچ واسطهای جذب کند، در واقع معجزه نیست، بلکه تناقض است: زیرا «این فرض است که چیزی در جایی که نیست عمل کند. اما وسیلهای که دو جسم با آن یکدیگر را جذب میکنند، ممکن است نامرئی و ناملموس باشد و ماهیتی متفاوت از مکانیسم داشته باشد، و با این حال، چون به طور منظم و مداوم عمل میکند، میتوان آن را طبیعی نامید، زیرا حرکت حیوانات بسیار کمتر شگفتانگیز است، که البته هرگز معجزه نامیده نمیشود.»
این متن قطعاً خوانندگان را گیج خواهد کرد. از یک سو، کلارک به وضوح استدلال میکند که نیوتنیها از محدود کردن درک خود از تعاملات علی در طبیعت به موارد مکانیکی خودداری میکنند؛ با این حال، از سوی دیگر، او آنچه را که بسیاری در آن زمان به عنوان پیامد آشکار این انکار مکانیسم میدانستند، نمیپذیرد، یعنی اینکه کنش از راه دور کاملاً ممکن است (حرکتی که بعدها در قرن هجدهم توسط برخی، مانند کانت، پذیرفته شد). در عوض، کلارک نه تنها کنش از راه دور را رد میکند، همانطور که نیوتن احتمالاً قبل از او انجام داده بود؛ بلکه ادعا میکند که حتی از نظر منطقی نیز ممکن نیست! نیوتن در اظهارات مختلف خود به بنتلی و دیگران، هرگز ادعا نکرد که کنش از راه دور صرفاً یک تناقض است و بنابراین غیرممکن است، احتمالاً حتی برای موجود الهی، که معمولاً گفته میشود قادر به ایجاد هر موقعیتی است که مصداق تناقض نباشد (اگرچه دیدگاههای دکارت در مورد حقایق ابدی آشکارا پیچیدهتر است). دیدگاه کلارک یک مشکل جدی برای نیوتنیها ایجاد میکند: اگر کنش از راه دور صرفاً یک تناقض است و بنابراین حتی با مداخله الهی، یک وضعیت فیزیکی ممکن نیست، پس چگونه باید نظریه گرانش جهانی را تفسیر کرد، که مطمئناً نشان میدهد کنش از راه دور کاملاً ممکن است، و شاید حتی واقعی؟ اگر این نظریه را به عنوان فرض کنش از راه دور واقعی، مثلاً بین ماه و زمین، تفسیر کنیم، آنگاه به وضوح باید اشتباه باشد؛ اما حتی اگر آن را با شدت کمتری تفسیر کنیم، به عنوان فرض صرف اینکه کنش از راه دور بین ماه و زمین ممکن است، احتمالاً این نظریه را نیز رد صلاحیت میکند. شاید بتوان دیدگاه کلارک را با این ادعا که از آنجا که کنش از راه دور از نظر منطقی غیرممکن است، بنابراین نظریه نیوتن باید در این موضوع خنثی تفسیر شود، نجات داد. این موضوعی است که دیدگاههای کلارک ممکن است تفاوت قابل توجهی با دیدگاههای نیوتن داشته باشد. صرف نظر از اینکه کلارک دیدگاههای خود نیوتن را به طور صادقانه نمایندگی کرده باشد یا خیر، شکی نیست که مکاتبات او با لایبنیتس به شکلگیری دستور کار فلسفه در قرن هجدهم کمک کرده است.
۷. تأثیر نیوتن بر فلسفه
تاریخ فلسفه قرن هجدهم را نمیتوان بدون بحث گسترده در مورد دیدگاههای خود نیوتن و تأثیر او بر دیدگاههای دیگر چهرهها، چه در انگلستان و چه در قاره اروپا، نوشت. همانطور که دیدهایم، زمانی که نیوتن دانشجوی جوانی در کالج ترینیتی کمبریج بود، دیدگاههای دکارتی در فلسفه طبیعی و بسیاری از مباحث دیگر، جایگزین ایدهها و روشهای ارسطو و پیروانش به عنوان مهمترین موضوع بحث در میان فیلسوفان شده بود. از بسیاری جهات، نیوتن سرانجام موفق شد فیلسوفان را متقاعد کند که ایدهها و روشهای خودش برتر از ایدهها و روشهای دکارتیها است - به ویژه هنگامی که صحبت از تفکر در مورد حرکت و علل آن میشد - اما این واقعیت تاریخی به این معنی نبود که نیوتنگرایی، حتی به طور گسترده، در طول زندگی نیوتن به روند غالب در فلسفه طبیعی تبدیل شد. برعکس، دیدگاههای نیوتن همچنان موضوع بررسی و بحث شدید بود. همانطور که دیدهایم، این امر در میان لایبنیتس و پیروانش (مانند کریستین ولف) و در میان مکانیکدانان دیگر (مانند هویگنس) صادق بود. در واقع، بحثی که در اواخر قرن هفدهم بین ایدههای دکارتی و نیوتنی درگرفت، جای خود را به بحثی در اوایل قرن هجدهم بین دیدگاههای لایبنیتسی و نیوتنی داد؛ این بحث اخیر به اشکال مختلف تا پایان قرن ادامه یافت. اما حتی در میان ریاضیدانان برجسته قارهای، برخی از اساسیترین ایدههای نیوتن، به عنوان مثال در مورد نیروهای طبیعت، تا قرن هجدهم موضوع اختلاف باقی ماند. برای مثال، دالامبر و اویلر، دو نفر از بزرگترین ریاضیدانان عصر روشنگری، واکنشهای متضادی نسبت به ایده نیوتن مبنی بر اینکه جرم یک جسم را میتوان با «نام بسیار مهم» vis inertiae یا نیروی اینرسی نیز نامید، داشتند (نیوتن ۱۹۹۹، ۴۰۴ - برای جزئیات بیشتر به زیر مراجعه کنید). این بحثها، همراه با بحثهای متعدد دیگر در مورد فضا، زمان و حرکت، نیروی محرکهای در طول عصر روشنگری فرانسه بودند. آنها در دهههای ۱۷۷۰ و ۱۷۸۰، زمانی که کانت نظام فلسفی «انتقادی» مقتدرانه خود را شکل داد، همچنان محرک قدرتمندی برای نظریهپردازی فلسفی بودند، رویکردی که تقریباً به تنهایی دستور کار فلسفی اوایل قرن نوزدهم را تعیین کرد. از این رو، تأثیر نیوتن بر قرن هجدهم به شکل یک برنامه یا جنبش فلسفی واحد نبود؛ در عوض، ماهیت بحثبرانگیز ایدهها و روششناسی او بود که بخش زیادی از بحثهای فلسفی را پیش میبرد.
