یکی از مهارتهایی که خیلی دیر فهمیدم اصلا باید داشته باشمش، مهارت خواندن بود. من البته چون همه قبیلهام عالمان دین و دنیا بودند، قبل از دبستان هم به خواندن و نوشتن مشغول بودم و خواهرم هنوز وقت هر خانهتکانی در پاککردن اعداد یک تا چهاری که آن دوران روی دیوار نوشتهام، ناکامی دوبارهای نصیبش میشود. اما خیلی دیرتر، میانههای دوره کارشناسی، فهمیدم خواندن چیزی بیشتر از چشمچرخاندن من روی کلمات است و «مهارت»هایی میطلبد.
حالا ذهن فراموشکارم خاطرش نیست چطور این را فهمیدم اما آنقدر شگفتزده شدم که ۴۳ هزار تومان پول بیزبانِ آنسالها را دادم بابت خریدن کتاب «چگونه کتاب بخوانیم» و موجبات تفرج خواهرزادههای خردسالم را فراهم کردم که دیدند داییشان با این سن و سال، تازه چنین کتابی دست گرفته اما کتاب را که باز کردم، درست مثل آن یارو که قصه عینکش را رسول پرویزی نوشته و من در کتاب ادبیات مدرسه خواندهام، برای من هم «لحظه عجیب و عظیمی بود».
تازه فهمیدم که ای دل غافل! این سالها کمِکم صدتایی کتاب را که خواندهام اما چه خواندنی؟ چشم چراندهام به کلمات. دوزاریم افتاد و به قول شاعری که در هویتش تردید است، «تا بدانجا رسید دانش من که بدانم همی که نادانم». کتاب را که شروع کردم، دیدم آن سواد خواندن که من داشتهام، و بسیاری دیگر چون من بودند، سوادِ جانبهدربردن از ناخواندن بوده وگرنه اگر خواندن اینگونه است که آدلر و وندورن در کتابشان گفتهاند، من کتابی به عمرم نخواندهام.
اینها به کنار، حوالی همان هنگام بود که با تفکر انتقادی آشنا شده بودم. من، همه قبیلهام غیر از عالمان دین و دنیا، منتقد هم بودند و چه منتقدانی! بیچاره آنکه میشد سوژه نقادی احدی از این قبیله. صغیر و کبیر را چنان نقد میکردیم، که خدا همانجا کات میداد، در سرنوشت آن آدم، بعد از انتقادات همقبیلهای ما مینوشت «فصل بعد». برای همین کمی طول کشید تا بفهمم قضیهی تفکر انتقادی کلا یکچیز دیگریست. یکچیزی که هیچ با من و قبیلهام همخونی نداشت. ما «انتقادی» را بلد بودیم، «تفکر» را شاید؛ ولی خب مردهشور ترکیبش را ببرند. این را کجای دلمان بگذاریم؟
فهمیدن ایندوتا دیر شاید ولی لازم حتما بود. حالا فهمیدن که میگویم یکوقت فکر نکنید ادعای علامهی دهری دارم. ابدا. فعلا، بی که هیچ شکستهنفسی در کار باشد، به قدر همان «نادانم» دانستهام. تازه آنوقتی هم که اینها را شروع کردم، خودم تنبلی کردم، کرونا هم که آمد شد قوز بالای قوز و لاکپشتوار همهچیز پیش رفت تا الآن که یک کتابی را شروع کردم به خواندن و دیدم بیاینمهارتها، خواندنش باز کار گِل است.
قصد کردم دوباره این مهارت خواندن و تفکر انتقادی را یاد بگیرم. تفکر انتقادی هم که میدانید کنار ADHDو مسائلی از این قبیل، مد روز هم هست و البته از این بابت من یکی که شادمانم. گفتم حالا که اینطور است، از آن چیزها که قرار است از اینور و آنور درباره این دو یاد بگیرم، خلاصهای هم برای شما بنویسم. فقط عجالتا این را بگویم که آنچه مینویسم، خواص آن آشغالهایی که به نام «محتوا» در اینترنت ریخته را ندارد. با همین لحن و بیانی که در این قریب ۵۰۰ کلمه نوشتم، مینویسم؛ پر از به زعم عدهای حشو و رودهدرازی و از تجربه خودم؛ نه از آن چیزها که دهبرابر بهترش را ChatGPT هم بلد است بنویسد.
این آخری را هم بگویم و بعد نقطه را بگذارم بروم پی کارم که فعلا در این نوشتهها هیچ ترتیب و آدابی مجویید به صواب نزدیکتر است. زمان نوشتن مطلب بعدی و حتی تمامشدنش یا نشدنش را فیالحال نمیدانم. اگر زورم به خودم چربید مرتب و منظم منتشر میشود و یکجایی هم تمام میشود؛ نچربید هم میرود قاطی دست بیشمار کار بیترتیبوپایانی که بشر ولش کرده، رفته و من هم که از کارمندان نمونهی این پیشهام.
زیاده عرضی نیست. باقی مطالب را همینجا [که هنوز نمیدانم کجاست] منتشر میکنم و لینکش را بالا یا پایین همینمطلب، هرجا که جا شد، میگذارم. سرراستترش آن است که عضو کانال «بلدمبلدم» بشوید که هروقت مطلب جدیدی از این قبیل منتشر شد، مطلع شوید [تبلیغات هم بود به واقع؛ مردهشور سرمایهداری را ببرند با این قِسم ملزوماتش].
با تقدیم احترام فائقه
بیستوسوم فروردین سال سوم