بیشتر گفتوگوهای من با مالکهای مطب دربارهٔ نرمافزار با یک جمله شروع میشود: «نرمافزار داریم.» وقتی میپرسم چه کاری برایتان میکند، جواب معمولاً تقویم نوبت است.
تقویم لازم است. ولی فقط به یک پرسش جواب میدهد: چه کسی، کی میآید.
پرسش گرانتر این است: چه کسی قرار بود بیاید و نیامد؟
یک صبح در کلینیک الف
(مثال ترکیبی؛ نام و جزئیات ساختگی است.)
کلینیک الف تقویم شلوغی داشت. منشیها خسته بودند و همه حس میکردند جا کم است. از مدیر مطب یک پرسش ساده کردم: «ماه گذشته چند طرح درمان ارائه شد که هنوز شروع نشده؟»
کسی جواب را نمیدانست. نه چون پنهان بود؛ چون هیچجا ثبت نمیشد. پروندهها بود، طرحها بود، ولی فهرستی نبود که این بیماران را کنار هم بگذارد.
آن روز چند ساعت وقت گذاشتند و فهرست را دستی از روی پروندهها ساختند. فهرست بلندتر از انتظار همه بود. هیچکدام از این بیماران گم نشده بودند. فقط کسی مسئول پیدا کردنشان نبود.
فرق در یک جمله
نرمافزار نوبتدهی زمان را مدیریت میکند. PRM، یعنی مدیریت ارتباط با بیمار (Patient Relationship Management)، مسیر را.
نوبتدهی وقتی بیمار نوبت گرفت شروع میشود و وقتی آمد تمام میشود. PRM از اولین تماس شروع میشود، حتی پیش از نوبت، و تمام نمیشود: بعد از درمان، موعد معاینهٔ دورهای میآید و بعد از آن، دوباره.
در دندانپزشکی این فرق از بیشتر رشتهها مهمتر است. درمان چندجلسهای است، پرداخت مرحلهای است، و بیمار گاهی هفتهها دربارهٔ طرح درمان فکر میکند. هر کدام از این نقطهها جایی است که بیمار میتواند بیصدا از مسیر بیرون برود. و بیماری که نیامده، پروندهاش را خودش باز نمیکند.
سه پرسش برای هر بیمار
روشی که با مطبها به کار میبرم ساده است. برای هر بیمار، و هر کسی که فقط تماس گرفته، سه چیز باید روشن باشد:
۱. قدم بعدی چیست؟ نوبت جلسهٔ بعد، تماس دربارهٔ طرح، یا دعوت به معاینهٔ دورهای.
۲. مسئولش کیست؟ یک نفر با نام، نه «منشیها».
۳. موعدش کی است؟ یک تاریخ، نه «این هفته».
اگر یکی از این سه خالی است، بیمار در همان نقطه گیر کرده است، حتی اگر پروندهاش کامل باشد.
فهرستی که خودش ساخته شود
PRM خوب به حافظهٔ کسی تکیه نمیکند. هر صبح فهرستی جلوی چشم است که سه گروه را جمع کرده: درمان نیمهتمام، موعد معاینه گذشته، و کسانی که مدتهاست برنگشتهاند. منشی لازم نیست آنها را از لای پروندهها پیدا کند. از فهرست تماس میگیرد و نتیجه را در همان ردیف ثبت میکند تا نفر بعدی بداند پیشتر چه گفته شده است.
برای طرح درمانی که بیمار هنوز دربارهٔ آن تصمیم نگرفته، نردبانی ثابت به کار میبریم: تماس روز یک، روز سه، روز هفت و روز سی؛ بعد پیگیری با دلیل بسته میشود. ثابت بودن نردبان از خود این روزها مهمتر است. منشی تازه هم میداند امروز با چه کسی تماس بگیرد.
دو اشتباه رایج
اشتباه اول: «پروندهٔ الکترونیک داریم، پس پیگیری هم داریم.» پرونده گذشته را ثبت میکند. پیگیری به فهرستی نیاز دارد که صاحب داشته باشد و هر روز دیده شود.
اشتباه دوم: یکی گرفتن PRM با پیامک گروهی. یک پیام به همهٔ شمارهها ارتباط نیست. ارتباط یعنی پیامی مرتبط با مرحلهٔ همان بیمار، در زمان درست، با رضایت او و با نتیجهٔ ثبتشده.
یک عدد که جای خالی را نشان میدهد
در ارزیابیهایی که از ۳۴ مطب فعال انجام دادیم، ۲۷ مطب سود و زیان ماهانهٔ دقیق نداشتند (دادهٔ ارزیابیها، خرداد تا مهر ۱۴۰۵). عددی که برای پول ساخته نمیشود، برای بیمار برگشته هم معمولاً ساخته نمیشود. PRM همین جای خالی را پر میکند: عددی که از ثبت روزانه ساخته شود، نه از حس شلوغی.
از کجا شروع کنیم
پیش از انتخاب یا عوض کردن نرمافزار، همین هفته یک کار کنید. فهرست طرحهای ارائهشده و شروعنشده را بیرون بیاورید و جلوی هر نام بنویسید: قدم بعدی، مسئول، موعد.
اگر این کار با نرمافزار فعلیتان در یک دقیقه ممکن نیست، جواب پرسش «PRM داریم یا نه» را گرفتهاید.
جدول فرق PRM با CRM و پروندهٔ الکترونیک، مسیر بیمار تا فالوآپ روز سی و چکلیست دهپرسشی را در راهنمای کامل نوشتهام:
https://ehsanjavid.com/rahnama/prm-دندانپزشکی
احسان جاوید، مشاور مدیریت و سیستمسازی مطب دندانپزشکی