ایدهها و روشهای نیوتن مطمئناً بیشترین تأثیر را در بریتانیا داشتند، جایی که تقریباً تا سال ۱۷۰۰ یک جنبش قوی «نیوتنی» - که برنامه «فلسفه تجربی» نیز نامیده میشود - رشد کرد. در پایان قرن ، احتمالاً میتوان با اطمینان گفت که فلسفه طبیعی در انگلستان به شدت نیوتنی شده بود، حداقل به این معنا که هم دکارتگرایی (هنری ۲۰۱۳: ۱۲۴ و مقدمهای بر ولتر ۱۷۳۸ [۱۹۹۲، ۷]) و هم سایر جنبشهای محلی، مانند افلاطونگرایی کمبریج، که در طول نسل قبل تأثیر زیادی از خود نشان داده بودند را تحت الشعاع قرار داده بود. میتوان این نکته را تا حدودی متفاوت بیان کرد: تا جایی که تا سال ۱۷۰۰ یک جریان غالب در انگلستان وجود داشت، «فلسفه تجربی» بود، دیدگاهی که به شدت با چهرههایی مانند بویل، نیوتن و لاک مرتبط بود. چهرههایی مانند هابز با این رویکرد برای حل مسائل فلسفی مخالفت کرده بودند، اما نتوانستند تقریباً به همان اندازه نفوذ کسب کنند. شاید مهمتر از آن، دیدگاه نیوتن در مورد حرکت، درک او از فضا و زمان و رویکرد او برای دستیابی به دانش پدیدههای طبیعی، به شکلگیری دستور کار فلسفه بریتانیا برای پنجاه سال آینده کمک کرد. علاوه بر تأثیر نیوتن بر تفکر لاک در مورد ماده و علیت، که در بالا بررسی شد، هم برکلی و هم هیوم انرژی قابل توجهی را صرف بررسی پیامدها و پیامدهای گستردهتر نسخه نیوتنی فلسفه تجربی کردند. از سوی دیگر، برکلی به طرز مشهوری بسیاری از روشها و ایدههای نیوتنی را مسخره میکرد - و گاهی اوقات خود نیوتن را از برداشتش از بدترین افراطهای فلسفی پیروانش معاف میکرد - از جمله ظهور حساب دیفرانسیل و انتگرال در میان ریاضیدانان (در کتاب تحلیلگر ) و استفاده از ایده نیرو به عنوان مفهوم علی اساسی در فلسفه طبیعی (در کتاب دِ موتو - هر دو در برکلی ۱۹۹۲ تجدید چاپ شدهاند). نظریه ایدههای برکلی، که تا حدودی از تأملات او در مورد آنچه اکنون مفهوم «تجربهگرایانه» لاک از بازنمایی مینامیم، ناشی شده بود، به او پیشنهاد داد که هیچ ایدهای نمیتواند انتزاعی باشد: هر ایده باید نمایانگر یک چیز خاص باشد نه یک چیز کلی. از این رو، میتوانیم ایدهای از یک ماشین خاص، مثلاً یک ماشین اسپرت دو در زرد، داشته باشیم، اما نه از یک ماشین به طور کلی، که هیچ ویژگی خاصی ندارد. به طور مشابه، میتوانیم ایدهای از یک سایه خاص از رنگ زرد داشته باشیم، شاید به این دلیل که به تازگی یک گل رز زرد زیبا در گلفروشی دیدهایم، اما نه از رنگ زرد به طور کلی؛ و غیره. برکلی سپس استدلال کرد که ریاضیات مدرن، به ویژه حساب دیفرانسیل و انتگرال، و فلسفه طبیعی مدرن، به ویژه نسخههای نیوتنی آن، اغلب به ایدههای انتزاعی متکی بودهاند و بنابراین از نظر فلسفی مورد سوءظن هستند. به عنوان مثال، او ادعا کرد که خود ایده حرکت مطلق مشکوک است زیرا ما فقط میتوانیم حرکات مختلفی را با ویژگیهای خاص مربوط به اجسام خاص در حال حرکت برای خود بازنمایی کنیم، اما حرکت «مطلق» را نمیتوان به صورت جزئی ارائه داد. به هر شکلی از این دست؛ انتزاعی باقی میماند (داونینگ ۲۰۰۵: ۲۳۵). بنابراین، اگرچه دیدگاههای نیوتنی برای ظهور فلسفه تجربی در بریتانیا ضروری تلقی میشدند، برکلی آنها را به دلیل ناکافی بودن تجربی یا تجربی بودن، و همچنین به دلیل اتکای بیش از حد به بازنمایی کلیات و کمیتهای کلی به جای بازنمایی جزئیات، مورد تمسخر قرار داد. برکلی در بازتابی از تأثیر مالبرانش، همچنین استدلال کرد که برخی از نیوتنیها به اشتباه از طریق استفاده از مفهوم نیروی اعمال شده، قدرتهای علّی واقعی را به اشیاء مادی معمولی نسبت میدهند؛ به اشتباه، زیرا برکلی قاطعانه این مفهوم را که هر جسمی میتواند هرگونه قدرت علّی را اعمال کند، رد میکرد. تمام علیتها در سیستم برکلی یا به دلیل مداخله الهی در جریان تاریخ است، یا به دلیل ارواح یا ذهنهایی که واقعاً از نظر علّی فعال هستند. در نهایت، در استدلالی که میتوانست واکنشهای ماخ به مفاهیم نیوتنی فضا، زمان و حرکت در اواخر قرن نوزدهم - که بیانگر تعهد گسترده به «تجربهگرایی» بود - را از پیش نشان دهد، برکلی ادعا کرد که فضای مطلق یک انحراف متافیزیکی است: فیلسوفان نباید هیچ موجودیت یا چیزی را که فراتر از هرگونه ادراک ممکن است، فرض کنند. در مجموع، برکلی به شدت از بسیاری از جنبههای برنامه نیوتنی انتقاد میکرد، اما به همین دلیل، این ایدههای نیوتن بود که به شکلگیری بسیاری از پروژههای فلسفی او کمک کرد.
