اینجا دیگر پای یک گفتگوی ساده در میان نیست؛ این یک بیانیهی رسمیِ جنگِ هویتی است که در لفافهی روشنفکری، به جانِ ۱۴۰۰ سالِ تمدنِ ایران افتاده است.
فصلنامهی «فریدون» (ارگانِ فکریِ جریانِ به اصطلاح «نوپهلویگرا») در شمارهی ۷ خود، میزبان «محسن بنائی» (نویسندهی کتابِ «مغاک تیره تاریخ») بوده تا با «سعید قاسمینژاد» (مشاورِ ارشدِ «بنیاد دفاع از دمکراسیها» در واشنگتن و عضوِ شورایِ سیاستگذاریِ خودِ «فریدون») به گفتگو بنشیند. آنها در این مصاحبه، با تکرارِ استعارهی شومِ «تجاوز» به «مادرِ ایران»,در صددند تا اسلام را به عنوان یک «جنینِ نامشروع» در تاریخِ این سرزمین معرفی کنند و برای «انحلالِ نهادِ روحانیت» و تبدیلِ ایران به «سکولارترین ملتِ جهان»,برنامهریزی نمایند.
جهت آگاهی بیشتر برش هایی از این گفت و گو را برای مخاطبین محترم بازگو میکنم.
متنِ کاملِ این اعلامِ جهادِ فرهنگی را در وبسایتِ فصلنامهی «فریدون» به آدرسِ زیر بخوانید و با چشمانِ خود،این روایت را ببینید
➡️ https://www.fereydoun.org/Interviews/iranians-and-clergy
استعارههای بنیادین و هویتساز
«اسلام فرزندی است که در جریان یک تجاوز به بدن این مادر راه یافته است.»
چه استعارهی شومی! انگار که ۱۴۰۰ سالِ تمدنِ درخشانِ اسلامی-ایرانی، یک «حرامزادگیِ جمعی» بوده است. اگر اسلام، «فرزندِ تجاوز» است، پس تکلیفِ ابنسینا، مولانا، حافظ، معماریِ اصفهان، فلسفهی ملاصدرا و ... چیست؟ مگر اینها، فرزندانِ همین «تجاوز» نبودهاند؟ شما با این استعاره، نه تنها به دینِ بیش از نیمی از مردمِ ایران توهین میکنید، بلکه به عقلِ جمعیِ یک تمدنِ هزاران ساله، خیانت میکنید. آیا ایرانیانِ مسلمانِ امروز، «موجوداتِ دورگهیِ نامشروع» هستند که باید از «مادرِ پاکِ خود» (ایرانِ آریاییِ) شرمنده باشند؟ این، اوجِ «نژادپرستیِ فرهنگی» است که با لباسِ «استعارهپردازیِ روشنفکری»، به جانِ هویتِ یک ملت افتاده است.
«اسلام در بطن ایران پا گرفت و اکنون نسبت این دو، به نسبت مادر و فرزندی میماند که مادر میداند او حاصل تجاوز است اما به هر روی او را در دامان خود پرورده است.»
چه روایتِ شومِ «عقدهی خودکمبینیِ تاریخی»! شما میخواهید به ایرانیان بگویید که «مادرِ شما، تجاوز شده و شما، فرزندِ آن تجاوز هستید؛ پس تا ابد، مدیونِ این زخمِ کهنهاید»؟ این، همان ترفندی است که نازیها برای تحقیرِ یهودیان به کار بردند؛ آنها گفتند: «شما، نژادی پستاید که تاریخِ شما، تاریخِ انحطاط است.» حالا شما هم با همین لحن، به ایرانیان میگویید: «تاریخِ شما، تاریخِ تجاوز است؛ پس به گذشتهی خود افتخار نکنید، بلکه از آن شرمنده باشید.» اما ایرانیان، برخلافِ روایتِ شومِ شما، نه «فرزندانِ تجاوز»، که «وارثانِ یک تمدنِ چندلایه» هستند؛ تمدنی که در آن، «کوروش» در کنار «مولانا»، «تختجمشید» در کنار «مسجدِ شیخلطف الله» معنا پیدا میکند.
