ویرگول
ورودثبت نام
عماد
عماد
عماد
عماد
خواندن ۶ دقیقه·۳ ماه پیش

آیا ریاضیات جدا از خداست یا خود خداست ؟

این پست ممکنه یکم طولانی شه، دورانی که مذهبی بودم خیلی در مورد این سوال فکر میکردم بنابراین گفتم اینجا به اشتراکش بزارم

اول از همه اینکه خدا یه مفهوم جامع و کامل که همه روی تمام جنبه هاش توافق داشته باشن نیست واسه همین گفتم بیام چیزایی که روش توافق هست و نیست رو بگم قبل از شروع بحث :

چیزایی که روش توافق هست (کاری به وجود داشتن یا نداشتن خدا نداریم، داریم در مورد مفهوم خدا حرف میزنیم)

۱) خدا وجودش از خودشه و کسی خلقش نکرده (پس بهش میگیم واجب الوجود و این تعریف خداست) اگر چیزی خالقی داشت و میتونست باشه یا نباشه بهش میگیم ممکن الوجود

۲) خدا فضا، زمان، قوانین فیزیک، ماده، انسان ها و هر چیزی که وجود فیزیکی داره رو ساخته. حالا یا به طور مستقیم ساخته (مثلا خلق جهان) یا غیر مستقیم (مثلا خلق انسان از طریق خلق اتم های سازنده انسان و روابط و نیروهایی که بین این اتم ها هست)

۳) وجود خدا محدود به فضا و زمان نیست

۴) وجود خدا وابسته به انسان ها نیست، اگر انسان ها در مورد خدا نمیدونستن هم همچنان وجود میداشت

چیزایی که روش توافق نیست :

آیا خدا همه چیز رو خلق کرده یا صرفا چیزهایی که وجود فیزیکی دارن ؟ جواب :

الف ) بعضیا میگن خدا لیترالی همه چیز رو خلق کرده مثلا زیبایی و زشتی و عدالت و بلندی و کوتاهی و ریاضیات و زبان فارسی و کلمه «سلام» و دستگاه مختصات دکارتی و ...

ب) بعضیا میگن خدا فقط چیزهایی که وجود فیزیکی دارن رو خلق کرده مثلا جهان و زمان و مکان و اتم ها و درخت و سیاره و اینا. و چیزهایی که وجود فیزیکی ندارن مثلا کلمه «سلام» یا زبان انگلیسی یا مفهوم زیبایی، عدالت یا سیستم متریک و ... اصلا معنی نداره که بخوایم در مورد خالقشون حرف یزنیم. خالقشون ما هستیم چونکه این مفاهیم رو ما تعریف کردیم و میتونستیم هرجور دیگه که دوست داشته باشیم تعریف شون کنیم. اگر کوچکترین جدایی پذیری از خدا برای انسان قائل هستیم و مثل سوفی ها انسان رو محلول در سوپ خدا نمیبینیم (جماعت انا الحق) اینا رو ما خلق کردیم نه خدا

به عبارت دیگه این چیزا فقط اسم هاییه که ما روی حالت های یک سیستم گذاشتیم. مثلا اگر یه تیکه چوب بیشتر از ۲ متر باشه بهش میگیم بلند و این صرفا یه نام گذاریه و نیازی نیست که یه خالق فرامادی «بلندی» رو خلق کرده باشه.

پ) بعضیا (مسلمون ها) میگن خدا چیزهایی که وجود فیزیکی دارن + صفات کمالی رو خلق کرده. یعنی مثلاً خدا «بلندی» و «کوتاهی» رو خلق نکرده چون اینا صفات کمالی نیستن ولی «زیبایی» و «دانایی» و «عدالت» رو خلق کرده و بنابراین خود خدا زیبا و دانا و عادل و حکیمه چون اهدا کننده صفت باید اون صفت رو از قبل داشته باشه. این دیدگاه اینقدر مسخره است که ارزش بحث نداره

توی این بحث میخوام با دیدگاه ب برم جلو. که یعنی فرض رو بزارم که چیزی مثل سیستم متریک رو ما خلق کردیم نه خدا. (البته که این یه این معنی نیست که زمان و مکان و انرژی رو خدا خلق نکرده، صرفا به این معنیه که اینکه به چی بگیم متر و به چی بگیم ثانیه رو ما ساختیم)

خب حالا برای ادامه بحث باید به این سوال جواب بدیم: آیا ریاضیات رو ما خلق کردیم یا کشف کردیم ؟

کانال یوتیوب 3b1b یه ویدیو خوب در این مورد داره که سرچ کنید بهش میرسید : is math invented or discovered

لپ کلام اینکه درسته که ما axiom های ریاضیات رو تعریف میکنیم ولی اینجوری نیست که میتونستیم اونا رو هر طوری دوست داشتیم تعریف کنیم. باید axiom ها طوری تعریف بشن که یه سیستم coherent و self consistent و کارآمد ازش دربیاد. بنابراین میبینیم که بر خلاف سیستم متریک که ما میتونیم به هر چیزی دوست داریم بگیم متر یا ثانیه و همچنین بر خلاف مفهوم زیبایی که ما میتونیم به هرچی دوست داریم بگیم زیبا، ما نمیتونیم هر طوری خواستیم axoimهای ریاضیات رو تعریف کنیم. نشون به این نشون که ما انتظار نداریم یک تمدن موجودات فضایی به زبان ما صحبت کنن یا از واحدهای ما استفاده کنن ولی انتظار داریم اونا هم به مفاهیم ریاضی و هندسه که ما بهش رسیدیم رسیده باشن (صرفا با نمادگذاری متفاوت) بنابراین من توی این بحث نمیخوام ریاضیات رو صرفا ساخته انسان بگیرم و واسه ریاضیات موجودیتی فراتر از انسان قائل هستم.