از سوی دیگر، هیوم واکنش ظریفتری به ظهور برنامه نیوتنی نشان داد (ر.ک. شلیسر ۲۰۰۷ و دپیریس ۲۰۱۲). او قطعاً حمایت خود از فلسفه تجربی - که خود به شدت با نیوتنیها، همراه با چهرههایی مانند بویل و هوک، همانطور که دیدیم، مرتبط است - را با عنوان فرعی زیر برای رساله خود اعلام کرد : «تلاشی برای معرفی روش تجربی استدلال در موضوعات اخلاقی». و میتوان استدلال کرد که هیوم وقتی تصمیم گرفت برنامه نیوتنی را به طور خاص در اولویت با فلسفه مکانیکی، که با سوءظن به آن مینگریست، تأیید کند، نوعی حرکت لاکی انجام داد. یک نظر معروف از تاریخ انگلستان او این تفسیر را تقویت میکند:
در حالی که به نظر میرسید نیوتن پرده از روی برخی از اسرار طبیعت برداشته است، در عین حال نقصهای فلسفه مکانیکی را نشان داد؛ و بدین ترتیب اسرار نهایی آن را به آن ابهامی بازگرداند که همیشه در آن بودهاند و همیشه خواهند ماند. (هیوم ۱۸۵۴ [۱۷۵۴-۶۱]: جلد ۵: ۳۷۴)
تفاوت بین لاک و هیوم شاید این باشد که اولی، برخلاف دومی، با این وجود اصرار داشت که مکانیسم همچنان برای فیلسوفان، معیاری برای فهم علیت در طبیعت فراهم میکند (نقد هیوم از مفاهیم اولیه علیت، از جمله لاک، قطعاً شناخته شده است). هیوم همچنین تلاش قابل توجهی را در تفسیر برخی از جنبهها یا پیامدهای فلسفی نظریه گرانش نیوتن و درک متناظر او از ماهیت ماده صرف کرد. به طور خاص، او میخواست چیزی را ارائه دهد که اکنون آن را تفسیری تجربهگرایانه از سه قانون حرکت نیوتن، مفهوم جرم (کمیت ماده) و درک او از گرانش مینامیم. در این فرآیند، او از تفسیر مفهوم گاه گیجکننده نیوتن از vis inertiae یا نیروی اینرسی ابایی ندارد. وقتی دانشآموزان ایده متعارف نیروی نیوتنی را یاد میگیرند، در مورد چیزی که نیوتن vis impressa ، یک نیروی تحت تأثیر، مینامید، یاد میگیرند. آنها همچنین میآموزند که جرم یک جسم به هیچ وجه نیرو نیست. اما در هر سه ویرایش اصول ، خود نیوتن گفت که اگرچه جرم یک جسم نیروی اعمالشده نیست، اما میتوان آن را با «نام بسیار مهم نیروی اینرسی» نامید، زیرا اجسامی که جرم دارند در برابر شتاب مقاومت میکنند (نیوتن ۱۹۹۹، ۴۰۴). و مقاومت در برابر شتاب برای نیوتن مانند عملی بود که یک جسم انجام میدهد، مثلاً وقتی جسم دیگری با آن برخورد میکند. حال، برای هیوم، این مسئله به ویژه دشوار بود زیرا او قبلاً ادعا کرده بود که به طور دقیق، ما هیچ ایدهای (هیچ نمایشی) از نیرو یا قدرت نداریم - اینها صرفاً کلماتی هستند که توسط فیلسوفان طبیعی بدون هیچ ایدهای متناظر با آنها به کار گرفته میشوند. بنابراین او باید تفسیری از نیوتن پیدا کند که مبتنی بر توانایی ما در شکلدهی به ایدهای از نیروها یا قدرتها نباشد. او در پاورقی معروفی در کتاب «تحقیقی در مورد فهم انسان » مینویسد (هیوم ۱۷۷۷ [۱۹۹۳: §vii.i note 2, 48–49]):
نیازی نیست که به تفصیل به بررسی نیروی سکون یا اینرسی که در فلسفه جدید بسیار از آن صحبت میشود و به ماده نسبت داده میشود، بپردازم. ما به تجربه درمییابیم که یک جسم در حال سکون یا حرکت، تا زمانی که توسط علت جدیدی از آن جدا نشود، برای همیشه در حالت فعلی خود باقی میماند؛ و یک جسم که به حرکت در میآید، به همان اندازه که خود حرکت میکند، از جسم محرک نیز حرکت میگیرد. اینها واقعیت هستند. وقتی این را نیروی سکون مینامیم ، فقط این واقعیتها را مشخص میکنیم، بدون اینکه وانمود کنیم تصوری از نیروی سکون داریم؛ همانطور که وقتی از گرانش صحبت میکنیم، منظورمان برخی از اثرات است، بدون اینکه آن نیروی فعال را درک کنیم. هرگز منظور سر ایزاک نیوتن این نبود که تمام نیرو یا انرژی را از علل ثانویه بگیرد؛ اگرچه برخی از پیروانش تلاش کردهاند تا این نظریه را بر اساس اعتبار او بنا کنند. برعکس، آن فیلسوف بزرگ برای توضیح جاذبه جهانی خود به یک سیال فعال اثیری متوسل شد. اگرچه او آنقدر محتاط و متواضع بود که اجازه داد این یک فرضیه صرف باشد و بدون آزمایشهای بیشتر، نباید بر آن اصرار ورزید.
