این روزها بازار «ایران‌دوستی» آن‌قدر شلوغ شده که هرکس یک گردنبند فروهر به گردن بیندازد، چند جمله منسوب به کوروش منتشر کند و چند شعار اسلام‌ستیزانه سر بدهد، خود را متولی تمدنی می‌داند که حتی زحمت ورق زدن تاریخش را هم به خود نداده است.
برای اینان، ایران نه یک تمدن، که یک دکور است؛ صحنه‌ای برای نمایش. تخت جمشید، پس‌زمینه عکس پروفایل است؛ کوروش، هشتگ؛ فردوسی، چند بیت بریده از زمینه تاریخی؛ و «آریایی»، برچسبی که روی هر کالای فرهنگی وارداتی می‌چسبانند تا بوی بیگانگی‌اش کمتر شود.
طنز تلخ تاریخ اینجاست که از «تهاجم فرهنگی» می‌نالند، اما خود، ویترین متحرک همان فرهنگ‌اند. از پوشش و الگوی مصرف تا زبان، ژست، روابط اجتماعی، معیارهای زیبایی و شیوه زیست، آیینه فرهنگ عامه غرب معاصر شده‌اند؛ فقط روی این تصویر، قابی از فروهر گذاشته‌اند و نامش را «بازگشت به ایران» نهاده‌اند.
اما حتی در این تقلید نیز انتخابشان عجیب است؛ از غرب، نه سنت دانشگاه را برمی‌دارند، نه فرهنگ کتاب‌خوانی، نه انضباط، نه اخلاق حرفه‌ای، نه مسئولیت‌پذیری مدنی، نه احترام به قانون و نه روح پرسشگری. سهمشان از غرب، بیشتر هیاهوی شبکه‌های اجتماعی، مصرف‌گرایی، نمایش هویت، شهرت‌زدگی و جنجال رسانه‌ای است. گویی از یک باغ بزرگ، فقط علف‌های هرز را چیده‌اند و با افتخار در گلدان «تمدن آریایی» کاشته‌اند.
ایران را نه خوانده‌اند، نه فهمیده‌اند، نه زیسته‌اند. شاهنامه را با کپشن اشتباه گرفته‌اند، تاریخ را با ریلز، هویت را با استایل، و تمدن را با اکسسوری. هرچه مطالعه کمتر، شعار بلندتر؛ هرچه شناخت کمتر، ادعا بزرگ‌تر.
تمدن را نمی‌توان با فریاد احیا کرد. تمدن با کتاب ساخته می‌شود، نه با الگوریتم؛ با شناخت، نه با نمایش؛ با اندیشه، نه با هشتگ. و شاید بزرگ‌ترین تراژدی این باشد که کسانی بیش از همه از «نجات ایران» سخن می‌گویند که کمترین آشنایی را با خودِ ایران دارند.
