
راهاندازی یک کسبوکار جدید برای بسیاری از افراد با یک ایده جذاب شروع میشود.
شاید مدتهاست به این فکر میکنید که کسبوکار خودتان را داشته باشید. یک فروشگاه راه بیندازید، خدماتی ارائه دهید، یک محصول تولید کنید یا یک کسبوکار اینترنتی ایجاد کنید.
اما یک سوال مهم وجود دارد:
آیا داشتن یک ایده خوب برای موفقیت در کسبوکار کافی است؟
واقعیت این است که نه.
بسیاری از کسبوکارها نه به دلیل بد بودن ایده، بلکه به دلیل تصمیمهای اشتباه در مراحل اولیه با مشکل مواجه میشوند. گاهی صاحب کسبوکار قبل از اینکه مشتری را بشناسد، محصول را آماده میکند؛ قبل از اینکه بازار را بررسی کند، هزینه زیادی انجام میدهد؛ یا تصور میکند اگر محصول خوبی داشته باشد، مشتری خودش پیدا میشود.
بررسی منابع مختلف درباره راهاندازی کسبوکار نیز نشان میدهد اشتباهاتی مثل نادیده گرفتن تحقیقات بازار، نداشتن برنامه، تخمین نادرست هزینهها، قیمتگذاری اشتباه و بیتوجهی به جریان نقدی از مشکلات پرتکرار کسبوکارهای تازهراهاندازیشده هستند.
در این مقاله با ۱۵ اشتباه رایج در راهاندازی یک کسبوکار جدید آشنا میشویم؛ اشتباهاتی که اگر زودتر آنها را بشناسید، میتوانید از بسیاری از هزینهها و شکستهای قابل پیشگیری جلوگیری کنید.
یکی از اولین اشتباهات این است که آنقدر به ایده خودمان علاقهمند میشویم که دیگر حاضر نیستیم احتمال اشتباه بودن آن را بررسی کنیم.
ممکن است بگوییم:
«این محصول فوقالعاده است»
«مردم حتما از این استقبال میکنند»
«هیچکس چنین خدمتی ارائه نمیدهد»
اما سوال مهمتر این است:
آیا مشتری حاضر است برای آن پول پرداخت کند؟
این دو موضوع با هم فرق دارند.
ممکن است یک ایده جذاب باشد اما بازار مناسبی نداشته باشد. حتی ممکن است افراد بگویند «چه ایده خوبی!» اما در نهایت حاضر نباشند آن را خریداری کنند.
قبل از سرمایهگذاری جدی، ایده را آزمایش کنید.
با مشتریان احتمالی صحبت کنید، رقبا را بررسی کنید، قیمتها را مقایسه کنید و ببینید آیا واقعا مشکلی وجود دارد که محصول یا خدمت شما بتواند آن را حل کند.
ایده زمانی ارزشمند میشود که بتواند یک نیاز واقعی بازار را به یک فرصت اقتصادی تبدیل کند.
یکی از خطرناکترین جملهها در شروع کسبوکار این است:
«مشتری من همه هستند»
اگر همه مشتری شما باشند، احتمالا هنوز مشتری هدف خود را بهدرستی تعریف نکردهاید.
یک کسبوکار باید بداند دقیقا برای چه کسی محصول یا خدمت ارائه میکند.
مثلا «فروش لباس» خیلی کلی است.
اما:
«فروش لباس راحتی اقتصادی برای زنان ۲۵ تا ۴۰ سال» تعریف مشخصتری از بازار هدف ارائه میدهد.
شناخت مشتری فقط به سن و جنسیت محدود نمیشود. باید بدانید مشتری چه مشکلی دارد، چه چیزی برایش مهم است، چقدر قدرت خرید دارد، چگونه تصمیم به خرید میگیرد و معمولا از چه کانالهایی اطلاعات دریافت میکند.
تحقیقات بازار دقیقا برای همین انجام میشود: شناخت مشتری، رفتار بازار و رقبا قبل از تصمیمهای جدی کسبوکار.
یکی از باورهای اشتباه در شروع کسبوکار این است:
«اگر محصول من خوب باشد، مشتری خودش پیدا میشود»
اما مشتری از وجود محصول شما خبر ندارد مگر اینکه بتوانید آن را بهدرستی معرفی کنید.
دو محصول ممکن است کیفیت تقریبا مشابهی داشته باشند، اما یکی فروش بسیار بیشتری داشته باشد؛ چون بهتر معرفی شده، ارزش آن بهتر توضیح داده شده و مسیر خرید سادهتری دارد.