با اشاره به گمانهزنی نیوتن مبنی بر اینکه اتر میتواند به نوعی گرانش جهانی را توضیح دهد (برای مثال، در پرسش ۲۱ از اپتیکس )، به نظر نمیرسد هیوم نگران کنش از راه دور باشد؛ در عوض، او نگران این است که استدلال کند این گمانهزنی نشان میدهد که خود نیوتن نظریهاش را مستلزم نسبت دادن «قدرت» گرانش به اجسام مادی نمیدانست. اثبات این موضوع برای هیوم مهم است، به ویژه به این دلیل که او معتقد است که ما نمیتوانیم هیچ بازنمایی از چنین قدرتی داشته باشیم. به طور مشابه، وقتی نیوتن در اصول اشاره میکند که میتوانیم مقدار ماده یک جسم را به عنوان vis inertiae آن ، قدرت مقاومت آن در برابر هرگونه تغییر در حالت حرکتش، تصور کنیم (نیوتن ۱۹۹۹: ۴۰۴-۵)، او هیچ قدرتی را به آن جسم نسبت نمیدهد، بلکه از ابزاری برای توصیف رفتار آن استفاده میکند. یا حداقل هیوم ادعا میکند. در این زمینه خاص، پژواکی از آثار پیشین برکلی را میبینیم: در کتاب «دِ موتو» ، برکلی به طور خاص استدلال میکند که اگرچه برخی از فیلسوفان نظریه گرانش نیوتنی را به عنوان نسبت دادن یک نیرو یا ماهیت خاص به اشیاء مادی اشتباه میگیرند، اما تفسیری از نیوتن وجود دارد که با نظریه جدید ایدهها سازگار است. او مینویسد (برکلی ۱۹۹۲: دِ موتو ، §۶):
باز هم، نیرو ، جاذبه و اصطلاحاتی از این دست بیشتر در موارد ملموس (و به درستی) به کار میروند تا بر جسم در حال حرکت، تلاش برای مقاومت و غیره دلالت کنند. اما وقتی فیلسوفان آنها را برای دلالت بر طبیعتهای خاصی که از همه این چیزها استخراج و انتزاع شدهاند، طبیعتهایی که نه اشیاء حس هستند، نه میتوانند توسط هیچ نیروی عقلی درک شوند و نه توسط تخیل تصویر شوند، به کار میبرند، در واقع باعث خطا و سردرگمی میشوند.
بنابراین، شکی نیست که فلسفه جدید بریتانیا که لاک، برکلی و هیوم در اوایل تا اواسط قرن هجدهم نماینده آن بودند، دغدغه ارائه تفاسیری از آثار نیوتن را داشتند که با تعهدات، اصول و روشهای فلسفی فراگیر آنها سازگار باشد، یا در صورت لزوم آن تعهدات، اصول و روشها را تغییر دهند.
این تلاشهای فیلسوفان برجستهای مانند برکلی و هیوم برای یافتن آنچه که آنها به عنوان تفسیری قابل دفاع از نیروهای نیوتنی میدانستند، در تلاشهای مشابهی در نوشتههای ریاضیدانان برجسته منعکس شده است. به عنوان مثال، همین مسئله که هیوم مورد بحث قرار داده بود، پیش از این توسط دو چهره برجسته علوم قارهای، دالامبر و اویلر، مورد بحث قرار گرفته بود. دالامبر به نوبه خود، در اثر معروف خود، رساله دینامیک (1743)، دیدگاهی را بیان کرد که (از برخی جهات) بسیار شبیه به دیدگاه هیوم است. او از همان ابتدا اعلام کرد که مایل است فیزیکی را توسعه دهد که مفهوم نیرو را به طور کلی کنار بگذارد، زیرا این یک ایده "مبهم" است. او "تمام اصول مکانیک را به سه اصل تقلیل میدهد: نیروی اینرسی، حرکت مرکب و تعادل" (دالامبر 1743، 3). او بلافاصله مورد اول را توضیح داد: دلیل اینکه او میتوانست نیروی اینرسی نیوتن را بپذیرد این است که این نیرو به عنوان یک ویژگی اجسام توصیف میشود، ویژگیای که به موجب آن اجسام از قوانین حرکت پیروی میکنند، نه یک نیرو یا توان. بنابراین، این یک مفهوم مبهم نبود. از قضا، ریاضیدان بزرگ سوئیسی، اویلر، دقیقاً واکنش مخالف داشت: از دیدگاه او، «نیروی اینرسی» صرفاً یک نام بیمسما بود، زیرا اصلاً نیرو نبود و بنابراین باید به کلی از فیزیک حذف میشد. در عوض، فیزیک باید فقط از ایده یک نیروی تحت تأثیر، علت شتاب، استفاده کند که او آن را ایدهای کاملاً واضح میدانست. البته، تاریخ به نفع اویلر بود، در واقع آنقدر که نسلهای آینده حتی تصور نمیکردند که بسیاری از فیلسوفان و ریاضیدانان برجسته در طول عصر روشنگری در مورد این موضوع بحث کرده باشند.