«ما شاهد دو تجاوز دردناک بودهایم: یکی ورود اسلام و دیگری تحمیل تشیع در دورهی صفویه.»
خشونت های کم سابقه شاهان صفوی در تاریخ ایران غیر قابل انکار است. اما چرا در همین دوران، ایرانیان، به اوجِ شکوفاییِ علمی، فلسفی، هنری و عرفانی رسیدند؟ چرا در همین دوران، «مکتبِ اصفهان» در فلسفه و «مکتبِ شیراز» در عرفان، جهان را متحیر کردند؟ شما با این ادعا، در واقع، به «عقلِ تاریخیِ ملتِ ایران» توهین میکنید و میخواهید بگویید که ایرانیانِ مسلمان، «موجوداتی منفعل» بودهاند که همواره «قربانیِ تجاوز» بودهاند و هرگز «عاملیتِ تاریخی» نداشتهاند. اما تاریخِ واقعی، خلافِ این را نشان میدهد: ایرانیان، اسلام را «ایرانی» کردند و تشیع را با فرهنگِ «عدالتخواهیِ عاشورایی» خود، آمیختند و از آن، یک «تمدنِ تازه» ساختند. شما میخواهید این «عاملیتِ تاریخی» را از آنها سلب کنید تا آنها را به «بردهگانیِ فاقدِ اراده» تبدیل کنید که تنها با «بازگشت به ایرانِ پیشااسلامی» میتوانند نجات یابند.
«روحانیت شیعه یک نهاد انگل و تبهکار بوده است که از لحظهای که وارد جامعه ایرانی شده، مانند یک پارازیت فقط از این جامعه تغذیه کرده و هیچ سودی به آن نرسانده است.»
علی رغم تمامی انتقاداتی در که دوره فعلی بر نهاد روحانیت وارد است، در طولِ تاریخ، بسیاری از علمایِ شیعه، پرچمدارِ «عدالتخواهی» و «مبارزه با استبداد» بودهاند. آیا نقشِ «آخوند خراسانی» و «نائینی» در انقلابِ مشروطه را فراموش کردهاید؟ آیا میدانید که «شیخِ اشراق» (سهروردی)، «میرداماد» و «ملاصدرا»، جزوِ بزرگترین فیلسوفانِ تاریخِ بشر بودهاند که در دامانِ همین «روحانیتِ انگل» پرورش یافتند؟ شما با یک «برچسبِ کلی»، یک «نهادِ تاریخیِ عظیم» را به «انگل» تشبیه میکنید، در حالی که اگر «روحانیت» را از تاریخِ ایران حذف کنید، نیمی از «فرهنگِ ایرانی» (از معماریِ مساجد تا ادبیاتِ عرفانی و فلسفهی اسلامی) نیز حذف خواهد شد. شما به دنبال «نابودیِ یک نهاد» نیستید؛ به دنبال «پاکسازیِ فرهنگی» هستید.
«ما یک شانس تاریخی داریم که برای همیشه از شر این انگل خلاص شویم.»
«شانسِ تاریخی»؟! آری، این دقیقاً همان «شانسِ تاریخیِ شومی» است که نازیها نیز از آن سخن میگفتند؛ آنها هم میگفتند: «ما یک شانسِ تاریخی داریم که برای همیشه از شرِّ یهودیان خلاص شویم.» شما با این ادبیات، در حالِ طراحیِ یک «هولوکاستِ نهادی» علیه روحانیتِ شیعه هستید. میخواهید «نهادِ روحانیت» را ریشهکن کنید، اما نمیدانید که با این کار، بخشِ عظیمی از «هویتِ تاریخی» و «مرجعیتِ اخلاقی» جامعهی ایران را نیز نابود میکنید. شما میخواهید «نهادِ دین» را نابود کنید تا «دولت» بتواند به جایِ آن، به «تنها مرجعِ اخلاقی» تبدیل شود. این، نه یک «شانسِ تاریخی»، که یک «نقشهی شومِ قدرتطلبی» است.
