شماره 1 بهار 1399 - فراز علاقمند / امیرحسین امینی

چرا این گرایش را انتخاب کردید؟
من از دورهٔ راهنمایی به رشتهٔ شیمی علاقهمند بودم. در مدرسه مقطع راهنمایی ما کارسوق یا ایونتهایی برگزار میشد که در آنها دانشآموزان سال بالایی، راجع به دروسی مثل ریاضی، شیمی و فیزیک توضیح میدادند. با همین برنامهها من از اوایل راهنمایی به شیمی علاقهمند شدم و پس از آن، مطالعهٔ آزاد را شروع کردم و در ادامه، با المپیاد جدیتر خواندم. از آنجایی که به ریاضی و فیزیک هم علاقه داشتم و با توجه به اینکه در دورهٔ لیسانس به هر مطلبی برمیخوردم یک فرمول ریاضی یا یک قضیهٔ فیزیکی پشت آن بود، تسلط به ریاضی و فیزیک دید خوبی در شیمی میدهد. حتی من در دورهٔ لیسانس می خواستم دو-رشتهای کنم! ولی مثل شما که نگران معدل هستید، نگران بودم که معدلم کم نشود ولی الان که فکرمیکنم کاش این کار را انجام میدادم. چون به فیزیک و ریاضی بسیار علاقه داشتم. البته مرزبندی بین علوم هم سخت است.
با چه چالشهایی زمان ورود به دانشگاه مواجه بودید؟
چالشهای زیادی پیش میآید، ولی برای افرادی که خارج از کشور تحصیل میکنند، چون جو آنجا با اینجا از همه لحاظ متفاوت است، تطبیق با شرایط جدید کمی مشکل است. مثلاً تجهیزاتی که در خارج از کشور هست، اینجا نیست و مجبور شدم اندکی مسیر تحقیقاتم را تغییر بدهم. افرادی که تحصیلاتشان را در اینجا گذراندند، راه و چاه را بهتر میدانند و راحتتر میتوانند با سیستم وفق پیدا کنند.
نظرتان را درباره استاد راهنمای ورودی بفرمایید.
طرح خیلی خوبی در راستای افزایش ارتباط استاد با دانشجو است. البته استاد راهنما، قبلاً هم در دانشگاه بود؛ اما بخاطر محدودیتهایی که وجود دارد شاید اساتید نتوانند وقت لازم را بگذارند. دانشگاه این طرح را برای دانشجویان ورودی قرار داده است. این موضوع برای دانشجویان ورودی حیاتیتر است. چرا که دانشآموزان دبیرستانی که وارد دانشگاه میشوند، چه از لحاظ روحی و چه از لحاظ فکری، به حمایت بیشتری نیاز دارند. این طرح کمک میکند که دانشجو مشکلاتش را راحتتر با استادش مطرح کند. من فکر میکنم که طرح خوبی است. انشاءالله که نتیجه خوبی نیز داشته باشد.
خودتان را در ده سال بعد کجا میبینید؟
پیشبینی آینده، کار خیلی سختی است. میتوانم بگویم که امیدوارم این اتفاقات بیافتد. امیدوارم که از لحاظ تحقیقاتی و کاری، پیشرفت کنم و آزمایشگاه را توسعه بدهم؛ که هم برای خودم کار انجام بدهم و هم به بچههای دانشکدهٔ خودمان در ادامهٔ مسیر انگیزه بدهم.
وقتی دانشجو بودید، در ده سال بعد خود را چگونه میدیدید؟
راستش آن زمان اصلاً به این چیزها فکر نمیکردم. یعنی فقط به این فکر میکردم که درسهایم را بخوانم و تا جایی که ممکن است از لحاظ علمی پیشرفت کنم. آن زمان اصلاً به این فکر نمیکردم که ده سال دیگر چه میشود. حالا نمیدانم این خوب است یا نه.