از جنبههای دیگر، وضعیت فکری در فرانسه نسبتاً متفاوت از انگلستان بود. ایدههای دکارتی برای دهههای متمادی پس از ظهور اولیه نیوتن در دهه 1670 با مقالات اپتیک و در اواخر دهه 1680 با کتاب اصول ، همچنان رواج داشتند. این ایدهها، برخلاف وضعیت انجمن سلطنتی، به ویژه در آکادمی سلطنتی علوم محبوب بودند (هنری 2013: 120). ولتر به خاطر به چالش کشیدن ارتدوکس دکارتی فرانسوی، سفر به انگلستان برای یک دیدار مشهور و آوردن ایدههای «روشنگرانه» در مورد فلسفه، سیاست و بسیاری چیزهای دیگر در تلاش برای ایجاد و توسعه یک برنامه نیوتنی فرانسوی، مشهور شد. مهمترین اثر او در این زمینه احتمالاً کتاب « عناصر فلسفه نیوتن» (ولتر 1738/1992) است که تلاش میکند «اشتباهات» دکارت را نشان دهد و مزایای برنامه نیوتنی را در «فیزیک» برجسته کند. البته، ایدهها و روشهای دکارتی طرفداران و مدافعان بیشماری را در فرانسه حفظ کرد و بنابراین بحث بین ایدههای دکارتی و نیوتنی در آن محیط رونق گرفت (ر.ک. آیتون ۱۹۷۲: فصل ۸). اما حتی در فرانسه، دکارتگرایی سرانجام جای خود را به نسخه جدیدتری از متافیزیک مرتبط با لایبنیتس و پیرو و مفسر آلمانی او، ولف، داد. در سال ۱۷۴۰، امیلی دو شاتله، متنی کلیدی با عنوان « مبانی فیزیک» یا «مبانی فیزیک» منتشر کرد (به ویژه به تحلیل آن در برادینگ ۲۰۱۹ مراجعه کنید). او در متن خود - که در سال ۱۷۴۲ در ویرایش دوم تجدید چاپ شد و به سرعت به آلمانی و ایتالیایی ترجمه شد - دقیقاً همان نوع استدلالی را مطرح میکند که چند سال بعد هیوم را تحت فشار قرار داد تا مفهومی از vis inertiae را بیان کند که با فلسفه تجربی سازگار باشد. او استدلال میکند که دیدگاه دکارتی مبنی بر اینکه امتداد جوهر جسم است، اشتباه است؛ اگر بخواهیم تعاملات فیزیکی اشیاء مادی را به درستی درک کنیم، باید آنها را به عنوان اجسامی در نظر بگیریم که « نیروی لختی » از خود نشان میدهند (دو شاتله ۱۷۴۲: فصل ۱، بند ۲). شاید جای تعجب نباشد که دالامبر در رساله دینامیک خود به طور تأییدآمیزی به متن او استناد میکند.... از دیدگاه دو شاتله، این برداشت نیوتنی از جسم ذاتاً مشکلساز نیست. با این حال، مشکلاتی پیش میآید وقتی برخی از نیوتنیها نظریه گرانش جهانی را به عنوان اثبات این که اجسام دارای خاصیت جاذبه یا نیروی جاذبهای هستند که از جانب خدا اعطا شده است، تفسیر میکنند (دو شاتله ۱۷۴۲: فصل ۱۶، بند ۳۸۵). او این ایده را میپذیرد که جاذبه با جرم اجسام متناسب و با مجذور جدایی فضایی آنها نسبت معکوس دارد و استدلال میکند که این ایده نیوتنی از جاذبه «به طرز شگفتانگیزی» سقوط اجسام روی زمین، جزر و مد و پدیدههای نجومی مختلف را توضیح میدهد، چیزی که نظریه گرداب دکارتیها از انجام آن ناتوان است. اما او انکار میکند که این پذیرش مستلزم آن است که او همچنین این نتیجه را بپذیرد که اجسام دارای «ویژگی اساسی» به نام جاذبه یا نیروی جاذبه هستند و ادعا میکند که چنین نتیجهای فراتر از دانش موجود برای فیلسوفان است (دو شاتله ۱۷۴۲: فصل ۱۶، بند ۳۸۸). دلیلش این است که هنوز کسی ثابت نکرده بود که هیچ واسطهای برای گرانش، مانند گرداب یا اتر، وجود ندارد: از آنجایی که گرانش ممکن است به نوعی واسطه وابسته باشد، ممکن است برای ماده به خودی خود ضروری نباشد . به این ترتیب خاص، کار شاتله بر این مفهوم آشنا مبتنی است که اگرچه دکارتیسم توسط ایدهها و روشهای نیوتنی سرنگون شده است، اما فیلسوفان باید تفسیر مناسبی از نظریه گرانش نیوتنی و پیامدهای آن ارائه دهند. با این حال، برخلاف ولتر، که نه تنها دکارتیسم را رد کرد، بلکه به خاطر تمسخر فلسفه لایبنیتسی در کتاب کاندید مشهور شد.