«ما نقد دین میکنیم، نقد تاریخ اسلام است، نقد محتوای اسلام است.»
«نقدِ دین»؟! شما که از «استعارهی تجاوز» و «تشبیهِ انگل» استفاده میکنید، «نقد» نیست؛ «تحقیر» است. نقد، یعنی «موشکافیِ عالمانه»، اما شما در حالِ «توهینِ عاطفی» به باورهایِ ۱.۸ میلیارد مسلمان هستید. آیا میتوانید یک «نقدِ علمی» از «محتوا و تاریخِ اسلام» ارائه دهید، بدون اینکه از استعارههایِ احساسی و برچسبهایِ نژادپرستانه استفاده کنید؟ اگر ادعایِ «نقد» دارید، پس چرا از «زبانِ طنزِ توهینآمیز» و «تمثیلهایِ تحقیرآمیز» استفاده میکنید؟ چون شما به دنبالِ «نقد» نیستید؛ به دنبالِ «تخریبِ احساسیِ هویتِ اسلامیِ ایرانیان» هستید.
«ما با ایدئولوژی سرکوبگری به نام اسلام دشمن هستیم نه با افراد مسلمان.»
شما میگویید با «ایدئولوژیِ اسلام» دشمنید، اما وقتی «پیامبرِ اسلام» را به چالش میکشید و «قرآن» را زیر سؤال میبرید، آیا میتوانید ادعا کنید که به «مسلمانانِ فرد» توهین نمیکنید؟ تحقیرِ «مقدساتِ دینی»، یعنی تحقیرِ «عواطفِ دینیِ مسلمانان». شما با این ادعا، درست مثل کسی هستید که به «مادرِ یک فرد» توهین میکند، اما میگوید: «من با خودِ او کاری ندارم، فقط با مادرش دشمنم!» این، یک «سفسطه» است برای «توهینِ حسابشده». شما میخواهید با این تفکیکِ دروغین، وجدانِ خود را آسوده کنید، اما میدانید که «توهین به دینِ یک فرد»، یعنی «توهین به هویتِ او».
«اگر اسلام را یک ذره هم تغییر دهید، کاملاً تبدیل به چیز دیگری میشود.»
آیا «پروتستانتیسم» در مسیحیت، «مسیحیت» را نابود کرد؟ آیا امروز، «کاتولیک» و «پروتستان»، در کنار هم، بخشی از «مسیحیتِ مدرن» نیستند؟ شما با این ادعا، در واقع، «تاریخِ ادیان» را نادیده میگیرید. اسلام، در طولِ ۱۴۰۰ سال، تغییراتِ زیادی کرده است؛ از «فقه»، «کلام»، «عرفان» و «فلسفه» گرفته تا «تفسیر» و «حدیث». اما این تغییرات، هرگز «اسلام» را به «چیزِ دیگری» تبدیل نکرده است. شما میخواهید «امکانِ اصلاحِ دروندینی» را انکار کنید تا به این نتیجه برسید که «تنها راه، کنار گذاشتنِ کاملِ اسلام است». این، یک «استدلالِ مصادرهبهمطلوب» است.
«پیامبرِ اسلام را به چالش میکشیم.»
«چالش»؟! آیا «چالشِ علمی» با زندهترین شخصیتِ تاریخِ بشر (که ۱.۸ میلیارد پیرو دارد)، با «استعارهی تجاوز» و «تشبیهِ انگل» انجام میشود؟ شما با این ادعا، میخواهید به خودتان «جسارتِ روشنفکری» نسبت دهید، اما در عمل، کاری جز «تخریبِ عواطفِ مذهبیِ یک جمعیتِ عظیم» انجام نمیدهید. اگر واقعاً به دنبالِ «چالشِ علمی» هستید، چرا از «زبانِ توهینآمیز» استفاده میکنید و با «احترامِ حداقلی» با مقدساتِ یک دینِ بزرگ، رفتار نمیکنید؟ چون شما به دنبال «تحقیر» هستید، نه «چالش».
آیندهپژوهیِ سکولار؛ پیشبینیِ حذفِ اسلام!
