
میان خوابم دارم با ذهنم جر و بحث میکنم. او یک طرف میز نشسته و من طرف دیگر. حتی در خواب هم نمیدانم موضوع دعوا چیست. فقط میدانم بحث داغ است و هیچکدام کوتاه نمیآییم. ناگهان از خواب میپرم.
«اَه! مثلاً اومدم دو دقیقه کپهٔ مرگم رو بذارم، اگه گذاشتی!»
به ذهنم میتوپم و همان لحظه بیاختیار یاد بابا میافتم.
هر وقت بعد از ناهار یا شام چرتش میگرفت، انگار شرطی شده باشیم، درست همان موقع یا صدای خندهمان بلند میشد یا بینمان بحثی درمیگرفت. بابا از خواب میپرید و با عصبانیت همین جمله را میگفت؛ دور از جان عزیزش.
و ما هم واقعاً قصدی نداشتیم. حتی گاهی تلاش میکردیم آرامتر باشیم. اما هرچه بیشتر سعی میکردیم، کمتر موفق میشدیم.
•
از اتاق بیرون میآیم تا برای خودم چای بریزم. بچهها آزمون دارند. برگه برنامه ساعت شروع و اتمام آزمون را به در اتاقشان چسباندهاند. نگاهم روی آن برگه میماند:
پس کی قرار است روی آرامش ببینند و از ته دل بخندند... کی قرار است زندگی کنند؟
سعید هم روی کار و بار کتابها و لپتاپ خوابش برده است. خانه در سکوتی شکننده فرو رفته. از آن سکوتها که همه مراقبش هستند و همین مراقبت، شکنندهترش میکند.
آرام قدم برمیدارم. سعی میکنم سر و صدایی بلند نشود. و هر چقدر بیشتر سعی میکنم کمتر سر و صدا کنم که تمرکز بچهها به هم نخورد و سعید بیدار نشود، بیشتر همه چیز میخورد توی سر و کله هم!
بالاخره چای میریزم و همینطور که انگشتان همیشه یخزدهام داغی ماگ را در آغوش گرفتهاند، زل میزنم به گذشته...
فکر میکنم بخش بزرگی از زندگی بزرگسالی ما صرف یک پروژه نانوشته میشود: شبیه پدر و مادرمان نشدن.
یکی با خودش عهد میکند هرگز مثل پدرش تندخو نباشد.
یکی تصمیم میگیرد مثل مادرش همه بار دنیا را به دوش نکشد.
یکی میخواهد فرزندانش را متفاوت تربیت کند.
یکی میخواهد در روابطش اشتباهات نسل قبل را تکرار نکند.
و راستش این خواسته کاملاً قابل فهم است. هرکدام از ما زخمهایی را از کودکی با خودمان حمل میکنیم. زخمهایی کوچک یا بزرگ که باعث میشوند بارها با خودمان بگوییم:
«من این رفتار رو تکرار نمیکنم.»
اما زندگی از جایی پیچیده میشود که متوجه میشویم فقط خوبیها و بدیهای والدینمان را به ارث نبردهایم، بلکه ما وارثِ شیوه نگاه کردن آنها به جهانیم.
شاید عجیب باشد یا غمانگیز، که حتی اعتراضهای ما به آنها هم گاهی از همان الگوها تغذیه میشوند.
و شاید سالها طول بکشد تا بفهمیم فاصله گرفتن از یک رفتار لزوماً به معنای رها شدن از آن نیست.
گاهی تمام انرژیمان را صرف فرار از چیزی میکنیم و ناگهان میبینیم هنوز همان چیز مرکز زندگی ماست.
کسی چه میداند، شاید بههمین دلیل است که با بالا رفتن سن، نگاه آدم به پدر و مادرش تغییر میکند.
کودکی سن قضاوت است،
نوجوانی سن چرایی و سرکشی،
و جوانی سن اعتراض...
اما میانسالی سن فهمیدن است؛ کمکم و بیصدا.
ناگهان متوجه میشویم آنها هم آدمهایی معمولی بودهاند، آدمهایی با ترسها، آرزوها، شکستها و زخمهای خودشان.
میفهمیم بسیاری از چیزهایی که از آنها به ما رسیده، سالها پیش از تولد ما در زندگی خودشان شکل گرفته بوده است.
شاید پدر ما هم روزی با پدر خودش جنگیده باشد.
شاید مادر ما هم آرزو داشته متفاوت زندگی کند.
شاید آنها هم مثل ما خیال میکردهاند قرار است نسل تازهای باشند.
گاهی فکر میکنم بلوغ واقعی زمانی اتفاق میافتد که هدفمان از «شبیه نبودن» به «آگاهانه انتخاب کردن» تغییر کند.
اینکه به جای جنگیدن دائمی با گذشته، بتوانیم آن را خوب ببینیم؛ خوبیهایش را برداریم و بدیهایش را بشناسیم.
آن وقت که میتوانیم خودمان انتخاب کنیم که چه چیزی را ادامه دهیم و بار چه چیزی را زمین بگذاریم... انتخابی از سر آگاهی.
•
چایم کمکم سرد شده، من هنوز در گذشتهام و خانه همچنان در همان سکوت شکننده فرو رفته است. بچهها آزمون میدهند. سعید خوابیده. و من میان بوی چای و خاطرهها، به آدمهایی فکر میکنم که پیش از ما زندگی کردهاند و چیزهایی را به ما سپردهاند؛ چیزهایی که بعضی را با عشق نگه میداریم و بعضی را تمام عمر سعی میکنیم کنار بگذاریم.
با این حال، هنوز مطمئن نیستم چقدر موفق میشویم...
اصلاً این همه تلاش ما برای شبیه نشدن به پدر و مادرهامان، نتیجهای هم دارد؟