
یک روز عدهای میخواستند ایران را هرچه بیشتر شبیه غرب کنند. فکر میکردند اگر ظاهر و سبک زندگی غربی را بیاورند، کشور هم پیشرفته میشود. اما خیلی از مردم احساس کردند دارد به فرهنگ، مذهب و هویتشان بیتوجهی میشود. همین فاصله، یکی از عواملی بود که نارضایتی را بیشتر کرد.
بعد از انقلاب، ورق برگشت. این بار قرار بود جامعه از غرب فاصله بگیرد و به هویت اسلامی برگردد. اما این طرف هم خیلیها احساس کردند به جای اینکه حق انتخاب داشته باشند، یک نوع خاص از فکر و سبک زندگی به آنها تحمیل شده است.
نتیجه چه شد؟
یک حکومت مردم را از خودش دور کرد چون فکر میکرد برای پیشرفت باید شبیه غرب شویم؛ حکومت بعدی هم بخشی از مردم را از خودش دور کرد چون فکر میکرد برای حفظ هویت اسلامی باید همه را شبیه یک الگوی خاص زندگی کند.
اشتباه هر دو یکی بود؛ هر دو خیال کردند میشود هویت یک ملت را از پشت میز طراحی کرد.
امروز هم انگار بعضیها هنوز همان اشتباه را تکرار میکنند. بخشی از مخالفان سیاسی آنقدر شیفتهی غرب شدهاند که هرچه از غرب میآید را خوب میدانند و هرچه بوی سنت و مذهب بدهد را عقبماندگی. در طرف مقابل هم عدهای در داخل خیال میکنند هرچه از غرب بیاید فساد است و فقط یک نوع زندگی باید وجود داشته باشد.
انگار هیچکس از خودش نمیپرسد: پس ایران کجاست؟
چرا همیشه باید بین «عربی شدن» و «غربی شدن» یکی را انتخاب کنیم؟ چرا هیچوقت از «ایرانی ماندن» حرف نمیزنیم؟
ایران نه با عربی شدن خودش را پیدا میکند، نه با کپی شدن از غرب. ملتی که گذشتهاش را انکار کند، ریشههایش را قطع میکند؛ ملتی هم که چشمش را به روی دنیا ببندد، از حرکت میایستد.
شاید آن یک نقطه بین «عرب» و «غرب» فقط یک نقطه نباشد؛ شاید نماد سال ها سردرگمی ما باشد. یک روز از خودمان فرار کردیم و به سمت غرب دویدیم، روز دیگر از غرب فرار کردیم و فقط یک روایت خاص از هویت را پذیرفتیم. در هر دو حالت، بازنده خود ایران بود.
وقت آن نرسیده به جای دعوا بر سر اینکه عرب باشیم یا غربی، یاد بگیریم ایرانی باشیم؛ ایرانی که از دنیا یاد میگیرد، اما خودش را نمیفروشد، و به گذشتهاش احترام میگذارد، اما در گذشته هم زندانی نمیشود؟