کسبوکار فقط تولید محصول نیست.
کسبوکار یعنی: محصول + مشتری + ارزش پیشنهادی + بازاریابی + فروش + عملیات + مدیریت مالی
بنابراین از همان ابتدا باید برای جذب مشتری و فروش نیز فکر کنید.
گاهی فرد هنوز یک مشتری واقعی ندارد اما برای راهاندازی کسبوکار هزینههای زیادی انجام میدهد:
طراحی لوگو، دکوراسیون گران، خرید تجهیزات، اجاره دفتر بزرگ، خرید موجودی زیاد، طراحی سایت پیچیده و تبلیغات سنگین.
مشکل اینجاست که ممکن است بعدا مشخص شود بازار آن محصول یا خدمت آنقدر که تصور میکرده وجود ندارد.
اول آزمایش، بعد سرمایهگذاری سنگین.
برای شروع بسیاری از کسبوکارها لازم نیست همه چیز از روز اول کامل باشد.
میتوان با یک نسخه سادهتر شروع کرد، بازخورد گرفت و سپس سرمایهگذاری را افزایش داد.
بعضی افراد فقط هزینههای واضح را حساب میکنند. مثلا:
اجاره
تجهیزات
مواد اولیه
خرید محصول
اما هزینههای دیگری هم وجود دارند:
تبلیغات
حملونقل
نرمافزارها
بستهبندی
مجوزها
هزینه نیروی انسانی
هزینههای پیشبینینشده
هزینه جذب مشتری
هزینههای جاری ماههای اول
حتی منابع رسمی برنامهریزی کسبوکار نیز توصیه میکنند هزینههای شروع کسبوکار پیش از راهاندازی بهصورت دقیق محاسبه شوند.
پس قبل از شروع، فقط نپرسید:
«برای راهاندازی چقدر پول لازم دارم؟»
بپرسید:
«برای زنده ماندن کسبوکار تا رسیدن به درآمد پایدار چقدر سرمایه لازم دارم؟»
ممکن است یک کسبوکار روی کاغذ سودده باشد اما در عمل با کمبود پول مواجه شود.
چرا؟
چون سود با جریان نقدی یکی نیست.
فرض کنید امروز محصولی را میفروشید اما مشتری قرار است دو ماه بعد پول آن را پرداخت کند. در همین مدت شما باید اجاره، حقوق، مواد اولیه و سایر هزینهها را پرداخت کنید.
بنابراین از همان ابتدا باید بدانید:
چه مقدار پول وارد کسبوکار میشود؟
چه زمانی وارد میشود؟
چه مقدار پول خارج میشود؟
چه زمانی باید هزینهها را پرداخت کنید؟
حداقل سرمایه موردنیاز برای ادامه فعالیت چقدر است؟
نادیده گرفتن جریان نقدی یکی از اشتباهات مهم کسبوکارهای تازهکار است.
یکی دیگر از اشتباهات رایج این است که صاحب کسبوکار قیمت خود را فقط با نگاه کردن به رقبا تعیین کند.
مثلا:
«رقیب من محصول را ۵۰۰ هزار تومان میفروشد، من هم ۵۰۰ هزار تومان میفروشم»
اما آیا ساختار هزینه شما با رقیب یکسان است؟
آیا ارزش پیشنهادی شما همان است؟
آیا کیفیت، خدمات، برند و تجربه مشتری شما مشابه است؟
قیمت باید با در نظر گرفتن هزینهها، ارزش ایجاد شده برای مشتری، شرایط بازار و استراتژی کسبوکار تعیین شود.
ارزانتر بودن همیشه مزیت نیست.
گاهی پایین آوردن بیش از حد قیمت فقط باعث میشود فروش داشته باشید اما سود نداشته باشید.
در شروع کار ممکن است وسوسه شوید به همه پیشنهاد بدهید.
اما یک کسبوکار موفق الزاما به همه نمیفروشد؛ بلکه میداند چه کسی احتمال بیشتری دارد که مشتری مناسبی برای آن باشد.
اگر مخاطب شما مشخص نباشد:
تبلیغات پراکنده میشود.
پیام برند نامشخص میشود.
محتوا برای هیچ گروهی دقیقا جذاب نیست.
و هزینه بازاریابی افزایش پیدا میکند.
به جای اینکه بگویید:
«محصول ما برای همه مناسب است.»
