
قارچ خوراکی به عنوان یک ماده غذایی که علاوه بر تأمین نیازهای غذایی و ارزش تغذيه ای بالا، از منابع محدود موجود نیز کمترین استفاده را نموده و بازدهی مناسبی نسبت به سایر اقلام کشاورزی و حیوانی دارد و می تواند به عنوان فرصتی مغتنم برای تأمین بخشی از نیازهای بشری به شمار آید. برای تولید قارچ خوراکی از بقایای مواد زائد گیاهی و صنعتی استفاده می گردد و نهایتا محصولی سرشار از پروتئین، املاح، ویتامین ها و دارای سدیم و چربی کم و فواید بیشمار دیگر در تغذیه انسان تولید میشود. پرورش قارچ در واقع نوعی فعالیت بازیافت مواد زائد به شمار می رود. مزارع پرورش قارچ، بدلیل استفاده از چندین تن کاه و کلش، کود اسب و کود مرغی، به حفظ محیط زیست کمک می کنند. این مواد را اصطلاحا ضایعات محصولات کشاورزی می نامند و چنانچه برای کشت و تولید قارچ مورد استفاده قرار نمی گرفتند، جایی برای انباشت آنها فراهم نبود. به عبارت دیگر، کشت قارچ، تلفیقی از علم و هنر است که طی مراحل پیچیده و مشخص انجام میشود.
از جمله مزایای تولید قارچ خوراکی می توان به موارد ذیل اشاره نمود :
تکنولوژی تولید و پرورش قارچ های خوراکی به واسطه وجود چنین قابلیت ها و مزایای اساسی، پیشرفتهای زیادی در کشورهای پیشرفته پیدا نموده و اهمیت آن بقدری مورد تأیید مراکز علمی قرار گرفته که به صورت رشتهای مستقل با گرایش های مختلف در دانشگاهها و مراکز آموزشی این کشورها تدریس می گردد و در ایران نیز در حال حاضر در مؤسسات آموزشی علمی کاربردی کشور، رشته تحصیلی پرورش قارچ خوراکی پایه گذاری شده و هرساله دانشجویانی در این رشته تحصیلی پذیرفته میشوند.
در کشور ما علیرغم برخورداری از شرایط جوی متنوع، وسعت زمینهای قابل استفاده، نیروی کار زیاد و ارزان و وجود امکانات بالقوه برای توسعه تکنولوژیکی، اطلاعات عمومی جامعه در مورد قارچ خوراکی و محصولات آن محدود بوده و در مراکز علمی و تحقیقاتی کمتر کار پژوهشی در این رابطه صورت گرفته و کمتر کتاب یا مجله علمی حتی به زبانهای خارجی و آمار و اطلاعاتی در این ارتباط وجود دارد.
نظر به عمر انبار مانی کوتاه قارچ خوراکی، مسائل مربوط به نگهداری و جلوگیری از ضایعات در تولید و عرضه این ماده غذایی همانند سایر محصولات کشاورزی امری مهم بوده و بی توجهی به آن می تواند با به بار آوردن زیان های اقتصادی بیشمار، محرومیت و فقر غذایی عده کثیری از انسانها را سبب شود. لذا با توجه به روند تولید، عرضه، عدم تعادل بین عرضه و تقاضا و عمر کوتاه انبار مانی، افزایش طول عمر نگهداری این محصول باارزش اهمیت بسیار داشته و می بایست از ضروریات مهم بخش صنایع غذایی و تبدیلی کشور قلمداد گردد.
نگاهی به وضعیت تولید قارچ خوراکی در کشورهای پیشرو در این زمینه نشان میدهد که موفقیت فعالیت پرورش قارچ خوراکی در این کشورها مرهون عوامل زیر است که به نحو مناسبی با یکدیگر در تعامل و ارتباط می باشند :
چهارصد سال پیش از میلاد مسیح بقراط برای نخستین بار از "قارچ" و ارزشهای دارویی آن یاد کرد. اولین بار در سال ۱۶۵۲ میلادی ، به صورت کاملا اتفاقی قارچ در مزرعه ای مشاهده شد. متاسفانه، این محصول به عنوان عاملی موثر در درمان کورکها و نه به عنوان یک محصول خوراکی معرفی شد. در سال ۱۷۰۷، یک گیاه شناس فرانسوی قارچ را به عنوان" محصول بدست آمده از اسب" توصیف کرد. وی حتی فراتر از این توصیف گفته است که اسپورها پس از جوانه زنی به سطحی پرزدار و کرکی تبدیل می گردند و اگر روی کود اسبی کشت داده و با خاک پوشانده شوند، سرانجام به" قارچ" تبدیل خواهند شد. نخستین بار در سال ۱۷۸۰ تولید قارچ به صورت تجاری توسط یک باغبان فرانسوی در معادن زیرزمینی حومه پاریس انجام شد. بعد از جنگ های داخلی فرانسه، تولید کنندگان اقدام به انتقال این تجربه به آمریکای شمالی نموده و از گلخانه های تاریک و قفسه های مخصوص برای رشد قارچها استفاده کردند. در سال ۱۸۹۴، اولین سازه ای که به ویژه برای تولید قارچ طراحی شده بود در ایالت پنسیلوانیای آمریکا که به عنوان پایتخت قارچ جهان مشهور گردیده است، ساخته شد. و در کشور ما تولید و پرورش قارچ خوراکی از سال ۱۳۳۷ آغاز گردید. اولین واحد تولید و پرورش قارچ خوراکی در سال ۱۳۳۷ با ظرفیت ۱۰ تن در سال و دومین واحد در سال ۱۳۵۳ با ظرفیت ۵۰ تن در سال در تهران شروع به فعالیت نمودند. روند ساخت واحدهای پرورش قارچ خوراکی در کشور از سال ۱۳۶۴ شتاب بیشتری یافت. به طوریکه میزان تولید قارچ خوراکی در سالهای ۱۳۷۰ ، ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰ به ترتیب به ۱۶۷۰، ۱۰۰۰۰ و ۸۷۰۰۰ تن افزایش یافت.