«پیشبینی من این است که در ایرانِ آینده، زرتشتیگری و بهائیت، بیش از هر دینِ دیگری، طرفدار پیدا خواهند کرد.»
آئین زرتشت میراث دار کهن فرهنگ گذشته ایران است و زرتشتیان همواره شهروندانی بوده اند که علارغم تمامی تبعیض ها زیست متمدنانه خود را در ساختار تبعیض آمیز امروز ادامه دادند،اما «زرتشتیگریِ امروز»، یک «دینِ احیاگرانه» است که توسطِ روشنفکرانی مثل «آخوندزاده» و «کسروی» در قرنِ ۱۹ و ۲۰ ساخته شد تا جایگزینِ «اسلامِ ایرانی» شود؟ شما با این پیشبینی، در واقع، «خواهانِ ایجادِ یک دوقطبیِ جدید» هستید: «ایرانیِ زرتشتیِ ملیگرا» در برابرِ «ایرانیِ مسلمانِ سنتی». این، نسخهی دیگری از همان «تفرقهاندازیِ قومی-دینی» است که در خدمتِ پروژهی «نوپهلویِ» شماست.
«ما بزرگترین شانس را داریم که سکولارترین ملت جهان شویم.»
آیا «سکولارترین ملت» بودن، یک «آرمانِ ارزشمند» است؟ شما میخواهید به جای سکولاریسم دموکراتیک، ایران را به «موزهای از دینستیزی» تبدیل کنید که در آن، مردم، از هرگونه «هویتِ دینیِ جمعی» شرمنده باشند. اما نمیدانید که «سکولاریسمِ افراطی»، خودش به یک «دینِ سیاسیِ متعصبانه» تبدیل میشود که در آن، هرگونه «دینداریِ عمومی» به «ارتجاع» تعبیر میگردد. شما میخواهید «دین» را از «فضایِ عمومی» حذف کنید تا «دولت» بتواند به جایِ آن، «تنها مرجعِ اخلاقی» باشد. این، عینِ پروژهی «دولتِ مادر» است که در لباسِ «سکولاریسم»، «دینِ جدیدی» را به جامعه تحمیل میکند.
«در آینده ایران، کسانی که گرایش دینی دارند و نمیخواهند مسلمان باشند، احتمالاً به سوی آیین زرتشت یا بهائیت خواهند رفت.»
چه «برنامهریزیِ دقیقی»! شما نه تنها «افولِ اسلام» را پیشبینی میکنید، بلکه «جایگزینِ آن» را هم تعیین کردهاید: «زرتشتِ ملیگرا» و «بهائیتِ مدرن». انگار که مردمِ ایران، «مهرههایِ شطرنجِ» شما هستند که باید به دستورِ شما، دینِ خود را عوض کنند! آیا مردمِ ایران، حق ندارند که «اسلامِ مدنیِ اصلاحشده» را انتخاب کنند، بدون اینکه به «زرتشت» یا «بهائیت» پناه ببرند؟ شما با این پیشبینی، در واقع، «استقلالِ فکریِ مردم» را نادیده میگیرید و برای آنها «تعیینِ تکلیفِ دینی» میکنید. این، عینِ منطقِ حکومت فعلی است؛ با این تفاوت که آنها «اسلام» را تحمیل میکنند و شما «زرتشت و بهائیت» را.
«در دوران رضاشاه، مشت آهنینی آمد که بر سر روحانیت کوبیده شد و توازن قوا را به نفع جریان ملی به هم زد.»
در کنار اقدامات مثبت رضا شاه در جهت مدرن سازی و و ورود تکنولوژی، شما از «مشت آهنینِ او» به عنوان یک «اقدامِ مثبتِ تاریخی» یاد میکنید! رضاشاه، همان کسی که با «کشفِ حجابِ اجباری»، «بستنِ مدارسِ دینی» و «سرکوبِ روحانیونِ مبارز»، اولین ضربه را به «هویتِ اسلامیِ مردم» وارد کرد. شما میگویید که این «مشت آهنین»، توازنِ قوا را به «نفعِ جریانِ ملی» تغییر داد؛ اما آیا میدانید که همین «مشت آهنین»، بعدها به خودِ «جریانِ ملی» (مثلِ مصدق) نیز ضربه زد؟ شما با این ادعا، در واقع، به «اقتدارگراییِ دینستیز» مشروعیت میبخشید و میخواهید بگویید که «نابودیِ روحانیت» به هر قیمتی (حتی با «دیکتاتوریِ نظامی»)، «تاریخی» و «ضروری» است. این، اوجِ «توجیهگریِ اقتدارگرایانه» است.