بپرسید:
«چه گروهی بیشترین مشکل را با این موضوع دارد و بیشترین احتمال خرید را دارد؟»
بعضی کارآفرینان تصور میکنند:
«من رقیب ندارم»
این جمله معمولا به این معنا نیست که واقعا رقیبی وجود ندارد؛ بلکه ممکن است شما هنوز جایگزینهای مشتری را پیدا نکرده باشید.
اگر رستوران باز میکنید، فقط رستورانهای مشابه رقیب شما نیستند.
غذاهای خانگی، فستفودها، سفارش آنلاین غذا و حتی آشپزی در خانه میتوانند بخشی از گزینههای جایگزین مشتری باشند.
بررسی رقبا به شما کمک میکند بفهمید:
دیگران چه چیزی ارائه میکنند؟
چه قیمتی دارند؟
مشتریان از چه چیزی راضی یا ناراضی هستند؟
نقطه ضعف آنها چیست؟
شما چه تفاوتی میتوانید ایجاد کنید؟
رقابت فقط برای پیدا کردن رقیب نیست؛ برای پیدا کردن فرصت تمایز است.
اگر مشتری بپرسد:
«چرا باید از شما خرید کنم؟»
و جواب ما فقط این باشد که:
«چون محصول خوبی داریم»
هنوز ارزش پیشنهادی مشخصی نداریم.
مشتری باید بفهمد:
شما چه مشکلی را برای او حل میکنید و چرا پیشنهاد شما ارزش انتخاب کردن دارد.
مثلا به جای: «ما خدمات طراحی سایت ارائه میدهیم»
میتوان گفت:
«برای کسبوکارهای کوچک، سایت ساده و سریع طراحی میکنیم تا بدون نیاز به دانش فنی بتوانند خدماتشان را آنلاین معرفی و مشتری جذب کنند.»
هرچه ارزش پیشنهادی واضحتر باشد، ارتباط با مشتری سادهتر میشود.
تبلیغات میتواند مشتری بیاورد؛ اما نمیتواند همه مشکلات کسبوکار را حل کند.
اگر محصول مناسب نیست، تبلیغات مشکل را حل نمیکند.
اگر قیمتگذاری اشتباه است، تبلیغات مشکل را حل نمیکند.
اگر فرآیند خرید پیچیده است، تبلیغات مشکل را حل نمیکند.
اگر مشتری هدف اشتباه انتخاب شده، تبلیغات حتی میتواند باعث هدر رفتن پول بیشتری شود.
پس قبل از افزایش بودجه تبلیغات، این سوالها را بررسی کنید:
چه چیزی میفروشیم؟
به چه کسی میفروشیم؟
چرا باید از ما بخرد؟
چگونه باید خرید کند؟
بعد سراغ افزایش تبلیغات بروید.
در ابتدای کار شاید مجبور باشید چندین نقش را همزمان انجام دهید.
مدیر، فروشنده، بازاریاب، تولیدکننده محتوا، حسابدار و پشتیبان.
اما اگر این وضعیت برای همیشه ادامه پیدا کند، رشد کسبوکار دشوار میشود.
یکی از نشانههای مشکل این است که اگر چند روز شما نباشید، تقریبا هیچ کاری در کسبوکار انجام نمیشود.
از همان ابتدا کارها را دستهبندی کنید و مشخص کنید:
کدام کارها فقط باید توسط من انجام شوند؟
و:
کدام کارها را میتوانم آموزش بدهم، واگذار کنم یا سیستمسازی کنم؟
بعضی صاحبان کسبوکار همه چیز را در ذهن خود نگه میدارند.
میدانند تقریبا چقدر فروختهاند، تقریبا چقدر هزینه کردهاند و تقریبا چند مشتری داشتهاند.
اما کسبوکار با «تقریبا» مدیریت نمیشود.
حداقل باید اطلاعاتی مثل این موارد را ثبت کنید:
میزان فروش
هزینهها
سود
تعداد مشتریان
مشتریان جدید
مشتریان تکراری
محصولات پرفروش
هزینه جذب مشتری
میزان بدهی و طلب
ثبت اطلاعات کمک میکند تصمیمهای کسبوکار بر اساس واقعیت گرفته شوند، نه فقط احساس و حدس. منابع آموزشی کسبوکار نیز بر اهمیت ثبت فروش، هزینهها، فعالیت مشتریان و پرداختها تاکید دارند.
گاهی صاحب کسبوکار محصولی را طراحی میکند و وقتی مشتری از آن انتقاد میکند، واکنش او این است:
«مشتری متوجه نمیشود»
اما شاید مسئله دقیقا همین باشد.
