یک حقیقت تلخ در سیاست وجود دارد: هیچ جریانی با حذف کردن بخشهایی از یک ملت، نمیتواند مدعی نجات همان ملت شود!
نمیشود پرچم «ایران برای همه» را بلند کرد، اما پشت آن پرچم فقط کسانی را دید که دقیقاً مثل خودت فکر میکنند، مثل خودت لباس میپوشند، مثل خودت حرف میزنند و تاریخ را فقط از یک زاویه میبینند.
ایران یک رنگ نیست؛ یک نقاشی عظیم با هزاران رنگ است. در این سرزمین هم انسان مذهبی زندگی میکند، هم سکولار؛ هم سنتگرا، هم مدرن؛ هم فارس، هم کرد، هم بلوچ، هم ترک، هم عرب ایرانی. هرکس که این خاک را خانه خود میداند، بخشی از این سرزمین است.
اما بعضی جریانها هنوز سیاست را با پاککن تاریخ اشتباه گرفتهاند! یک روز فقط شکوه گذشته را میبینند و صفحههای تاریک را پنهان میکنند؛ روز دیگر فقط زخمها را میبینند و تمام دستاوردها را انکار میکنند. تاریخ نه دفتر تبلیغات است و نه دفتر انتقام. تاریخ آینه است؛ اگر فقط زاویهای را که دوست داری ببینی، تصویر واقعی را از دست میدهی.
نمیشود از مردم انتظار داشت خاطراتشان را خاموش کنند. برای بخشی از جامعه، نام ساواک یادآور سرکوب و محدودیت سیاسی است. برای بخشی دیگر، دوره پهلوی یادآور توسعه، نوسازی و تغییرات مثبت است. یک جریان سیاسی بالغ، به جای پاک کردن یکی از این روایتها، باید توانایی شنیدن همه آنها را داشته باشد.
مشکل زمانی آغاز میشود که یک جریان میگوید «ما برای همه آمدهایم»، اما در عمل فقط با بخشی از جامعه گفتوگو میکند. اگر قرار است آینده ایران ساخته شود، چرا صدای فرد مذهبی، زن محجبه، اقوام مختلف، طبقات محروم و کسانی که با روایتهای رایج آن جریان همدل نیستند، کمتر شنیده میشود؟
ملت را نمیتوان با فیلتر انتخاب کرد. نمیشود گفت: «همه ایرانیان دعوتاند، البته به شرطی که اول از آزمون عقیدتی ما قبول شوند!» این دیگر ائتلاف ملی نیست؛ یک باشگاه با کارت عضویت محدود است.
از طرف دیگر، یکی از خطرهای هر جریان سیاسی این است که تصور کند مشروعیت را میتوان بیشتر از بیرون گرفت تا از داخل. رسانههای خارجی، حمایت دولتهای خارجی یا حضور در محافل بینالمللی شاید بتواند توجه ایجاد کند، اما هیچکدام جای ارتباط واقعی با مردم داخل کشور را نمیگیرد.
هیچ ملتی با بیانیههای خارج از مرزها ساخته نمیشود. اعتماد از گفتوگو با همان مردمی ساخته میشود که قرار است آینده کشور را زندگی کنند؛ از کارگری که دغدغه نان دارد، از دانشجویی که آیندهاش را مبهم میبیند، از خانوادهای که میان سنت و تغییر ایستاده، از قومی که احساس میکند صدایش کمتر شنیده شده است.
قدرت واقعی یک جریان سیاسی در تعداد مصاحبههای بینالمللی یا عکسهایش با سیاستمداران خارجی نیست؛ در تواناییاش برای ساختن پل میان انسانهای متفاوت یک کشور است.
و خطرناکتر از همه، وقتی است که برخی به نام آزادی، تحمل شنیدن صدای مخالف را از دست میدهند. از حقوق مردم حرف میزنند، اما مردم را به «خودی» و «غیرخودی» تقسیم میکنند.
ایران با حذف ساخته نمیشود؛ با پیوند ساخته میشود. با تحقیر گذشته ساخته نمیشود؛ با فهمیدن آن ساخته میشود. با تکیه بر نگاه بیرونی ساخته نمیشود؛ با اعتمادسازی درون جامعه ساخته میشود.
آینده ایران متعلق به جریانی نخواهد بود که بلندتر فریاد میزند؛ متعلق به جریانی خواهد بود که بتواند انسانهای متفاوت را کنار هم بنشاند.
چون یک ملت را نمیشود نصف کرد و بعد انتظار داشت با نصف ملت، آیندهای کامل ساخت