«ملیگرایی ایرانی در عصر رضاشاه با مشتی آهنین همراه شد که اجازه نفس کشیدن به روحانیت نمیداد.»
شما به صراحت، از «سرکوبِ روحانیت» به عنوانِ «دستاوردِ ملیگرایی» دفاع میکنید! یعنی «ملیگراییِ واقعی»، فقط در سایهی «سرکوبِ دین» میتواند شکوفا شود؟ این، همان «ملیگراییِ فاشیستی» است که در آلمانِ نازی، «یهودیان» را سرکوب کرد تا «نژادِ آریایی» را نجات دهد. شما میخواهید نسخهی ایرانیِ آن را پیاده کنید: «ملیگراییِ آریایی» در برابر «اسلامِ بیگانه». اما غافلید که «ملیگراییِ مبتنی بر سرکوب»، در نهایت، به «دیکتاتوری» منجر میشود و خودِ «ملیت» را نیز نابود میکند.
تناقضِ «دولتِ بیطرف» یا «دولتِ مربیِ دین»:
«دولت نباید در بخش دین دخالت کند. دولت باید از حقوق همه باورمندان یا ناباورمندان دفاع کند ولی در این بین باید بیطرف باشد.»
«دولتِ بیطرف»؟! اما شما در همین گفتوگو، پیشبینی میکنید که «زرتشتیگری» و «بهائیت» در ایرانِ آینده، رونق خواهند گرفت و «اسلام» افول خواهد کرد! اگر دولت، «بیطرف» است، چرا باید به «افولِ اسلام» امیدوار باشد و از «رونقِ زرتشتیگری» سخن بگوید؟ این، یک «تناقضِ آشکار» است: شما میخواهید «دولت» را به عنوانِ «بیطرف» معرفی کنید، اما در عمل، برایش «برنامهی دینی» تعیین میکنید. «دولتِ بیطرفِ» شما، در واقع، یک «دولتِ مربی» است که با نقابِ «سکولاریسم»، در حالِ «مدیریتِ دین» و «هدایتِ جامعه به سمتِ یک قرائتِ خاص» است.
«هیچ کس نباید حق ایجاد آموزشگاههایی را داشته باشد که از سیستم آموزشوپرورش کشور مستقل هستند.»
یعنی «آزادیِ آموزشِ دینی» باید به طورِ کامل، به «انحصارِ دولت» درآید؟ این، یعنی «دولت»، به «تنها مرجعِ تفسیرِ دین» تبدیل میشود. شما با این ادعا، در حالِ «خفهکردنِ هرگونه تفکرِ دینیِ مستقل» هستید و میخواهید «دین» را به «سخنرانیِ دولتی» تبدیل کنید. اگر «دولت»، تنها متولیِ آموزشِ دین باشد، چه کسی جلویِ «دولتیسازیِ دین» را میگیرد؟ این، عینِ «نظامِ آموزشیِ حکومت فعلی» است؛ با این تفاوت که در آن، «اسلامِ دولتی» تدریس میشود و در اینجا، «سکولاریسمِ دولتی»!
«ما یک شانس تاریخی داریم که برای همیشه از شر نهاد روحانیت خلاص شویم.»