بامزهترین خاطرهٔ دوران استادیتان چه بود؟
درسی در لیسانس به اسم اصول صنایع هست که من در دوران دانشجویی این درس را با آقای دکتر گبل داشتم. مطلبی را ایشان سر کلاس مطرح کردند که برای ما سوال بود. بعد از گذشت هفت سال، تا ترم پیش که من این درس را ارائه دادم. برای ارائهٔ درس باید منابع زیادی را مطالعه کرد و چکیدهای از آن را در کلاس تدریس کرد. من هم شروع به مطالعه جزوههای قدیمی کردم و رسیدم به همین مطلب و تازه متوجه شدم که مطلبی که دکتر گبل هفت سال پیش سر کلاس میگفتند، چه بوده است.
بامزه ترین خاطرهٔ دوران دانشجوییتان را تعریف کنید.
زمان ما رسم بود که هنگام ورود، سال بالاییها سال پایینیها را اذیت میکردند. روز جشن به ما گفتند که به دلیل ظرفیت کم، نصف شما باید ترم دوم بیایید و ما یک امتحان از شما میگیریم. ما را سر جلسه امتحان نشاندند. سوالها تستی و انگلیسی بود. حتی یکی از بچهها را با هماهنگی از جلسه بیرون کردند، مثلاً چون تقلب کرده بود. خلاصه این کار را انجام دادند و بعد از اینکه برگهها را جمع کردند گفتند شوخی بوده. البته چون یکی از برنامهریزان این شوخی، از دوستان من بود، به من شب قبل اطلاع داده بود ولی با اینوجود، خود من استرس گرفته بودم.
سالی که من وارد دانشگاه شدم، چهلمین سالگرد تأسیس دانشگاه شریف بود. در این جشن گفتند که کسانی که چهار رقم آخر شماره دانشجوییشان فلان عدد باشد قلابی است و مجاز نیستند. همه داشتند شماره دانشجویی چک میکردند. ناگهان یکی از بچهها فرار کرد و خلاصه فهمیدیم که سرکار رفته بودیم.
اگر میتوانستید جای کسی باشید چه کسی را انتخاب میکردید؟
سوال سختی است چون معمولا شخصیت آدم به همین ترتیبی است که هست. اما از لحاظ علمی دوست داشتم در برههای باشم که خیلی از پایهگذاران علم شیمی و فیزیک بودند. یعنی سالهای طلایی اوایل قرن بیستم. اما فکر نمیکنم جای کسی باشم.
چرا تصمیم گرفتید برگردید ایران؟
این سوال جنبههای مختلفی دارد. برای هر فردی میتواند دلایل مختلفی وجود داشته باشد. یکی از دلایل، وابستگیهای خانوادگی بود. من شش سال تمام آنجا بودم و به خاطر مسائل ویزا برنگشتم. یک دلیل دیگر این است که بالاخره اینجا کشور آدم است و هرچقدر هم آنجا راحتی داشته باشد، مشکلات خاص و بزرگ مربوط به خود را دارد و این برای من سخت بود که بخواهم تمام زندگیام را آنجا بگذرانم. بنابراین تصمیم گرفتم برگردم. آنجا مشکلاتی دارد که به مرور زمان خود را نشان میدهد. شاید اول به چشم نیاید، اما بعداً که آدم یک دورهٔ چهار-پنج ساله زندگی میکند، این مشکلات را کامل میفهمد و دیگر به عهده خود فرد است که فکر کند و با خود مزایا و معایب را سبک سنگین کند و من واقعاً فکر کردم که اگر برگردم بهتر است. در خارج از کشور، هرچقدر هم رفتار با شما محترمانه باشد، در هر صورت از لحاظ اجتماعی شما شهروند درجه اول نیستید و این آدم را اذیت میکند حتی اگر اطرافیان با شما برهمکنش بدی نداشته باشند، که برای من هم اینطور بود و به یاد ندارم کسی با من رفتار نامحترمانه کرده باشد، ولی از طرف خودم، مخصوصاً اواخر که درسم تمام شده بود و فکرم آزادتر بود، وقتی به این قضیه فکر کردم فهمیدم که این موضوع مرا خیلی اذیت میکند. یکی از دوستانم تعبیر قشنگی داشت؛ میگفت مَثَل ما در آنجا مانند چیزی است که روی یک کارتپستال قشنگ میچسبانی! هر کسی شما را ببیند میفهمد که مال آن فضا نیستی. با اینکه آنجا هستی ولی کاملاً قابل تشخیص هستی. این تصمیم کاملاً به فرد بستگی دارد.