صبر کنید ببینم ! پس ریاضیات وابسته به انسان نیست ؟ و میدونیم ریاضیات محدود به مکان و زمان هم نیست. حتی محدود به این جهان هم نیست! در هر جهانی ۱+۱=۲ و این رو حتی خدا هم نمیتونه تغییر بده. چقدر شبیه ویژگی های خدا شد!

خب الان برای ادامه بحث ۳ راه داریم :

۱) بگیم ریاضیات رو انسان خلق کرده

۲) بگیم ریاضیات رو خدا خلق کرده

۳) بگیم ریاضیات وجودش از خودشه و کسی خلقش نکرده (واجب الوجود)

با توجه به اینکه من نمیخوام با مورد ۱ جلو برم و این موضوع یکم سلیقه ای هست شما میتونید نظر متفاوتی داشته باشید. بنابراین میمونه مورد ۲ و ۳ ... یا ریاضیات واجب الوجود هست یا اینکه خدا خلقش کرده (ممکن الوجود)

اگر قسمت قبلی بحث رو یادتون باشه اونجا هم من (باز هم سلیقه ای) فرض رو گذاشتم که چیزهای فرامادی مثل ریاضیات و زیبایی و عدالت و سیستم متریک رو خدا خلق نکرده. بنابراین ریاضیات اصلا مخلوق و ممکن الوجود نیست. فرقش با بقیه چیزهای فرامادی اینه که سیستم متریک و زبان رو ما خلق کردیم ولی ریاضی رو خیلی نمیشه گفت ما خلقش کردیم! بنابراین ریاضیات یه مورد خاصه.

بنابراین فقط یه گزینه میمونه : ریاضیات خالقی نداره و واجب الوجود هست. خب اینکه تعریف خدا بود!

پس الان میرسیم به سوال اصلی (هر چرت و پرتی گفتم تا حالا مقدمه بود) ... اگر ریاضیات و خدا جفتشون واجب الوجود هستن پس سوالی که مطرح میشه اینه که آیا وجودشون یکیه یا جداست ؟ به عبارت دیگه آیا ریاضیات خود خداست یا جدا از خداست ؟

من جوابی برای این سوال ندارم اما میخوام به چند تا جنبه جالب قضیه اشاره کنم.

اولین نکته جالب اینجاست که اگر فرض کنیم ریاضیات جزوی از خود خداست پس عملا ما داریم با مطالعه ریاضیات به ذات خدا بیشتر پی میبریم و این جالبه

دومین نکته جالب اینکه مسلمانان اعتقاد دارند خدا جزء پذیر نیست و اگر ما بیایم ریاضیات رو «جزوی» از خدا در نظر بگیریم ممکنه اینطور تفسیر شه که خدا رو جزء پذیر کردیم و احتمالا به مذاق مسلمانان خوش نخواهد آمد.

سومین نکته جالب اینکه مسلمانان اعتقاد دارند فقط یک واحب الوجود (الله) داریم و اگر ریاضیات رو یک واحب الوجودی جدا از الله در نظر بگیریم باز هم به مذاق مسلمانان خوش نخواهد آمد.

چهارمین نکته جالب اینکه ما در ریاضیات نظم میبینیم. نظمی که کشف شده ! نه اینکه تعریف شده باشه... و منظورم همون پدیده های emergent ریاضیات هست و بهترین مثالی که میشه ازش زد Mandelbrot set هست

نمایشی از Mandelbrot set
نمایشی از Mandelbrot set

شکل بالا رو میبینید ؟ گمونم هممون میتونیم سر این موضوع که این شکل یک نظمی داره به تفاهم برسیم. اما اینطوری نیست که یک طراح یا نقاش این شکل رو کشیده باشه بلکه این شکل از یک قائده ساده ریاضی به دست میاد. انواع شکل های پیچیده و منظم دیگه هم هستند که از قوائد ساده ریاضی به دست میان.

خب حالا نکته جالبش اینه که یکی از استدلال های همیشگی طرفداران وجود خدا اینه که ما در طبیعت نظم میبینیم و نظم نیاز به ناظم داره (همون‌طور که مثلا شما با دیدن یک خودرو نتیجه میگیرید این رو کسی ساخته چون نظم و پیچیدگی داره و نمیگید این ال۹۰ خودش به وجود اومده) اگر ریاضیات رو جدا از خدا در نظر بگیریم این یک مثال نقض هست. نظم ریاضیات از خدا نیست و نیازی به ناظم نداره و استدلالی که در ادامه اش میشه کرد اینه که فرآیندی در طبیعت که از اصول ریاضی پیروی کنه ممکنه به نظم و پیچیدگی برسه بدون اینکه نیازی به ناظم داشته باشه.

مرسی که وقت گذاشتید چرت و پرت های من رو بخونید

ریاضیاتخدا
۰
۰
عماد
عماد
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید