
نوشته بودم:
"صبح است ساقیا، و گیسوی طلایی آفتاب افتاده روی شانه خاکگرفته کتابخانه. نگاهم مانده روی این زیباییِ محصور در لحظه، در آن.
نور از جایی میتابد که هر روز میتابد. کتابخانه هم همان کتابخانهای است که دیروز بود و احتمالاً فردا هم خواهد بود. گرد و خاک روی شانهاش نشسته و من به جای گردگیری، ایستادهام و از یک اتفاق کاملاً معمولی صحنهای شاعرانه ساختهام.
و من بعد از این همه فلسفه خواندن و تمرین پذیرش واقعیت، هنوز ذهنی نشانهساز دارم که حتی از صبح و این صحنه و تصویر، الگوریتم فال نیک میسازد... آن هم در این روزها!
به قول قیصر امینپور:
گیرم به فال نیک بگیرم بهار را
چشم و دلی برای تماشا و فال کو؟
تقویم چارفصل دلم را ورق زدم
آن برگهای سبز سرآغاز سال کو؟
با این همه به خودم میگویم شاید صبح خوبی باشد.
شاید روزهای بد تمام شوند.
شاید هنوز چیزی در جهان به نفع ما در حال رخ دادن باشد.
اما وَر عاقل و خردهگیر ذهنم بیدار میشود و میگوید: «آروم، آروم... خورشید هر روز طلوع میکنه؛ ازش نشونه نساز! چند بار باید گزیده بشی؟!»"
و من میدانم، خوب میدانم، اما...
اما انسان موجود عجیبی است. به ندرت چیزی را همانطور که هست میبیند.
ابر فقط ابر نیست. گاهی نشانه باران است، گاهی نشانه دلتنگی و گاهی، اگر خیلی گرفتار باشیم، نشانه این است که «حتماً امروز یک اتفاقی میافتد».
یک خواب فقط مجموعهای از تصویرها نیست. یک جمله که اتفاقی میشنویم، ممکن است تا شب در ذهنمان بچرخد. یک آهنگ قدیمی، یک عطر آشنا، یک شماره تکراری، یک پرنده روی هره پنجره یا حتی شعاع نوری صبحگاهی روی کتابخانه، میتواند ناگهان از جهان عادی خودش جدا شود و معنایی عمیق پیدا کند و دریچه قلب و دل آدم را بگشاید.
ما فقط در جهان زندگی نمیکنیم، بلکه مدام از آن داستان میسازیم. شاید بههمین دلیل است که تحمل واقعیت برایمان ممکن شده است.
اگر همهچیز فقط مجموعهای از اتفاقهای گزارش شده و دیتاهای تجمیع شده بود، اگر خاطرهها معنایی نداشتند و هیچ تصویری چیزی را در ما بیدار نمیکرد، زندگی حتی اگر قابلپیشبینیتر، حتماً غیرقابلتحملتر میشد.
و اینطوری است که وَر نشانهساز ذهن دردسرهای احتمالی را به جان میخرد، و میان این همه هیاهو و رنج و دشواری، در به در پی نشانه و معنایی میگردد تا بتواند ادامه بدهد.
همین ذهن است که گاهی از تصادف، تقدیر میسازد؛ از همزمانی، پیام؛ و از آرزو، پیشبینی.
حالا دیگر سالهاست میدانم واقعگرا بودن، الزاماً به معنای زندگی کردن در جهانی بینشانه نیست.
و معنا هم لزوماً چیزی دستنیافتنی و عجیب و غریب نیست.
معنا میتواند عطر نان داغ باشد، وقتی از کنار نانوایی میگذری؛
یا تلاقی دو نگاه بعد از سالها بیخبری وسط شلوغیهای شهر؛
یا استکان چایی قندپهلو از دست مادر در خانه پدری؛
یا عطر خاک آبخورده؛
یا لبخند کودکی از پشت شیشه خودرو؛
یا اولین قطرات باران که میافتند روی گونه...
منِ واقعگرایِ مطلقاً ناامید، هرگز خودم را از این معناها محروم نکردهام؛ چرا باید محروم کنم؟
شاید کم و کوتاه، اما اینها لحظاتی است که در آنها زندگی را به تمامه لمس میکنیم.
حالا دیگر دریافتهام که برای زیستن در لحظه حال، لازم نیست امیدوار باشی یا برای ادامه دادن از هر چیز نشانه بسازی. کافی است راه دل را بندی و رهزن احساساتت نباشی. میتوانیم زیبایی پاییز را با چشمهایمان ببلعیم، بیآنکه واقعیت را انکار کنیم.
فلسفه، دستکم برای من، قرار نبود جهان را از جادو خالی کند.
قرار نبود بعد از خواندنش، دیگر با دیدن یک صبح زیبا چیزی در دلم تکان نخورد.
قرار نبود همه شعرها را به استعاره و همه استعارهها را به خطای شناختی تقلیل بدهم.
فلسفه اگر چیزی به من یاد داده باشد، شاید این باشد که جهان از آنچه ما میفهمیم پیچیدهتر است.
من نمیدانم چه خواهد شد.
در بسیاری از مهمترین مسائل زندگیام هم هیچوقت ندانستهام.
فقط گاهی، در میان این ندانستن بزرگ، نور از جایی میتابد، روی شانه خاکگرفته کتابخانهای میافتد و برای چند لحظه، جهان شکل دیگری پیدا میکند؛
نه امنتر میشود،
نه قابل پیشبینیتر...
بلکه فقط کمی قابل تحملتر.
و همین کافی است.
•
غروب آدینهای دلگیر است ساقیا،
و پیش به سوی تکرارِ بیهمتای طلوع و صبح!