خندهدارترین سوتی دانشجوها سرکلاس چه بوده؟
در یکی از کلاسها یک کوییزی گرفتم و قرار بود یک دمایی را بهدست آورند و دمایی که بچهها به دست آوردند یک دمای وحشتناک بود که از مرکز خورشید هم بیشتر بود. من همیشه به بچهها میگویم وقتی عددی را به دست میاورید بررسی کنید و ببینید که آیا آن عدد برای آن کمیت منطقی است یا نه.
اوقات فراغت خود را چگونه میگذرانید؟
اگر وقتی باقی مانده باشد سعی میکنم مطالعهٔ علمی و مطالعهٔ غیردرسی کنم.
چند ساعت در هفته را صرف مطالعه میکنید و چه کتابهایی بیشتر میخوانید؟
بیشتر کتابهای درسی و مقالات را میخوانم و هر روز سعی میکنم دو ساعت یا بیشتر را صرف مطالعه مقالات روز مربوط به کارم کنم. بعضی اوقات مطالب بیشتری در مورد درسی که قرار است بدهم میخوانم. اولویت با مطالب درسی است اما به مطالب دیگر هم علاقه دارم.
وضعیت ارتباط صنعت و شیمی را چگونه میبینید؟
شیمی یکی از رشتههایی است که برای صنعتیشدن پتانسیل زیادی دارد ولی متاسفانه به خاطر شرایط موجود اصلاً از این پتانسیل استفاده نمیشود و مثلا ممکن است دانشکده ریاضی ارتباط با صنعت بیشتری نسبت به دانشکده شیمی داشته باشد البته این مثال بود و به صورت کلی میگویم. قابلیت زیاد است ولی متاسفانه از آن استفاده نمیشود و دوست دارم روزی را ببینم که فارغالتحصیلان دانشکده خودمان بهخصوص چندسال اخیر که وضعیت کارهای دانشبنیان پا گرفته است، بتوانند تولیداتی انجام دهند که برای کشور سوددهی دارد و اشتغالزایی کند.
اگر به عقب برگردید چه کاری را هرگز انجام نمیدهد؟
من خیلی احساس میکنم برای کارها به خصوص درس خیلی استرس کشیدم و وقتی الان بهش فکر می کنم خندهام میگیرد. آدم به هر سطحی که میرسد و ظرفیتش بیشتر میشود و با مسائل جدیدتر و بزرگتر روبهرو میشود، اهمیت مسائل قبلی کم میشود و من حس میکنم در گذشته سر نمره زیادی حرصوجوش خوردم. نمیگویم که نباید تلاش کرد ولی زیادی آن هم خوب نیست و اگر به عقب برگردم، این را اصلاً تکرار نمیکنم.
در دوران دانشجویی فعالیت غیردرسی داشتید؟ و آیا شرکت در فعالیتهای غیردرسی را پیشنهاد میکنید؟
متأسفانه من بیشتر مطالعات درسی داشتم ولی حتماً شرکت در فعالیتهای غیردرسی را پیشنهاد میکنم. من پوسترهای «مختصات من کجاست» را اطراف دانشگاه دیدم که ابعاد مختلف زندگی را برای دانشجو نشان میدهد. من به بچهها توصیه میکنم که درس تمام زندگی نیست . یکی از توصیهها این است که بچهها ورزش کنند. البته من خودم ورزشکار نیستم ولی ورزش از لحاظ روحی خیلی تأثیر دارد و اگر تأثیر روحی آن از جسمی بیشتر نباشد، کمتر هم نیست. در کل، تکبُعدی بودن خوب نیست. ولی متأسفانه شرایط درس خواندن طوری است که وقت خیلی از کارها را از آدم میگیرد. البته فکر میکنم با برنامهریزی درست، خیلی از کارها را میتوان انجام داد و خیلی از وقت نکردنها به خاطر نداشتن برنامهریزی و مدیریت زمان است.