، شاتله استدلال کرد که فیلسوفان باید تا حدی با جدی گرفتن ایدهها و روشهای لایبنیتس و ولف، به توسعه روششناسی مناسب ادامه دهند. به طور خاص، شاتله استدلال کرد که اصل دلیل کافی باید نیرویی هدایتکننده در نظریهپردازی متافیزیکی باشد و همانطور که لایبنیتس استدلال کرده بود، این اصل خطای اساسی در مفهوم فضای مطلق نیوتن را نشان میدهد. او افزود که روش کلارک در پاسخ به استدلال لایبنیتس، یعنی اینکه میتوان یک مفهوم غیرلایبنیتسی یا ارادهگرایانه از PSR را برای فرار از مشکل فضای مطلق توسعه داد، ناامیدکننده است (Du Châtelet 1742: ch. 5, §74). او همچنین استدلال کرد که اگر از PSR برای هدایت تفکر خود در مورد علم استفاده کنیم، نسبت به راه حل لاک برای مسئله درک پیامدهای فلسفی نظریه گرانش جهانی نیوتن شک خواهیم کرد. این ایده که نظریه نیوتن از این نتیجهگیری پشتیبانی میکند که خدا باید گرانش را به ماده «فوق افزوده» کرده باشد، از مشکلات بالقوه در ادعای «ذاتی» بودن گرانش برای ماده جلوگیری میکند، چیزی که او نیز با شک و تردید به آن نگاه میکند، اما به سادگی با مشکلات دیگری روبرو میشود. اول، از آنجایی که هنوز هیچ کس نفهمیده است که آیا واسطهای وجود دارد که تعاملات گرانشی را در بر بگیرد، مانند اتر، نتیجهگیری زودهنگام بود که گرانش یک ویژگی ماده است، حتی اگر به حکم الهی به آن «فوق افزوده» شده باشد. از این گذشته، اگر اتری وجود داشته باشد، ماده ممکن است به دلیل تعاملاتش با اتر و نه به دلیل هیچ ویژگی فوق افزودهای، گرانش داشته باشد. دوم، PSR ایجاب میکند که ما در علم خود به دنبال توضیحات منطقی برای پدیدههای طبیعی باشیم، اما تز فوق افزوده بر این ایده مبتنی است که ما به سادگی نمیتوانیم بفهمیم که ماده چگونه به سمت ماده دیگر جذب میشود. علم نیوتن به سادگی نشان میدهد که این کار را انجام میدهد. او حاضر نبود مهمترین نتیجه انقلاب علمی را صرفاً یک راز باقی بگذارد.
رد اصل سکون از سوی اویلر تنها واکنش اصلی او به علم نیوتن نبود. این پرسش که آیا باید فضا، زمان و حرکت مطلق را پذیرفت و چگونه آن را تفسیر کرد، و این پرسش مرتبط که چگونه میتوان رابطه بین کار نیوتن در فلسفه طبیعی و متافیزیک شکوفای لایبنیتسی-ولفی در قاره اروپا را درک کرد، همچنان در اواسط قرن هجدهم گفتگوها را به پیش میبرد. تنها چند سال پس از انتشار کتاب « نهادها» توسط شاتله ، اویلر رویکردی بدیع به این دو پرسش در مقالهای کوتاه با عنوان «تأملاتی در باب فضا و زمان» ارائه داد که اولین بار در سال ۱۷۴۸ در « خاطرات آکادمی علوم برلین» منتشر شد . آکادمی برلین از سال ۱۷۴۰ شاهد بحثی پر سر و صدا بین ولفیها و نیوتنیها بود (بحثی که تقریباً تا سال ۱۷۵۹ ادامه یافت)، بحثی که اویلر در آن نقشی داشت. در حالی که میتوان فیلسوفان بریتانیایی، به ویژه برکلی و هیوم، را به عنوان کسانی دانست که استدلال میکنند اصول و تعهدات فلسفی نوعی تقدم در تفسیر مفاهیم نیرو، حرکت، فضا و زمان دارند، اولر استدلال کرد که فلسفه طبیعی - به ویژه مکانیک - باید تقدم داشته باشد. جمله اول معروف مقاله او دلیل این امر را نشان میدهد: او معتقد است که اصول مکانیک - به عنوان مثال، اصل اینرسی - آنقدر خوب تثبیت شدهاند که تردید در مورد آنها احمقانه است (اولر ۱۷۴۸: ۳۲۴). به طور خاص، اگر تعهدات متافیزیکی فرد با مفاهیم فضا و حرکت موجود در هندسه و مکانیک در تضاد باشد، باید آن تعهدات را بر این اساس تنظیم کرد. سپس اولر استدلال هوشمندانهای ارائه داد: قانون اینرسی، حرکت مستقیمالخط را به عنوان نوع خاصی از حرکت مشخص میکند، بنابراین برای اعمال آن در مورد اجسام در طبیعت، باید معنای روشنی از ایده خط مستقیم وجود داشته باشد. اما اگر فضا صرفاً نظم روابط بین اجسام مادی باشد، آنگاه هر مجموعهای از اجسام مرجع که برای تعیین حرکت مستقیمالخط استفاده میکنیم، میتواند خود در حال حرکت باشد. بنابراین برای بهکارگیری ایده حرکت مستقیمالخط، به مفهوم فضای مطلق نیاز داریم (به دیسال ۲۰۰۶، ۳۶-۳۷ مراجعه کنید).