«شانسِ تاریخی»؟! آری، این دقیقاً همان «شانسِ تاریخیِ شومی» است که نازیها نیز از آن سخن میگفتند؛ آنها هم میگفتند: «ما یک شانسِ تاریخی داریم که برای همیشه از شرِّ یهودیان خلاص شویم.» شما با این ادبیات، در حالِ طراحیِ یک «هولوکاستِ نهادی» علیه روحانیتِ شیعه هستید. میخواهید «نهادِ روحانیت» را ریشهکن کنید، اما نمیدانید که با این کار، بخشِ عظیمی از «هویتِ تاریخی» و «مرجعیتِ اخلاقی» جامعهی ایران را نیز نابود میکنید. شما میخواهید «نهادِ دین» را نابود کنید تا «دولت» بتواند به جایِ آن، به «تنها مرجعِ اخلاقی» تبدیل شود. این، نه یک «شانسِ تاریخی»، که یک «نقشهی شومِ قدرتطلبی» است.
«در آینده ایران، بخش بسیار بزرگی از شهروندان دین ناباور و خداناباور خواهند بود.»
این، یک «پیشبینیِ علمی» نیست؛ یک «خواهشِ قلبی» است. شما میخواهید ایرانیان، از «دین» به عنوانِ یک «هویتِ جمعی» دست بکشند. این، عینِ «انسانشناسیِ مارکسیستی» است که بعد از فروپاشیِ شوروی، به «تهیگاهِ معنوی» انجامید.
«تکثرِ دینی در ایران، میتواند زمینهسازِ دموکراسیِ پایدار باشد.»
تکثرِ دینی، به خودیِ خود، «دموکراسی» نمیآورد. هند، با وجودِ تکثرِ دینی، یکی از خشنترین جوامع از نظرِ «خشونتِ فرقهای» است. شما میخواهید «تکثر» را به یک «ابزارِ سیاسی» تبدیل کنید تا «دولتِ سکولار» بتواند در میانِ ادیانِ مختلف، به «داوری» بنشیند و «بازیِ سیاسی» را اداره کند. اما نمیدانید که «دموکراسیِ واقعی»، در سایهی «فرهنگِ مدارا»، «جامعهی مدنیِ قوی» و «قانونِ اساسیِ عادلانه» شکل میگیرد، نه در سایهی «تکثرِ تحتِ کنترلِ دولت».
«ما با هر دو جبههی ارتجاعِ سیاه و سرخ میجنگیم.»
«ارتجاعِ سیاه» (اسلامگرایان) و «ارتجاعِ سرخ» (چپها) هر دو، برای شما «دشمن» هستند، چون هر دو، به نوعی، «رقیبِ قدرتِ دولتِ سکولارِ شما» محسوب میشوند. شما میخواهید هرگونه «ایدئولوژیِ رقیب» (چه دینی، چه چپی) را حذف کنید تا فقط «ایدئولوژیِ خودتان» (سکولاریسمِ نئولیبرالِ غربگرا) در جامعه باقی بماند. این، نه «مبارزه با ارتجاع»، که «درخواستِ انحصارِ قدرت» است.
این گفتوگو، یک «بیانیهی جنگِ هویتیِ تمامعیار» است
این گفتوگو، یک «تحلیلِ علمی» نیست؛ یک «بیانیهی جنگِ هویتی» است که در لفافهی «روشنفکری»، به جانِ ۱۴۰۰ سالِ تمدنِ ما افتاده است.
قاسمینژاد و بنائی، با «استعارهی تجاوز»، «تشبیهِ انگل»، «تاریخسازیِ وارونه»، «پیشبینیِ افولِ اسلام» و «طراحیِ دولتِ سکولارِ افراطی دیکتاتور»، در حالِ نقشهکشیِ یک «ایرانِ نوپهلویِ آریایی» هستند؛ ایرانِ که در آن، نه خبری از «مولانا» و «ابنسینا» است، نه از «عاشورا» و «مسجدِ شیخلطف الله».
اما بدانید که ما، فرزندانِ ایران هستیم؛ ایرانی که در آن، «حافظ» و «مولانا» و «ابنسینا» پرورش یافتند.
ما، «گزینهی سوم» را میخواهیم: ایرانِ خودِ ما، ایرانِ که در آن، «ایرانیت» با «دین» آشتی میکند و «آزادی» با «اخلاق» گره میخورد.
آگاه باشید؛ فریبِ این ادبیاتِ فریبنده را نخورید.