بهترین عیدیای که تا الان گرفتید چه بوده است؟
راستش یادم نمیآید! ولی معمولاً پول بوده است.
آخرینبار چهچیزی باعث شد از ته دل بخندید؟
سوال سختی است و چیزی در ذهنم نیست.
جو دانشکدهٔ شیمی را چگونه میبینید؟
جو علمی فوقالعاده است و اساتید خیلی خوبی داریم که خیلی از آنها اساتید من هم بودند و هستند و من هم با آنها درس داشتهام و من را راهنمایی کردند و از این لحاظ فکر میکنم جو خوبی است. از لحاط امکانات هم فکر میکنم تا جایی که ممکن است در دانشکده، دانشگاه و آزمایشگاه مرکزی، امکانات قابل قبولی داریم و رشتهای مثل شیمی هم خیلی به امکانات و دستگاهها بستگی دارد و امکانات تا حدی است که بتوان کارهای خوبی کرد. کمااینکه خیلی از اساتید پژوهشها و تحقیقات خیلی خوبی میکنند. از لحاظ آموزشی هم فکر میکنم آموزشها خوب و قابل قبول است. از لحاظ جو ارتباط استاد با دانشجو، هر چه زمان میگذرد این ارتباط بهتر میشود و رو به بهبود است و چیزی که خیلی روی آن تأثیر میگذارد، بحث استاد راهنمای ورودی است و به دید من خیلی خوب است.
داشتن چه مهارتها و ویژگیهایی را به دانشجو توصیه میکنید؟
این سوال خیلی خوبی است و نتیجهگیری این مصاحبه میتواند باشد. یک مشکلی که این چندسال من میبینم، بیانگیزگی بچهها است؛ که میتواند علتهای مختلفی داشته باشد. فکر میکنم داشتن انگیزه و فکر کردن به این موضوع که کسی که دانشجو است و کسی که این رشته را انتخاب کرده و وارد دانشگاه شده، چه باعلاقه و چه بدون علاقه، فعلاً وظیفه دارد که درس بخواند. چه بخواهد بعداً کار پیدا کند، و چه بخواهد اپلای کند. همه در وهلهٔ اول، مربوط به معدل آنها است و چیزی خارج از آن نیست و سرمایهٔ اصلی همین است و این خود باید به آنها انگیزه بدهد. پشتکار هم ویژگی مهمی است و در واقع در زندگی افراد بزرگ، سختیهای بزرگی وجود داشته و تنها چیزی که آنها را از این سختیها عبور داده است، ناامید نشدن و پشتکار بوده است. علاوهبراین، بهتر است بچهها یکسری مهارتهای اجتماعی را یاد بگیرند؛ مثل مهارتهای گفتوگو به صورت علمی و رسمی. یکی از مهارتهایی که بچهها در آن ضعیف هستند، مهارت ارائه دادن است. مثلا در سمینارها میبینم که بچهها در پاورپوینت درست کردن و نحوهٔ بیان ضعیف هستند. به نظرم اینها مهارتهای مهمی است. برای دوستانی که بعداّ قرار است وارد بازار کار شوند، دانشگاه به آنها خیلی از مهارتهای لازم را آموزش نمیدهد و باید به صورت خودجوش و خارج از کار دانشگاهی، در مورد مهارتهای لازم برای ورود به صنعت اطلاعات کسب کنند. مثلاً کار گروهی یکی از مهارتهای مهم در استارتآپها است و بچهها ممکن است در این مهارت مشکل داشته باشند. این توانایی تحلیل نتایج و حرفهای بقیه از لحاظ اجتماعی است. اگر بچهها بخواهند فقط روی درس خواندن تمرکز کنند، خیلی تکبُعدی میشوند. بنابراین این مهارتها برای آنها لازم است. برای توانایی ارائه دادن، ما سعی میکنیم در درسها تا جایی که امکان دارد، به بچهها آموزش دهیم. به خصوص برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی، که اهمیت این توانایی برای آنها پررنگتر است.