مهمترین چهره در اروپای آلمانیزبان که عمیقاً به ایدههای نیوتن واکنش نشان داد، مطمئناً ایمانوئل کانت بود. کانت در جوانی تحت تأثیر استدلال اویلر (فریدمن 1992: 16-17) در مقاله 1748 قرار گرفت. کانت از همان آغاز کار خود شروع به دست و پنجه نرم کردن با ایدههای نیوتنی کرد - او در اولین انتشار خود (کانت 1747: § 10) در مورد قانون مربع معکوس بحث کرد - و این ایدهها هم در شاهکار او، نقد عقل محض (کانت 1787 [1992]) و هم در مبانی متافیزیکی علوم طبیعی (1786 [2002]) نقش محوری داشتند. در دورهای که به دوره پیشانتقادی معروف است، کانت با تصمیم به پذیرش نظریه گرانش جهانی نیوتن، به همراه جنبههای متناظر با مفهوم نیوتنی ماده، به عنوان نقطه شروعی برای نظریهپردازی فلسفی، به شدت از رویکرد فلسفه طبیعی که توسط بسیاری از لایبنیتسیها در اروپای آلمانیزبان دفاع میشد، فاصله گرفت (فریدمن ۲۰۱۲: ۴۸۵-۶). او این موضوع را پیش از این در سال ۱۷۶۳، در کتاب «تنها استدلال ممکن» به صراحت بیان کرده است :
من تلاش خواهم کرد تا توضیحی از منشأ نظام جهان بر اساس قوانین کلی مکانیک ارائه دهم، نه توضیحی از کل نظم طبیعی، بلکه فقط توضیحی از تودههای عظیم ماده و مدارهای آنها که خامترین پایه طبیعت را تشکیل میدهند... من در این پروژه گرانش جهانی ماده را بر اساس نیوتن یا پیروانش پیشفرض خواهم گرفت. اگر کسانی هستند که معتقدند از طریق تعریفی از متافیزیک که مطابق سلیقه خودشان تدوین شده است، میتوانند نتیجهگیریهایی را که توسط افراد تیزبین بر اساس مشاهده و از طریق استنتاج ریاضی به دست آمده است، از بین ببرند - اگر چنین افرادی وجود دارند، میتوانند از گزارههای زیر به عنوان چیزی که تنها ارتباط دوری با هدف اصلی این مقاله دارد، صرف نظر کنند. (کانت ۱۷۶۳: AK 2: 139)
به نظر میرسد این یک مورد نادر از طنز کانتی است. کانت در این متن اولیه، آشکارا از اسلاف خود، چه در انگلستان و چه در قاره اروپا، که اصرار داشتند نظریه گرانش جهانی نیوتن را چه بر اساس مبانی متافیزیکی و چه الهیاتی به چالش بکشند، جدا شده است. در عوض، کار کانت بر اساس آن نظریه خواهد بود. اما کانت هرگز یک نیوتنی ارتدوکس نشد، همانطور که یک لایب نیتزی (یا ولفی) ارتدوکس نشد. این از سرنوشتهای کاملاً متفاوت دو مفهوم کلاسیک نیوتنی در سیستم کانتی آشکار است: این ایده که نظریه گرانش جهانی نشان میدهد که گرانش یکی از ویژگیهای اجسام مادی است، همراه با مفهوم مرتبط با آن یعنی کنش از راه دور، از یک سو؛ و فضای مطلق، از سوی دیگر. نقل قول از سال ۱۷۶۳ در بالا نشان میدهد که کانت علیرغم اعتراضات زیادی که اسلاف لایب نیتزیاش علیه آن مطرح کردند، مایل به تأیید نظریه گرانش جهانی نیوتن بود. در واقع، او همچنین مایل بود رادیکالترین تفسیر از آن نظریه را بپذیرد، تفسیری که طبق آن هر جسم مادی در جهان باید به عنوان حامل ویژگیای به نام گرانش درک شود، ویژگیای که آن جسم را در کنشهایی از راه دور بر روی تمام اجسام دیگر درگیر میکند. همانطور که کانت به طرز چشمگیری در گزاره ۷ از فصل دوم مبانی متافیزیکی علوم طبیعی بیان میکند : «جاذبهای که برای همه مواد ضروری است، کنش بیواسطه ماده بر ماده دیگر از طریق فضای خالی است» (کانت ۱۷۸۶ [۲۰۰۲: ۲۲۳]؛ AK ۴: ۵۱۲). این دیدگاه از دو جهت رادیکال است: اول، شامل ادعای بسیار بحثبرانگیزی است که گرانش برای ماده ضروری است، که نشان میدهد جسمی که فاقد تعاملات گرانشی باشد، به طور بالقوه نمیتواند به عنوان یک موجودیت مادی به حساب آید (همانطور که نسل قبلی فیلسوفان امتداد را برای ماده ضروری میدانستند)؛ و دوم، شامل این ایده مورد بحث نیز میشود که اجسام مادی از راه دور بر روی یکدیگر عمل میکنند. میتوان به طور قابل تصوری دومی را بدون تأیید اولی تأیید کرد، و ادعا کرد، مثلاً، اگرچه اجسام مادی در جهان واقعی، شاید به دلیل یک طرح الهی، از فاصلهای بر یکدیگر تأثیر میگذارند، اما کاملاً ممکن استبرای اینکه اجسام مادی تحت شرایط دنیوی متمایز (یعنی، ممکن است جهانهای