اگر چند مشتری مستقل، یک مشکل مشابه را مطرح میکنند، بهتر است به جای دفاع کردن از محصول، بررسی کنید که آیا واقعا مشکلی وجود دارد یا نه.
بازخورد مشتری میتواند درباره موارد مختلف باشد:
قیمت، کیفیت، بستهبندی، نحوه ارائه، خدمات، زمان تحویل، تجربه خرید یا حتی پیام تبلیغاتی.
مشتری فقط خریدار نیست؛ یکی از منابع مهم یادگیری کسبوکار است.
یکی از اشتباهات جذاب اما خطرناک، تلاش برای رشد سریع است.
هنوز سیستم فروش مشخص نیست، اما میخواهیم شعبه دوم بزنیم.
هنوز مشتریان فعلی ناراضیاند، اما میخواهیم مشتری بیشتری جذب کنیم.
هنوز نمیدانیم کدام محصول سود بیشتری دارد، اما میخواهیم تنوع محصولات را چند برابر کنیم.
رشد همیشه به معنای موفقیت نیست.
اگر یک سیستم اشتباه را بزرگتر کنید، فقط اشتباه بزرگتری خواهید داشت.
قبل از رشد باید مطمئن شوید:
محصول یا خدمت شما تقاضای واقعی دارد.
مشتریان از تجربه خرید رضایت دارند.
مدل درآمدی قابلقبول است.
هزینهها کنترل میشوند.
فرآیندهای اصلی مشخص هستند.
فروش قابل تکرار است.
کسبوکار فقط به حضور شخص شما وابسته نیست.
قبل از اینکه پول زیادی وارد کسبوکار کنید، به این ۱۰ سوال پاسخ دهید:
۱. دقیقا چه مشکلی را حل میکنم؟
۲. مشتری من دقیقا چه کسی است؟
۳. آیا مشتری واقعا برای این راهحل پول پرداخت میکند؟
۴. رقبای من چه کسانی هستند؟
۵. تفاوت من با آنها چیست؟
۶. هزینه واقعی شروع و ادامه کسبوکار چقدر است؟
۷. تا رسیدن به درآمد پایدار چقدر سرمایه نیاز دارم؟
۸. چگونه اولین مشتریان خود را پیدا میکنم؟
۹. اگر فروش کمتر از انتظارم باشد چه کار میکنم؟
۱۰. از کجا متوجه میشوم که کسبوکارم واقعا در مسیر درست قرار دارد؟
اگر برای چند سوال پاسخ مشخصی ندارید، شاید هنوز زمان سرمایهگذاری جدی نرسیده باشد.
این به معنای کنار گذاشتن ایده نیست.
به معنای آمادهتر کردن ایده قبل از پرداخت هزینههای سنگین است.
راهاندازی کسبوکار قرار نیست بدون ریسک باشد.
هیچ فرمولی وجود ندارد که موفقیت را تضمین کند.
اما تفاوت مهمی میان ریسک منطقی و ریسک ناشی از بیاطلاعی وجود دارد.
اگر قبل از شروع، بازار را بررسی کنید، مشتری را بشناسید، رقبا را تحلیل کنید، هزینهها را محاسبه کنید، ارزش پیشنهادی خود را مشخص کنید و یک برنامه ساده برای فروش داشته باشید، بسیاری از اشتباهات قابل پیشگیری را زودتر شناسایی خواهید کرد.
لازم نیست قبل از شروع همه چیز را بدانید.
اما باید بدانید چه چیزهایی را هنوز نمیدانید.
گاهی موفقیت یک کسبوکار از یک ایده فوقالعاده شروع نمیشود؛ از یک سوال ساده شروع میشود:
«اگر این ایده اشتباه باشد، چطور قبل از اینکه هزینه زیادی برایش بدهم متوجه شوم؟»
اگر به دنبال مطالب آموزشی درباره راهاندازی و مدیریت کسبوکار، بازاریابی و فروش، مهارتهای مدیریتی و کارآفرینی هستید، میتوانید مطالب آموزشی و دورههای مختلف را در علم ما دنبال کنید.
در علم ما، علاوه بر مقالات آموزشی، موضوعاتی مانند مشاوره و کوچینگ کسبوکار، بازاریابی و فروش، پیدا کردن مسیر شغلی و مهارتهای مدیریتی نیز دنبال میشود.
قبل از اینکه کسبوکارتان را بزرگ کنید، مطمئن شوید پایههای آن درست ساخته شدهاند.