ممکنی وجود داشته باشند که در آنها اجسام مادی کاملاً فاقد جاذبه باشند) نتوانند این کار را انجام دهند. یعنی، تأیید کنش از راه دور مستلزم تأیید ادعای ذاتی بودن نیست. هر دو ایده بحثبرانگیز هستند و کانت قویاً هر دو را تأیید میکند. این امر او را در گروه نسبتاً منتخبی از نیوتنیهای رادیکال قرار داد (فریدمن ۱۹۹۲: ۱ یادداشت ۲). خود کانت میدانست که نیوتن ممکن است این دیدگاههای بحثبرانگیز را تأیید نکرده باشد و استدلال میکرد که او در این مورد دچار تناقض است (به یادداشت ۲ از گزاره ۷ فصل ۲، AK ۴: ۵۱۴-۱۶؛ فریدمن ۲۰۱۲: ۲۰۳-۲۱ مراجعه کنید). و با این حال، کانت به شدت در برابر دیگر ایده بحثبرانگیز نیوتنی، یعنی فضای مطلق، همراه با ایده مرتبط با حرکت مطلق، مقاومت میکرد (فریدمن ۲۰۱۲: ۳۵-۴۲). برای مثال، کانت در نقد عقل محض ، با این استدلال که مشکلات متافیزیکی (و شاید معرفتی) اساسی در تصور فضا و زمان به عنوان موجوداتی مستقل از همه اشیاء و همه روابط ممکن بین آنها به عنوان «موجودات واقعی» ( wirkliche Wesen —A23/B37) به خودی خود وجود دارد، همدلی اساساً لایب نیتزی را ابراز کرد. او این کار را در عبارتی انجام میدهد که (شاید به طور گیجکنندهای) لایب نیتزیها را نیز به عنوان مدافع نوعی واقعگرایی در مورد فضا توصیف میکند، اما ما میتوانیم صرفاً بر انتقاد او از نیوتنیها تمرکز کنیم:
با این حال، کسانی که واقعیت مطلق فضا و زمان را ادعا میکنند، چه آن را قائم به ذات فرض کنند و چه آن را صرفاً ذاتی بدانند، خود باید با اصول تجربه در تضاد قرار گیرند. زیرا اگر به نفع اولی تصمیم بگیرند (که عموماً موضع محققان ریاضی طبیعت است)، باید دو موجود ناموجودِ خودپایدارِ ابدی و نامتناهی (فضا و زمان) را فرض کنند که وجود دارند (اما بدون اینکه هیچ چیز واقعی وجود داشته باشد) فقط برای اینکه هر چیز واقعی را در درون خود درک کنند. (A39/B56)
اگر کسی فضا (مانند زمان) را مستقل از همه اشیاء و همه روابط ممکن بداند، و با این حال بپذیرد که فضا از نظر علّی بیاثر و نامحسوس است، همانطور که احتمالاً در اواخر قرن هجدهم باید چنین میکرد، آنگاه به این ایده متعهد میشود که نوعی بینهایت و ابدیِ بیهویت در جهان وجود دارد. کانت میگوید فضا نوعی بیهویت است، زیرا از یک سو گفته میشود که مستقل از هر چیز دیگری وجود دارد، و از سوی دیگر، گفته میشود که از نظر علّی بیاثر و نامحسوس است، که آن را از هر چیز دیگری که وجود دارد متمایز میکند. کانت به سادگی نمیتواند این مفهوم متافیزیکی نامعقول را تحمل کند. بنابراین بر او واجب است که نظریهای از فضا (و حرکت) تدوین کند که حداقل دو معیار متمایز را برآورده کند: (1) با درک او از نظریه گرانش جهانی و آنچه او به عنوان پیامد آن میداند، یعنی اینکه گرانش یک ویژگی اساسی اجسام مادی است، سازگار باشد. و (2) از جنبههای متافیزیکی مشکلساز فضای مطلق نیوتنی اجتناب کند. کانت دقیقاً به این وظایف در کتاب «مبانی متافیزیکی» که بین انتشار ویرایش اول و دوم نقد منتشر شد ، میپردازد و استدلال میکند که میتوانیم فضای مطلق را نوعی ایده عقل بدانیم، ایدهآلی که در نظریهپردازی خود در مورد حرکت به صورت مجانبی به آن نزدیک میشویم. بنابراین، فضای مطلق چیزی بیش از نوعی ایدهآل در فلسفه ما نیست و دیگر جنبهای مضر از هستیشناسی ما نیست.
تأثیر نیوتن بر توسعه فلسفه با پایان قرن هجدهم پایان نیافت. بدیهی است که مفاهیم فضای مطلق و حرکت مطلق همچنان نقشهای اساسی در نظریهپردازی فلسفی در مورد فضا و حرکت به طور کلی برای دو قرن بعدی ایفا کردند و امروزه نیز برای بحثهای اساسی باقی ماندهاند (دیسال ۲۰۰۶). نیوتن همچنین تأثیر عمیق و ماندگاری بر موضوعات متعدد دیگری در آنچه اکنون فلسفه علم مینامیم، از جمله وضعیت دانش ما از پدیدههای طبیعی، بهترین ایدهها در مورد روششناسی علمی، وضعیت قوانین طبیعت و بسیاری موارد دیگر داشته است (مکمولین ۲۰۰۱ و اسمیت ۲۰۰۱). اغراق نیست اگر بگوییم که نیوتن جایگاهی دائمی در تاریخ فلسفه مدرن دارد.